Spis treści ustawy
Art. 21 ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Aktualne brzmienie
Art. 21.
1.Renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który łącznie spełnia następujące warunki:
1)podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez wymagany okres, o którym mowa w ust. 2;
2)jest trwale lub okresowo całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym;
3)całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w okresie podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu lub w okresach, o których mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2, lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.
1a.Przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do ubezpieczonego, który podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 25 lat.
2.Warunek podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez wymagany okres uważa się za spełniony, jeżeli okres ubezpieczenia emerytalno-rentowego ubezpieczonego wynosi co najmniej:
1)rok – jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku do 20 lat;
2)2 lata – jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku powyżej 20 lat do 22 lat;
3)3 lata – jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku powyżej 22 lat do 25 lat;
4)4 lata – jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku powyżej 25 lat do 30 lat;
5)5 lat – jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku powyżej 30 lat.
3.Przy ustalaniu okresu podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu zgodnie z ust. 2 stosuje się odpowiednio art. 20 ust. 1 i 2.
3a.Jeżeli okres podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu zbiega się w czasie z okresem innego ubezpieczenia społecznego, przy ustalaniu prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy nie uwzględnia się okresu podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu.
4.Jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała wskutek wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej, warunek, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się za spełniony, jeżeli ubezpieczony posiada jakikolwiek okres ubezpieczenia emerytalno-rentowego, który obejmuje dzień wypadku lub dzień zachorowania na rolniczą chorobę zawodową.
5.Za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym uważa się ubezpieczonego, który z powodu naruszenia sprawności organizmu utracił zdolność do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.
6.Całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym uznaje się za trwałą, jeżeli ubezpieczony nie rokuje odzyskania zdolności do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.
7.Całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym uznaje się za okresową, jeżeli ubezpieczony rokuje odzyskanie zdolności do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.
8.Okres 5 lat, o których mowa w ust. 2 pkt 5, powinien przypadać w okresie ostatnich 10 lat przed złożeniem wniosku o przyznanie renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy.
Tekst ujednolicony ISAP, stan prawny na 27.10.2026, tekst z 18.12.2025. Wiążący jest tekst ogłoszony w Dzienniku Ustaw: oficjalny PDF ↗, otwórz w wyszukiwarce, zgłoś błąd.
Powiązane przepisy
- art. 1 ust. 1 definicjaUbezpieczenie społeczne rolników, zwane dalej „ubezpieczeniem”, obejmuje, na zasadach określonych w ustawie, rolników i pracujących z nimi domowników oraz pomocników rolnika, którzy:
- art. 6 pkt 4 definicjagospodarstwie rolnym – rozumie się każde gospodarstwo służące prowadzeniu działalności rolniczej;
- art. 6 pkt 10c definicjaustalonym prawie do emerytury lub renty – rozumie się ustalone prawo do emerytury lub renty z ubezpieczenia albo ustalone prawo do emerytury lub renty na podstawie przepisów emerytalnych lub innych przepisów o zaopatrzen…
- art. 6 pkt 11 definicjaubezpieczeniu emerytalno-rentowym – rozumie się ubezpieczenie emerytalno-rentowe określone w ustawie;
- art. 6 pkt 12 definicjainnym ubezpieczeniu społecznym – rozumie się obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe określone w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych lub zaopatrzenie emerytalne określone w odrębnych przepisach;
- art. 20 ust. 1 pkt 1 odesłaniepodlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich rodzin w latach 1983–1990;
- art. 20 ust. 1 pkt 2 odesłanieprowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym, po ukończeniu 16. roku życia, przed dniem 1 stycznia 1983 r.;
- art. 20 ust. 1 odesłanieDo okresów ubezpieczenia wymaganych zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 zalicza się okresy:
- art. 20 ust. 2 odesłanieOkresów, o których mowa w ust. 1, nie zalicza się do okresów ubezpieczenia, jeżeli zostały one zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty na podstawie odrębnych przepisów.
Orzeczenia i interpretacje 433
Powołują ten przepis: 417 orzeczeń sądów powszechnych, SN i TK (SAOS), 14 orzeczeń sądów administracyjnych (NSA i WSA) i 2 orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego od 2016 r.; najnowsze. Sąd Najwyższy tylko do 2016 r.; orzeczenia sądów administracyjnych dochodzą stopniowo, od najnowszych.
- Uzasadnienie SO w Łodzi z 18 maja 2026 r., VIII U 4152/25
- Uzasadnienie SO w Łodzi z 17 kwietnia 2026 r., VIII U 1132/24
- Uzasadnienie SO w Kielcach z 15 kwietnia 2026 r., V U 2009/23
- Wyrok SA w Poznaniu z 11 lutego 2026 r., III AUa 987/25
- Wyrok SA w Lublinie z 17 grudnia 2025 r., III AUa 752/25
- Wyrok SO w Suwałkach z 20 listopada 2025 r., III U 588/24
- Uzasadnienie SO w Łodzi z 20 października 2025 r., VIII U 906/25
- Uzasadnienie SO w Łodzi z 18 czerwca 2025 r., VIII U 2313/24
- Postanowienie TK z 26 lutego 2025 r., SK 23/20
- Wyrok SO Warszawa-Praga w Warszawie z 21 listopada 2024 r., VII U 510/23
Wszystkie (433) z filtrami według źródła, roku i sądu, szukaj w ich treści
Historia zmian
7 brzmień, obecne od 15.06.2022
… 2, lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.
1a. Przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do ubezpieczonego, który podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 25 lat.
2. Warunek podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez … wniosku o przyznanie renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy.
9. Przepisu ust. 8 nie stosuje się do ubezpieczonego, który podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 25 lat.
… zgodnie z ust. 2 stosuje się odpowiednio art. 20 ust. 1 i 2.
3a. Jeżeli okres podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu zbiega się w czasie z okresem innego ubezpieczenia społecznego, przy ustalaniu prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy nie uwzględnia się okresu podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu.
4. Jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym …
… emerytalno-rentowego ubezpieczonego wynosi co najmniej:
1) 4 kwartały -rok – jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku do 20 lat,;
2) 8 kwartałów -2 lata – jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku powyżej 20 lat do 22 lat,;
3) 12 kwartałów -3 lata – jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku powyżej 22 lat do 25 lat,;
4) 16 kwartałów -4 lata – jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku powyżej 25 lat do 30 lat,;
5) 20 kwartałów -5 lat –jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym … do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie roln …
Art. 21.
1. Renta inwalidzka rolniczarolnicza z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który łącznie spełnia następujące warunki:
1) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez wymagany okres, o którym mowa w ust. 2;
2) jest długotrwaletrwale lub okresowo całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym, jeżeli podlegał;
3) całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w okresie podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu lub w okresach, o których mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2, lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.
2. Warunek podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez wymagany okres uważa się za spełniony, j …
… prac w danym gospodarstwie rolnym w okresie dłuższym niż 6 miesięcy.
2a. Niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym uznaje się za stałą, jeżeli stwierdzone, według wiedzy medycznej, zmiany w stanie zdrowia, w stopniu powodującym przeciwwskazania, o których mowa w ust. 2, są nieodwracalne.
3. Jeżeli ubezpieczony stał się długotrwale niezdolny do pracy w …
… w myśl ust. 1 i 3, stosuje się odpowiednio art. 20.
5. Okres 20 kwartałów, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, powinien przypadać w ciągu ostatnich 10 lat przed zgłoszeniem wniosku o rentę inwalidzką rolniczą, a jeżeli zainteresowany w chwili zgłoszenia wniosku nie prowadzi działalności rolniczej - przed dniem powstania długotrwałej niezdolności do pracy rolniczej.
Odsyła do 9
- ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników art. 21 ust. 2 odesłanie
- ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników art. 20 ust. 1 pkt 1 odesłanie
- ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników art. 20 ust. 1 pkt 2 odesłanie
- ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników art. 21 ust. 1 pkt 3 wyłączenie
- ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników art. 20 ust. 1 odesłanie
- ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników art. 20 ust. 2 odesłanie
- ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników art. 21 ust. 1 pkt 1 odesłanie
- ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników art. 21 ust. 2 pkt 5 odesłanie
- ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników art. 21 ust. 8 wyłączenie