Uzasadnienie
W dniu 23 marca 2015 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek R. Z. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z dnia 16 stycznia 2015 r., odrzucające skargę kasacyjną.
Z formularza wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo wspólnie z żoną oraz dwójką niepełnoletnich dzieci. Miesięczny dochód brutto wynosi 3000 zł, zaś wydatki – ok. 4300 zł. Posiadają dom o powierzchni 140 m2.
Zarządzeniem z dnia 26 marca 2015 r. skarżący został wezwany na podstawie art. 255 oraz art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) do uzupełnienia wniosku poprzez: nadesłanie zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia za pracę otrzymywanego przez żonę skarżącego; nadesłanie odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za ostatnie dwa lata kalendarzowe; nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego żony z okresu ostatnich trzech miesięcy, w tym z rachunku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą; udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu, które skarżący określił na kwotę 2300 zł.
Wezwanie, wysłane na adres profesjonalnego pełnomocnika skarżącego, wróciło nieodebrane i zostało uznane za doręczone.
Biorąc pod uwagę zgromadzone informacje, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 6 maja 2015 r., odmówił przyznania R. Z. prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych – w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z dnia 16 stycznia 2015 r.
We wniesionym w terminie sprzeciwie od tego postanowienia skarżący wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawnia go do skorzystania z instytucji prawa pomocy.
Zarządzeniem z dnia 16 lipca 2015 r. ponownie wezwano skarżącego do złożenia dokumentów, jak w zarządzeniu z dnia 26 marca 2015 r. W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo, w którym wniósł o przedłużenie terminu do złożenia dokumentów do 30 września 2015 r., wskazując na duże trudności w uzyskaniu wszystkich dokumentów oraz okres urlopowy. Jednocześnie nadesłał swój PIT za 2014 rok.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zgodnie z treścią art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 561/14).
Wskazać należy, iż skarżący został wezwany, stosownie do art. 255 p.p.s.a., do uzupełnienia oświadczenia, zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z tym przepisem jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Podkreślić należy, że wniosek skarżącego budzi duże wątpliwości. Wynika z niego, że wydatki skarżącego przekraczają dochody dwukrotnie. Takiego oświadczenia nie można uznać za wiarygodne.
Skarżący został wezwany do nadesłania dokumentów i, w ocenie Sądu, ich zebranie w ciągu 7 dni nie było niemożliwe. Skarżący ma ustanowionego profesjonalnego pełnomocnika, z którego pomocy mógł w wykonaniu zarządzenia skorzystać. Wyciąg z rachunku bankowego można sporządzić samodzielnie (w formie wydruku) lub uzyskać go w dowolnej placówce banku, udokumentowanie miesięcznych wydatków poprzez nadesłanie kserokopii otrzymywanych faktur i rachunków oraz posiadanych paragonów wymagało jedynie poświęcenia czasu na ich zgromadzenie i skopiowanie, zaś urzędy skarbowe są czynne w każdy dzień roboczy. Jedynie uzyskanie zaświadczenia z miejsca pracy żony skarżącego mogło być utrudnione, o ile przebywała ona w okresie, w którym należało wykonać wezwanie, na urlopie, jednak nie zwalnia to skarżącego z obowiązku nadesłania pozostałych dokumentów.
Ponieważ z uwagi na postawę skarżącego, który winien możliwe jak najdokładniej, a co najmniej zgodnie z wezwaniem Sądu, przedstawić swoją sytuację finansową, Sąd nie otrzymał żądanych dokumentów z wyjątkiem jednego zeznania podatkowego, uzasadniona jest odmowa przyznania prawa pomocy. Informacje na temat możliwości płatniczych powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Jeżeli zawarte we wniosku dane okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości – a tak niewątpliwie jest w sytuacji, gdy wskazane we wniosku wydatki przekraczają deklarowane dochody – strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (tak: Naczelny Sąd Administracyjny, postanowienie z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1294/14).
Uwzględniając powyższe, orzeczono jak w sentencji postanowienia.