Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 marca 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2867/12 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił R. Z., dalej również skarżący, przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w zakresie wpisu sądowego od skargi.
Postanowieniem z dnia 11 lipca 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2867/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę skarżącego na postanowienie M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pomimo wezwania do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII z dnia 8 grudnia 2012 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 złotych, nie uiszczono należnego wpisu sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OZ 372/14 oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2867/12 o odrzuceniu sprzeciwu skarżącego od postanowienia z dnia 22 marca 2013 r. w sprawie ze skargi skarżącego w przedmiocie wskazanym w osnowie niniejszego orzeczenia.
Pismem z dnia 28 sierpnia 2013 r. skarżący wniósł skargę kasacyjną na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2867/12 odrzucającego skargę skarżącego na postanowienie M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. W skardze kasacyjnej zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że nie uległy zmianie podstawy wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy.
W dniu 5 lutego 2014 r. do tut. Sądu wpłynął podpisany przez skarżącego formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. We wniosku wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych.
Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje żona oraz dwoje dzieci. Skarżący posiada dom o powierzchni 140 m². Oświadczył, że uzyskuje dochody z działalności gospodarczej w wysokości 1000 zł brutto miesięcznie, natomiast jego żona – wynagrodzenie za pracę w kwocie 2000 zł brutto miesięcznie. Podał, że koszty utrzymania 4 – osobowej rodziny wynoszą około 2000 zł miesięcznie i obejmują: wyżywienie, odzież, obuwie, środki czystości, opłaty szkolne, spłaty rat kredytu. Dodatkowo wskazał, że koszty utrzymania domu, w którym zamieszkuje z rodziną to wydatek około 2300 zł miesięcznie, który obejmuje: gaz, wodę, energię, telefon, internet, podatki, a także utrzymanie samochodu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez strony kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom znajdującym się w trudnej sytuacji majątkowej.
Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W zakresie częściowym zaś wtedy, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko do osób w trudnej sytuacji materialnej, a więc osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.
Treść art. 246 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Ustawodawca użył tu pojęcia: "wykaże", co oznacza, że wnioskodawca powinien udowodnić, że jego sytuacja finansowa uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, to strona musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.
W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów postępowania kasacyjnego.
W ocenie Sądu z przedstawionego przez skarżącego opisu stanu majątkowego oraz z akt sprawy nie wynika, aby jego sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej. Uznano, że skarżący posiada środki na poniesienie kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100 złotych tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.
Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że sytuacja materialna skarżącego nie zmieniła się w stosunku do poprzedniego okresu, który był brany pod uwagę przy rozpatrywaniu poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Potwierdza to również skarżący w skardze kasacyjnej, podając, że nie uległy zmianie podstawy jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zatem skarżący nadal prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Uzyskują łącznie dochody w wysokości 3000 zł brutto miesięcznie, z których utrzymują się cztery osoby. Skarżący oświadczył, że wydatki związane z utrzymaniem rodziny wynoszą 2000 zł miesięcznie, a koszty utrzymania domu i samochodu – 2300 zł miesięcznie.
Powyższe okoliczności wskazują, że skarżący nie jest osobą ubogą, a tylko takim osobom powinno być przyznawane prawo pomocy. Należy również wskazać, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony i to w interesie osoby składającej wniosek leży udzielenie wszelkich informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku i wykazanie za pomocą wszelkich dostępnych środków, że spełnia ona przesłanki do przyznania prawa pomocy. Z akt sprawy wynika, że pismem z 28 stycznia 2013 r. wezwano R. Z. do nadesłania odpisów zeznań podatkowych skarżącego za ostatnie dwa lata kalendarzowe; wyciągów z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy; zaświadczenia pracodawcy dotyczącego wysokości wynagrodzenia za pracę otrzymywanego przez żonę skarżącego.
Skarżący w piśmie z dnia 14 marca 2013 r. podał, że nie może przedłożyć zaświadczenia o dochodach małżonki, z uwagi na nieprzychylność pracodawcy i w obawie o niekorzystny wpływ na zatrudnienie." Nie przedłożył jednak i pozostałych dokumentów do których był wzywany. Również obecnie rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej skarżący nie poparł żadnymi dokumentami.
Zatem stwierdzić należy, że w sytuacji gdy skarżący nie realizuje obowiązku przestawienia sytuacji majątkowej i dochodowej rodziny, a ponadto nie dokumentuje (za pomocą faktur, rachunków) wysokości niezbędnych wydatków, powinien liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do oceny zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy.
W świetle powyższych okoliczności uznać zatem trzeba, że brak jest podstaw do przyznania R. Z. prawa pomocy, skarżący nie wykazał bowiem, że spełnia przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.