Spis treści ustawy
Art. 1 ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Aktualne brzmienie
Art. 1.
1.Ustawa określa:
1)zasady kształtowania polityki przestrzennej przez jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej,
2)zakres i sposoby postępowania w sprawach przeznaczania terenów na określone cele oraz ustalania zasad ich zagospodarowania i zabudowy
–przyjmując ład przestrzenny i zrównoważony rozwój za podstawę tych działań.
2.W planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się zwłaszcza:
1)wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury;
1a)potrzeby zrównoważonego rozwoju;
2)walory architektoniczne i krajobrazowe;
3)wymagania ochrony środowiska, w tym:
a)gospodarowania wodami,
b)ochrony gruntów rolnych i leśnych,
c)ochrony złóż kopalin,
d)zmniejszania podatności na zmiany klimatu;
4)wymagania ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej;
5)wymagania ochrony zdrowia oraz bezpieczeństwa ludzi i mienia, a także potrzeby osób ze szczególnymi potrzebami, o których mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1411);
7)prawo własności;
8)potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa;
9)potrzeby interesu publicznego;
10)potrzeby w zakresie rozwoju infrastruktury technicznej, w szczególności sieci szerokopasmowych;
11)zapewnienie udziału społeczeństwa w pracach nad sporządzaniem aktów planowania przestrzennego, w tym przy użyciu środków komunikacji elektronicznej;
12)zachowanie jawności i przejrzystości procedur planistycznych;
13)potrzebę zapewnienia odpowiedniej ilości i jakości wody, do celów zaopatrzenia ludności;
14)potrzeby zapobiegania poważnym awariom i ograniczania ich skutków dla zdrowia ludzkiego i środowiska;
15)potrzeby związane z kształtowaniem rolniczej przestrzeni produkcyjnej i rozwoju produkcji rolniczej.
3.Ustalając przeznaczenie terenu lub określając potencjalny sposób zagospodarowania i korzystania z terenu, organ waży interes publiczny i interesy prywatne, w tym zgłaszane w postaci wniosków i uwag, zmierzające do ochrony istniejącego stanu zagospodarowania terenu, jak i zmian w zakresie jego zagospodarowania, a także analizy ekonomiczne, środowiskowe i społeczne.
4.W przypadku sytuowania nowej zabudowy, uwzględnienie wymagań ładu przestrzennego, walorów przyrodniczych przestrzeni, efektywnego gospodarowania przestrzenią oraz walorów ekonomicznych przestrzeni następuje poprzez:
1)kształtowanie struktur przestrzennych przy uwzględnieniu dążenia do minimalizowania transportochłonności układu przestrzennego;
2)lokalizowanie nowej zabudowy mieszkaniowej w sposób umożliwiający mieszkańcom maksymalne wykorzystanie publicznego transportu zbiorowego jako podstawowego środka transportu;
3)zapewnianie rozwiązań przestrzennych, ułatwiających przemieszczanie się pieszych i rowerzystów;
4)dążenie do planowania i lokalizowania nowej zabudowy:
a)na obszarach o w pełni wykształconej zwartej strukturze funkcjonalno-przestrzennej, w granicach jednostki osadniczej w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1443), w szczególności poprzez uzupełnianie istniejącej zabudowy,
b)na terenach położonych na obszarach innych niż wymienione w lit. a, wyłącznie w sytuacji braku dostatecznej ilości terenów przeznaczonych pod dany rodzaj zabudowy położonych na obszarach, o których mowa w lit. a; przy czym w pierwszej kolejności na obszarach w najwyższym stopniu przygotowanych do zabudowy, przez co rozumie się obszary charakteryzujące się najlepszym dostępem do sieci komunikacyjnej oraz najlepszym stopniem wyposażenia w sieci wodociągowe, kanalizacyjne, elektroenergetyczne, gazowe, ciepłownicze oraz sieci i urządzenia telekomunikacyjne, adekwatnych dla nowej, planowanej zabudowy.
Tekst ujednolicony ISAP, stan prawny na 27.10.2026, tekst z 3.08.2026. Wiążący jest tekst ogłoszony w Dzienniku Ustaw: oficjalny PDF ↗, otwórz w wyszukiwarce, zgłoś błąd.
Powiązane przepisy
- art. 2 pkt 1 definicja„ładzie przestrzennym” – należy przez to rozumieć takie ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, społeczno-go…
- art. 2 pkt 2 definicja„zrównoważonym rozwoju” – należy przez to rozumieć rozwój, o którym mowa w art. 3 pkt 50 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647, 1080, 1812 i 1863 oraz z 2026 r. poz. 176)…
- art. 2 pkt 3 definicja„środowisku” – należy przez to rozumieć środowisko, o którym mowa w art. 3 pkt 39 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska;
- art. 2 pkt 4 definicja„interesie publicznym” – należy przez to rozumieć uogólniony cel dążeń i działań, uwzględniających zobiektywizowane potrzeby ogółu społeczeństwa lub lokalnych społeczności, związanych z zagospodarowaniem przestrzennym;
- art. 2 pkt 10 definicja„dobrach kultury współczesnej” – należy przez to rozumieć niebędące zabytkami dobra kultury, takie jak pomniki, miejsca pamięci, budynki, ich wnętrza i detale, zespoły budynków, założenia urbanistyczne i krajobrazowe, bę…
- art. 2 pkt 17 definicja„walorach ekonomicznych przestrzeni” – należy przez to rozumieć te cechy przestrzeni, które można określić w kategoriach ekonomicznych;
- art. 2 pkt 22 definicja„akcie planowania przestrzennego” – należy przez to rozumieć plan ogólny gminy, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, uchwałę ustalającą zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowy…
Orzeczenia i interpretacje 1661
Powołują ten przepis: 8 orzeczeń sądów powszechnych, SN i TK (SAOS), 1652 orzeczeń sądów administracyjnych (NSA i WSA) i 1 orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego od 2016 r.; najnowsze. Sąd Najwyższy tylko do 2016 r.; orzeczenia sądów administracyjnych dochodzą stopniowo, od najnowszych.
- Wyrok WSA w Szczecinie z 3 września 2026 r., II SA/Sz 497/26
- Wyrok WSA w Warszawie z 26 sierpnia 2026 r., VII SA/Wa 2370/25
- Wyrok WSA w Poznaniu z 21 sierpnia 2026 r., II SA/Po 512/26
- Wyrok WSA w Opolu z 20 sierpnia 2026 r., I SA/Op 450/26
- Wyrok WSA w Gliwicach z 10 sierpnia 2026 r., II SA/Gl 822/26
- Wyrok WSA w Łodzi z 6 sierpnia 2026 r., II SA/Łd 248/26
- Wyrok WSA w Łodzi z 30 lipca 2026 r., II SA/Łd 251/26
- Wyrok WSA w Opolu z 30 lipca 2026 r., I SA/Op 231/26
- Wyrok WSA w Poznaniu z 29 lipca 2026 r., II SA/Po 556/24
- Postanowienie WSA w Gliwicach z 20 lipca 2026 r., II SA/Gl 304/26
Wszystkie (1661) z filtrami według źródła, roku i sądu, szukaj w ich treści
Historia zmian
4 brzmień, obecne od 11.01.2025
… i krajobrazowe;
3) wymagania ochrony środowiska, w tym:
a) gospodarowania wodami,
b) ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz,
c) ochrony złóż kopalin,
d) zmniejszania podatności na zmiany klimatu;
4) wymagania ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr …
… wymagania ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i, ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz ochrony złóż kopalin;
4) wymagania ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr …
… określone cele oraz ustalania zasad ich zagospodarowania i zabudowy
– -przyjmując ład przestrzenny i zrównoważony rozwój za podstawę tych … wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury;1a) potrzeby zrównoważonego rozwoju;
2) walory architektoniczne i krajobrazowe;
3) wymagania ochrony … zdrowia oraz bezpieczeństwa ludzi i mienia, a także potrzeby osóbniepełnosprawnychze szczególnymi potrzebami, o których mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1411);
6) walory ekonomiczne przestrzeni;
7) prawo własności;
8) potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa;
9) potrzeby interesu publicznego.9) po …
Odsyłają tu 2
- ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 15 ust. 1 pkt 1 do art. 1 ust. 2, art. 1 ust. 3, art. 1 ust. 4
- ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 56 do art. 1 ust. 2