Uzasadnienie
J. K. w pismach z dnia 4 maja 2016 r. (karty nr 57 i 58 akt sprawy) złożył wniosek o wyłączenie całego składu sędziowskiego wyznaczonego do rozpoznania sprawy z jego skargi na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] marca 2011 r. znak: [...] w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Ponieważ zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV wyznaczono skład Sądu w osobach sędziów: Grzegorza Rząsy, Tomasza Wykowskiego oraz Wandy Zielińskiej-Baran, należało przyjąć, że przedmiotowy wniosek dotyczy wymienionych sędziów.
Uzasadniając żądanie wyłączenia sędziów skarżący wskazał, że najpierw powinno zostać rozpatrzone zażalenie na postanowienie w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania uchwały, a dopiero potem powinna odbyć się rozprawa. W jego ocenie skład sędziowski po raz kolejny stawia skarżącego w niekorzystnej sytuacji, w której po ogłoszeniu wyroku rozpatrywanie zażalenia dotyczącego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały może okazać się bezprzedmiotowe. J. K. stwierdził ponadto, że organ administracji nie wykonał wezwania Sądu w sprawie zaznaczenia na mapie znajdującej się w studium uwarunkowań działek należących do skarżącego. Z tego powodu Sąd nie ma jak ocenić sytuacji, w związku z czym rozprawa "nie ma sensu". Wezwanie na nią w tych warunkach jest zdaniem skarżącego dowodem stronniczości, ponieważ pomimo przeszkody formalnej sędziowie dążą do odrzucenia skargi.
Należy nadmienić, że wniosek zawarty w pismach z dnia 4 maja 2016 r. jest czwartym z kolei wnioskiem o wyłączenie sędziów złożonym przez J. K. w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z dnia 28 września 2014 r. Sąd oddalił wniosek o wyłączenie sędziego Wandy Zielińskiej-Baran. Postanowieniem z dnia 18 listopada 2014 r. Sąd oddalił wniosek o wyłączenie sędziów Krystyny Napiórkowskiej i Beaty Sobochy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 37/15 oddalił zażalenie J. K. na to postanowienie. Z kolei postanowieniem z dnia 20 maja 2015 r. Sąd oddalił wniosek o wyłączenie sędziów Anny Szymańskiej, Krystyny Napiórkowskiej i Wandy Zielińskiej-Baran. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 lipca 2015 r. sygn. akt II OZ 682/15 oddalił zażalenie skarżącego na to postanowienie.
Z powyższego wynika, że wniosek o wyłączenie Wandy Zielińskiej-Baran jest trzecim z kolei wnioskiem J. K. o wyłączenie tego sędziego w przedmiotowej sprawie.
W dniu 6 maja 2016 r. sędziowie Grzegorz Rząsa i Tomasz Wykowski złożyli oświadczenia, wedle których w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki ich wyłączenia określone w art. 18 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w tej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach:
- 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
- 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
- 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
- 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
- 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
- 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;
6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;
- 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.
Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli. Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 2 i § 3 ppsa).
Stosownie natomiast do treści art. 19 ppsa, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 ppsa).
Przepis art. 22 § 2 ppsa nakłada na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia stosownego wyjaśnienia.
Zgodnie natomiast z art. 22 § 4 ppsa ponowny wniosek o wyłączenie sędziego niezawierający podstaw wyłączenia albo oparty na tych samych okolicznościach, podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym.
Na podstawie ostatniego z powołanych przepisów odrzucono wniosek o wyłączenie sędziego Wandy Zielińskiej-Baran.
Wedle znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń sędziów Grzegorza Rząsy i Tomasza Wykowskiego w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 18 ppsa. Nie istnieją również okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwości co do ich bezstronności w przedmiotowej sprawie (art. 19 ustawy).
Należy zaznaczyć, iż autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r. sygn. akt I CZ 212/71, publ. OSNC 1972/3/55).
Tymczasem argumentacja przedstawiona przez skarżącego w istocie nie odnosi się do przesłanek wyłączenia sędziego, a wyraża tylko subiektywne przekonanie o tym, że skierowanie sprawy do rozpoznania na rozprawie jest przedwczesne. J. K. bezpodstawnie łączy skierowanie sprawy na rozprawę z brakiem obiektywizmu sędziów wyznaczonych do składu orzekającego Sądu, na której sprawa ma być rozpoznana. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 16 lipca 2015 r. sygn. akt II OZ 682/15 oddalającego zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 20 maja 2015 r. oddalające wniosek o wyłączenie sędziów Anny Szymańskiej, Krystyny Napiórkowskiej i Wandy Zielińskiej-Baran, skarżący w istocie nie powołuje się na okoliczności mogące być podstawą wyłączenia sędziów ale kwestionuje prawidłowość toku postępowania w sprawie. Jak zauważył Sąd drugiej instancji, skarżący, zgłaszając kolejne, bezzasadne wnioski o wyłączenie sędziów, uniemożliwia zakończenie sprawy merytorycznym orzeczeniem.
Podkreślenia wymaga, że wniosek o wyłączenie sędziego nie jest środkiem służącym do kwestionowania przez stronę prawidłowości działań Sądu podejmowanych w celu rozpoznania sprawy, gdyż to może być dokonywane w ramach kontroli instancyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny. W przedmiotowej sprawie sędziowie Grzegorz Rząsa i Tomasz Wykowski nie podjęli żadnych czynności procesowych mogących świadczyć o ich stronniczości, czy działaniu na niekorzyść skarżącego, co w rezultacie czyniło wniosek o ich wyłączenie bezzasadnym.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 19 i art. 22 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie drugim postanowienia.
Jak wskazano, wniosek o wyłączenie sędziego Wandy Zielińskiej-Baran, będący trzecim z kolei wnioskiem skarżącego o wyłączenie tego sędziego w przedmiotowej sprawie, został odrzucony na podstawie art. 22 § 4 ppsa.
Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 6 ppsa zażalenie przysługuje na postanowienie o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego. Przepisy powoływanej ustawy nie przewidują natomiast zażalenia na postanowienie o odrzuceniu wniosku o wyłączenie sędziego wydane na podstawie art. 22 § 4 ppsa. W świetle art. 163 § 2 ppsa postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym sąd doręcza z urzędu stronom (zd. 1). Gdy stronie przysługuje środek zaskarżenia, postanowienie należy doręczyć z uzasadnieniem (zd. 2). Ponieważ, jak wskazano, na postanowienie o odrzuceniu wniosku o wyłączenie sędziego nie przysługuje środek zaskarżenia, to postanowienie w zakresie, w jakim w punkcie pierwszym odrzuca wniosek o wyłączenie sędziego Wandy Zielińskiej-Baran, nie podlega uzasadnieniu.