Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 494/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi R. P. oraz M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] odrzucił skargę wobec R. P..
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R. P. składając jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Uzasadniając wniosek skarżący powołał się na brak majątku i dochodu bez podania konkretnych danych o swojej sytuacji majątkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: Ppsa) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Oceniając przedstawioną przez wnioskodawcę sytuację majątkową stwierdzić należy, że nie daje ona podstaw do uwzględnienia zgłoszonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Jednakże w niniejszej sprawie Sąd mając na uwadze ilość skarg składanych do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego i postępowanie R. P. w tych sprawach sprowadzających się do składania wszelkiego rodzaju środków zaskarżenia i kolejnych wniosków o prawo pomocy uniemożliwiając tym samym dalsze prowadzenie i zakończenie postępowania, uznał za zasadne przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 494/16.
Orzekając jak powyżej Sąd miał na uwadze również zapadłe w jednej ze spraw zainicjowanej przez R. P. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym stwierdzono, że "słusznie również WSA w Poznaniu upatruje w działaniach skarżącego, polegających na wielokrotnym składaniu w sprawie wniosków o przyznanie prawa pomocy, znamion nadużycia prawa tym bardziej, że wymieniane szczegółowo przez sąd I instancji okoliczności, podają w wątpliwość zgodność z prawdą składanych przez skarżącego oświadczeń o swojej sytuacji majątkowej"(zob. postanowienie NSA z dnia 17 maja 2016 r., sygn. akt II OZ 477/16).
W tym względzie warto wskazać, iż w orzeczeniu, o którym wspomniał Naczelny Sąd Administracyjny, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż "w sumie do Wydziału IV WSA w Poznaniu skarżący w imieniu własnym bądź reprezentując brata Mirosława wniósł 29 spraw. Do Wydziału III WSA w Poznaniu – 123, do Wydziału I WSA w Poznaniu 57 spraw. W prawie każdej z wniesionych spraw skarżący składa wniosek o przyznanie prawa pomocy, przy czym w sprawach które wnoszone są do Wydziału IV w każdej. Mimo odmów zwolnienia od kosztów i oddalonych zażaleń w tym zakresie przez Naczelny Sąd Administracyjny, skarżący w imieniu własnym bądź brata M. P. składa ustawiczne wnioski, sprzeciwy, zażalenia na zarządzenia o wezwaniu o wpis. Uniemożliwia to ostateczne zakończenie sprawy, generuje koszty związane z wydawaniem kolejnych orzeczeń, ich wysyłką do stron, czy też wysyłką akt do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W ocenie Sądu postępowanie skarżącego stanowi nadużycie prawa. Skarżący inicjuje szereg postępowań sądowych w celu innym niż ochrona swych praw i wpływa na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochrony prawnej (H.Dolecki, Nadużycie prawa do sądu w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005 red. J.Góral, R.Hauser, J.Trzciński, W-wa 2005, s.136).".
Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd o nadużywaniu przez skarżącego swoich praw. Pojęcie nadużycia prawa funkcjonuje zarówno w doktrynie jaki i orzecznictwie sądów. Również było przedmiotem orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu (vide: postanowienia Europejskiej Komisji Praw Człowieka z dnia 10 lipca 1986 r. nr 10871/84 w sprawie Winer przeciwko Zjednoczonemu Królestwu; 4 grudnia 1985 r. nr 11564/85 w sprawie W. przeciwko Niemcom; 2 lipca 1997 r. nr 27436/95 w sprawie Steward – Brady przeciwko Zjednoczonemu Królestwu). Kwestia zakazu nadużycia prawa do sądu jest przyjmowana także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawach z zakresu prawa pomocy (vide: postanowienie NSA z dnia 18 marca 2014r. I OZ 175/14).
Mając powyższe na uwadze Sąd postanowił zwolnić skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów związanych z wpisem od zażalenia aby umożliwić rozpoznanie sprawy. Powyższe nie faktu że brak jest uzasadnienia aby skarżący korzystał z prawa pomocy, jednakże ekonomia procesowa wskazuje na potrzebę poddania kontroli konkretnych postanowień i zarządzeń, natomiast skarżący składając kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy tę kontrolę skutecznie uniemożliwia i to od 2014 r.
Mając na uwadze fakt, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, jak również zwolnienia od ponoszenia dodatkowych kosztów postępowania niż wskazany w sentencji postanowienia wpis od zażalenia.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa orzekł jak w sentencji.