Uzasadnienie
Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. decyzją z dnia 25 listopada 2025 r. nr 31, na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - dalej "k.p.a."), art. 312 ust. 1, ust. 2, ust. 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 825, dalej "ustawa") oraz § 3 ust. 1 i § 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 kwietnia 2024 r. w sprawie świadczenia pieniężnego dla żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową, żołnierzy aktywnej rezerwy i żołnierzy pasywnej rezerwy (Dz. U. z 2024 r. poz. 616, dalej "rozporządzenie"), utrzymał w mocy decyzję Dowódcy [...] w S. (Jednostki Wojskowej Nr [...]) nr 1199/2025 z dnia 26 sierpnia 2025 r. o odmowie ustalenia i wypłaty ppor. rez. J. Z. (dalej "skarżący") świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy, stosunku służbowego, dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.
W dniu 7 maja 2025 r. do Jednostki Wojskowej Nr [...] wpłynął wniosek skarżącego o ustalenie i wypłatę świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy, stosunku służbowego, dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej w związku z realizacją obowiązków służbowych w ramach aktywnej rezerwy w terminie 14 listopada 2024 r. – 21 lutego 2025 r. Do wniosku skarżący załączył zaświadczenie o kwocie miesięcznego wynagrodzenia netto pracownika wystawione przez G. za miesiąc poprzedzający miesiąc, w którym pełniona była służba. Z zaświadczenia wynikało też, że w okresie pełnienia służby w aktywnej rezerwie, żołnierz przebywał na urlopie bezpłatnym w dniach 14 listopada 2024 r. - 21 lutego 2025 r., w związku z czym nie otrzymał od pracodawcy wynagrodzenia za wskazane dni.
Pismem z dnia 6 czerwca 2025 r. skarżący przesłał umowę zawartą pomiędzy nim a G., zaś w dniu 7 lipca 2025 r. do organu I instancji wpłynęło tłumaczenie ww. umowy oraz pismo, w którym skarżący podniósł, że dochody obcokrajowców w Zjednoczonych Emiratach Arabskich nie są opodatkowane, powołując się ponadto na umowę bilateralną w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobieganiu uchylania się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku zawartą pomiędzy rządami RP i ZEA.
Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] decyzją z dnia 26 sierpnia 2025 r. nr 1199/2025 odmówił ustalenia i wypłaty na rzecz skarżącego świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy, stosunku służbowego, dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które ww. mógłby uzyskać w okresie pełnienia służby w ramach aktywnej rezerwy w terminie od 14 listopada 2024 r. do 21 lutego 2025 r.
W ocenie organu I instancji, z treści przedłożonej przez skarżącego "umowy o pracę" nie wynikało, aby pomimo zawartego w niej tego określenia, posiadała ona cechy właściwe dla zatrudnienia pracowniczego. Odwołując się do art. 22 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 277) organ wskazał, że do cech charakterystycznych stosunku pracy zalicza się: dobrowolność wykonywania pracy przez pracownika, osobisty charakter świadczenia tej pracy, ciągłość pracy, podporządkowanie pracownika pracodawcy, odpłatność pracy oraz ponoszenie przez pracodawcę wszelkiego ryzyka (osobowego, organizacyjnego, ekonomicznego) związanego z realizacją zobowiązania.
Mając na uwadze powyższe organ zwrócił uwagę na brak podporządkowania pracownika, gdyż punkt 3.2 umowy określa, że "pracownik" podejmuje decyzje o zaakceptowaniu zadania i informuje przy tym agenta, że jest zatrudniony przez "pracodawcę", a "pracownik" wykonuje pracę na rzecz podmiotu trzeciego i decyduje, czy przyjąć "zadanie". Poza tym brak jest w przedmiotowej umowie elementu ciągłości zatrudnienia. Zgodnie z pkt 3.5 umowy "pracodawca" nie ma obowiązku oferowania "pracownikowi" jakichkolwiek zadań ani innej pracy. W okresach, w których "pracownik" nie pracuje w ramach zadania, może on podejmować inne odpłatne zatrudnienia lub przyjmować inne stanowiska i funkcje. Na podstawie pkt 4.4 umowy pracodawca nie ma obowiązku wypłaty jakiegokolwiek wynagrodzenia za okresy, w których "pracownik" nie wykonuje pracy w ramach zadania. Zdaniem organu wątpliwość budzi również fakt, czy w przypadku wnioskodawcy można mówić o miesięcznym wynagrodzeniu, a tym samym o kwestii jego utraty.
Bezspornie "pracownik" nie otrzymuje wynagrodzenia w sytuacji braku realizacji zadań określonych w umowie, a częstotliwość ich realizacji nie jest regularna i "pracodawca" nie jest zobowiązany rekompensować "pracownikowi" tych okresów. Tym bardziej zobowiązany do takiej rekompensaty nie jest organ wypłacający świadczenia, o których mowa w art. 312 ustawy. Zdaniem organu, żadne z okoliczności przedstawionych przez skarżącego nie wskazują, ażeby w okresie pełnienia służby w ramach aktywnej rezerwy miał realizować "zadanie". Z zaświadczenia przedłożonego przez skarżącego wprawdzie wynika, że ten miał przebywać w okresie ćwiczeń wojskowych na urlopie bezpłatnym, jednak przyjąć można, że był to typowy dla stosunku prawnego łączącego strony okres bez realizacji "zadania" przez "pracownika". Poza tym organ zaznaczył, że "pracodawca" nie ponosi ryzyka ekonomicznego związanego z realizacją umowy, skoro stosownie do jej zapisów pkt 4.5 "pracownik" nie jest uprawniony do zwrotu jakichkolwiek kosztów poniesionych w związku z realizacją zadania.
Podsumowując organ I instancji stwierdził, że stosunek prawny określony umową nie posiada charakteru świadczenia pracy w sposób ciągły na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę. Poza tym pkt 5, 6, 7, oraz 8 umowy wyłączają podstawowe uprawnienia pracownika wynikające z umownego stosunku pracy, tj. brak płatnego urlopu, brak wynagrodzenia chorobowego, brak świadczenia emerytalnego, co stanowi dodatkowe potwierdzenie, że umowie brak cech stosunku pracy. Wobec tego nie ziściły się przesłanki do ustalenia i wypłaty świadczenia rekompensującego, ujętego w art. 312 ust. 1 ustawy.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie podnosząc:
- - naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 312 ust. 1 ustawy, poprzez jego błędne zastosowanie skutkujące odmową ustalenia i wypłaty świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku służbowego, stosunku służbowego, dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, które mógłby uzyskać w okresie pełnienia służby w ramach aktywnej rezerwy w terminie 14 listopada 2024 r. – 21 lutego 2025 r., które polegało na przyjęciu, że tylko i wyłącznie wypłata świadczenia jest należna, gdy osoba do niej uprawniona była zatrudniona na podstawie umowy o pracę, podczas gdy świadczenie w postaci rzeczonej rekompensaty jest należne także za utracony przychód tytułem wykonywania pracy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, czy też pracy wykonywanej osobiście na podstawie stosunku służbowego,
- - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji, a polegający na przyjęciu, że skarżący nie uzyskałby przychodu w okresie od dnia 14 listopada 2024 r. do dnia 21 lutego 2025 r. z wykonywanej przez niego na podstawie umowy z G. pracy, którą można określić jako wykonywanie pracy osobiście, albo pracy ze stosunku służbowego, albo uzyskiwanie przychodu jak z prowadzenia działalności gospodarczej,
- - naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 6, 7 -7a, 8 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i przeprowadzenie postępowania w niniejszej sprawie z naruszeniem zasad statutowych w powyższych przepisach, niezgodnie z obowiązującymi przepisami, oraz wbrew zasadzie zaufania do władzy publicznej, która powinna czynić starania, aby realizować złożenia ustawy w zakresie rekompensaty za utracony przychód w czasie kiedy skarżący pełnił służbę w aktywnej rezerwie, a kiedy to nie mógł wykonywać pracy i utracił związane z wykonywaniem tej pracy dochody.
Organ odwoławczy uznając odwołanie za nieuzasadnione wskazał, że w art. 312 ust. 1 ustawy ustawodawca w sposób jednoznaczny i precyzyjny wskazał podstawy ubiegania się o rekompensatę utraconego wynagrodzenia bądź dochodu, które wynikają z konkretnych stosunków prawnych, tj. stosunku pracy, stosunku służbowego, dochodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej lub działalności rolniczej. Ze wskazanymi regulacjami ustawowymi skorelowane są zapisy § 4 rozporządzenia, z którego wynika, że podstawą ustalenia i wypłaty dla żołnierza pełniącego służbę w ramach aktywnej rezerwy świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy jest zaświadczenie wystawione przez pracodawcę o wysokości kwoty miesięcznego wynagrodzenia brutto otrzymanego przez żołnierza aktywnej rezerwy ze stosunku pracy. Rozporządzenie jako akt wykonawczy do ustawy jest stosowane wprost i nie podlega interpretacji rozszerzającej.
Dalej organ stwierdził, że przeprowadzone co do istoty sprawy przez organ I instancji postępowanie pozwoliło na ustalenie, że skarżący nie przedstawił, zgodnie z wymogiem przewidzianym zapisami § 4 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia zaświadczenia o wysokości kwoty miesięcznego wynagrodzenia brutto, co uniemożliwiło pozytywne rozpatrzenie wniosku.
Z kolei odnosząc się do kwestii przedłożonej do sprawy umowy z dnia 1 stycznia 2016 r. zawartej pomiędzy skarżącym a G. na okoliczność przebywania przez żołnierza w okresie od 14 listopada 2024 r. do 21 lutego 2025 r. w stosunku pracy, organ odwoławczy poparł wywody dokonane przez organ I instancji w kwestii kwalifikacji prawnej umowy, wskazujące na niepracowniczy charakter zatrudnienia oraz jej oceny w aspekcie zasadności ustalenia i wypłaty pieniężnego świadczenia rekompensującego.
W opinii organu II instancji zaskarżona decyzja organu I instancji została wydana z poszanowaniem zarówno obowiązujących w materii normującej przedmiotową sprawę przepisów prawa materialnego, jak również prawa procesowego. Przyjęte w podstawie prawnej decyzji organu I instancji unormowania zostały zastosowane w sposób prawidłowy, nie dając podstaw do wydania przez organ odwoławczy, w następstwie analizy złożonego odwołania, decyzji kasatoryjnej bądź orzekającej co do istoty sprawy w sposób odmienny od przyjętego przez organ I instancji sposobu załatwienia sprawy.
Skarżący zaskarżył wyżej opisaną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze decyzji tej zarzucił:
- - naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 312 ust. 1 ustawy poprzez jego błędne zastosowanie skutkujące odmową ustalenia i wypłaty na rzecz skarżącego świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku służbowego, dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, które mógłbym uzyskać w okresie pełnienia służby w aktywnej rezerwie w terminie od dnia 14 listopada 2024 r. do 21 lutego 2025 r., które polegało na przyjęciu, że tylko i wyłącznie wypłata świadczenia jest należna, gdy osoba do niej uprawniona była zatrudniona na podstawie umowy o pracę, podczas gdy świadczenie w postaci rzeczonej rekompensaty jest należne także za utracony przychód tytułem wykonywania pracy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, czy też pracy wykonywanej osobiście na podstawie stosunku służbowego,
- - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji, a polegający na przyjęciu, że skarżący nie uzyskałbym przychodu w okresie od 14 listopada 2024 r. do 21 lutego 2025 r. z wykonywanej przez niego na podstawie umowy z G. pracy, którą można określić jako wykonywanie pracy osobiście, albo pracy ze stosunku służbowego, albo uzyskiwanie przychodu jak z prowadzenia działalności gospodarczej,
- - naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 6, 7-7a, 8 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i przeprowadzenie postępowania w niniejszej sprawie z naruszeniem zasad statuowanych w powyższych przepisach, niezgodnie z obowiązującymi przepisami oraz wbrew zasadzie zaufania do władzy publicznej, która powinna czynić starania, aby zrealizować założenia ustawy w zakresie rekompensaty za utracony przychód w czasie kiedy skarżący pełnił służbę w aktywnej rezerwie, a kiedy to nie mógł wykonywać pracy i utracił związane z wykonywaniem tej pracy dochody,
- - naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 77 § 1, 80 i 107 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w jakimkolwiek zakresie, w tym zaniechanie przesłuchania skarżącego na okoliczność zakresu wykonywanej przez skarżącego pracy, zawartej i obowiązującej skarżącego w okresie od dnia 14 listopada 2024 r. do dnia 21 lutego 2025 r. umowy, obowiązków wynikających z tejże umowy, charaktery tejże umowy oraz specyfiki wykonywanej przez skarżącego pracy,
- - naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie § 4 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w zw. z art. 312 ust. 1 ustawy poprzez jego błędne zastosowanie skutkujące odmową ustalenia i wypłaty na rzecz skarżącego świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku służbowego, dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej poprzez ich błędną interpretację i przyjęcie na jej podstawie, że skarżący nie przedstawił wymaganego zaświadczenia o wysokości uzyskiwanego miesięcznego wynagrodzenia za pracę, podczas gdy skarżący udostępnił dokumenty wystawione przez firmę z którą zawartą ma umowę umożliwiające naliczenie i wypłatę należnego skarżącemu na podstawie ww. przepisów świadczenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W dniu 10 sierpnia 2026 r. wpłynęło do Sądu pismo organu, w którym powołując się na zapisy złożonego do sprawy kontraktu z dnia 1 stycznia 2016 r. zawartego pomiędzy G. a skarżącym oraz załączonego do skargi załącznika w postaci Certificate of Service wywiedziono, że w okresie odbywania przez skarżącego ćwiczeń wojskowych w ramach aktywnej rezerwy nie miał on przydzielonych zadań, na podstawie których mógłby mieć wypłacone wynagrodzenie. Z uwagi na powyższe nie można mówić w przypadku skarżącego o jakiejkolwiek utracie wynagrodzenia, powodującej zasadność ustalenia i wypłaty świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie.
W replice na powyższe w piśmie z dnia 19 sierpnia 2026 r. skarżący stwierdził, że w kontrakcie stale powtarzają się zwroty - pracodawca, pracownik, czas wykonywania zadań - które są charakterystyczne dla stosunku pracy. Podkreślił, że powołane przez organ fragmenty kontraktu uzasadniają przyjęcie, że zawarta przez skarżącego umowa stanowi w istocie umowę o pracę - gdyż skarżący musi wykonywać zadania w ściśle określonych przydziałach czas, w ściśle określonych miejscach, a następnie raportować sposób realizacji powierzonych mu działań. Podniósł, że w okresie od 14 listopada 2024 r. do dnia 21 lutego 2025 r. skarżący nie mógł zostać skierowany do pracy, gdyż odbywał ćwiczenia wojskowe w ramach aktywnej rezerwy. Wskazał także, że praca wykonywana przez niego jest pracą całodobową - zdarza się, że kilka, lub kilkanaście dni pod rząd.
Następnie zmienia tylko statki na których świadczy pracę, albo platformy - co łącznie ma wpływ na to, że pozostaje w pracy w istocie ciągle. Poza tym organ nie dostrzegł tego, że osoby zatrudnione na umowę o pracę przy ubieganiu się o świadczenie także nie przedstawiają zaświadczenia z treści, którego miałoby wynikać, że mieli być w okresie pełnienia służby w pracy, a jedynie zaświadczenie o tym, że wykonują pracę, umowę oraz dokumenty na podstawie których można wyliczyć utracone wynagrodzenie za pracę, która mogłaby być świadczona w czasie odbywania ćwiczeń wojskowych w ramach tzw. aktywnej rezerwy.
Na rozprawie, która odbyła się w dniu 20 sierpnia 2026 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że skarżący w okresie wykonywania ćwiczeń w ramach aktywnej rezerwy nie był zatrudniony w ramach stosunku pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie decyzji administracyjnej następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu.
Skarga okazała się niezasadna, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności z prawem wykazała, że akt ten odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli sądowej w badanej sprawie jest odmowa przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego w związku z odbywaniem aktywnej rezerwy w okresie od 14 listopada 2024 r. do 21 lutego 2025 r.
Zgodnie z art. 312 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j. Dz. U.- z 2025 r., poz. 825, dalej "ustawa"), żołnierzom OT (obrony terytorialnej), którzy pełnili terytorialną służbę wojskową rotacyjnie, z wyjątkiem służby pełnionej jednorazowo w czasie lub dniu wolnym od pracy, przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy, stosunku służbowego, dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie. Przepis ten na mocy ust.10 znajduje odpowiednie zastosowanie do żołnierza AR (aktywnej rezerwy) i żołnierza PR (pasywnej rezerwy).
Z tego unormowania wynika, że ustawodawca enumeratywnie wskazał źródła dochodu, których utrata może stanowić podstawę przyznania przedmiotowego świadczenia. Należą do nich: wynagrodzenie ze stosunku pracy, wynagrodzenie ze stosunku służbowego, dochód z prowadzonej działalności gospodarczej oraz dochód z prowadzonej działalności rolniczej.
Powyższe znajduje potwierdzenie również w przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 kwietnia 2024 r. w sprawie świadczenia pieniężnego dla żołnierzy pełniących terytorialna służbę wojskową, żołnierzy aktywnej rezerwy i żołnierzy pasywnej rezerwy (Dz. U. z 2024 r. poz. 616, dalej "rozporządzenie").
Zgodnie z § 3 rozporządzenia podstawę ustalenia świadczenia pieniężnego stanowi odpowiednio kwota miesięcznego wynagrodzenia brutto otrzymanego ze stosunku pracy lub stosunku służbowego albo średnia miesięczna kwota dochodu lub przychodu uzyskanego z prowadzonej działalności gospodarczej bądź kwota dochodu z prowadzenia gospodarstwa rolnego ustalona według zasad określonych w tym przepisie.
Z kolei § 4 rozporządzenia różnicuje podmiot wystawiający zaświadczenie o wysokości ww. kwot w zależności od źródła dochodu wskazując na pracodawcę w przypadku pozostawania w stosunku pracy lub stosunku służbowym, naczelnika urzędu skarbowego w przypadku działalności gospodarczej oraz właściwy organ gminy w przypadku działalności rolniczej.
Analiza powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że świadczenie rekompensacyjne zostało powiązane z utratą dochodu pochodzącego z określonego stosunku prawnego lub rodzaju działalności. Ustawodawca określił tym samym zamknięty katalog źródeł dochodu podlegającego rekompensacie. Nie obejmuje ono wszelkich dochodów, których żołnierz został pozbawiony w związku z odbywaniem ćwiczeń wojskowych. Brak jest zatem podstaw do rozszerzania zakresu świadczenia na dochody wynikające ze stosunków prawnych niewymienionych w art. 312 ust. 1 ustawy, w tym na wynagrodzenie uzyskiwane z tytułu umowy cywilnoprawnej o świadczenie usług.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący, w okresie od 14 listopada 2024 r. do 21 lutego 2025 r. brał udział w ćwiczeniach dla żołnierzy aktywnej rezerwy. Natomiast istota sporu sprawdza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w związku z udziałem w tych ćwiczeniach skarżący utracił wynagrodzenie, za które przysługiwała mu rekompensata na podstawie art. 312 ustawy. Organy dokonując oceny przedłożonych przez skarżącego dokumentów uznały, że umowa z dnia 1 stycznia 2016 r. zawarta z G. nie stanowi umowy o pracę, a zaświadczenie nie wskazuje na kwotę wynagrodzenia brutto. Stanowisko to zakwestionował skarżący zarzucając organom dokonanie błędnych ustaleń faktycznych oraz naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
W odniesieniu do powyższego w pierwszej kolejności wskazać należy, że zdaniem Sądu prawidłowo organy przyjęły, że stosunek prawny łączący skarżącego z G. nie stanowił stosunku pracy.
Zgodnie z art. 22 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 277 z późn. zm., dalej "k.p.") przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
W doktrynie podkreśla się, że stosunek pracy jako przedmiot regulacji prawa pracy ma swoisty charakter prawny, który odróżnia go zarówno od stosunków cywilnoprawnych, jak i administracyjnoprawnych, a także penalnych. Swoistość stosunku pracy wyraża się w jego cechach, które odróżniają go od stosunków cywilnoprawnych, a także administracyjnoprawnych, w których ramach świadczona jest praca. Są to takie właściwości, jak: dobrowolność zobowiązania, zarobkowy charakter stosunku pracy, osobisty charakter świadczenia pracy, podporządkowanie pracownika (kierownictwo pracodawcy) wyrażające się przede wszystkim w możliwości wydawania pracownikowi poleceń dotyczących pracy, ponoszenie ryzyka gospodarczego, produkcyjnego i osobowego przez pracodawcę, ciągłość świadczenia pracy, łącząca się zwłaszcza z tym, że pracownik nie zobowiązuje się do wykonywania określonych czynności, lecz do starannego działania w procesie pracy (por. pkt 11 komentarza do art. 22 k.p. w [w:] M. Gersdorf, M. Raczkowski, Kodeks pracy. Komentarz, wyd. IV, WKP 2024)
W orzecznictwie podnosi się, że przy rozstrzyganiu o kwalifikacji prawnej umowy konieczne jest wzięcie pod uwagę całego zespołu cech charakterystycznych, odróżniających umowę o pracę od innych umów oraz rozważenie, czy cechy te są przeważające i czy uzasadniają uznanie istnienia stosunku pracy. Do cech charakterystycznych stosunku pracy zalicza się: dobrowolność wykonywania pracy przez pracownika, osobisty charakter świadczenia tej pracy, ciągłość pracy, podporządkowanie pracownika pracodawcy, odpłatność pracy oraz ponoszenie przez pracodawcę wszelkiego ryzyka (osobowego, organizacyjnego i ekonomicznego) związanego z realizacją zobowiązania. Za najbardziej podstawową cechę odróżniającą stosunek pracy od innych stosunków zobowiązaniowych uznane jest podporządkowanie pracownika pracodawcy. Powszechnie przyjmuje się, że obejmuje ono polecenia i sferę organizacyjną (por. wyrok SN z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt II PK 97/18, lex nr 3144899).
Zasadniczym przejawem podporządkowania pracownika wobec pracodawcy jest jego zależność w sferze przedmiotu świadczenia, w ramach której pracodawca wskazuje zadania do wykonania, doprecyzowuje sposób ich realizacji, a także metody i środki, za pomocą których zostaną one wykonane (por. postanowienie SN z dnia 27 kwietnia 2021 r. sygn. akt III USK 84/21, lex nr 3245430).
Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy wskazać należy, że choć przedstawiona umowa została nazwana jako "umowa o pracę", to jej treść wskazuje na odmienne od pracowniczego ukształtowanie wzajemnych praw i obowiązków stron. Zgodnie z jej postanowieniami skarżący samodzielnie decyduje o przyjęciu konkretnego zadania, podczas gdy "pracodawca" nie ma obowiązku oferowania mu jakichkolwiek zadań ani innej pracy w okresach, w których nie wykonuje on danego zadania. Jednocześnie skarżący może w tym czasie podejmować inne odpłatne zatrudnienie lub przyjmować inne stanowiska lub funkcje, a "pracodawca" nie jest zobowiązany do wypłaty wynagrodzenia za okres niewykonywania zadania. Poza tym skarżący nie jest uprawniony do dochodzenia zwrotu jakichkolwiek kosztów związanych z realizacją zadania, co świadczy o tym, że ryzyko ekonomiczne ponosi skarżący. Poza tym umowa nie przewiduje typowych uprawnień pracowniczych, w szczególności prawa do płatnego urlopu czy wynagrodzenia chorobowego.
Zdaniem Sądu, postanowienia te wskazują, że strony ukształtowały łączący je stosunek prawny w sposób właściwy dla stosunku cywilnoprawnego, a nie stosunku pracy. Brak podporządkowania pracowniczego, ciągłości zatrudnienia oraz obciążenia pracodawcy ryzykiem gospodarczym przemawia przeciwko zakwalifikowaniu ww. umowy jako umowy o pracę w rozumieniu art. 22 § 1 k.p.
Oceny tej nie zmienia powoływany przez skarżącego fakt, posługiwania się w umowie określeniami "pracodawca", "pracownik" i "czas wykonywania zadań". O charakterze stosunku prawnego decyduje bowiem jego rzeczywista treść, a nie nazewnictwo przyjęte przez strony.
Również wskazywana przez skarżącego całodobowość pracy, wykonywanie zadań przez kilka lub kilkanaście dni oraz zmiana statków lub platform, a także obowiązek wykonywania zadań w określonym miejscu i czasie oraz raportowania ich realizacji, nie przesądzają o istnieniu stosunku pracy. Okoliczności te stanowią jedynie o specyfice zadań realizowanych w ramach zawartego kontraktu i nie niwelują zasadniczych cech łączącego strony stosunku prawnego wynikającego z treści zawartej umowy.
W konsekwencji brak było podstaw do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego na okoliczności wynikające wprost z treści przedłożonej przez niego umowy. Przesłuchanie strony nie może bowiem służyć zastępowaniu dokumentu określającego prawa i obowiązki stron, a tym bardziej prowadzić do nadania stosunkowi cywilnoprawnemu charakteru stosunku pracy wbrew jego rzeczywistej treści.
Skoro zatem łączący strony stosunek prawny nie miał charakteru stosunku pracy, to wynagrodzenie uzyskane przez skarżącego za wykonanie zadań nie stanowiło wynagrodzenia ze stosunku pracy. Z oczywistych względów nie było ono również wynagrodzeniem ze stosunku służbowego ani dochodem z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej. W tych okolicznościach trafnie zatem organy uznały, że utrata możliwości wykonywania zadań na podstawie przedmiotowej umowy nie podlegała rekompensacie w oparciu o art. 312 ustawy.
Z tego względu prawne irrelewatna dla rozstrzygnięcia pozostaje kwestia przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia dotyczącego wysokości uzyskiwanych dochodów netto. Ustalenie wysokości utraconego dochodu ma bowiem znaczenie dopiero po stwierdzeniu, że dochód ten pochodzi ze źródła objętego zakresem art. 312 ustawy. W niniejszej sprawie przesłanka ta nie została spełniona, a zatem wykazanie wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia nie mogło doprowadzić do przyznania świadczenia.
Również bez znaczenia pozostaje podniesione przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego zagadnienie podwójnego opodatkowywania. Sposób opodatkowania uzyskiwanych przez niego należności należy do sfery prawa podatkowego, a tym samym pozostaje poza zakres przedmiotowym niniejszego postępowania, którego przedmiotem było ustalenie charakteru stosunku prawnego z stanowiącego podstawę ich uzyskania.
Podsumowując stwierdzić należy, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia, w szczególności właściwie oceniły charakter prawny stosunku łącznego strony umowy z dnia 1 stycznia 2016 r. oraz źródło uzyskiwanego przez niego dochodu. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do dokonania tych ustaleń, a skarżący nie wykazał, aby organy pominęły okoliczności mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub dokonały oceny dowodu w postaci umowy w sposób sprzeczny z jej treścią. W konsekwencji podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, tj. art. 6, art. 7-7a, art. 8, art. 77, art. 80 art. 107 k.p.a., art. 312 ust.1 ustawy ani § 4 ust.1 pkt 1 w zw. z § 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia nie zasługują na uwzględnienie.
W tym stanie rzeczy, wobec bezzasadności zarzutów podniesionych przez skarżącego oraz braku okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na mocy art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.