Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny na podstawie art. 104 i art. 5 pkt 4 a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1263) - po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej - nie stwierdził u W. W. choroby zawodowej - choroby [...] wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi tj. [...] z poz. 25 pkt 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869).
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że W. W. był pracownikiem S., S., S., S. i pracował na stanowiskach [...] W [...] r. został skierowany przez lekarza do jednostki orzeczniczej I stopnia na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej –[...]. W toku postępowania W. W. został zbadany przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych, który w dniu [...] r. wydał orzeczenie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania ww. choroby zawodowej, zaś jednostka II stopnia tj. Instytut Medycyny Pracy orzekł o braku podstaw do rozpoznania u badanego ww. choroby zawodowej w dniu [...] r. Po uzyskaniu powyższych orzeczeń organ I instancji wydał w dniu [...] r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej u W. W., a w uzasadnieniu tej decyzji wskazał na brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
Z uwagi na to, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ sentencja decyzji była sprzeczna z jej uzasadnieniem, organ II instancji decyzją z dnia [...] r. stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] r. Organ I instancji ponownie przeprowadził postępowanie w sprawie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u W. W. Organ podał dalej w uzasadnieniu, że z orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych wynika, iż podczas badań W. W. oświadczył, że pogorszenie wzroku występuje u niego od około [...] lat - uczucie "[...] " większej w [...]. Operację [...] miał w [...] r. na Oddziale [...] SP Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego W toku postępowania przeprowadzono konsultację i stwierdzono, że na podstawie wyglądu [...]
Jednostka orzecznicza I stopnia podała, że najczęstszą przyczyną [...] są zmiany zachodzące [...] z wiekiem –[...]. [...]. Choroba rozwija się powoli pod wpływem stopniowej denaturacji i koagulacji [...]. Po upływie pewnego czasu dochodzi do nieodwracalnego zmętnienia całej [...]. Ten rodzaj [...] dotyczy najczęściej obu [...]. Proces zmętnienia może trwać od kilku miesięcy do kilku lat. Do rozwoju [...] może dochodzić w przebiegu innych czynników są to między innymi: choroby przedniego lub tylnego odcinka gałki ocznej (wszelkie stany zapalne, jaskra, odwarstwienie siatkówki), wysoka krótkowzroczność, choroby ogólnoustrojowe (cukrzyca, tężyczka, choroby skórne), niewłaściwe (np. zbyt długie) stosowanie pewnych leków (zaćma toksyczna), urazy mechaniczne, chemiczne lub wywołane energią promienistą (zaćma pourazowa).
W orzeczeniu lekarskim wskazano, że W. W. pracował jako [...] elementów oraz że S. zapewniała pracownikom ogólnodostępne ochrony osobiste posiadające wymagane atesty i certyfikaty. Dodatkowo W. W. został skierowany na konsultację do Instytutu Medycyny Pracy, gdzie uznano, "[...] ". W ocenie jednostki orzeczniczej I stopnia nie ma dowodów świadczących o pracy w warunkach przekroczeń normatywów higienicznych dla promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego, które mogłoby spowodować rozwój [...] wywołanej działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego. Z tych względów WOMP orzeczeniem z dnia [...] r., Nr [...] stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.
Z kolei z orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy wynika, że W. W. pierwsze dolegliwości pod postacią pogłębiającego się osłabienia funkcji [...] zauważył przed około [...] laty. Instytut odnalazł w dokumentacji medycznej zaświadczenie [...] r. o obecności zmian pourazowych[...]. Podczas pobytu w Instytucie wykonano W. W. badania [...]. Żadnych zmian w obrębie narządu wzroku charakterystycznych dla skutków narażenia na promieniowanie podczerwone i długofalowe nadfioletowe nie stwierdzono. Ustalono ponadto, że W. W. wykonywał prace spawalnicze przy użyciu palników acetylenowo-tlenowych. Opierając się na danych literaturowych, w tym opublikowanych przez Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy, stwierdzono, że w przypadku spawania gazowego wielkość promieniowania nadfioletowego w porównaniu do spawania elektrycznego jest mała i nie stanowi istotnego zagrożenia narządu wzroku.
Nie stwierdzono by w procesie spawania istniało dla oczu zagrożenie ze strony promieniowania podczerwonego. Jednostka orzecznicza II stopnia na podstawie dokumentacji lekarskiej, kompleksowych badań lekarskich i pomocniczych, nie znalazła podstaw do uznania, że rozpoznane u W. W. schorzenia narządu [...].
Powiatowy Inspektor Sanitarny wskazał dalej, że z art. 2351 Kodeksu pracy wynika, że za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, jeśli zostały wywołane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Przy czym przy ocenie działania tych czynników uwzględnia się między innymi rodzaj czynnika, stopień i czas działania oraz sposób wykonywania pracy. Konstrukcja przepisu 2351 ustawy przemawia za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba zawodowa jest wymieniona z wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala stwierdzić bezspornie lub z dużym prawdopodobieństwem, że praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie.
Zdaniem organu, z przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego wynika, że nie można stwierdzić jednoznacznie, iż warunki pracy mogły przyczynić się do powstania choroby zawodowej u W. W. W. W. jako [...] nie był narażony na promieniowanie podczerwone, którego wielkość mogłaby przyczynić się do powstania choroby zawodowej. Z kolei z uwagi na brak pomiarów promieniowania nadfioletowego nie można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem, czy narażenie to mogło przyczynić się do powstania choroby zawodowej.
Podstawą stwierdzenia choroby zawodowej jest wykazanie ścisłego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy, a powstałymi objawami chorobowymi, przy czym rozpoznana jednostka chorobowa musi być bezwzględnie ujęta w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia. U W. W. nie rozpoznano zmian w obrębie narządu [...] charakterystycznych dla skutków narażenia na promieniowanie podczerwone i długofalowe nadfioletowe.
Organ I instancji - biorąc pod uwagę orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z dnia [...] r. Instytutu Medycyny Pracy oraz ocenę narażenia zawodowego, w której stwierdzono, że w przypadku spawania gazowego intensywność promieniowania nadfioletowego jest znacząco mniejsza niż przy spawaniu elektrycznym oraz że promieniowanie podczerwone nie stanowi o zagrożeniu zdrowia - uznał brak podstaw do stwierdzenia opisanej na wstępie choroby zawodowej.
Od powyższej decyzji W. W. złożył odwołanie, w którym nie zgodził się z orzeczeniem Instytutu i podniósł, że w S. przepracował [...] lat i w tym okresie nie miał nic wspólnego ze spawaniem gazowym jak podano w orzeczeniu lekarskim. Także dopiero w chwili obecnej oczekuje na operację [...], a w trakcie badań okresowych nigdy nie otrzymał informacji, że ma [...]. Spawanie gazowe może nie stanowić zagrożenia dla [...] gdy się przepracuje rok, ale gdy okres pracy trwa [...] lat to niemożliwością jest aby nie stanowiło to zagrożenia dla narządu wzorku. Posługując się palnikiem acetylenowo-tlenowym nie wykonywał spawania, lecz jedynie cięcie blach. Do spawania gazowego służy zupełnie inny palnik, którym się posługiwał, z którego promieniowanie nadczerwone, ultrafioletowe i podczerwone było wielokrotnie silniejsze i w dużym stopniu stanowiło zagrożenie dla oczu.
Odwołujący się nie zgadza się z stwierdzeniem, że nie można było dokonać pomiarów promieniowań na obszarze tysiąca metrów gdzie pracowały same urządzenia do cięcia blach i prefabrykatów. Ponadto jest niemożliwością aby nie istniało domniemanie związku przyczynowego pomiędzy chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Pomimo stosowania ochron osobistych (okularów) i tak był narażony na działanie promieni podczerwonych, nadfioletowych i różnych toksyn. Nadto pracownik stosujący okulary nie był w stanie nosić ich osiem godzin, w pewnych czynnościach (np. czytanie rysunku) trzeba było je zdejmować. Zdaniem strony w orzeczeniu lekarskim jest wiele niejasności i uchybień w ustaleniach.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, art. 37 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263), po rozpatrzeniu odwołania
- - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego.
Na wstępie uzasadnienia decyzji, organ odniósł się do orzeczenia lekarskiego Nr [...] wydanego w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w której podano, że W. W. pracę zawodową rozpoczął w zakładzie doskonalenia Zawodowego jako[...] ([...] r.), następnie pracował w S. jako [...] wyposażenia okrętowego ([...] r.), w S. zatrudniony był jako [...] ([...] r.). W latach [...] r. pracował jako robotnik magazynowy i starszy magazynier w P. potem jako sprzedawca w sklepie meblowym "M." ([...] r.). W S.. i S. był zatrudniony na stanowisku [...] zatrudniony jako [...] w S. . Zdaniem tej jednostki najczęstszą przyczyną zaćmy są zmiany zachodzące w [...] z wiekiem ([...]) objawiająca się różnymi zaburzeniami wzroku, zależnymi od umiejscowienia zmętnień. Zaćma starcza rozwija się zwykle po 45 roku życia i dzieli się ją na dwa typy w zależności od miejsca, w którym rozpoczyna się proces zmętnienia soczewki: zaćma korowa lub jądrowa.
Ponadto z karty narażenia zawodowego S. wynika, że W. W. pracuje jako [...], obsługuje urządzenia [...], S. zapewnia pracownikom ogólnodostępne ochrony osobiste posiadające wymagane atesty i certyfikaty. Jednakże warunki pracy (narażenie zawodowe) przy nieprawidłowym stosowaniu ochron osobistych mogły spowodować chorobę zawodową.
Dodatkowo Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy zwrócił się z prośbą do organu I instancji o informacje dotyczące możliwości pracy w narażeniu na ponadnormatywne wartości promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego, które mogłyby spowodować rozwój zaćmy, w nieistniejących zakładach pracy. W odpowiedzi organ I instancji poinformował, iż nie posiada w swoim archiwum dokumentów, na podstawie których można dokonać oceny narażenia zawodowego W. W. we wskazanych zakładach. Ponadto z orzeczenia wynika, że W. W. został skierowany na konsultację do Instytutu Medycyny Pracy, gdzie stwierdzono, iż wobec braku narażenia na ww. promieniowanie rozpoznana [...] nie może być uznana za następstwo narażenia zawodowego. W przypadku badanego [...] może być następstwem urazu bądź naturalnych procesów starzenia się [...].
Podsumowując Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy podkreślił, iż mimo wieloletniej pracy na stanowiskach [...] brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - brak dowodów świadczących o pracy w warunkach przekroczeń normatywów higienicznych dla promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego, które mogłyby spowodować rozwój [...].
Dalej organ odwoławczy podał, że również Instytut Medycyny Pracy na podstawie przeprowadzonych badań uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia, iż opisane schorzenia narządu [...] są następstwem narażenia zawodowego i wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u odwołującego się. Organ przytoczył w uzasadnieniu treść ww. orzeczenia, między innymi, że W. W. w wywiadzie nie podał faktu przebycia urazów [...], jednakże uzyskano zaświadczenie [...] r. o obecności zmian pourazowych [...]. Z dokumentacji wynika, iż W. W. w trakcie świadczenia pracy był wyposażony w osobiste środki ochrony narządu [...] (posiadające stosowne atesty i certyfikaty), chroniące przed ewentualnym szkodliwym działaniem czynników środowiska pracy. W orzeczeniu podkreślono również, że badany wykonywał prace spawalnicze przy użyciu palników acetylenowo-tlenowych, a opierając się na danych literaturowych, w tym opublikowanych przez Centralny Instytut Ochrony Pracy
- - Państwowy Instytut Badawczy, uznaje się, że w przypadku spawania gazowego wielkość promieniowania nadfioletowego jest mała (w porównaniu do spawania elektrycznego) i nie stanowi istotnego zagrożenia dla narządu wzroku.
Nie stwierdzono także by w procesie spawania istniało zagrożenie dla oczu ze strony promieniowania podczerwonego.
Organ odwoławczy przedstawił następnie etapy postępowania w tej sprawie oraz treść odwołania strony od decyzji organu I instancji. Poinformował także, że zwrócił się do jednostek orzeczniczych z prośbą o ustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. W odpowiedzi Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w piśmie z dnia [...] r. wyjaśnił, iż praca przy użyciu palnika acetylenowo-tlenowego oraz palnika do spawania gazowego przy stosowaniu ochron osobistych (okularów), co potwierdza W. W., nie stwarza ryzyka rozwoju choroby zawodowej - zaćmy wywołanej promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego. Ponadto zwrócił uwagę, iż w orzeczeniach lekarskich umieszczone są informacje o przebytej operacji [...] co jest zgodne ze stanem faktycznym.
Instytut Medycyny Pracy pismem z dnia [...] r. poinformował, iż zarzut dotyczący rzekomego wpisu w orzeczeniu o przejściu przez W. W. operacji [...] jest bezzasadny i wynika z niezrozumienia czytanej treści, bowiem w orzeczeniu istnieje wpis: "we wrześniu 2008 r. przebył operację zaćmy oka prawego i aktualnie oczekuje na operację [...]. Ponadto Instytut, odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu, że do spawania gazowego służył zupełnie inny palnik z którego promieniowanie nadczerwone i ultrafioletowe oraz podczerwone było wielokrotnie silniejsze, wyjaśnił, że w zgromadzonej dokumentacji brak jest wyników pomiarów narażenia na promieniowanie, więc podany przez opiniowanego fakt silnego promieniowania jest tylko subiektywnym odczuciem. Instytut Medycyny Pracy wskazał również, że promieniowanie nadczerwone nie istnieje. Jednostka orzecznicza podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko. Instytut Medycyny Pracy dodał również, że toksyny wydzielane przy pracach związanych z używaniem palnika gazowego nie są przyczyną rozwoju [...].
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w merytorycznych rozważaniach uzasadnienia, po podaniu treści art. 2351 i 2352 Kodeksu pracy, wskazał, że podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej jest wykazanie ścisłego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy, a powstałymi objawami chorobowymi, przy czym rozpoznana jednostka chorobowa musi być bezwzględnie ujęta w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych.
Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszym przypadku, ten warunek nie jest spełniony. Obie jednostki orzecznicze tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy będące w myśl § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych jednostkami właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych, stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej choroby układu wzrokowego wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi: [...] wywołanej działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego.
W świetle przyjętego przez sądy administracyjne stanowiska, wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych, dotyczy wiedzy specjalnej i ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. W powołanych orzeczeniach lekarskich, w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości, wykazano brak przesłanek do przyjęcia istnienia u W. W. omawianej choroby zawodowej ze względu na pozazawodową etiologię powstania schorzenia. Sam bowiem fakt zatrudnienia w narażeniu na czynniki szkodliwe przy braku objawów klinicznych choroby figurującej w wykazie chorób zawodowych nie daje podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
Organ II instancji podkreślił, że tak jak organ I instancji wnikliwie przeanalizował zebrany materiał dowodowy, wyjaśnił wszystkie wątpliwości zgłaszane przez stronę i w następstwie tego stwierdził, że brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Nadto w toku prowadzonego postępowania nie zgromadzono przeciwdowodów, które mogłyby mieć wpływ na zmianę treści wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich.
W. W. zaskarżył decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
Zdaniem skarżącego, Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy oraz organy obu instancji nieprawidłowo przeprowadzili kartę oceny narażenia zawodowego gdyż nie posiadali w swoich archiwach żadnych dokumentów na podstawie których można byłoby dokonać takiej oceny we wskazanych zakładach pracy. Stwierdzona [...] mogła być wywołana pracą którą wykonywał będąc narażony na promieniowanie podczerwone, nadfioletowe i długofalowe pomimo stosowania osłon. Od [...] r. do [...] r. kiedy S. ogłosiła upadłość żadna z wymienionych instytucji nie dokonała pomiarów promieniowania i warunków pracy, które mogły wywołać chorobę zawodową. Opierając się wyłącznie na twierdzeniach teoretycznych nie można uznać, że podczas wykonywania pracy, posługując się palnikiem acetylenowo-tlenowym, pracownik nie jest narażony na promieniowanie, bo ono nie istnieje. Twierdzenie to wynika z niewiedzy organów.
Skarżący podkreślił, że w toku postępowania nikt nie rozmawiał z nim na temat warunków pracy, okoliczności stosowania i wyłączenia stosowania osłon ochronnych, które nie zawsze mogły być używane zgodnie z przepisami BPH. Ponadto bardzo błędne jest stwierdzenie organu II instancji, że wykonywanie pracy przy użyciu palnika acetylenowo-tlenowego z którego wydzielają się toksyny, które mimo stosowania osłon i tak wdzierały się do oczu i występujące promieniowanie nie jest przyczyną rozwoju [...] wyłącznie w oparciu o orzeczenie Instytut wydane bez pomiarów.
Według skarżącego organ II instancji nieprawidłowo przeanalizował materiał dowodowy i jego wątpliwości zgłaszane pisemnie w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko w sprawie. Nadto w odniesieniu się do zarzutu, iż nikt z osób pracujących i uprawnionych do podejmowania decyzji nie rozmawiał ze stroną na temat pracy, warunków w których pracowała, stosowania osłon ochronnych, organ wyjaśnił, iż W. W. w trakcie prowadzonego postępowania, zgodnie z art. 10 Kpa, był informowany o możliwości składania oświadczeń, zapoznawania się z materiałem dowodowym w sprawie oraz dołączania nowych dowodów. Skarżący nie wskazał nowych dowodów i nie złożył dodatkowych wyjaśnień.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieprawidłowo przeprowadzonej karty oceny narażenia zawodowego organ II instancji wskazał, że w toku prowadzonego postępowania Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy celem dokładnego jej wypełnienia zwrócił się z prośbą do organu I instancji o informacje dotyczące możliwości pracy W. W. w narażeniu na ponadnormatywne wartości promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego, które mogłyby spowodować rozwój zaćmy w nieistniejących zakładach pracy ([...].). W odpowiedzi organ poinformował, iż nie posiada w swoim archiwum takich dokumentów.
Ponadto w karcie oceny narażenia zawodowego, osobiście podpisanej przez stronę, zostały ujęte informacje o braku pomiarów w zakładach pracy. Pracodawca również nie posiadał wyników pomiarów promieniowania podczerwonego i nadfioletowego na stanowisku pracy [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie.
Z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części.
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W świetle art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U.
z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym". W myśl art. 235 2 Kodeksu pracy, rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
W rozpoznawanej sprawie postępowanie dotyczyło ustalenia u W. W. choroby zawodowej wymienionej w poz. 25 pkt 5 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r. (Dz.U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869) tj. choroby układu wzrokowego wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi: zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego.
Stosownie do § 8 ust. 1 tego rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
W myśl wskazanych powyżej przepisów na pojęcie choroby zawodowej składają się elementy: wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych (załącznik do ww. rozporządzenia) oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Tak więc, aby rozpoznać u pracownika lub byłego pracownika chorobę zawodową należy ustalić wystąpienie takich uszkodzeń zdrowia, które zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych i jednocześnie które zostały wywołane wyłącznie samą pracą ze względu na jej rodzaj, charakter i warunki wykonywania.
Podkreślić należy, co jest istotne w niniejszej sprawie, że dla stwierdzenia choroby zawodowej nie wystarczy sam fakt, że pracownik świadczył pracę w warunkach przekraczających dopuszczalne normy stężeń lub natężeń czynników szkodliwych (np. promieniowanie podczerwone), lecz bezsporny lub przynajmniej wysoce prawdopodobny wpływ tak świadczonej pracy na powstanie konkretnych objawów chorobowych z wykluczeniem innych przyczyn danej choroby.
Z podanych przepisów wynika, że wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową lub odmawiającej uznania danego schorzenia za chorobę zawodową wymaga przeprowadzenia odpowiedniego postępowania i zgromadzenia materiału dowodowego w postaci orzeczeń lekarskich, o których mowa w ww. rozporządzeniu, dokumentacji dotyczącej zagrożeń zawodowych występujących w ocenianym środowisku pracy, przebiegu pracy zawodowej u badanego i jego stanu zdrowia.
Podstawowym (choć nie jedynym) dowodem dla stwierdzenia przez właściwy organ sanitarny istnienia u danej osoby określonej choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie.
Bezsporny jest fakt, że jednostki orzecznicze, które wydały orzeczenia lekarskie w rozpatrywanej sprawie, należą do kategorii jednostek określonych w § 5 ww. rozporządzenia i obie jednostki (I i II stopnia) zgodnie nie rozpoznały u skarżącego choroby zawodowej w postaci zaćmy wywołanej działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego
W przypadku skarżącego obie jednostki orzecznicze tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych i Instytut Medycyny Pracy zgodnie orzekły o braku podstaw do rozpoznania u badanego ww. choroby zawodowej.
Z orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych wynika między innymi, że W. W. przebył operację [...] w [...] r. Z kolei na podstawie wyglądu [...], trudno jest określić przyczynę rozwoju [...]. Według lekarza jednostki najczęstszą przyczyną [...] są zmiany zachodzące [...] z wiekiem - zaćma starcza, objawiająca się różnymi zaburzeniami wzroku zależnymi od umiejscowienia zmętnień, która dzieli się na 2 typy: zaćmę korową i zaćmę jądrową. Choroba dotyczy obu oczu i rozwija się powoli pod wpływem stopniowej denaturacji i koagulacji białka soczewki. Proces zmętnienia może trwać od kilku miesięcy do kilku lat. Do rozwoju zaćmy może dochodzić w przebiegu innych czynników (zaćma powikłana), są to między innymi: choroby przedniego lub tylnego odcinka gałki ocznej (wszelkie stany zapalne, jaskra, odwarstwienie siatkówki), wysoka krótkowzroczność, choroby ogólnoustrojowe (cukrzyca, tężyczka, choroby skórne), niewłaściwe (np. zbyt długie) stosowanie pewnych leków (zaćma toksyczna), urazy mechaniczne, chemiczne lub wywołane energią promienistą (zaćma pourazowa). Wskazano w orzeczeniu, że S. zapewniała pracownikom ogólnodostępne ochrony osobiste posiadające wymagane atesty i certyfikaty.
Z orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy wynika natomiast, że Instytut odnalazł w dokumentacji medycznej zaświadczenie okulistyczne z [...] r. o obecności zmian pourazowych [...] r. z opisem[...]. Podczas pobytu w Instytucie wykonano W. W. badania [...]. Żadnych zmian w obrębie narządu [...] charakterystycznych dla skutków narażenia na promieniowanie podczerwone i długofalowe nadfioletowe nie stwierdzono. Ustalono ponadto, że W. W. wykonywał prace spawalnicze przy użyciu palników acetylenowo-tlenowych. Opierając się na danych literaturowych, stwierdzono, że w przypadku spawania gazowego wielkość promieniowania nadfioletowego w porównaniu do spawania elektrycznego jest mała i nie stanowi istotnego zagrożenia narządu [...]. Nie stwierdzono by w procesie spawania istniało dla oczu zagrożenie ze strony promieniowania podczerwonego. Jednostka orzecznicza II stopnia na podstawie dokumentacji lekarskiej, kompleksowych badań lekarskich i pomocniczych, nie znalazła podstaw do uznania, że rozpoznane u W. W. schorzenia narządu wzroku są następstwem narażenia zawodowego.
Zdaniem Sądu brak jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania powyższych opinii. Wnioski zawarte w orzeczeniach są przedstawione w sposób wyczerpujący, czytelny i logiczny. Szczegółowo przeprowadzono również analizę stanu zdrowia skarżącego oraz warunków i rodzaju pracy jaką wykonuje. Skarżący został poddany badaniom i dodatkowym konsultacjom okulistycznym.
W orzeczeniach opisano także inne możliwe źródła przedmiotowego schorzenia. Obie jednostki ustosunkowały się do zarzutów odwołania jednomyślnie podtrzymując swoje stanowiska w kwestii pozazawodowej etiologii choroby [...].
W ocenie Sądu z obu opinii jednoznacznie wynika, że nie można bezspornie lub z dużym prawdopodobieństwem ustalić związku przyczynowego pomiędzy wykonywaną przez skarżącego pracą i związanym z nią tzw. narażeniem zawodowym a stwierdzonym u skarżącego schorzeniem [...].
Kwestia ilości lat przepracowanych, którą podnosi skarżący, przy ustaleniu braku istnienia czynników chorobotwórczych (brak promieniowania podczerwonego) lub ich małej szkodliwości na danym stanowisku (małe promieniowanie nadfioletowe) i wobec braku informacji (brak pomiarów) o nadnormatywnych stężeniach tych czynników w miejscu pracy, nie ma znaczenia dla przyjęcia istnienia związku przyczynowego, o którym mowa powyżej. Tak samo nie ma znaczenia fakt konieczności zdejmowania okularów ochronnych przy wykonywaniu pracy.
Podkreślić należy, że orzeczenia lekarskie w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, co oznacza, iż organy nie są uprawnione do merytorycznej weryfikacji orzeczeń, nie mogą podważać ustaleń w nich zawartych, ani kwestionować treści orzeczenia, tym bardziej wydawać odmiennej oceny schorzenia. Dopiero przedstawienie przeciwdowodu tj. innej opinii uprawnionej placówki medycznej ewentualnie mogłoby doprowadzić do podważenia ustaleń dotychczasowych orzeczeń wydanych w sprawie.
Orzeczenia lekarskie natomiast - jako środek dowodowy - podlegają ocenie pod względem formalnym i w granicach wyznaczonych w art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa), zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przy czym w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej (w tym przy ocenie dowodów) winny być zachowane zasady postępowania administracyjnego określone w art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 Kpa.
W ocenie Sądu, w tej sprawie nie doszło do naruszenia zasad postępowania administracyjnego.
Organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 7 Kpa), a także w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 77 Kpa), co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji. Uzyskano mianowicie dwie opinie uprawnionych jednostek, w toku badań przeprowadzono u skarżącego dodatkowe konsultacje okulistyczne, prawidłowo przeprowadzono ocenę narażenia zawodowego, a także w postępowaniu odwoławczym uzyskano dodatkowe wyjaśnienia jednostek orzeczniczych I i II stopnia.
Jak słusznie zauważył organ II instancji, skarżący nie przedłożył w toku postępowania żadnych innych (poza wymienionymi) dowodów (np. innych wyników badań uprawnionej jednostki), które ewentualnie mogłyby nasunąć wątpliwość co do posiadanych wyników badań, jak również, pomimo dwukrotnego zawiadomienia o takiej możliwości, nie złożył dodatkowych wyjaśnień i oświadczeń w swojej sprawie.
W zaistniałych okolicznościach braku informacji o pracy skarżącego w narażeniu na ponadnormatywne wartości promieniowania podczerwonego lub nadfioletowego (braku stosownych pomiarów) przy jednoczesnej prawidłowej ocenie posiadanych kart narażenia zawodowego i w oparciu o fachową wiedzę z orzeczeń brak było podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w pkt 25 pkt 5 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.