Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 lutego 2013 r. sygn. akt j.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: WSA) odmówił przyznania M. W. prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata; zażalenie wnioskodawczyni na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2013 r. I OZ 306/13.
Po rozpoznaniu kolejnego wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, WSA postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2013 r. odmówił zmiany swojego postanowienia z dnia 18 lutego 2013 r.; NSA postanowieniem z dnia 9 października 2013 r. I OZ 865/13 oddalił wniesione na nie przez wnioskodawczynię zażalenie.
Wyrokiem z dnia 28 maja 2014 r. WSA oddalił skargę M. W. na decyzję SKO z dnia [...] marca 2012 r. Nr [...] (zarządzeniami z tego samego dnia Sąd ten pozostawił także bez rozpoznania jej wniosek o wyłączenie sędziów WSA w Rzeszowie od orzekania w sprawie oraz odmówił sprostowania protokołu rozprawy z dnia 14 maja 2014 r.). Po sporządzeniu i doręczeniu uzasadnienia wyroku, skarżąca kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W wyniku jego rozpoznania WSA postanowieniem z dnia 28 lipca 2014 r. odmówił zmiany swego postanowienia z dnia 20 sierpnia 2013 r., zaś kolejnym postanowieniem z dnia 29 lipca 2014 r. odrzucił zażalenie skarżącej na postanowienie WSA z dnia 10 lipca 2013 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 25 czerwca 2013 r. o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie objętej skargą.
W dniu 31 lipca 2014 r. wpłynęła do WSA skarga kasacyjna wnioskodawczyni, sporządzona przez ustanowionego przez nią adwokata z wyboru, po czym NSA postanowieniem z dnia 24 września 2014 r. I OZ 752/14 oddalił zażalenie na postanowienie WSA z dnia 28 lipca 2014 r. (jednocześnie postanowieniem z tego samego dnia I OZ 751/14 oddalił zażalenie na zarządzenie WSA z dnia 28 maja 2014 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów). Po rozpoznaniu kolejnego wniosku skarżącej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, WSA postanowieniem z dnia 4 marca 2015 r. kolejny raz odmówił zmiany swego postanowienia z dnia 18 lutego 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy.
14 kwietnia 2015 r. do WSA wpłynęło pismo reprezentującego skarżącą adwokata informujące o wypowiedzeniu jej pełnomocnictwa. WSA postanowieniem z dnia 7 maja 2015 r. odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 4 marca 2015 r., zaś postanowieniem z dnia 28 maja 2015 r. - terminu do złożenia zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II tego Sądu z dnia 1 sierpnia 2014 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Wnosząc zażalenia na postanowienia WSA z dnia 7 i 28 maja 2015 r. skarżąca zwróciła się o "przydzielenie pełnomocnika z urzędu w sprawie skargi kasacyjnej", po czym w nadesłanym w wyniku wezwania urzędowym formularzu PPF, jako zakres dochodzonego prawa pomocy, wskazała zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Uzasadniła, że z uwagi na wiek oraz zły stan zdrowia jej i pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym męża, znaczną część z pobieranych świadczeń rentowych (odpowiednio 1400 i 1600 zł) przeznaczają na leczenie, tj. zakup leków, konieczną rehabilitację oraz spowodowane zbyt długim okresem oczekiwania w publicznej służbie zdrowia prywatne konsultacje lekarskie. Uwzględniając niezbędne wydatki na utrzymanie domu i wyżywienie, nie jest w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania wygospodarować dodatkowych środków na pokrycie kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z wyboru, którego pomoc z uwagi na charakter sprawy i dotychczasowy sposób jej prowadzenia jest potrzebna w postępowaniu kasacyjnym przed NSA. Jako posiadany przez siebie i męża majątek skarżąca wykazała dom o pow. 64 m² wraz z zabudowaniami gospodarczymi i działką siedliskową o pow. 21 a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego, m.in. adwokata) – gdy wykaże, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania,
- 2) w zakresie częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego) – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wnioskowane przez skarżącą prawo pomocy dotyczy jego przyznania w zakresie całkowitym. Ponieważ jest to już kolejny jej taki wniosek w sprawie, Sąd uznał, że w istocie stanowi on żądanie zmiany postanowienia z dnia 18 lutego 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Kwalifikuje go to do rozpoznania w trybie art. 165 P.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Przesłanką zmiany bądź uchylenia zapadłego wcześniej orzeczenia jest zaistnienie zmian w okolicznościach sprawy mających związek z przedmiotem wniosku, które uzasadniają modyfikację dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku skarżącej, o ile zmianie nie uległ jej stan rodzinny i majątkowy, zmiany takie dostrzeżono w odniesieniu do jej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych będących konsekwencją stanu zdrowia. Niezależnie od powyższego, mimo że jedynym ustawowym kryterium przyznawania prawa pomocy jest sytuacja materialna, w przypadku skarżącej decydującą obecnie okolicznością jest brak możliwości przekazania do rozpoznania przez NSA - z uwagi na inicjowane postępowania wpadkowe - wniesionej w jej imieniu prawie rok temu skargi kasacyjnej.