Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2008r., sygn. akt II SA/Rz 293/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu złożonego przez J. S. sprzeciwu, zwolnił ww. skarżącego od kosztów sądowych i odmówił ustanowienia adwokata.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 245 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a., wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym.
Na powyższe postanowienie, m.in. uczestniczka postępowania Z. P. pismem z dnia 21.08.2008r. złożyła w ustawowym terminie zażalenie. Zarzuciła, iż argumenty przedstawione dla Sądu przez J. S. są "kłamstwem" oraz nieprawdą jest, że H. S. pozostaje na utrzymaniu męża J. S. Jest ona właścicielką Biura Usług Turystycznych [...] s.c. H. S., J. S.. Syn L. S. wraz z żoną A. zamieszkują we wspólnym gospodarstwie wraz z J. S. a ponadto L. S. prowadzi firmę A. Z. P. wskazała, iż "argumenty co do wysokości dochodów finansowych zostały wymuszone na sądzie, gdyż były źle i nie do końca udokumentowane".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Instytucja prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i jest stosowana wobec osób pozostających w ubóstwie. Przyznanie prawa pomocy odbywa się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy, przy czym sąd ocenia podane przez wnioskodawcę okoliczności dotyczące jego osobistej sytuacji materialnej i rodzinnej, bez względu na okoliczności dotyczące innych stron postępowania.
Zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie postępowania na jej wniosek złożony przed jego wszczęciem lub w jego toku. Z istoty prawa pomocy wynika niedopuszczalność ich zaskarżania przez każdą ze stron, której doręcza się dane orzeczenie bądź zarządzenie, lecz tylko przez tą, która złożyła stosowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Tak więc prawo wniesienia sprzeciwu czy zażalenia przysługuje tylko tym osobom i w takim zakresie, w jakim są one zainteresowane wynikiem rozstrzygnięcia. Środek odwoławczy złożony przez inną stronę jako bezpośrednio niezainteresowaną zapadłym rozstrzygnięciem należy oceniać w kontekście nadużywania prawa i bezcelowego przedłużania postępowania.
W postanowieniu z dnia 6.03.2008r., sygn. akt I OZ 135/08 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż "...jedyną stroną postępowania o przyznanie prawa pomocy może być wyłącznie strona ubiegająca się o przyznanie tegoż prawa. Tylko bowiem zainteresowany może złożyć wniosek w tym zakresie i tylko on może wnosić środki odwoławcze od orzeczeń wydawanych na skutek ubiegania się o przyznanie omawianego prawa. (...) Ustawodawca mówiąc o stronie postępowania dotyczącego przyznania prawa pomocy utożsamia pojęcie "strony" z pojęciem podmiotu występującego z wnioskiem o przyznanie tegoż prawa (...). Zasadne jest zatem stanowisko, że stroną postępowania w sprawie o przyznanie prawa pomocy jest strona, która z wnioskiem o przyznanie tego prawa wystąpiła. (...) Prawo do zaskarżania orzeczeń dotyczących prawa pomocy należałoby przyznać tylko tym osobom, które z wnioskiem wystąpiły." Skład orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela pogląd zaprezentowany w ww. orzeczeniu.
Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż zażalenie wniesione przez Z. P. jako osobę do tego nieuprawnioną nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu, gdyż nie jest ona stroną postępowania o przyznanie prawa pomocy. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje okoliczność, iż postanowienie z dnia 12.08.2008r. o zwolnieniu skarżącego od kosztów postępowania i odmowie ustanowienia adwokata zostało omyłkowo przesłane wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zażalenia Z. P. Takie pouczenie nie wywiera skutku w postaci powstania prawa do wniesienia zażalenia, gdyż faktycznie Z. P. to prawo nie przysługuje. Przysługuje ono tylko i wyłącznie J. S. Na marginesie Sąd zauważa, iż przyznanie prawa pomocy w sytuacji gdy okoliczności go uzasadniające w rzeczywistości nie istniały może być podstawą jego cofnięcia przez sąd z urzędu w całości lub w części (art. 249 P.p.s.a.).
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie orzekł jak w sentencji postanowienia i oddalił zażalenie Z. P.