Spis treści ustawy
Art. 32 ustawa o emeryturach i rentach z FUS
Aktualne brzmienie
Art. 32.
1.Ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2 i 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1.
1a.Przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się:
1)okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
2) (uchylony)
2.Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.
3.Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnym charakterze uważa się:
1)pracowników organów kontroli państwowej;
2)pracowników organów administracji celnej;
3)pracowników wykonujących działalność twórczą lub artystyczną;
4)dziennikarzy zatrudnionych w redakcjach dzienników, czasopism, w radiu, telewizji oraz w organach prasowych, informacyjnych, publicystycznych albo fotograficznych, objętych układem zbiorowym pracy dziennikarzy;
5)nauczycieli, wychowawców lub innych pracowników pedagogicznych wykonujących pracę nauczycielską wymienioną w art. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela;
6)żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej, Służby Więziennej i Państwowej Straży Pożarnej;
7)pracowników jednostek ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w art. 15 pkt 1a–5 i 8 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 188).
4.Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych.
4a. (utracił moc)
5.Odrębne przepisy określają zasady przechodzenia na emeryturę, bez względu na wiek, nauczycieli urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r.
Tekst ujednolicony ISAP, stan prawny na 27.10.2026, tekst z 21.04.2026. Wiążący jest tekst ogłoszony w Dzienniku Ustaw: oficjalny PDF ↗, otwórz w wyszukiwarce, zgłoś błąd.
Powiązane przepisy
- art. 4 pkt 13 definicjaubezpieczony – osobę podlegającą ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, określonym w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, a także osobę, która przed dniem wejścia w życie ustawy podlegała ubezpieczeniu społecz…
- art. 27 pkt 1 odesłanieosiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn;
- Karta Nauczyciela art. 1 odesłanieUstawie podlegają nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w:
- ustawa o ochronie przeciwpożarowej art. 15 pkt 1a odesłaniejednostki organizacyjne Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej;
- ustawa o ochronie przeciwpożarowej art. 15 pkt 8 odesłanieinne jednostki ratownicze.
- ustawa o ochronie przeciwpożarowej art. 15 pkt 2 odesłaniezakładowa straż pożarna;
- ustawa o ochronie przeciwpożarowej art. 15 pkt 3 odesłaniezakładowa służba ratownicza;
- ustawa o ochronie przeciwpożarowej art. 15 pkt 4 odesłaniegminna zawodowa straż pożarna;
- ustawa o ochronie przeciwpożarowej art. 15 pkt 4a odesłaniepowiatowa (miejska) zawodowa straż pożarna;
- ustawa o ochronie przeciwpożarowej art. 15 pkt 5 odesłanieterenowa służba ratownicza;
Orzeczenia i interpretacje 7282
Powołują ten przepis: 7271 orzeczeń sądów powszechnych, SN i TK (SAOS), 4 orzeczeń sądów administracyjnych (NSA i WSA) i 7 orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego od 2016 r.; najnowsze. Sąd Najwyższy tylko do 2016 r.; orzeczenia sądów administracyjnych dochodzą stopniowo, od najnowszych.
- Wyrok SO Warszawa-Praga w Warszawie z 16 września 2026 r., VII U 1107/24
- Uzasadnienie SO w Łodzi z 31 sierpnia 2026 r., VIII U 3423/25
- Uzasadnienie SO w Łodzi z 27 sierpnia 2026 r., VIII U 3042/25
- Wyrok SO w Piotrkowie Trybunalskim z 13 sierpnia 2026 r., V U 52/26
- Uzasadnienie SO w Łodzi z 8 lipca 2026 r., VIII U 4074/25
- Uzasadnienie SO w Łodzi z 6 lipca 2026 r., VIII U 620/26
- Wyrok SO w Kaliszu z 6 lipca 2026 r., V U 527/25
- Uzasadnienie SO w Łodzi z 29 czerwca 2026 r., VIII U 2940/25
- Uzasadnienie SO w Łodzi z 15 czerwca 2026 r., VIII U 3191/25
- Uzasadnienie SO w Łodzi z 8 czerwca 2026 r., VIII U 2383/25
Wszystkie (7282) z filtrami według źródła, roku i sądu, szukaj w ich treści
Historia zmian
6 brzmień, obecne od 1.10.2017
… przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 ust. 2 i 3pkt 1.
1a. Przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub …
Art. 32.
1. Ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2- i 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1ust. 2 i 3.
1a. Przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub …
… z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
2) okresów, w których na mocy szczególnych przepisów pracownik został zwolniony ze świadczenia pracy, z wyjątkiem okresu urlopu wypoczynkowego.
2) (uchylony)
2. Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za …
… przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1.
1a. Przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się:
1) okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
2) okresów, w których na mocy szczególnych przepisów pracownik został zwolniony ze świadczenia pracy, z wyjątkiem okresu urlopu wypoczynkowego.
2. Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za …
… emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1.
2. ZaDla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, zapracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się … ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.
3.ZaDla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnym charakterze uważa się:
1) pracowników organów kontroli państwowej,;
2) pracowników organów administracji celnej,;
3) pracowników wykonujących działalność twórczą lub artystyczną,;4) dziennikarzy zatrudnionych w redakcjach dzienników, czasopism, w … albo fotograficznych, objętych układem zbiorowym pracy dziennikarzy,;5) nauczycieli, wychowawców lub innych prac …
Odsyłają tu 6
- ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 46 ust. 1
- ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 184 ust. 1
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 4 pkt 6a lit. d
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 41c ust. 1
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 41d ust. 4
- ustawa o emeryturach pomostowych art. 3 ust. 7
Odsyła do 12
- ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 32 ust. 2 odesłanie
- ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 32 ust. 3 odesłanie
- ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 27 pkt 1 odesłanie
- ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 32 ust. 1 odesłanie
- Karta Nauczyciela art. 1 odesłanie
- ustawa o ochronie przeciwpożarowej art. 15 pkt 1a odesłanie
- ustawa o ochronie przeciwpożarowej art. 15 pkt 8 odesłanie
- ustawa o ochronie przeciwpożarowej art. 15 pkt 2 odesłanie
- ustawa o ochronie przeciwpożarowej art. 15 pkt 3 odesłanie
- ustawa o ochronie przeciwpożarowej art. 15 pkt 4 odesłanie
- ustawa o ochronie przeciwpożarowej art. 15 pkt 4a odesłanie
- ustawa o ochronie przeciwpożarowej art. 15 pkt 5 odesłanie