Uzasadnienie
R.P. wniósł skargę na postanowienie W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący poinformował, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z małoletnim synem, które jest utrzymywane z dochodów wnioskodawcy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że posiada działkę o powierzchni [...] m² i nie posiada żadnych oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych i w gotówce, ani żadnych papierów wartościowych i innych praw majątkowych (udziałów, polis inwestycyjnych, jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych), także przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000,00 zł (np. pojazdów, maszyn, biżuterii).
Stałe wydatki i zobowiązania wnioskodawca oszacował w następujący sposób: prąd – [...] zł, woda – [...] zł, czynsz – [...] zł. Wnioskodawca powołał się też na zadłużenie u rodziny, przyjaciół oraz kontrahentów, a także wskazał na alimenty w wysokości [...] zł.
W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia informacji dotyczących sytuacji finansowej, wnioskodawca przedłożył kopie deklaracji VAT – 7K za I, II, III i IV kwartał 2015r., PIT 36 za 2014r., kopię decyzji z ZUS stwierdzającej, że skarżący jest dłużnikiem ZUS z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i fundusz Pracy na kwotę [...] zł., wezwanie do zapłaty niezapłaconych faktur na łączną kwotę [...] zł. oraz wyciąg z posiadanego konta bankowego za okres 01.12.2015 – 10.02.2016 oraz 01.08.2015.-14.09.2015r.
Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin.
Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i rodzinnym wynika, że dwuosobowe gospodarstwo domowe w którym pozostaje wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji. Środki finansowe, jakimi dysponuje co miesiąc wnioskodawca są w całości przeznaczane na pokrycie miesięcznych wydatków na minimalnym poziomie egzystencji. Wnioskodawca nie jest zatem w stanie ponieść dodatkowych wydatków związanych z prowadzonym postępowaniem sądowym. Tym samym należy uznać, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania, co czyni zasadnym jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Odnosząc się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata należy zaznaczyć, że samodzielne działanie skarżącego na obecnym etapie postępowania nie pozbawia go prawa do sądu. W istocie bowiem zweryfikowanie przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie wymaga udziału w postępowaniu na jego obecnym etapie profesjonalnego pełnomocnika. Jest tak dlatego, ponieważ zgodnie z art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonywana przez Sąd ocena nie ogranicza się zatem jedynie do zbadania trafności zarzutów skargi, a stawiennictwo skarżącego na rozprawie co do zasady nie jest obowiązkowe. Warto w tym miejscu zatem przytoczyć wyrażony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt II FZ 62/10, LEX nr 606576).
Wobec powyższego, mając na uwadze fakt, iż wskazany wyżej przypadek nie zachodzi na obecnym etapie postępowania, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.