Uzasadnienie
Skarżący M.B. i P.B. zwrócili się o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na takie m. in. okoliczności jak: brak znacznych dochodów, utrzymywanie się przede wszystkim ze stosunku pracy przy uprzednim funkcjonowaniu dobrze prosperującej firmy, obsługa zobowiązań. Wyjaśnili, że działalność gospodarcza Skarżącego opiera się obecnie na wynajmie części pomieszczeń służących w przeszłości wykonywaniu działalności gospodarczej. Do majątku zaliczyli nieruchomość rolną o powierzchni ponad 57 ha i nieruchomości związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Podali zestawienie kosztów gospodarstwa domowego, wśród których wymienili gaz, prąd (460 zł), wodę, kanalizację (60 zł), koszty ogrzewania mieszkania (350 zł), telefon (100 zł), ubezpieczenie na życie (60 zł), pozostałe wydatki (1.200 zł).
Skarżący wskazali źródła utrzymania i wysokość osiąganego dochodu. Ujawnili mianowicie, że z tytułu umowy o pracę Skarżący uzyskuje dochód w wysokości 1.244,16 zł, z tytułu renty inwalidzkiej 415,71 zł, zaś z działalności gospodarczej do lipca 2015 r. poniósł stratę w wysokości 87.639,05 zł. Skarżąca w 2014 r. uzyskała dochód w wysokości 1.773,86 zł. Skarżący przedstawili ewidencję środków trwałych, zeznania podatkowe, zestawienie wysokości kredytów.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Strona powinna zatem wykazać przez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie.
Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać Sąd, iż znajduje się w sytuacji, która usprawiedliwia przyznanie prawa pomocy. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza i zawartych w nim oświadczeń, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a.
W niniejszej sprawie referendarz sądowy powziął wątpliwości co do dokładnego wyjaśnienia przez Skarżących ich sytuacji majątkowej. Powodem takiego stanu rzeczy jest nienależyte wykonanie przezeń wezwania z 2 września 2015 r. do dostarczenia dodatkowych informacji na temat dochodów. Zobowiązano ich mianowicie do złożenia m. in. zeznań podatkowych, wyciągów z rachunków bankowych, informacji o zadłużeniu, udokumentowania wysokości wydatków i faktu upadłości firmy, wskazania wszystkich źródeł utrzymania. Wezwanie to Skarżący wypełnili jedynie w części, przesyłając ewidencję środków trwałych, zeznania podatkowe i zestawienie wysokości kredytów.
Wśród tych dokumentów zabrakło natomiast wyciągów z rachunków bankowych. Wyciągi takie są niezbędne dla oceny możliwości płatniczych strony poprzez zobrazowanie jakiego rzędu wpływy pieniężne osiąga i w jakich wysokościach następuje ich dystrybucja. Inaczej mówiąc wyciąg bankowy daje rzeczywisty obraz operacji dokonywanych na rachunku, a więc przedstawia rzeczywistą płynność finansową jego właściciela.
Z nadesłanych materiałów nie wynika też czy na posiadanych gruntach rolnych o powierzchni ponad 57 ha Skarżący prowadzą działalność rolniczą. Jako źródła utrzymania wskazali bowiem jedynie stosunek pracy Skarżącego, jego rentę inwalidzką oraz działalność gospodarczą. Nie wiadomo również czy do gruntów tych otrzymują dopłaty, a jeśli tak to w jakiej wysokości. Brak jest nadto danych na temat źródeł dochodu Skarżącej.
Skarżący nie udokumentowali także wysokości bieżących wydatków gospodarstwa domowego. Wskazali jedynie, że wynoszą one 2.230 zł.
Nadto nie wiadomo na jakim dokładnie poziomie kształtują się aktualnie przychody i koszty ich uzyskania osiągane przez Skarżącego z działalności gospodarczej. Podał on tylko, że do lipca 2015 r. poniósł stratę w wysokości 87.639,05 zł.
Z tych wszystkich względów uznać należało, że brak jest pełnej i wyczerpującej informacji na temat sytuacji majątkowej Skarżących.
Nawet jednak te informacje, które ujawnili nie dają podstaw do stwierdzenia, że opłacenie przez Skarżących kosztów postępowania w niniejszej sprawie spowoduje negatywne skutki w odniesieniu do ich sytuacji bytowej, jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Skarżący dysponują bowiem znacznym majątkiem, w tym nieruchomościami, co obrazuje ewidencja środków trwałych. Nadto są oni w stanie wygospodarować odpowiednie kwoty pieniężne na obsługę zobowiązań kredytowych o charakterze cywilnoprawnym. Nie sposób zatem uznać, że nadmiernym obciążeniem będzie dla nich poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Podobnie o możliwościach płatniczych Skarżącego wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 6 października 2015 r. (II FZ 688/15) i 30 września 2015 r. (II FZ 776/15). O możliwościach tych świadczy także fakt opłacenia wpisów należnych w ostatnio zawisłych przed tutejszym Sądem sprawach – jak choćby w sprawie III SA/Wa 2297/15, III SA/Wa 2296/15, III SA/Wa 2295/15, III SA/Wa 2097/15, III SA/Wa 1658/15, III SA/Wa 1121/15.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.