Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 03 lutego 2016 roku referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu, odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu R. P. (k. 29-32 akt sądowych).
W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że oświadczenie majątkowe skarżącego o tym, że nie posiada on żadnego źródła dochodu, jest zadłużony i bezdomny nie zostało poparte żadnymi dowodami. Wnioskodawca nie wykazuje inicjatywy w próbie dokładnego wyjaśnienia jego sytuacji majątkowej i bez odpowiedzi pozostawił wezwanie do uzupełnienia oświadczenia majątkowego.
R. P. skorzystał z prawa do wniesienia sprzeciwu.
Wnioskodawca zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości, jako niezgodnego z stanem faktycznym i prawnym, ale nie ustosunkował się do treści wezwania obejmującego uzupełnienie oświadczenia majątkowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
W niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte przed dniem 15 sierpnia 2015 roku.
Zatem w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie - art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a.) w związku z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 roku o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2015, poz. 658).
W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu).
Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw.
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe.
Skarżący nie wykazał ani wysokości przychodów, ani kosztów utrzymania koniecznego. Natomiast ogólnikowe twierdzenia, że Wnioskodawca korzysta z noclegowi dla bezdomnych oraz jadłodajni [...], należy uznać jako równoważne z odmową przestawienia dokładnych informacji o sytuacji rodzinnej i majątkowej strony postępowania.
W świetle faktów znanych Sądowi z urzędu, oświadczenie majątkowe Skarżącego budzi wątpliwości, co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy.
W toku rozpoznawania przez sądy administracyjne licznych skarg oraz wniosków o przyznanie prawa pomocy ujawniono bowiem, że R. P. występuje jako reprezentant lub także udziałowiec, co najmniej czterech spółek z ograniczoną odpowiedzialnością ("A" Spółka z o.o., "B" Spółka z o.o., "C" Spółka z o.o. oraz "D" Spółka z o.o.).
W tym stanie rzeczy oświadczenie majątkowe Skarżącego, które nie zostało poparte dowodami z dokumentów nie stanowi właściwej podstawy dla przeprowadzenia oceny zdolności płatniczych strony postępowania.
Sąd uznał, że oświadczenie majątkowe Wnioskodawcy jest niepełne i jako takie nie uzasadnia zastosowania przywileju zwolnienia od ponoszenia ciężarów publicznych, czy też pokrycia ze środków publicznych kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu przez pełnomocnika z urzędu.
Na obecnym etapie postępowania (korzystania z prawa do sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego) Skarżący również nie wykazał ziszczenia się w jego sytuacji materialnej i rodzinnej przesłanek przyznania prawa pomocy.
W konsekwencji, na podstawie cytowanych wyżej przepisów, orzeczono jak w sentencji postanowienia.