Uzasadnienie
L. sp. z o.o. w T. (dalej również jako "Skarżąca") zaskarżyła decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (w skrócie jako "Wojewódzki Inspektor") z 5 grudnia 2025 r., NS-HP.2332. 2.40.2025. Decyzją tą Wojewódzki Inspektor utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z 13 października 2025 r., nr [...], stwierdzającą u S. E. chorobę zawodową - przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienioną. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jej wydanie poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. ustalił na podstawie zgromadzonego materiału, iż S. E. pracowała w narażeniu na powstanie choroby zawodowej - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka:
- - od 1989 r. do 1993 r. w Przedsiębiorstwie zagranicznym "[...]" w T. obecnie Przedsiębiorstwo [...] na stanowisku szwaczki;
- - od 1993 r. do 1998 r, w R. Sp. z o.o. w W. (zakład zlikwidowany) na stanowisku szwaczki;
- - od 1998 r. do 1999 r. w L. Sp. z o.o. w T. (zakład zlikwidowany) na stanowisku szwaczki;
- - od 1999 r. do nadal w L. Sp. z o.o. na stanowiskach krawcowej, szwaczki oraz montera.
S. E. była badana na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2022r., poz.1836) w Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (orzeczenie nr [...] z dnia 24 października 2024 r.). Lekarze Poradni uznali, że w badaniu neurograficznym wykonanym w dniu 23 sierpnia 2024 r. stwierdzono: prawidłowe przewodzenie we włóknach ruchowych badanych nerwów, zwolnienie szybkości przewodzenia włókien czuciowych prawego nerwu pośrodkowego, po stronie lewej szybkość przewodzenia w nerwie pośrodkowym w dolnej granicy normy i stwierdzili, że brak jest podstaw do rozpoznania, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, u S. E. choroby zawodowej pod postawią zespołu cieśni nadgarstka.
Następne badania przeprowadzono 6 sierpnia 2025 r. w Instytucie Medycyny Pracy im. [...] w L. Badania przeprowadzono po przyjęciu S. E. na Oddział Chorób Zawodowych IMP w L. W badaniu przewodnictwa nerwowego (ENeG/EMG) stwierdzono uszkodzenie włókien ruchowych prawego nerwu łokciowego o charakterze demielinizacyjnym w okolicy rowka nerwu łokciowego, zespół cieśni kanału nadgarstka prawostronny i lewostronny w stopniu umiarkowanym wg. Padua. Na podstawie konsultacji neurologicznej rozpoznano: zespół cieśni nadgarstka w stopniu umiarkowanym wg klasyfikacji Padua po stronie prawej. Zespół cieśni nadgarstka w stopniu umiarkowanym wg klasyfikacji Padua po stronie lewej. Uszkodzenie włókien ruchowych prawego nerwu łokciowego w okolicy rowka nerwu łokciowego o charakterze demielinizacyjnym.
Za czynności nasuwające podejrzenie związku zespołu cieśni nadgarstka z pracą zawodową uznano ręczne prace obciążające nadgarstek, związane przede wszystkim z wielokrotną powtarzalnością ruchów rąk, powodujące ucisk na pnie nerwów pośrodkowych w kanale nadgarstka. Analiza czynności zawodowych w oparciu o zgromadzoną dokumentację uszczegółowiającą sposób wykonywania pracy wykazała, że w okresie zatrudnienia S. E. wykonywała czynności o charakterze monotypowym, obciążające kończyny górne w stawach nadgarstkowych (prace montażowe), stwarzających warunki, w których mogłoby dochodzić do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego uścisku na pień nerwu pośrodkowego w konsekwencji wystąpienie obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.
Wobec ustaleń co do przebiegu i charakteru pracy zawodowej, wykonywanych w niej czynności, oraz rozpoznania klinicznego obustronnego zespołu cieśni nadgarstka, orzekające w sprawie organy sanitarne uznały, że został wykazany związek przyczynowo-skutkowy między sposobem wykonywania pracy przez pracownicę a chorobą – zespołem cieśni nadgarstka, wymieniona w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych.
Jako podstawę prawną swej decyzji, w wymiarze proceduralnym, Wojewódzki Inspektor wskazał przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. w Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 w skrócie k.p.a.), a w wymiarze materialno-prawnym przepisy art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277 z późn. zm.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1836).
W skardze na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Spółka L. zarzuciło organowi:
- I. naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności;
- 1) art. 77 § 1 kpa, art. 7 kpa przez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia S. E. oraz przyczyn wystąpienia u niej opisanego wyżej schorzenia i chwili jego powstania, wyrażające się zaniechaniem ustalenia:
- - czy rozpoznana jednostka chorobowa, zespół cieśni nadgarstka, ma związek przyczynowo - skutkowy z pracą wykonywaną na stanowisku szwaczki w L. Sp. z o.o.,
- - przyczyn powstania u S. E. stwierdzonej choroby przewlekłego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, a także ustalenia czy były one związane wyłącznie z wykonywaną pracą.
- 2) art. 80 kpa, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy [...] Klinikę Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego Oddział Chorób Zawodowych w L., pod względem formalnym, podczas gdy orzeczenie to:
- - nie zawiera odniesienia do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby,
- - nie zawiera odniesienia do dokumentacji medycznej, w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu, z okresu pracy w L. Sp. z o.o., a także dokumentacji powstałej w okresie pracy u innych pracodawców, u których występowało narażenie zawodowe,
- 3) § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, przez stwierdzenie choroby zawodowej pomimo nieustalenia, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy, lub sposobem wykonywania pracy, gdyż nie zostały zbadane ewentualne pozazawodowe czynniki mogące mieć wpływ na jej powstanie.
- 4) § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, przez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby.
- II. naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności:
- 1) art. 235¹ kodeksu pracy przez wydanie decyzji w sytuacji, gdy do stwierdzenia choroby zawodowej wymagane jest udowodnienie bezspornego lub z wysokiego prawdopodobieństwa, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy u Skarżącego.
W oparciu o tak postawione zarzuty Spółka wniosła o:
- 1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji,
- 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Organ wniósł o oddalenie skargi. Odpowiadając na zawarte w niej zarzuty stwierdził, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął warunki, jakie powinny być spełnione do uznania choroby zawodowej, wynikające z przepisu w art. 235¹ Kodeks pracy, który stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Orzecznicy Instytutu Medycyny Pracy w L. rozpoznali u S. E. obustronny zespół cieśni nadgarstka w oparciu o dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultację neurologiczną oraz analizę udostępnionej dokumentacji medycznej. Uwzględniając informacje o narażeniu zawodowym (udokumentowanie narażenia na wykonywanie wielokrotnie powtarzanych w krótkich odstępach czasu czynności obciążających w sposób nadmierny stawy nadgarstkowe o charakterze monotypii) orzecznicy stwierdzili, iż istnieją podstawy do rozpoznania u ww. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Orzeczenie to ma walor opinii biegłego, jest wewnętrznie spójne, opiera się na całokształcie zebranego materiału dowodowego i jako niebudzące wątpliwości jest wiążące dla organów inspekcji sanitarnej w tym sensie, że organ ten nie ma podstaw do dokonania oceny odmiennej od tej, która wynika z orzeczenia jednostki orzeczniczej.
Uprawnień do zmiany takiego orzeczenia nie posiada również sąd administracyjny, gdyż nie posiada wiadomości specjalnych przynależnych lekarzom. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia.
Następnie Inspektor Wojewódzki podniósł, że organy inspekcji sanitarnej nie rozstrzygają kwestii tego, w którym miejscu pracy doszło do powstania schorzenia mającego związek z narażeniem zawodowym, lecz jedynie mają za zadanie ocenić, w których zakładach pracy doszło do narażenia z uwagi na warunki wykonywania pracy, czy też doszło do narażenia zawodowego w związku ze sposobem wykonywania pracy.
Co do zarzutu zarzut naruszenia § 2 ust. 1 i 2 oraz § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych Organ przyjął, że postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia choroby zawodowej pozostaje postępowaniem sformalizowanym, zwłaszcza w zakresie wyboru środków dowodowych służących bezpośrednio ustaleniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy warunkami pracy a schorzeniem pracowniczym. Zatem w przypadku ustalenia, że stwierdzone u pracownika schorzenie jest wymienione w wykazie chorób zawodowych, a jednoczesna ocena warunków pracy pozwala stwierdzić, że praca była wykonywana w szkodliwych warunkach, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Domniemanie to ma charakter wzruszalny, co oznacza, że w sytuacji, gdy u strony zatrudnionej w warunkach szkodliwych dla zdrowia zdiagnozowana zostaje jedna z chorób wymienionych w rozporządzeniu, schorzenia tego można nie uznać za chorobę zawodową wyłącznie w przypadku, gdy zostanie wykazane w sposób bezsporny, że jej etiologia ma charakter pozazawodowy.
Nie wystarcza tu więc jedynie wykazanie współistnienia czynników pozazawodowych. Organy sanitarne mogłyby odmówić stwierdzenia choroby zawodowej jedynie w przypadku jednoznacznego i przekonującego ustalenia, że właśnie takie czynniki - a nie sposób wykonywania pracy - wywołały dolegliwość. W niniejszej sprawie nie nastąpiło zatem obalenie domniemania związku przyczynowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy przez Panią S. E., a rozpoznaną u niej chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko.
Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Sąd nie podzielił zarzutów skargi o naruszeniu zasad postępowania z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., które sprowadzają się do nieustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wadliwej oceny materiału dowodowego.
Zakres niezbędnych ustaleń, jakie należy przyjąć w tego typu sprawie wynika z art. 235¹k.p., który stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Związek pomiędzy warunkami pracy, w tym przypadku sposobem wykonywania pracy, czyli narażeniem zawodowym, a chorobą zawodową wymaga dwojakich ustaleń. W pierwszej kolejności ustaleń dotyczących sposobu wykonywania pracy i te ustalenia zostały w postępowaniu przyjęte. Zawarte są w Kartach oceny narażenia zawodowego, tej z 12 października 2023 r. oraz z 14 czerwca 2024 r. oraz przesłuchaniu strony – S. E. Karty te zawierają opisy konkretnych czynności, jakie S. E. wykonywała w pracy i stwierdzono, że są to czynniki, które powodują chorobę zawodową - zespół cieśni nadgarstka, które trwały w pracy pracownicy od 1 sierpnia 2000 r. do nadal.
W drugiej kolejności należy ocenić, czy tak opisany sposób wykonywania pracy pozwala na stwierdzenie bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba występująca u konkretnego pracownika jest wynikiem ustalonego narażenia zawodowego. Ocena tej kwestii należy do lekarzy orzeczników. W orzeczeniu lekarskim nr [...] lekarze orzecznicy przyjęli, że przedstawiony im sposób wykonywania pracy przez pracownicę pozwala na stwierdzenie związku przyczynowo-skutkowego między sposobem wykonywania pracy i stwierdzoną u niej chorobą zespołem cieśni nadgarstka.
Słuszność ma skarżąca Spółka gdy twierdzi, że organ inspekcji sanitarnej nie jest bezwzględnie związany opinią lekarzy orzeczników, ale żeby ją zakwestionować lub uznać za niewystarczającą do wydania decyzji musi mieć ku temu podstawy, a takowych nie było.
Skarżąca zarzuca w Organowi, że nie ustalono i nie wzięto pod uwagę istnienia pozazawodowych czynników wywołujących chorobę cieśni nadgarstka. Słusznie stwierdził Organ, że nie ma to znaczenia dla wyniku sprawy. Orzeczenie lekarskie stwierdza wprost istnienie związku przyczynowo-skutkowego między sposobem wykonywania pracy a chorobą zawodową stwierdzoną u badanej. Nie ma tu zatem mowy o prawdopodobieństwie takiego związku, a uznaje się wprost jego istnienie. W takiej sytuacji nawet występowanie czynników pozazawodowych nie wyklucza stwierdzenia choroby zawodowej. Czynniki pozazawodowe mogłyby stanąć na przeszkodzie stwierdzeniu choroby zawodowej tylko wtedy, gdyby można było ustalić w sposób niebudzący wątpliwości, że były wyłączną przyczyną choroby zawodowej (tak NSA w wyroku z 16 stycznia 2024 r., w sprawie o syg. Akt II GSK 583/23).
Wobec takiej oceny naruszenia przepisów postępowania uznać należało, że również zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 235¹ k.p. przez jego wadliwe zastosowanie jest nieuzasadniony. Nie ma sporu co do wykładni tego przepisu prawa, a przesłanki jego zastosowania, o czym Sąd już się wypowiedział, zostały ustalone w sposób prawidłowy.
Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 usta-wy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 r., poz. 143).