Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 października 2008 r. oddalił skargę K. T. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca wnioskiem z dnia 5 listopada 2008 r. wniosła o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata.
Zgodnie z art. 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej również ppsa, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi tylko ustanowienie radcy prawnego lub adwokata przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z dorosłym synem. Oświadczyła, że dochód we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi 250 zł i kwota ta stanowi wysokość uzyskiwanych alimentów. W rubryce nr 7 dotyczącej majątku skarżąca wymieniła:
1/3 nieruchomości stanowiącej spadek, mieszkanie o powierzchni 64 m2 oraz 1/3 innej nieruchomości stanowiącej spadek (około 1000 m2). Podała, że innego majątku, w tym oszczędności nie posiada.
Z uwagi na to, że informacje zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zawierały wszystkich danych niezbędnych do dokonania pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy, skarżąca pismem z dnia 21 listopada 2008 r. wezwana została do nadesłania w terminie 14 dni: zaświadczenia Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu w podatku dochodowym osiągniętego przez wnioskodawczynię oraz syna w 2007 r., zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy, oświadczenia o źródłach dochodów pozostającego w gospodarstwie domowym syna, a w przypadku oświadczenia, że nie osiąga on żadnych dochodów – skarżąca obowiązana była do złożenia oświadczenia, z czego aktualnie utrzymuje się wraz z synem, oświadczenia, czy syn posiada przedmioty wartościowe o wartości powyżej 3000 euro.
W odpowiedzi na wezwanie skarżąca nie nadesłała żądanych dokumentów. Oświadczyła, że poza kwotą 250 zł z tytułu alimentów nie osiąga żadnych dochodów. Wskazała, że nie składała w 2007 r. żadnych zeznań podatkowych stąd nie ma obowiązku udowadniania zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego braku dochodów. W ocenie skarżącej dopiero wówczas, gdy zostaną jej wypłacone zaległe należności zasadne będzie wystąpienie do organu podatkowego o wydanie zaświadczenia. Syn nie osiąga żadnych dochodów, a brak dochodu nie wymaga dowodu, stąd nie nadesłano również zaświadczenia dotyczącego syna. Syn nie posiada przedmiotów wartościowych. Skarżąca oświadczyła, że nie ponosi żadnych wydatków wskazując przy tym, że kwotę 250 zł z tytułu alimentów wydaje na przejazdy w W., opłaca podatek od nieruchomości i rachunek za energię. Nie wskazała wysokości tych wydatków. Podała, że nie korzystała z opieki społecznej.
Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Podkreślenia wymaga jednak, że to na stronie postępowania spoczywa obowiązek wykazania, iż spełnia przesłankę warunkująca przyznanie prawa pomocy. Strona powinna być zatem zainteresowana przedstawieniem wszelkich informacji oraz dokumentów, które pozwolą ocenić jej sytuację finansową i aktualne możliwości płatnicze.
W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie ma skarżąca racji twierdząc, że brak dochodu nie wymaga dowodu. Zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego pozwoliłoby stwierdzić, czy skarżąca we wskazanym w zaświadczeniu okresie była podatnikiem podatku dochodowego i jaki wówczas osiągnęła dochód. Zaświadczenie mogło zatem stwierdzać również, że skarżąca, a także pozostający w gospodarstwie domowym syn nie są podatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych i nie osiągnęli żadnych dochodów. Wnioskodawczyni w formularzu wniosku podała, że od 2000 roku nie otrzymuje uposażenia oraz innych świadczeń, syn nie osiąga żadnych dochodów a rodzina utrzymuje się jedynie z kwoty 250 zł. Strona powinna być zainteresowana przedstawieniem wszelkich dokumentów dotyczących jej sytuacji majątkowej (za wystarczające uznano złożenie zaświadczeń Naczelnika US dotyczących 2007 r. - rok ten obejmuje bowiem okres wskazywany przez skarżącą).
Wnioskodawczyni miała możliwość wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie uczyniła tego jednak wskazując jedynie, kiedy wystąpienie o zaświadczenie byłoby zasadne.
Zarówno informacje podane w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i w piśmie z dnia 11 grudnia 2008 r. nie pozwalają uznać, że skarżąca wykazała spełnienie ustawowej przesłanki. Informacje te są niepełne i pozostawiają wątpliwość, co do rzeczywistej sytuacji finansowej strony. Dokonując zaś oceny spełnienia ustawowej przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy konieczne jest dysponowanie rzetelnymi i pełnymi informacjami, które pozwalają na dokonanie jednoznacznej oceny w zakresie możliwości płatniczych strony.
Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt. 1 i 2 postanowienia.