Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 23 maja 2016 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł. W odpowiedzi na nie ZK wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony o wymagany formularz 12 lipca 2016 r. (data stempla pocztowego).
Postanowieniem z dnia 19 lipca 2016 r., referendarz sądowy odmówił zmiany postanowienia z dnia 11 grudnia 2015 r., którym przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie go od połowy wpisu od skargi i odmówiono zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu podano, że był to kolejny wniosek skarżącego złożony w toku postępowania i wymagał rozpoznania go w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) dalej zwanej: "Ppsa". Konieczne więc było ustalenie, czy doszło do zmiany okoliczności w zakresie sytuacji rodzinnej i materialnej wnioskodawcy. Uznano, że podstawa do zmiany poprzedniego postanowienia nie wystąpiła. Sam wnioskodawca zaznaczył, że jego sytuacja finansowa jest tożsama z tą z października 2015 r. Zmieniła się wprawdzie struktura wydatków, jednak nie na jego niekorzyść. Jak ustalono, zwiększyły się wydatki na leczenie oraz środki opatrunkowe i higieniczne z kwoty 150 zł do 400 zł, ale zmniejszeniu uległy wydatki związane z edukacją córki, która zakończy ją w październiku 2016 r., z kwoty 1800/2000 zł do kwoty 1200 zł. Zasadniczo nie zmieniły się wydatki na utrzymanie domu. Wraz z żoną mają nadal stałe dochody wynoszące około 3460 zł. Jako zawyżone uznano zadeklarowane wydatki na żywność na poziomie co najmniej 1200 zł.
W sprzeciwie pełnomocnik skarżącego zwróciła się o zwolnienie męża od wpisu od zażalenia, gdyż nie są w stanie ponieść takiej opłaty. Podniosła, że referendarz sądowy pomylił się w podanej kwocie wydatku na ubezpieczenie domu, gdyż nie jest to 60 zł, lecz 505 zł. Ponadto za prąd zapłacili 50 zł więcej niż dotychczas, a 5 sierpnia 2016 r. 394,49 zł za gaz i musiała na ten cel pożyczyć 200 zł, które zwróci dopiero w listopadzie, kiedy przestanie łożyć na utrzymanie córki. Kolejny nieprzewidziany wydatek wiąże się zaś z jej nieodległym pobytem w szpitalu. Nie posiadają żadnych oszczędności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 260 § 1 i 2 Ppsa rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie.
Skarżący ubiega się o zmianę dotychczasowego postanowienia z dnia 11 grudnia 2015 r. poprzez przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w szerszym zakresie. W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa jego obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi na to, że wniosek o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych był już rozpatrywany w toku niniejszego postępowania, obowiązkiem skarżącego było również wykazanie, jak prawidłowo wskazał referendarz sądowy, że od dnia wydania postanowienia z dnia 11 grudnia 2015 r. w jego sytuacji materialnej i rodzinnej nastąpiła zmiana obejmująca pogorszenie warunków egzystencjalnych jego i wspólnie gospodarującej rodziny. Przesłanek tych w ocenie Sądu w dostateczny sposób nie wykazano. Zatem zaskarżone postanowienie uznać należało za prawidłowe.
Dochody skarżącego i jego żony wynoszą obecnie 3460, poprzednio 3452 zł. Nie uległy zatem istotnej zmianie. Mają one w dalszym ciągu charakter stały, są to emerytury. Obecny koszt postępowania, w nawiązaniu do którego wystąpiono z wnioskiem o prawo pomocy, wynosi 100 zł. Skarżący oświadczył, że nadal łoży na utrzymanie 26-letniej córki, która edukację ukończy w październiku 2016 r., tyle że obecnie 1200 zł; poprzednio była to kwota 1800-2000 zł. Podobnie jak wcześniej wydatku tego nie wykazano w żaden sposób. Pewna zmiana nastąpiła natomiast w wydatkach na media. Jest ona jednak całkowicie zrozumiała i po części zależy od pory roku mającej wpływ na zakres zużycia prądu czy gazu.
Ocena zadeklarowanych dochodów rodziny i wydatków nie pozwala na przyjęcie, że w sytuacji materialno-bytowej skarżącego nastąpiła zmiana uzasadniająca zmianę poprzedniego postanowienia i przyznanie mu prawa pomocy w zakresie szerszym niż dotychczas. Sam zresztą w piśmie z dnia 14 czerwca 2016 r. podał, że sytuacja finansowa rodziny jest taka sama jak w październiku 2015 r. Nie wykazano zaś wzrostu wydatków mającego istotnie negatywny wpływ na budżet domowy. Wprawdzie podano, że na przygotowanie gruntu pod zasiew wydano w sumie 500 zł, jednak był to wydatek jednorazowy i dający się przewidzieć. Przewidywalne są także koszty inicjowanych postępowań sądowych łączących się z pewnymi wydatkami, co wprost wynika z art. 199 Ppsa. Dlatego przed wystąpieniem z wnioskiem o prawo pomocy strona w pierwszej kolejności powinna czynić starania w celu wygospodarowania niezbędnych środków na pokrycie kosztów danego postępowania we własnym zakresie, a dopiero w razie niemożności podołaniu temu zwrócić się o pomoc ze środków publicznych. W ocenie Sądu skarżący z posiadanego dochodu ma możliwość dokonania choćby niewielkich oszczędności i wygospodarować choćby kwotę 100 zł bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.
Kompletna analiza obecnej sytuacji materialno-bytowej skarżącego i porównanie jej ze stanem uwzględnionym w postanowieniu z dnia 13 stycznia 2016 r. wydanym na skutek rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 grudnia 2015 r. nie dała podstaw do zmiany tego ostatniego postanowienia. Brak było podstaw do przyjęcia, że nastąpiła zmiana okoliczności powodująca, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z podanych względów, na podstawie art. 260 § 1 Ppsa, orzeczono jak w sentencji.