Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 listopada 2010 r. II OZ 1134/10 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2010 r. o ustanowieniu adwokata z urzędu oraz o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie w jakim oddala wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i w tym zakresie przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu celem ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu postanowienia NSA wskazał, że Sąd I instancji powołał się na informację podaną przez skarżącego o przychodach jego gospodarstwa domowego w wysokości 54.000 zł, co obejmuje kwotę 45.000 zł przychodów z działalności rolniczej oraz 750 zł miesięcznie emerytury matki.
Natomiast koszty zostały ocenione na kwotę 50.000 zł rocznie, czemu towarzyszy debet na rachunku bankowym skarżącego w kwocie 51.544 zł. Wykazana w ten sposób kwota 4.000 zł rocznej nadwyżki przychodów nad niezbędnymi wydatkami oznacza, że spłata zadłużenia w banku nastąpić może nie wcześniej niż za 12 lat, przy czym to wyliczenie nie obejmuje odsetek bankowych od powyższego kredytu. W ocenie Sądu II instancji taki obraz sytuacji finansowej skarżącego wymagał uzyskania od skarżącego dodatkowych informacji, a od Sądu I instancji – dodatkowej oceny. Odmowa zwolnienia od kosztów będzie zrozumiała, jeżeli zadłużenie bankowe zostanie zakwalifikowane do okoliczności nieistotnych w sprawie, a to wymaga wyraźnego i dobrze uzasadnionego wyjaśnienia sądu I instancji. Tymczasem tak sformułowane kluczowe pytanie zaskarżone postanowienie pozostawia bez odpowiedzi i całkowicie go przemilcza. W tej sytuacji strona ma prawo twierdzić, że odmowa całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych jest dowolna, całkowicie niezrozumiała i nie mająca oparcia w stanie faktycznym sprawy.
Tutejszy Sąd prowadząc ponownie postępowanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez podanie wszystkich źródeł dochodów stałych i dorywczych skarżącego i innych osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z wysokością uzyskiwanego dochodu oraz poparcie twierdzeń dokumentami (umowy, przelewy, dowody wpłaty), podanie rodzaju i wielkości aktualnie prowadzonej produkcji rolnej, roczną wartość przychodu brutto za 2010 r., a także wysokość kosztów związanych z prowadzeniem tego gospodarstwa, przedłożenie oświadczenia o wysokości otrzymywanych w 2010 r. dopłat, udokumentowanie wyciągami za ostatnie 6 miesięcy stanu kont na wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunkach bankowych oraz podanie, czy posiada lokaty terminowe, a jeśli tak to w jakiej wysokości, wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach.
W odpowiedzi D. G. przedłożył żądane dokumenty. Podał, że nie uzyskał żadnego dochodu w 2010 r., co spowodowane było powodzią. Dodał, że aktualnie zalega z wieloma opłatami, w tym za ubezpieczenie społeczne rolników.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zważyć należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Zdaniem Sądu w oparciu o treść złożonego przez D. G. wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz dodatkowe oświadczenia i dokumenty uznać można, że skarżący znajduje się w na tyle trudnej sytuacji materialnej, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący możliwie precyzyjnie wyjaśnili swoją sytuację materialną, która decyduje o zasadności przyznania prawa pomocy.
Z przedłożonych oświadczeń i dokumentów wynika, że jedynym źródłem dochodów skarżącego jest gospodarstwo rolne oraz emerytura matki w kwocie 750 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, że z powodu powodzi, która nawiedziła jego gospodarstwo w 2010 r. nie uzyskał dochodów, pomimo wliczenia otrzymanych dopłat bezpośrednich na kwotę 8965,18 zł. Skarżący nie zatrudnia pracowników. Posiada ciągnik z 1973 r., przyczepę rolniczą z 1968 r., pługi, brony i drobniejsze maszyny. Nie posiada samochodu, korzysta z Poloneza Cargo z 1993r. należącego do jego matki.
Skarżący na rachunku bankowym ma ujemne saldo na kwotę 53004,30 zł związane z zaciągniętym kredytem. Bieżące posiadane przez niego środki wynoszą 345,70 zł. Z przedłożonego protokoły szacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym wynika, że wskutek powodzi straty w 2010 r. wyniosły 45 % średniej rocznej produkcji. Z uwagi na szkody powstałe wskutek powodzi Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] 2010 r. rozłożył na raty należności za okres od lutego do kwietnia 2010 r. w kwocie 945 zł na 10 rat.
W ocenie Sądu przedstawione okoliczności sprawy, a zwłaszcza sytuacja finansowa skarżącego, która z uwagi na powódź uległa znacznemu pogorszeniu w 2010 r., pozwala uznać, że skarżący wykazał, iż nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Dlatego w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.
/-/ E. Brychcy