Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako organ I instancji albo PINB), powołując się na art. 49epkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U.z 2025r., poz. 572 ze zm.; dalej jako u.p.b.), wydał w dniu 25 września 2025 r. decyzję nr 85/2025, w której nakazał A. sp. z o.o. w [...] (dalej jako spółka, strona lub skarżąca)rozebrać dwie wiaty dla bydła o wymiarach około 18 m x 88m, usytuowane pomiędzy budynkami inwentarskimio nr ewid. [...], zlokalizowane na działce nr [...], wskazując, że roboty rozbiórkowenależy prowadzić z zachowaniem zasad BHP.
W uzasadnieniu powyższej decyzji PINB opisał przebieg postępowania administracyjnego oraz poczynione ustalenia. Organ wskazał m.in., że w dniu [...] grudnia 2023r. przeprowadził kontrolę, w wyniku której ustalił, że pomiędzy istniejącymina terenie działki nr [...] w [...] budynkami inwentarskimi wybudowano dwiewiaty, w których prowadzona jest hodowla bydła. Przedmiotowe wiaty o wymiarachokoło 18 m X 88m usytuowane są pomiędzy budynkami inwentarskimi o nr ewid. [...] (wg ewidencji budynków). Są to obiekty wolnostojące, przykryte dachamidwuspadowymi. Konstrukcję wiat tworzą stalowe słupy i podciągi oraz drewnianawięźba dachowa. Pokrycie dachu z blachy trapezowej. Przestrzeń pod wiatamiwygrodzona jest barierkami stalowymi. Hodowla bydła pod wiatami prowadzonajest na tzw. wysokiej ściółce. Obecny na kontroli L. K. – prezes spółki oświadczył, że wszystkie wiaty znajdujące się na terenie działkinr [...], w tym wiaty pomiędzy budynkami o nr ewid. [...], wybudowano w okresie od kwietnia 2023r. do [...] marca 2024r.bez pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.
Dalej organ wskazał, że w art. 29 ust. 1 i 2 u.p.b. wymieniono rodzajeobiektów, których budowa nie wymagała pozwolenia na budowę i zgłoszenia albo wymagała tylko zgłoszenia. Pośród obiektów niewymagających pozwolenia nabudowę wymieniono m.in. wiaty o prostej konstrukcji, związanych z produkcją rolną,o powierzchni zabudowy do 150 m2, natomiast pośród obiektów wymagającychzgłoszenia wymieniono wiaty o prostej konstrukcji, związanych z produkcją rolną, o powierzchni zabudowy do 300 m2. Ponieważ przedmiotowe wiaty mają powierzchnię zabudowy rzędu 1500 m2 każda, dlatego ich budowa wymagała pozwolenia na budowę. Formalności te nie zostały dopełnione.
W związku z tym PINB postanowieniem z [...] marca 2024 r.nr [...] wstrzymał roboty budowlane, nakazał zabezpieczyć obiekty przeddostępem osób postronnych oraz usunąć stan zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi przez zaprzestanie użytkowania obiektów budowlanych oraz poinformował inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowych wiat, a także o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
Wniosek taki wpłynął do organuI instancji w dniu [...] maja 2024 r. Wobec tego PINB postanowieniem nr [...]z dnia [...] maja 2024r.nałożył na spółkę obowiązek dostarczenia dokumentów legalizacyjnych wymienionych w art. 48b ust. 2 u.p.b.w terminie do [...] grudnia 2024 r., a mianowicie:
- 1. zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy [...] o zgodności budowy obiektów budowlanych z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, 2.projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projekt architektoniczno-budowlanyw postaci: papierowej - w 3 egzemplarzach albo elektronicznej - wraz z opiniami,uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami, których obowiązek dołączeniawynika z przepisów odrębnych ustaw, lub kopiami tych opinii, uzgodnień, pozwoleń innych dokumentów oraz oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na celebudowlane, 3.dwa egzemplarze projektu technicznego.
Dalej organ I instancji wskazał, że w dniu [...] września 2024r. do PINB wpłynął wniosek spółki oprzedłużenie terminu do przedłożenia wskazanych dokumentów, do czasu uzyskania decyzji środowiskowej. Następnie pismem z dnia [...] października 2024r., ponowionym pismem z dnia [...] grudnia 2024 r. spółka wystąpiła do PINB z wnioskiem o zawieszenie postępowania z uwagi na potrzebę rozpatrzenia zagadnienia wstępnego, jakim jest wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, którajej zdaniem jest niezbędna w procesie legalizacji, ewentualnieo przedłużenie terminu do przedłożenia dokumentów. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2024r. PINB odmówiłzawieszenia wszczętego z urzędu postępowania.W dniu [...] stycznia 2025r. do organu powiatowego wpłynął kolejny wniosek spółki o zawieszenie postępowania. Natomiast postanowieniem nr [...] z [...] lipca 2025r. PINB ponownie odmówił zawieszenia wszczętego z urzędu postępowania.
Dalej organ I instancji, powołując się na art. 49 ust. 1a u.p.b.wskazał, żeorgan nadzoru budowlanego dokonuje oceny kompletności przedłożonych dokumentów legalizacyjnych, a w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych może wydać postanowienie o obowiązku usunięcia tych nieprawidłowości w wyznaczonym terminie. Jego zdaniem, dopiero po wydaniu postanowienia wzywającego do uzupełnienia dokumentów legalizacyjnych, w przypadku takiej potrzeby, organ mógłby zobowiązać spółkę do przedłożenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i dopiero wtedy zachodziłabymożliwość zawieszenia postępowania.
Zdaniem PINB, powoływanie się przez spółkę na obwieszczenieBurmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2024r., którym powiadomiono o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy dotyczącej postępowania w sprawiewydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięciapn. "Rozbudowa gospodarstwa rolnego do 2000 stanowisk dla bydła opasowegowraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą", także nie mogło stanowić podstawydo zawieszenia postępowania, bowiem obwieszczenie to dotyczy innegoprzedsięwzięcia niż budowa dwóch wiat dla bydła, które są przedmiotem niniejszego postępowania.
W ocenie organu I instancji w pierwszej kolejności spółka powinna przedłożyć dokumenty wymagane do legalizacji, a po ich sprawdzeniu, w przypadku brakówuzupełnić je na wezwanie organu. Jednak pomimo upływu wyznaczonego terminuobowiązek nie został wykonany. Okoliczności te wypełniają przesłanki dozastosowania art. 49e pkt 3 u.p.b., w związku z czym nakazano rozbiórkę przedmiotowych dwóch wiat dla bydła.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła spółka, zarzucając naruszenie:
- - art. 48 ust. 1 i 2 u.p.b.przez wydanie nakazu rozbiórki obiektów budowlanych bezrozważenia i wyczerpania innych przewidzianych prawem możliwości, w szczególności legalizacji samowoli budowlanej, a w konsekwencji zastosowanie środka ostatecznego i najbardziej dolegliwego;
- - art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 czerwca 1960 r.Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 1691; dalej jako k.p.a.) przez pominięcie przez organ faktu, że w sprawie występuje zagadnienie wstępne w postaci konieczności uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która jest niezbędna dla przeprowadzenia legalizacji obiektów, a w konsekwencji bezpodstawne zaniechanie zawieszenia postępowania z urzędu, pomimo obowiązku wynikającego wprost z tego przepisu;
- - art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całegomateriału dowodowego, w szczególności pominięcie znaczenia postępowaniaśrodowiskowego toczącego się na wniosek spółki, które ma bezpośredni wpływ namożliwość legalizacji inwestycji, a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia bezpełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
- - art. 8 k.p.a.przez odmowęprzedłużenia terminu na przedłożenie dokumentów legalizacyjnych, pomimo żeorgan miał wiedzę, że spółka nie była w stanie w zakreślonym terminie ichskompletować z uwagi na brak wymaganej decyzji środowiskowej.
Strona zwróciła również uwagę na błąd w ustaleniach faktycznych polegającyna przyjęciu, iż pożar z dnia [...] marca 2024r. miał związek z konstrukcją i parametramitechnicznymi wiat oraz potwierdzał ich niezgodność z przepisami techniczno-budowlanymi, podczas gdy w rzeczywistości zdarzenie to było incydentalne,wywołane zwarciem w ładowarce do słomy, niezależnym od cech obiektu, niespowodowało obrażeń u osób ani rozprzestrzenienia się ognia na wiaty, które tymsamym dowiodły spełnienia wymogów przeciwpożarowych.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzjiw całości i zawieszenie postępowania, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazaniesprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Jednocześnie spółka wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci notatki z dnia [...] czerwca 2024r. na okoliczność, iż złożony przez niąraport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko pn. "Rozbudowagospodarstwa rolnego do 20000 stanowisk bydła opasowego wraz z niezbędnąinfrastrukturą towarzyszącą" obejmuje dwie wiaty dla bydła, które są przedmiotemniniejszego postępowania.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako WINB, organ odwoławczy lub organ II instancji), powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., wydał w dniu [...] listopada 2025 r. decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ podkreślił, że zastosowanie miały przepisu u.p.b w brzmieniu obowiązującympo dniu 19 września 2020r. z uwagi na treści art. 25ustawy z dnia 13 lutego 2020r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane orazniektórych innych ustaw (Dziennik Ustaw z 2020r. poz. 471). Postępowanie w kontrolowanej sprawie zostało bowiem wszczęte przez PINB w dniu [...] marca 2024 r. Następnie organ przytoczył treść art. 48 ust. 1, 3 i 5, art. 48aust. 1, art. 49e pkt 1 i 2 u.p.b., podkreślając, że regulacja skutków samowoli budowlanej jest konsekwencją obowiązującej w u.p.b.generalnej zasady, wyrażonej w art. 28 tej ustawy, przewidującej, żeroboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę,z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31 u.p.b. Z samowoląbudowlaną mamy zatem do czynienia wówczas, gdy obiekt budowlany zostałwybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia albopomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
Organ odwoławczy potwierdził -analizując art. 29 ust. 1 i 2u.p.b. - ustalenia PINB, że opisane wzaskarżonej decyzjiwiaty zostały wybudowane samowolnie, bez wymaganego uzyskania uprzedniopozwolenia na budowę. Wobec stwierdzenia tego faktuorgan nadzoru budowlanego zobligowany był do przeprowadzenia postępowaniaw trybie art. 48 u.p.b.Prawidłowo zatem PINB w dniu 28 marca 2024r. wydał na podstawie art.48 ust. 1 u.p.b. postanowienie, na mocy którego wstrzymałroboty budowlane oraz stosownie do treści art. 48 ust. 3 u.p.b. poinformował inwestora, tj. skarżącąo możliwościzłożenia wniosku o legalizację tej inwestycji w terminie 30 dni od dnia doręczeniapostanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej. Z uwagi na to, że pismem z dnia [...] kwietnia 2024r. (data wpływu do organu I instancji6 maja 2024r.) spółka złożyła wniosek o legalizację samowolnie wybudowanych wiat, prawidłowo PINB postanowieniem z[...] maja 2024r., działając na podstawie art. 48b ust. 1 i 2 u.p.b., nałożył na spółkęobowiązekprzedłożenia, w określonym terminie,wymienionych w postanowieniu dokumentówlegalizacyjnych. Ponieważaniw terminie wyznaczonymprzez PINB, ani po jego upływie strona nie przedłożyła żądanych dokumentów legalizacyjnych,organ I instancji wydał decyzję rozbiórkową.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, które zasadniczo koncentrowały się wokół kwestii związanej z koniecznością uprzedniego uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia, WINB wskazał,że prawidłowość złożonego przez inwestora projektu budowlanego i jego zgodność z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach podlegawiążącemu przesądzeniu przez organ nadzoru budowlanego dopiero w kończącejpostępowanie legalizacyjne decyzji, o której mowa w art. 49 ust. 4 u.p.b.budowlanego, a nie w postanowieniu wymienionym w art. 49 ust. 1 u.p.b.w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej, które może byćwydane po pozytywnej weryfikacji dokumentów legalizacyjnych przedłożonychzgodnie z postanowieniem właściwego organu nadzoru budowlanego.
Zatem decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, jak również załącznikgraficzny, o którym mowa w art. 48b ust. 4 u.p.b.(określającyprzewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, orazprzewidywany obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, o ileprzedłożenie tego załącznika było wymagane przez przepisy obowiązujące w dniuzłożenia wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach) nie są dokumentami legalizacyjnymi wymienionymi przez ustawodawcę w art. 48b ust. 2u.p.b. W szczególności zaś przedłożenie w postępowaniulegalizacyjnym decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ma umożliwić organowinadzoru budowlanego prawidłową ocenę przedłożonych już przez inwestoradokumentów legalizacyjnych w celu wydania decyzji o zatwierdzeniu projektubudowlanego na podstawie art. 49 ust. 4 u.p.b.
Następnie organ powołując się na orzecznictwo wyjaśnił pojęcie zagadnienia wstępnego, wskazując, żeuprawniony jest pogląd, że dostarczenie decyzji o środowiskowychuwarunkowaniach nie może stanowić zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97§ 1 pkt 4 k.p.a. dla przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, o których mowa w 48bust. 2 u.p.b.,albowiem ich uzyskanie przez inwestora, a następnieprzedłożenie organowi nadzoru budowlanego, nie jest uzależnione od istnienia jużw obrocie prawnym decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Nie stanowiło to zatem podstawy do zawieszenia postępowania.Brak podstaw do zawieszenia przez organ postępowania w celu uzyskania przez skarżącą decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie dowodzizaistnienia niemożliwych do przezwyciężenia trudności w wykonaniu obowiązkuprzedłożenia pozostałych dokumentów legalizacyjnych, tj. tych wskazanych w pkt 1,2i 3 sentencji postanowienia nr [...]z dnia [...] maja 2024r.
Świadczy to o całkowitejbierności strony. Skoro skarżąca spółka nie przedłożyła żadnego z wymaganych dokumentów, to nie zostałazaktualizowana kompetencja organu w zakresie dokonania oceny kompletności i prawidłowości dokumentów legalizacyjnych. Brak projektu i dokumentów unieważnia de facto możliwość pozytywnej weryfikacji samowoli. Nie zostałyspełnione ustawowe wymagania pozwalające zalegalizować obiekt, co czyniłonakaz rozbiórki jedynym dopuszczalnym rezultatem zgodnym z prawem.
Taka postawa spółki zaktualizowała obowiązek wydania decyzji o rozbiórce na podstawie art. 49e pkt 3 u.p.b. Wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art.49e u.p.b. obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o rozbiórce, nie pozostawiając mu w tej kwestii żadnej swobody. Decyzja wydawana w trybie art. 49epkt 3 u.p.b.macharakter związany.
W ocenie organu odwoławczego, obowiązek rozbiórki prawidłowo też został,zgodnie z art. 52 ust. 1 u.p.b., skierowany do spółki jakoinwestora.Analiza materiału dowodowego zebranegow aktach sprawy dowiodła również, że prawidłowo zostało przeprowadzone postępowaniewyjaśniające, w którym należycie ustalono stan faktyczny. W konsekwencji nie mógłodnieść skutku zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organ I instancji podjąłbowiem wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanufaktycznego przedmiotowej sprawy, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpującycały materiał dowodowy, przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiałudowodowego wskazanych w art. 80 k.p.a.Organ odwoławczy nie dopatrzył się również naruszenia przez PINB wskazanych w odwołaniu zasad wynikających z art. 8 k.p.a.odnośnie nieprzedłużeniaterminu do przedłożenie dokumentów legalizacyjnych, zauważając, żewyznaczył inwestorowi 7-miesięczny termin.
W wyznaczonymterminie inwestor nie przedłożył żadnych dokumentów. Natomiast okolicznośćwskazana przez inwestora we wniosku z [...] września 2024r.to jest koniecznośćdostarczenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, co już wyżej zostałowyjaśnione, nie jest dokumentem legalizacyjnym wymienionym przez ustawodawcęw art. 48b ust. 2 Prawa budowlanego.
Reasumując WINB stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa, w związku z czym odwołanienie mogło zostać uwzględnione.
Spółka złożyła do WSA w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję zarzucając jej:
I.naruszenie przepisów:
- 1) art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. przez pominięcie przez organ faktu, że w sprawiewystępuje zagadnienie wstępne w postaci konieczności uzyskania decyzji ośrodowiskowych uwarunkowaniach, która jest niezbędna dla przeprowadzenia legalizacji obiektów, a w konsekwencji bezpodstawne zaniechanie zawieszenia postępowania z urzędu, mimo obowiązku wynikającego wprost z tego przepisu;
- 2) art. 7 i 77 §1 k.p.a. przez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpującycałego materiału dowodowego, w szczególności pominięcie znaczeniapostępowania środowiskowego toczącego się na wniosek spółki, które mabezpośredni wpływ na możliwość legalizacji inwestycji, a w konsekwencji wydanierozstrzygnięcia bez pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
- 3) art. 8 k.p.a.,tj. zasady proporcjonalności i zaufania do organów państwa przez odmowę przedłużenia terminu na przedłożenie dokumentów legalizacyjnych,pomimo że organ miał wiedzę, iż spółka nie była w stanie w zakreślonym terminieich skompletować z uwagi na brak wymaganej decyzji środowiskowej, a wkonsekwencji pozbawienie strony realnej możliwości przedłożenia pełnejdokumentacji legalizacyjnej, naruszenie zasady równego traktowania stron orazpodjęcie rozstrzygnięcia sprzecznego z wcześniejszą praktyką organu wanalogicznych sprawach, co doprowadziło do nieuzasadnionego pokrzywdzenia inwestora i podważenia zasady zaufania do organów państwa.
- 4) art. 48 ust. 1 i 2 u.p.b. przez wydanie nakazu rozbiórki (...)bez rozważenia iwyczerpania innych przewidzianych prawem możliwości, w szczególnościlegalizacji samowoli budowlanej, a w konsekwencji zastosowanie środkaostatecznego i najbardziej dolegliwego, który zgodnie z utrwalonymorzecznictwem sądów administracyjnych może być stosowany wyłącznie wwyjątkowych sytuacjach, gdy obiekt stanowi poważne zagrożenie dla życia lubzdrowia i nie ma możliwości jego dostosowania do stanu zgodnego z prawem.
- II. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że pożar z dnia [...] marca2024 r. miał związek z konstrukcją i parametrami technicznymi wiat oraz potwierdzałich niezgodność z przepisami techniczno-budowlanymi, podczas gdy w rzeczywistościzdarzenie to było incydentalne, wywołane zwarciem w ładowarce do słomy,niezależnym od cech obiektu, nie spowodowało obrażeń u osób ani rozprzestrzenienia się ognia na wiaty, które tym samym dowiodły spełnianiawymogów przeciwpożarowych.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownegorozpatrzenia organowi II instancji, a także zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwaprocesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej pod względem legalności w kontrolowanej sprawie, w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. - określanej dalej jako p.p.s.a.) była decyzja WINB utrzymująca w mocy opisaną na wstępie decyzję PINB nakazującą skarżącej spółce rozbiórkę dwóch wiat dla bydła o wymiarach około 18 m x 88m, usytuowanych pomiędzy budynkami inwentarskimi o nr ewid. [...], zlokalizowanych na działce [...].
Powyższe decyzje zostały wydane w postępowaniu legalizacyjnym, prowadzonym na podstawie art. 48 i nast. u.p.b.W niniejszej sprawie bezsporne było, że wskazane powyżej wiaty powstały na przełomie 2023 i 2024 r.w warunkach samowoli budowlanej. Z uwagi na swą wielkość (tj. powierzchnię ok. 1500 m2każda),wymagałay bowiem uzyskania przed rozpoczęciem robótbudowlanych decyzji o pozwoleniu na budowę stosownie do art. 28 ust. 1 u.p.b., czego inwestor – jak sam przyznał - nie dopełnił. Bez pozwolenia i zgłoszenie możliwa jest budowa wiat o prostej konstrukcji, związanych z produkcją rolną, o powierzchni zabudowy do 150 m2, przy rozpiętości konstrukcji niewiększej niż 6 m i wysokości niewiększej niż 7 m, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane (art. 29 ust. 2 pkt 33 u.p.b.). Nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia budowawiat o prostej konstrukcji, związanych z produkcją rolną, o powierzchni zabudowy do 300 m2, przy rozpiętości konstrukcji niewiększej niż 7 m i wysokości niewiększej niż 7 m, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane (art. 29 ust. 1 pkt 32 u.p.b.). Takie rozwiązania obowiązują w chwili obecnej, jak również obowiązywały w chwili wznoszenia powyższych obiektów.
W związku z powyższym prawidłowo PINB wydał w kontrolowanej sprawie na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1w zw. z art. 48 ust. 5 u.p.b.postanowienie o wstrzymaniu budowy,a następnie po wpłynięciu wniosku skarżącej o legalizację stosownie do art. 48a ust. 1 u.p.b., nałożyłna nią – w postanowieniu z [...] maja 2024 r. nr [...]- obowiązki określone w art. 48 ust. 2 pkt 1 i 2u.p.b. Zgodnie z tym przepisemw przypadku budowy wymagającej decyzji o pozwoleniu na budowę – uwzględniając rodzaj obiektów, będących przedmiotem kontrolowanego postępowania –do dokumentów legalizacyjnych należą:
1)zaświadczenie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami: obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2)dokumenty, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz dwa egzemplarze projektu technicznego.
Bezsporne byłow sprawie, że skarżącanie przedłożyła żadnych z wyżej wskazanych dokumentów, domagając się jedynie przedłużenia terminu do ich przedłożenia albo zawieszenia postępowania, powołując się na toczące się przed Burmistrzem Miasta i Gminy [...] postępowanie w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia, obejmującegom.in.budowę wspomnianych wiat.
Zasadnie organy nadzoru budowlanego uznały, że na tym etapie postępowania legalizacyjnego toczące się postępowanie w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia nie stanowi zagadnienia prejudycjalnego, a w konsekwencji tego nie przedłużonoterminu do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych ani też nie zawieszono postępowania.Podkreślić bowiem należy, że dopiero wydając decyzję legalizacyjną, o której mowa w art. 49 ust. 4 u.p.b., kończącą postępowanie, konieczne jest, aby strona legitymowała się taką decyzją, jeśli inwestycja należy do kategorii tych, które wświetle przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 670; dalej jako u.u.i.ś) wymagają przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.W myśl bowiem art. 49 ust. 4au.p.b. decyzje, o których mowa w ust. 4, mogą być wydane po uprzednim przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli jest ona wymagana przepisami u.u.i.ś., w przypadkach gdy ocena ta jest możliwa do przeprowadzenia z uwzględnieniem analizy rozwiązań alternatywnych przedsięwzięcia i możliwości ustalenia warunków jego realizacji w zakresie ochrony środowiska.
Podkreślić należy, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie należy do dokumentów legalizacyjnych, wymienionych w art. 48 ust. 2 u.p.b.
W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że nie stanowi ona warunku formalnego wniosku o pozwolenie na budowę, o którym w mowa w art. 32 ust. 2 pkt 1 u.p.b. (por. wyrok NSA z 22 maja 2024 r., II OSK 2350/25 i powołane tamże orzecznictwo), a do tego przepisu odsyła art. 48b ust.2u.p.b. Nie jest zatem elementem projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego. Nie stanowi również elementu projektu technicznego. W myśl bowiem art. 34 ust. 3 pkt 3 u.p.b. projekttechniczny obejmuje:
a)projektowane rozwiązania konstrukcyjne obiektu wraz z wynikami obliczeń statyczno-wytrzymałościowych,b) charakterystykę energetyczną - w przypadku budynków,c) projektowane niezbędne rozwiązania techniczne oraz materiałowe, d)w zależności od potrzeb - dokumentację geologiczno-inżynierską lub geotechniczne warunki posadowienia obiektów budowlanych,e) inne opracowania projektowe.
W kontrolowanej sprawie należy mieć równieżna uwadze, że z ustaleń organu nadzoru wynika, że nieruchomość w części, na której stwierdzono samowolę budowlaną, objęta jest planem zagospodarowania przestrzennego, uchwalonego uchwałą Rady Gminy [...] nr XII/117/99 z dnia [...] grudnia 1999 r. (k. 98 akt PINB), a tym samym nie jest konieczne przedłożenie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, która stosownie do art. 72 ust. 1 pkt 3 u.p.b. musi być poprzedzonadecyzją o środowiskowych uwarunkowaniach.
Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, że toczące się postępowanie o środowiskowych uwarunkowaniach nie tamowało i nie uniemożliwiało stronie zastosowaniesię do postanowienia PINB z[...] maja 2024 r. nr [...], co wyjaśniał stronie dwukrotnie organ I instancji odmawiając zawieszenia postępowania. Szczególnie istotne było przesądzenie jużna tym etapie postępowania legalizacyjnego - bez konieczności przeprowadzania dalszej procedury -czy spółka legitymowała się tytułem prawnym upoważniającym do wykonania zakwestionowanych robót budowlanych, a przede wszystkim czy są one zgodne z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania. Brak bowiem spełnienie powyższych przesłanek czynił bezprzedmiotowym całe postępowanie i to nawet, gdyby inwestycja zgodna była z wszelkimi warunkami technicznymi.Strona pozostała zatem całkowicie bierna wrealizacji nałożonych obowiązków, któremiały zasadniczeznaczenie dla dalszego toku postępowania, a których wykonanie nie było uzależnione od toczącego się postępowania o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia.
Tym samym nie było obiektywnych przeszkód do zastosowania się do wspomnianego postanowienia PINB z [...] maja 2024 r.Organ wyznaczył stronie dostatecznie dużo czasu do wykonania obowiązków, a mianowicie aż 7 miesięcy. Ponadto decyzje organównadzoru budowlanegow przedmiocie rozbiórki zostały wydane po upływie odpowiednio 9 miesięcy i 10 miesięcy odterminu wyznaczonego w powyższym orzeczeniu.
W związku z tym niezasadny był zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., którystanowi, że organ administracji zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.Kwestia, co należy rozumieć pod pojęciem "zagadnienia wstępnego", dającego podstawę do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. została wyjaśniona w utrwalonym już orzecznictwie sądów administracyjnych. I tak, w wyroku z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1268/16,NSA stwierdził, że "Istotnym elementem zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jest istnienie ścisłej zależności (związku przyczynowego) pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Zagadnieniem prejudycjalnym w znaczeniu omawianego przepisu może być jedynie taka kwestia, która bezwzględnie uzależnia rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji od uprzedniego jej rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd.
Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno zależeć rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle - brak rozstrzygnięcia określonego zagadnienia musi uniemożliwiać zakończenie sprawy administracyjnej co do istoty, nie zaś jedynie determinować kierunek wydawanej przez organ administracji publicznej decyzji." Pogląd ten należy w pełni podzielić ima on odpowiednie zastosowanie również w niniejszej sprawie.
Zakończenie postępowania legalizacyjnego nie jest uzależnione od uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowania. Uzyskanie takiej decyzji jest oczywiście konieczne, jeśli inwestycja ma być zalegalizowana (jest warunkiem koniecznym wydania decyzji z art. 49 ust. 4w zw. z art. 49 ust. 4a u.p.b.), jednakże wobec bierności stronyw przedłożeniuwymaganych przezart. 48b ust. 2 u.p.b. dokumentówniezwiązanych z tym postępowaniem,organ ten ma możliwość, a nawet obowiązek zakończenia postępowania przez wydanie nakazu rozbiórki samowolnie zrealizowanej inwestycjina podstawie art. 49e pkt 3u.p.b.
Zgodnie bowiem z powyższym przepisemorgan nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych. Decyzja wydana na tej podstawie ma więc charakter związany, co oznacza, że w razie ziszczenia się określonej w powyższymprzepisie przesłanki organ zobowiązany jest podjąć takie rozstrzygnięcie. Organowi nie przysługuje tu żaden zakres uznania administracyjnego; nie może także brać pod uwagę względów słuszności. Zaś samo złożenie wniosku o legalizację czy przedłożenie dokumentów legalizacyjnych jest prawem, a nie obowiązkiem strony, co powoduje, że jeśli ta mimo stosownego pouczenia z owego prawa nie korzysta, musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w postaci nakazu rozbiórki (por. wyrok NSA 25 listopada 2025 r., II OSK 622/25, D.Sypniewski (red.), Prawo budowlane. Komentarz, WKP 2025, t. 2 do art. 48e).
Mając na uwadze powyższe rozważania – zdaniem Sądu –organy bez naruszenia zasad określonych w art. 7, art. 8art. 77 § 1i art. 80 k.p.a., poczyniły wystarczające ustaleniaw sprawie, niezbędne do zakończenia postępowania decyzją nakazującą rozbiórkę opisanych na wstępie wiat, która jest zgodna z dyspozycją art. 49e pkt 3 u.p.b.
Końcowo należy zwrócić uwagę, że podstawąrozstrzygnięciabyło nieprzedłożenie przez skarżącą dokumentów legalizacyjnychwymaganych przez art. 48b ust. 2 u.p.b., a nie okolicznościzwiązane z pozostawaniem przezkonstrukcję wiat wzgodności z przepisami techniczno-budowlanymi. Stąd też jawi się jako całkowicie chybiony zarzut podniesiony w pkt II skargi, jak niemający jakiegokolwiek związku z podstawą faktyczną i prawną rozstrzygnięć organów obu instancji.
W związku z tym Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił skargę.