Uzasadnienie
Syg. akt VIII SA/Wa 170/26
Zaskarżoną decyzją z dnia 31 grudnia 2025 roku, znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego(DZ.U z 2025 roku, poz. 1691 dalej jako k.p.a.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym odwołania J. S. od decyzji nr [...] wydanej przez Prezydenta Miasta R. z dnia 22 października 2025 roku, nr [...] w przedmiocie stwierdzenia, że J. S. kwalifikuje się do ponoszenia odpłatności za pobyt matki A. S. w Domu Pomocy Społecznej [...] w R. w okresie od 1 listopad 2021 roku do 9 grudnia 2024 roku w miesięcznych kwotach, zgodnie z decyzją – w łącznej kwocie 112 309,43 zł;
- - ustalenia opłaty J. S.i za pobyt matki w DPS w R. okresie od 1 listopada 2021 roku do 9 grudnia 2024 roku we wskazanych w decyzji kwotach – łączna kwota wynosi – 98 932,85 zł;
- - ustalenia, że J. S. nie kwalifikuje się do wnoszenia opłat za pobyt matki A. S. w DPS w R. w okresie od 1 września 2021 roku do 31 października 2021 roku oraz od 1 stycznia 2022 roku do 30 kwietnia 2022 roku – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Podstawą rozstrzygnięcia były ustalenia faktyczne i ocena prawna.
Decyzją z dnia 22 października 2025 roku Prezydent Miasta R. wydał decyzję nr [...] ustalającą opłaty dla J. S. za pobyt jego matki A. S. w Domu Pomocy Społecznej w R..
Z uzasadnienia decyzji wynika, że A. S. w dniu 30 lipca 202Ir. została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej [...] w R. przy ul. W. [...], gdzie przebywała do dnia 9 grudnia 2024r.
Pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, który 'jest ustalany w odniesieniu do domów pomocy społecznej o zasięgu gminnym przez prezydenta, natomiast o zasięgu powiatowym przez starostę i ogłaszany w wojewódzkim dzienniku urzędowym.
A. S. przebywając w Domu Pomocy Społecznej [...] w R. przy ul. W. [...] ponosiła opłatę za swój pobyt w wysokości 70% dochodu, jednak wnoszone przez nią opłaty nie pokrywały w całości kosztu pobytu w placówce. Osobami zobowiązanymi do uiszczania pozostałej kwoty za pobyt A. S. w domu pomocy społecznej są jej dzieci: córka I. C., córka E. W., syn J. S., syn M. Ż., oraz wnuki: wnuczka K. C., wnuczka K. W., wnuczka U. W., wnuczka M. W. oraz wnuk M. S..
Z dalszej części uzasadnienia wynika, że postępowanie w sprawie ustalenia opłaty J. S. za pobyt matki w domu pomocy społecznej zostało wszczęte w dniu 6 czerwca 2023r. Ponieważ J. S. mieszka za granicą przeprowadzenie wywiadu środowiskowego było niemożliwe. Pracownik socjalny kontaktował się z J. S. korespondencyjnie i telefonicznie. Strona natomiast udostępniała informacje i umożliwiała weryfikację sytuacji.
Dochód z tytułu zatrudnienia J. S. jest uzyskiwany w walucie euro. Wobec powyższego wysokość dochodu ustalono według średniego kursu Narodowego Banku Polskiego z dnia wydania decyzji administracyjnej. W dniu wydania decyzji kurs euro wynosił 4,2438 zł. W formie tabelarycznej przedstawiono sytuacje dochodową Zainteresowanego w okresie od 1 września 202 Ir. do 31 grudnia 2024r.
Kwotę dochodu z tytułu uzyskanych pożyczek, organ rozliczył na 12 miesięcy, a 1/12 otrzymanej kwoty stanowi 1500 euro x 4,2438: 12 mies. = 530.48 zł, za okres od października 2021 roku do września 2022r.
W dniu 13 sierpnia 2025r. do J. S. przesłana został propozycja ugody. J. S. nie podpisał umowy dotyczącej wnoszenia opłaty. Wobec powyższego organ podjął czynności administracyjne zmierzające do wydania decyzji. Wysokość opłaty ustalono w oparciu o dochody, które przekraczały kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.
Po dokonaniu analizy wydatków J. S., wykazanych przez niego w oświadczeniach organ wskazał, że obciążenia finansowe wyżej wymienionego we wrześniu 202Ir. wynosiły 2368.30 zł, w październiku 202Ir, 2368,30 zł, w listopadzie 2021r. 2368,30 zł, w grudniu 2021r. 21 346,24 zł.
W styczniu 2022r. 3 094,45 zł, w lutym 2022r. 2458,16 zł, w marcu 2022r. 2458,16 zł, w kwietniu 2022r. 2458,16 zł, w maju 2022r, 2844,68 zł, w czerwcu 2022r. 2507.51 zł, w lipcu 2022r. 2330,18 zł, w sierpniu 2022r. 2437,01 zł, we wrześniu 2022r. 2774,18 zł, w październiku 2022 r. 2543,84 zł, w listopadzie 2022r. 2437,01 zł, w grudniu 2022 r. 4881,29 zł
W styczniu 2023r. 2567,21 zł, w lutym 2023r, 2524,48 zł, w marcu 2023r. 2524,48 zł, w kwietniu 2023r. 2524,48 zł, w maju 2023r, 2766,16 zł, w czerwcu 2023r. 2924,37 zł, w lipcu 2023r. 2924,37 zł, w sierpniu 2023r. 3689.27 zł, we wrześniu 2023r. 2924,37 zł, w październiku 2023 r, 2924,37 zł, w listopadzie 2023 r. 4696,93 zł, w grudniu 2023 r. 5832,04 zł.
W styczniu 2024r. 4796,74 zł. w lutym 2024r. 3645,66 zł, w marcu 2024r. 3017,93 zł, w kwietniu 2024r. 3027,47 zł, w maju 2024r. 3024,21 zł, w czerwcu 2024r. 3024,21 zł, w lipcu 2024r. 5200,89 zł, w sierpniu 2024r. 3895,94zł, we wrześniu 2024r. 3024,21 zł, w październiku 2024 r. 3024,21 zł, w listopadzie 2024 r, 3024,21 zł, w grudniu 2024 r. 3707,92 zł.
Porównując wydatki z dochodami oraz uwzględniając fakt, że zainteresowany musi ponosić również wydatki związane z zakupem żywności, odzieży i środków czystości organ uznał, że Pan J. S. nie ma możliwości płatniczych do wniesienia opłaty w pełnej wysokości w okresie od 1 września 2021 do 31 października 2021 oraz od 1 stycznia 2022 do 30 kwietnia 2022r. W pozostałych miesiącach ustalono iż Zainteresowany ma możliwości płatnicze do wniesienia opłaty w ustalonej wysokości.
Od decyzji powyższej J. S. działając przez pełnomocnika - adwokat E.P. – G. - dalej "Skarżący" złożył w ustawowym terminie odwołanie wskazując iż organ nienależycie zbadał okoliczności ponoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej przez wszystkie osoby z kręgu osób zobowiązanych do poniżenia opłat tj. rodzeństwa skarżącego – I. C., E. W., M. Ż. oraz wnuków A. S. – K. C., K. W., U. W., M. W., M. S., w szczególności brak ustalenia sytuacji materialnej, miejsca pracy oraz dochodów osiągniętych przez te osoby. Następnie wskazano, iż w skarżonej decyzji zamieszczono nieczytelną tabelę dotyczącą dochodów skarżącego. W skarżonej decyzji nie uwzględniono spłaty pożyczki, stanu zdrowia skarżącego, a także innych wydatków takich jak odpady komunalne, energię, podatek drogowy, przegląd samochodu, zakup leków, naprawy samochodu, zakup paliwa, odzieży, obuwia i żywności.
Następnie wskazano, iż organ błędnie ustalił koszty związane z utrzymaniem skarżącego w wysokości 1000 zł miesięcznie. Koszt utrzymania skarżącego wynosi 800 euro miesięcznie, czyli 3.392 zł. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi Miasta R..
Organ pierwszej instancji nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji i odwołanie wraz z aktami sprawy przesłał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło i zważyło, co następuje
Z akt sprawy wynika, że A. S. na podstawie decyzji nr [...] z dnia 20 lipca 2021 r., została skierowany do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku na czas nieokreślony. Następnie w dniu 30 lipca 2021 r. została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej [...] w R., gdzie przebywała do momentu śmierci tj. do dnia 9 grudnia 2024r.
Zgodnie z art. 60 ust. ł ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2025r., poz. 1214 ze zm.), zwanej dalej "ustawą lub u.p.s.", pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Koszt ten ustalany jest przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta, starostę lub marszałka województwa w zależności od zasięgu domu pomocy społecznej i ogłaszany w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do 31 marca każdego roku (ust.2).
Z kolei z art. 59 ust.1 ustawy wynika, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) gminy właściwej dla osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
Stosownie do art. 61 ust.1 ustawy, obowiązanymi do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: mieszkaniec domu, małżonek, zstępni przed wstępnymi, gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, przy czym podmioty te nie mają obowiązku wnoszenia opiat. jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
Dla każdego mieszkańca ustala się opłatę odpowiadającą średniemu kosztowi utrzymania, a następnie określa się kwotę, którą jest on w stanie ponieść - maksymalnie 70% jego dochodu (art.61 ust,2 pkt 1 ustawy),
W przypadku niemożności uiszczenia opłaty przez mieszkańca, cały lub częściowy koszt pobytu w domu pomocy społecznej pokrywają: małżonek, zstępni oraz wstępni, pod warunkiem spełnienia kryteriów dochodowych. Zgodnie z art, 61 ust.2 pkt. 2 ustawy, wymienione wyżej osoby opłatę wnoszą, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli posiadany dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, zaś w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium.
Art, 61 ust, 2d ustawy stanowi natomiast, że w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust, 2 ustawy wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art, 103 ust. 2 ustawy. Według art. 103 ust. 2 kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości, przy czym oplata ta nie powinna być zwiększana w przypadku, gdy jedna z osób jest zwalniana z odpłatności z mocy prawa lub z powodów, o których mowa w art. 64, art. 64a albo art, 64b ustawy.
Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że w okresie objętym decyzją koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej [...] w R. wynosił:
4966,96 zł miesięcznie w okresie od 1 kwietnia 202 Ir. do 31 marca 2022 r. (Zarządzenie nr [...] Prezydenta Miasta R. z dnia 30 marca 2021 r,) 5809,10 zł miesięcznie w okresie od 1 kwietnia 2022r. do 31 marca 2023 r. (Zarządzenie nr [...] Prezydenta Miasta R. z dnia 21 marca 2022r.), 5993,73 zł miesięcznie w okresie od 1 kwietnia 2023r. do 31 marca 2024 r. (Zarządzenie nr [...] Prezydenta Miasta R. z dnia 28 marca 2023 r,), 6405,95 zł miesięcznie w okresie od 1 kwietnia 2024r, do 31 marca 2025 r. (Zarządzenie nr [...] Prezydenta Miasta R. z dnia 25 marca 2024 r.).
A. S. ponosiła odpłatność za swój pobyt w wysokości 70% dochodów tj. w wysokości 1.295.88 zł od 1 września 2021 r. do 31 stycznia 2022 r., 1,357,88 zł od 1 lutego 2022 r. do 31 marca 2022 r., 1451,54 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2022r, do 30 listopada 2024r. oraz 421,41 zł za okres od 1 grudnia 2024r. do 9 grudnia 2024r.
Wpłacane przez A. S. kwoty nie pokrywały w całości kosztów pobytu, w związku z czym różnicę pomiędzy miesięcznym kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą wnoszoną przez jego mieszkańca, zgodnie z powołanym wyżej art. 61 ust. 1 ustawy, zobowiązani są płacić w pierwszej kolejności małżonek, a dalej wstępni przed zstępnymi, a następnie gmina. W niniejszej sprawie zobowiązanymi do uiszczania odpłatności za pobyt A. S. w domu pomocy społecznej są jej dzieci: córka I. C., córka E. W., syn J. S., syn M. Ż., oraz jej wnuki: wnuczka K. C., wnuczka K. W., wnuczka U. W., wnuczka M. W. oraz wnuk M. S..
Jak wynika z akt sprawy postępowania u osób obowiązany były prowadzone oddzielnie. W odniesieniu do skarżącego postępowanie w sprawie ustalenia opłaty za pobyt matki – A. S. w domu pomocy społecznej zostało wszczęte w dniu 6 czerwca 2023r.
Sytuacja rodzinna i dochodowa skarżącego ustalona została na podstawie oświadczeń przesyłanych korespondencyjnie.
Z dokonanych ustaleń wynika, że w okresie objętym decyzją skarżący prowadził jednoosobowe gospodarstwo domowe. Sytuacja dochodowa ustalona została na podstawie oświadczeń skarżącego, w których skarżący podał kwoty dochodu w walucie euro. Dochód z tytułu zatrudnienia został przeliczony na kurs w walucie PLN. Wobec powyższego wysokość dochodu ustalono według średniego kursu Narodowego Banku Polskiego z dnia wydania decyzji administracyjnej. W dniu wydania decyzji kurs euro wynosił 4,2438 zł, W formie tabelarycznej przedstawiono sytuacje dochodową Zainteresowanego w okresie od 1 września 202Ir, do 31 grudnia 2024r. Dochód z tytułu zatrudnienia J. S. we wrześniu 2021 roku wynosił 2,128,44 zł, w październiku 202 Ir, 2.188,44 zł, w listopadzie 202Ir. 2.576,24 zł, w grudniu 202 Ir. 4.627,78 zł, w styczniu 2022r, 2.462,76 zł, w lutym 2022r. 2.232,71 zł, w marcu 2022r, 2.829,77 zł, w kwietniu 2022r. 3.419,95 zł, w maju 2022r. 4.890,34 zł, w czerwcu 2022r, 9,669,71 zł, w lipcu 2022r, 9,551,39 zł, w sierpniu 2022r. 6.782,36 zł, we wrześniu 2022r. 11.137,64 zł, w październiku 2022r. 14.681,98 zł, w listopadzie 2022r. 10.138,31 zł, w grudniu 2022r. 11.897,49 zł, w styczniu 2023r. 9.309,41 zł, w lutym 2023r. 9.218,26 zł, w marcu 2023r. 12.050,06 zł, w kwietniu 2023r. 8.827,87 zł, w maju 2023r. 9.504,63 zł, w czerwcu 2023r. 11.828,79r. w lipcu 2023r. 11.535,92 zł, w sierpniu 2023r. 9.014,04 zł, we wrześniu 2023r. 9.374,47 zł, w październiku 2023r. 9.973,18 zł, w listopadzie 2023r. 11.121,22 zł, w grudniu 2023r, 10.181,34 zł, w styczniu 2024r. 9.610,01 zł, w lutym 2024r. 11.868.64 zł, w marcu 2024r. 10.771,06 zł, w kwietniu 2024r. 6.633,40 zł, w maju 2024r. 10,323,85 zł, w czerwcu 2024r. 9.149,34 zł, w lipcu 2024r. 10.720,26 zł, w sierpniu 2024r. 8.844,08 zł, we wrześniu 2024r. 9,027,41 zł, w październiku 2024r. 8,952,64 zł, w listopadzie 2024r, 8,796,00 zł, w grudniu 2024r. 9.867,81 zł. Ustalono również, że Pan J. S. uzyskał jednorazowy dochód w wysokości 1500 euro z tytułu pożyczki.
Kwotę dochodu z tego tytułu, organ rozliczył na 12 miesięcy, a 1/12 otrzymanej kwoty stanowi 1500 euro X 4,2438: 12 mies, = 530.48 zł, za okres od października 2021 roku do września 2022r. J. S. uzyskał również dochód z tytułu pożyczek w miesiącach styczeń- kwiecień 2022 roku po 212,19 zł miesięcznic.
Organ pierwszej instancji obliczył dochód w okresie objętym decyzją zgodnie z art. 8 ust,11 ustawy o pomocy społecznej, 1/12 otrzymanej kwoty pożyczki stanowi wraz z wynagrodzeniem za pracę Pana J. S. miesięczny dochód.
Stosownie do art. 8 ust, 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o;
- 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
- 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
- 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W art. 8 ust, 4 ustawy wymieniono natomiast źródła przychodów, których nie należy wliczać do dochodu określonego w art. 8 ust. 3.
Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 11 pkt 1 ustawy, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kryterium dochodowego osoby w rodzinie, w przypadku rodziny, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.
W oparciu o powyższe dane ustalona została opłata dla skarżącego za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Wysokość opłaty ustalona została w następujący sposób: od kwoty średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej odjęto opłatę wnoszoną przez mieszkańca. W ten sposób ustalono kwotę pozostałą do zapłaty przez skarżącego oraz E. W., I. C., K. C., M. Ż., Następnie od dochodu J. S. odjęto kwotę kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie. Otrzymany wynik porównano z kwotą, której może domagać się Gmina Miasta R. od skarżącego. Jednakże, w związku z uzyskiwaniem przez skarżącego dochodów, których suma przekracza koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej opłatę należało wyliczyć proporcjonalnie do uzyskiwanych dochodów.
Szczegółowe wyliczenie ustalonej opłaty w poszczególnych okresach przedstawione zostało w tabelach stanowiących integralną część zaskarżonej decyzji. Podane w nich dane są prawidłowe i wynikają z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.
Jednakże, w myśl art. 103 ust, 2 ustawy, wysokość opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej uzależniona jest nie tylko od wysokości dochodu osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty ale również od jej możliwości płatniczych.
Oprócz stałych miesięcznych wydatków skarżący ponosił wydatki na żywność, środki czystości, odzież i inne. Po dokonaniu analizy tych wydatków Kolegium podziela stanowisko organu pierwszej instancji, iż w okresie objętym decyzją skarżący miał możliwości płatnicze do wnoszenia opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej.
Dodać należy, iż Kolegium podziela przytoczone przez organ pierwszej instancji stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wyrażone w wyroku z dnia 9 listopada 202 Ir., sygn. akt. Ił SA/01 777/21, że przepis art. 61 ust.2 pkt 2 ustawy zabezpiecza między innymi wstępnych, zapewniając pozostawienie środków koniecznych do utrzymania. Ramy przyjętego przez ustawodawcę 300% kryterium dochodowego obejmują co do zasady koszty utrzymania zwyczajowo przyjęte.
Podsumowując należy wskazać, iż ustalenie opłaty za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej jest obligatoryjne, jeżeli spełnione zostały warunki określone w ustawie o pomocy społecznej. Ustalenie opłaty zależy wyłącznie od sytuacji dochodowej osoby zobowiązanej i jej możliwości płatniczych.
Organ uwzględnił fakt, że zainteresowany musi ponosić również wydatki związane z zakupem żywności, odzieży i środków czystości i uwzględnił, że w niektórych miesiącach objętych okresem J. S. nie ma możliwości płatniczych do wniesienia opłaty w pełnej wysokości. W pozostałych miesiącach ustalono iż Zainteresowany ma możliwości płatnicze do wniesienia opłaty w ustalonej wysokości.
Odpowiadając na zarzuty odwołania Kolegium wskazuje, że organ 1 instancji uwzględnił wszystkie wydatki wykazane przez J. S.: operację, samolot telewizję Polsat, telefon, leki, koszty leczenia, okular}, czynsz, odsetki od czynszu, Internet, gaz, energię elektryczną, telewizję, telefon, odpady komunalne, podatek drogowy, ubezpieczanie samochodu, ubezpieczenie domu, ubezpieczenie szkolne N., okulary dla N., remont, samolot na pogrzeb w dwie strony, pralkę. (Zestawienie poszczególnych wydatków Skarżącego w formie tabelarycznej znajduje się w aktach sprawy). Kolegium zauważa również, że część rachunków przedstawionych jako wydatki skarżącego jest wystawionych na K. D., a część wspólne na K. D. i J. S.. Organ I instancji rozpatrzył sprawę na korzyść J. S. uwzględniając w całości przedstawione rachunki. Organ I instancji doliczył 1000 zł do wydatków Skarżącego, ponieważ uznał, że Skarżący ma wyższe wydatki niż te zgłoszone w oświadczeniu (żywność, środki czystości, odzież).
Zdaniem Kolegium doliczone 1000 zł do wydatków skarżącego jest adekwatne, biorąc pod uwagę rzeczywiste koszty życia. W kwestii ustalenia opłaty za pobyt A. S. przez pozostałych członków rodziny Kolegium wskazuje, że organ nie może wybierać osób zobowiązanych do ponoszenia opłat w sposób arbitralny, lecz musi rozważyć możliwości finansowe pozostałych zobowiązanych, co zostało przedstawione na stronie 6 skarżonej decyzji. Organ pomocy społecznej rozpatruje sprawy opłat za pobyt w DPS członków rodziny w oddzielnych decyzjach ponieważ każda z nich podlega indywidualnej ocenie dochodowej, oraz aby zapewnić im możliwość obrony praw i uwzględnienia ich sytuacji majątkowej. Postępowania dotyczące ustalenia wysokości opłaty prowadzą do wydania decyzji lub zawarcia umowy. Jak wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, w wyroku z dnia 23 marca 202 Ir. sygn. akt. II SA/Bk 88/21 "... ustawa o pomocy społecznej nie nakazuje ustalenia obowiązku wszystkich osób obowiązanych w jednym postępowaniu i w jednej decyzji, nie formułuje współuczestnictwa materialnego. Istotne jest zatem, aby organ dokonał ustaleń wobec wszystkich tych osób i uwzględnił w rozstrzygnięciu te okoliczności, które wpływają na sposób obliczenia opłaty".
W kwestii spłaty pożyczek pobranych w 2021 roku, a spłacanych w 2023 roku skarżący nie przedstawił żadnych pokwitowań świadczących o wysokości przekazanej pracodawcy sumy. Dowodu na tę okoliczność nie może stanowić jedynie treść odwołania.
Odnosząc się do wskazanych przez stronę problemów zdrowotnych Kolegium stwierdza, że organ I instancji uwzględnił w wydatkach Pana J. S. koszty jego operacji, leków, leczenia, zakupu okularów. Natomiast wskazać należy, iż problemy zdrowotne dotykają znaczną grupę ludzi i trudno uznać je, patrząc obiektywnie, za czynniki na tyle wyjątkowe, by uzasadniały uwzględnienie odwołania.
Biorąc powyższe pod uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji w kwestii wyliczonych kwot opłaty.
Skargę na decyzje organu odwoławczego wniósł J. S..
Zaskarżonej decyzji zarzucał;
- 1. naruszenie art. 11 k.p.a, w zw. z art. 107 §1 pkt. 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a., mające istotny wpływ na wyniki sprawy, poprzez:
- a) zaniechanie przez organ II instancji ustosunkowania się w zaskarżonej decyzji do zarzutu odwołania od decyzji z dnia 22 października 2025 r., dotyczącego zawarcia na stronie 8 uzasadnienia wyżej wymienionej decyzji kierownika Działu Usług Opiekuńczych i Pomocy Stacjonarnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. dwóch tabeli, w których zestawiono wydatki J. S., które to tabele są nieczytelne, co uniemożliwia zapoznanie się z ich treścią i tym samym dokonanie weryfikacji ustaleń poczynionych przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji;
- b) oparcie się przez organ II instancji na wyżej powołanych tabelach, mimo że przedmiotowe tabele są nieczytelne, w uzasadnieniu decyzji z dnia 31 grudnia 2025 r, i sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób uniemożlwiający kontrolę tejże decyzji przez sąd administracyjny, jak również zweryfikowanie jej przez skarżącego;
- 1. obrazę art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., mające istotny wpływ na wyniki sprawy, poprzez:
- a) niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy- ustalenia sytuacji materialnej i osobistej, zdrowotnej J. S.;
- b) niesłuszne przyjęcie przez organ, iż spłata przez J. S. pożyczek od pracodawcy i znajomych zaciągniętych prze niego na pokrycie kosztów utrzymania i leczenie nie ma wpływu na sytuację materialną skarżącego w okresie, za jaki nałożono na niego obowiązek uiszczenia opłaty za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej [...] w R. w sytuacji, gdy pożyczki te spłacał skarżący w okresie za jaki ustalono obowiązek wniesienia opłaty;
bezpodstawne przyjęcie przez organ, iż jedynym dowodem świadczącym o zapłacie przez J. S. w całości kwot zadłużenia wynikających za zaciągniętych przez niego pożyczek od zakładu pracy i znajomych na rzecz pożyczkodawców jest treść odwołania od decyzji z dnia 22 października 2025 r, kierownika Działu Usług Opiekuńczych i Pomocy Stacjonarnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., podczas gdy do przedmiotowego odwołania dołączono oświadczenie J. S., z którego wprost wynika, że opisane wyżej pożyczki spłacił, w jakim okresie oraz w jakich kwotach;
zaniechanie przez organ przeprowadzenia i dokonania oceny dowodu z oświadczenia J. S. z dnia 25 listopada 2025 r. w sytuacji, gdy oświadczenie to zostało dołączone do odwołania a wniosek o przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu został zwarty w odwołaniu.
Powyższe uchybienia doprowadziły do błędnego ustalenia sytuacji osobistej i materialnej J. S. i w konsekwencji obciążenia skarżącego obowiązkiem uiszczenia opłaty za pobyt jego matki A. S. w Domu Pomocy Społecznej [...] w R. w kwotach nieprzystających do jego sytuacji materialnej;
3. obrazę art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a.,mającą istotny wpływ na wyniki sprawy, polegającą na dokonaniu nieprawidłowej tj. sprzecznej z zasadami logicznego myślenia oceny dowodu z dokumentów przedłożonych przez J. S. i w konsekwencji przyjęcie przez organ II instancji, iż organ I instancji rozpatrzył sprawę na korzyść J. S., gdyż uwzględnił w całości przedstawione przez skarżącego rachunki, mimo że część z nich była wystawiona na żonę skarżącego, a cześć na samego skarżącego, podczas gdy J. S. w toku postępowania wyjaśnił, że mieszka żoną, mimo że jest z nią w separacji, koszty utrzymania domu (np. czynsz, prąd, gaz) ponosi po połowie z żoną i takie też przedstawił wyliczenia, zaś zważywszy na wysokość wydatków J. S. przedstawionych na stornie 5 zaskarżonej decyzji, organ wziął pod uwagę okoliczność dzielenia przez skarżącego części wydatków z żoną;
4. naruszenie art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 §1 pkt. 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., mające istotny wpływ na wyniki sprawy, poprzez sporządzenie przez organ drugiej instancji wadliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, zawierającego błędy i wewnętrznie sprzecznego, co uniemożliwia weryfikację decyzji zarówno przez sąd administracyjny, jak też przez skarżącego oraz wskazuje na zaniechanie przez organ wnikliwego i kompleksowego zebrania i rozważania całego materiału dowodowego, co jest równoznaczne z obrazą w toku postępowania przepisów kodeku postępowania administracyjnego regulujących zgromadzenie i ocenę materiału dowodowego tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.;
1. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., mające istotny wpływ na wyniki sprawy, polegające na zaniechaniu przez organ podjęcia wszelkich czynności koniecznych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, niedokonanie rzetelnego i wszechstronnego zgromadzenia i oceny całego materiału dowodowego (dokumentów przedłożonych przez J. S.) i tym samym naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, co doprowadziło do pominięcia istotnych w niniejszej sprawie okoliczności wpływających na sytuację materialną skarżącego:
stanu zdrowia J. S., faktu zdiagnozowania u niego licznych poważnych schorzeń o charakterze przewlekłym, objęcia skarżącego specjalistyczną opieką medyczną, konieczności przyjmowania przez niego na stałe leków i tym samym ponoszenia przez J. S. kosztów leczenia; wydatków czynionych przez J. S. na jego utrzymanie - opłaty wnoszonej przez skarżącego za:
odpady komunalne w okresie od lipca 2022 r. do maja 2023 r. w kwocie po 18,67 Euro miesięcznie (łącznie 205,37 Euro, 871,54 zł);
energię elektryczną w okresie od września 2021 r. do maja 2023 r. w kwocie po 36,18 Euro miesięcznie (łącznie 759,78 Euro, 3.224,25 zł);
podatek drogowy (wnoszony każdego roku) w kwocie łącznej 867 Euro (3.679,37 zł);
przegląd samochodu (obowiązkowy każdego roku) w kwocie po 55 Euro rocznie (233,41 zł);
zakup leków w okresie od stycznia 2022 r. do maja 2023 r. w kwocie po ok.102 Euro miesięcznie (ok.440,96 zł);
naprawy samochodu w kwocie 650 Euro (w 2023 r., 2.758,47 zł) oraz w kwocie 59,35 Euro (w 2022 r., 251,87 zł);
zakup paliwa w kwocie po ok.100-120 Euro miesięcznie (ok. 424-508,80 zł);
zakup odzieży i obuwia i żywności w kwocie ok. 200 Euro (ok. 848 zł) tygodniowo, 800 Euro miesięcznie (3.395 zł);
co spowodowało błędne ustalenie przez organ sytuacji życiowej, zdrowotnej i materialnej skarżącego przez organ a w konsekwencji niesłuszne przyjęcie, iż J. S.ma możliwość wniesienia opłat za pobyt matki A. S. w Domu Pomocy Społecznej [...] w R. w kwotach wskazanych w zaskarżonej decyzji;
naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., mające istotny wpływ na wyniki sprawy, polegające na dokonaniu nieprawidłowej oceny dowodów sprzecznej z zasadami logicznego rozumowania i doświadczeniem życiowym w efekcie czego organ błędnie ustalił, że:
kwota 1.000 zł (ok. 235 Euro) miesięcznie jest wystarczająca na pokrycie kosztów zakupu żywności przez skarżącego w sytuacji, gdy mieszkającemu w Irlandii skarżącemu wskazana kwota, z uwagi na wysokie koszty produktów spożywczych, pozwoliłaby na zakup wyżywienia na okres ok. 7- 10 dni;
organ pierwszej instancji do wziętych pod uwagę kosztów utrzymania skarżącego doliczył koszty zakupu odzieży, środków czystości, podczas gdy organ nie poczynił w tym zakresie żadnych ustaleń co spowodowało nieprawidłowe ustalenie przez organ kosztów utrzymania J. S. i w konsekwencji obciążenie go obowiązkiem uiszczenia opłaty za pobyt A. S. w Domu Pomocy Społecznej [...] w R. w kwotach nieadekwatnych do jego sytuacji materialnej, co stanowi naruszanie art. 61 ust. 2d ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w związku z art. 103 ust 2 wyżej wymienionej ustawy.
Powyższe doprowadziło do błędnego ustalenia przez organ, iż J. S. kwalifikuje się do wnoszenia opłat za pobyt A. S. w Domu Pomocy Społecznej [...] w R. w okresie od listopada 2021 r. do 09 grudnia 2024 r. (z wyłączaniem okresu od 01 września 2021 r. do 31 października 2021 r. oraz od 01 stycznia 2022 r. do 30 kwietnia 2022 r.) oraz nieprawidłowego ustalenia w punkcie 2. zaskarżonej decyzji wysokości opłat, które J. S. miałby uiścić.
1. naruszenie przepisów prawa materialnego art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przez jego błędne zastosowanie polegające na nienależytym zbadaniu przez organ okoliczności związanych z obowiązkiem ponoszenia ciężaru opłat za pobyt w domu pomocy społecznej A. S. przez wszystkie osoby z kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłat z mocy ustawy, a mianowicie rodzeństwa skarżącego (I. C., E. W., M. Ż.), wnuków A. S. (K. C., K. W., U. W., M. W., M. S.), w szczególności przez brak dokonania należytej staranności w ustaleniu sytuacji materialnej, miejsca pracy oraz dochodach osiąganych przez te osoby, objęcie niniejszym postępowaniem i tym samym nałożeniem w zaskarżonej decyzji obowiązku wniesienia opłaty za pobyt A. S. w Domu Pomocy Społecznej [...] w R. wyłącznie na J. S., co doprowadziło do obciążania skarżącego obowiązkiem uiszczenia przedmiotowej opłaty niemal w całości;
uniemożliwia skarżącemu, jak również sądowi dokonanie weryfikacji ustaleń poczynionych przez organ, co do możliwości ponoszenia opłat za pobyt A. S. w Domu Pomocy Społecznej [...] w R. przez pozostałych zstępnych A. S..
Z uwagi na powyższe skarżący wnosił o:
- - uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji,
- - zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił i zważył, co następuje
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Aktem poddanej kontroli sądowej jest decyzja SKO w R. z dnia 31 grudnia 2025 roku, znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. nr [...] w sprawie ponoszenia odpłatności za pobyt DPS w R. matki A. S. przez syna J. S..
Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 z późn. zm.). Jedną z zasad wyrażonych w tej ustawie jest zasada finansowania pomocy społecznej ze środków publicznych. Państwo i samorząd terytorialny nie tylko mają obowiązek wykonywania zadań pomocy społecznej, ale muszą również ponosić związane z tym obciążenia finansowe. Jest to jedna z podstawowych cech odróżniających pomoc społeczną od ubezpieczeń społecznych, które w znacznej części finansowane są ze składek. Uzupełnieniem powyższej zasady jest zasada odpłatności, określająca udział beneficjentów w pokrywaniu kosztów świadczeń pomocy społecznej (tak: I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. IV, Wolters Kluwer Polska, 2017). W piśmiennictwie zauważa się również, że obowiązki rodzinne wyprzedzają powinności państwa. Jeżeli zatem istnieją osoby, które zgodnie z obowiązkiem alimentacji mogą dostarczyć osobie potrzebującej niezbędnych środków utrzymania, to ich powinności wyprzedzają świadczenia z pomocy społecznej (tak: I. Sierpowska, Pomoc społeczna jako administracja świadcząca. Studium administracyjnoprawne, Wolters Kluwer Polska, 2012).
Z poszczególnych przepisów omawianej ustawy wynika, że osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej (art. 54 ust. 1). Wydatki związane z zapewnieniem całodobowej opieki mieszkańcom oraz zaspokajaniem ich niezbędnych potrzeb bytowych i społecznych w całości pokrywa dom pomocy społecznej (art. 58 ust. 1). Pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Koszt ten jest ustalany przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa, w zależności od zasięgu domu pomocy społecznej (art. 60 ust. 1 i 2).
Do ponoszenia opłat z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej obowiązani są w następującej kolejności:
- 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,
- 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,
- 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność (art.61 ust. 1 u.p.s.). W przypadku niewywiązywania się tych osób z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, ustalonego w decyzji lub umowie, o której mowa w art. 103 ust. 2, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wydatki gminy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 61 ust. 3 u.p.s.).
W pierwszej kolejności należy zgodzić się ze skarżącym, iż nieprawidłowo organ uznał, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie miała znaczenia sytuacja majątkowa i rodzinna osób tak samo zobowiązanych do partycypowania w kosztach pobytu A. S. w DPS w R. - rodzeństwa skarżącego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że ustalając w drodze decyzji opłatę za pobyt mieszkańca DPS organ ma obowiązek zarówno określić krąg osób zobowiązanych do pokrycia pozostałej części opłaty, jak i ustalić warunki finansowo-majątkowe tych osób, pozwalające na stwierdzenie, czy są one wystarczające do obciążenia tych osób stosownymi opłatami. W przypadku, gdy osób zobowiązanych jest więcej, organ powinien objąć sprawę ustalenia wysokości odpłatności za pobyt w DPS jednym postępowaniem i w jego toku poczynić ustalenia dotyczące ich sytuacji dochodowej i możliwości ponoszenia kosztów z tego tytułu. Rzeczą organu jest wówczas ustalenie wysokości kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca i wnoszoną przez niego opłatą, stanowiącą nie więcej niż 70% jego dochodów.
Następnie organ powinien ustalić krąg osób zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w DPS i podjąć działania zmierzające do ustalenia ich sytuacji dochodowej i w konsekwencji wysokości opłaty (zob. wyroki: WSA w Białymstoku z 24 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Bk 321/20 i WSA w Szczecinie z 30 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 770/19, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ nie może zatem arbitralnie dokonać wyboru spośród zstępnych osoby, którą stać na uiszczenie wymaganej części opłaty, bez należytego rozważenia możliwości finansowych pozostały zstępnych, a nawet samego mieszkańca DPS (zob. wyrok WSA w Olsztynie z 8 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 5/18). Organ powinien dążyć do równomiernego obciążenia zstępnych opłatą za pobyt krewnego w DPS. Każdy bowiem z nich ma taki sam obowiązek ponoszenia tych opłat, a różnicować je może jedynie wykazana przez każdego ze zstępnych sytuacja dochodowa lub majątkowa (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 30 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 259/17).
Należy co prawda zauważyć, iż organ I Instancji na dochody oraz należności do pobrania innych osób zobowiązanych do łożenia na utrzymanie A. S. w DPS. Organ nie wskazał czy dokonane wyliczenia wynikają z zakończonych postepowań administracyjnych które toczyły się w stosunku do innych zobowiązanych. Brak ustaleń co do ponoszenia kosztów utrzymania A. S. innych osób zobowiązanych oprócz skarżącego nie pozwala dokonać oceny czy przyjęte wysokości obciążenia innych osób są wiarygodne i mogą być przyjęte za podstawę do obciążenia skarżącego opłatą za pobyt matki w DPS we wskazanym okresie.
Opłata obciążająca małżonka, wstępnych i zstępnych za pobyt danej osoby w DPS może zostać nałożona albo na podstawie umowy zawartej w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. albo na podstawie decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 103 ust. 2 u.p.s. kierownik ośrodka pomocy społecznej albo dyrektor centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości.
Natomiast w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 (art. 61 ust. 2d u.p.s.). Zgodnie zaś z art. 61 ust. 2e u.p.s., w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2.
Z przywołanych wyżej regulacji wynika, że w przypadku odmowy przez osoby zobowiązane, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., zawarcia umowy w trybie art. 103 ust. 2 tej ustawy należy rozróżnić dwie sytuacje. Pierwszą, w której osoba zobowiązana odmawia zawarcia umowy, ale wyraża zgodę na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 61 ust. 2d u.p.s.) oraz drugą, w której osoba ta odmawia i zawarcia umowy i przeprowadzenia wywiadu (art. 61 ust. 2e u.p.s.). W sytuacji pierwszej organ powinien uwzględnić nie tylko kryterium dochodowe, określone w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., lecz także możliwości osoby zobowiązanej. W sytuacji drugiej przy ustaleniu wysokości opłaty znajdzie zastosowanie tylko kryterium dochodowe (zob. wyroki NSA: z 6 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 1152/22 i z 20 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 1620/23).
Należy uznać za trafne zarzuty skarżącego, iż organ ustalając koszty utrzymania skarżącego pewnej grupy wydatków nie uwzględnił, a w części ustalenia w tym zakresie noszą znamiona dowolności czym naruszył przepisu art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Organ ustalając wysokość opłat dla skarżącego za pobyt w DPS jego matki A. S. winien uwzględnić nie tylko kryterium dochodowe, określone w art. 61 ust.2 pkt 2 ustawy lecz także możliwości osoby zobowiązanej. Winien uwzględnić całość wydatków ponoszonych przez skarżącego w związku gospodarstwem domowym. Fakt, iż organ uwzględnił do dochodu pożyczki z zakładu pracy i pożyczki prywatne, a jednocześnie nie uznał, że przedmiotowe pożyczki zostały zwrócone. Stanowisko, iż do zwrotu pożyczek nie doszło, nie znajduje swojego usprawiedliwienia. Nie zawsze takie kwestie są udokumentowane, a nie wiadomo dlaczego organ oświadczenie skarżącego w tym zakresie miałyby być za niewiarygodne.
Organ pierwszej instancji przedstawił zestawienie wydatków skarżącego w okresie pobytu jego matki w DPS – według wydatków wskazywanych przez skarżącego nie uwzględniając kosztów związanych z odpadami komunalnymi w okresie od lipca 2022 roku do maja 2023 roku, opłat za energie elektryczną od września 2022 roku do maja 2023 roku, podatku drogowego, kosztów przeglądu samochodu, zakupu leków, naprawy samochodu, zakupu paliwa, zakupu odzieży, obuwia, żywności w pełnej wysokości. Wydatki, które wskazywał skarżący są to związane z bieżącym życiem, związane z choroba skarżącego, używaniem samochodu i opłatami z tym związanymi. Jest zrozumiałym, ze pewne stały wydatki których dokonujemy są trudno dokumentowalne(brak rachunków, faktur), a de facto są przez skarżącego ponoszone.
Należy zauważyć, iż co prawda skarżący składał dokumenty obrazujące ponoszone koszty w stosownych oświadczeniach które nie zawierały pewnych wydatków związanych bieżącą egzystencja. Należy zauważyć, iż koszty wyżywienia skarżącego organ ocenił na kwotę 1000 zł miesięcznie, nie biorą pod uwagę rzeczywistych kosztów osoby mieszkającej w Irlandii. Jak wskazuje skarżący przyjęta kwota starczyłaby na zakup wyżywienia na ok. 10 dni. Organ w żadnym stopniu nie wyjaśnia sposobu wyliczenia tych kosztów. Również należy zgodzić ze skarżącym, ze przyjęte przez organ koszty związane z zakupem odzieży, środków czystości zostały ustalone w sposób co najmniej dowolny. Organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni stanowisko przedstawione w uzasadnieniu wyroku.
Z tych też względów biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono biorąc za podstawę art.200 i 205 § 2 p.p.s.a.