Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2008 r. nr: [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
W związku ze złożeniem przez J. L. wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, zgodnie z zarządzeniem z dnia 17 grudnia 2008 r., skarżąca została wezwana do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 (sto) złotych, w terminie 7 dni, pod rygorem jej ściągnięcia.
Pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. J. L. wniosła o zwolnienie jej z powyższej opłaty z uwagi na "ciężką sytuację finansową, która to do dnia dzisiejszego się nie zmieniła".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów sądowych bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Innymi słowy następuje tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r. GZ 61/04, GZ 64/04 niepubl.)
Strona wnosząca sprawę do Sądu winna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (por. postanowienie NSA z 22 grudnia 2002 r. OZ 862/04 niepubl.).
Zauważyć trzeba przy tym, iż ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Brak wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy wręcz uniemożliwia sądowi merytoryczną ocenę wniosku (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04 niepubl.).
W dniu [...] czerwca 2008 r. (data prezentaty Sądu) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF złożony przez skarżącą, w którym wniosła ona o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści wniosku jak i z dołączonego zaświadczenia wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem. W formularzu zaznaczono wprawdzie, że z wnioskodawczynią mieszka również syn, jednakże z treści wniosku wynika, że syn przebywa w areszcie śledczym. Rodzina wnioskodawczyni utrzymuje się z dochodów z pracy męża strony w wysokości 2500 zł. Posiadany majątek obejmuje dom drewniany o pow. 130 m2. Innego majątku strona nie wskazała. W treści uzasadnienia wnioskodawczyni wskazała że jest osobą schorowaną ([...]), syn cierpi na [...]. Zaznaczono, że wnioskodawczyni z mężem opłacają adwokata, który ma pomóc w leczeniu syna na wolności, dodatkowo przeznaczają kwotę około 250 zł na dożywienie i środki higieniczne dla syna. Strona podała ponadto, że:
- - spłaca miesięcznie trzy kredyty gotówkowe w kwotach w wysokości 500, 500 i 110 zł. oraz kredyt hipoteczny – 440 zł,
- - na stałe koszty- światło, telefon, telewizja, woda podatek i inne wydaje miesięcznie 617 zł,
- - na żywność – około 1000 zł.,
- - koszty rehabilitacji wnioskodawczyni – 160 zł.,
- - koszty opału 3000 zł. rocznie (250 zł miesięcznie).
Z nadesłanych wyciągów bankowych wynika, że na dzień [...] strona posiadała na koncie 4456,72 zł.
Na podstawie powyższych danych, postanowieniem z dnia 4 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 (dwieście) złotych, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił.
Skarżąca zaciąga pożyczki na inne cele, bliżej nie wskazane we wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych, spłaca kredyt za syna, więc wnosząc sprawę do sądu powinna przewidzieć wydatki z tym związane i zabezpieczyć potrzebne środki. Wydatek na tym etapie postępowania wynosi 100 zł., co nawet przy wykazanych dochodach po potrąceniu nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i rodziny. Natomiast koszty codziennego utrzymania ponoszone są powszechnie przez przeciętne gospodarstwa domowe, zatem nie mogą być traktowane w sposób szczególny jako nadzwyczajne wydatki. Do takich kosztów można zaliczyć wskazane przez skarżącą koszty światła czy żywności.
Jak już wskazano, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Ponadto skarżąca we wniosku z dnia [...] stycznia 2009 r. wskazała że jej sytuacja się nie zmieniła. Zdaniem Sądu, brak jest zatem podstaw do uwzględnienia wniosku strony, bowiem nie wykazała ona w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej ją do przyznania prawa pomocy, albo że jej sytuacja od czasu złożenia poprzedniego wniosku, z dnia [...] czerwca 2008 r. pogorszyła się na tyle, aby uzasadniała przyznanie prawa pomocy.
W związku z powyższym Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.).