Uzasadnienie
Pismem z dnia 12 listopada 2013 r. (data stempla biura podawczego) P. K. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 października 2013 r., którym przyznano wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, a w pozostałym zakresie wniosek oddalono.
W złożonym sprzeciwie wnioskodawca podniósł, że nie stać go na poniesienie kosztów sądowych, gdyż w sumie będą one wynosić 400,00 złotych (200,00 zł tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi, 100,00 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia oraz 100,00 złotych tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej). Wnioskodawca oświadczył, że dochód 1.300,00 złotych jest to dochód brutto na osobę. Podniósł, że w postanowieniu z dnia 29 października 2013 r. nie uwzględniono wydatków stałych takich, jak podatek i ubezpieczenie po odliczeniu których pozostaje kwota w wysokości około 2.500,00 zł czyli około 500,00 zł na osobę. Wnioskodawca zaznaczył, że z tego względu dochody wystarczają tylko na bieżące wydatki, a często też zmuszony jest pożyczać środki finansowe od rodziny na wydatki niezbędne do funkcjonowania rodziny.
Wnioskodawca dodał, że ze względu na porę roku, tj. jesień doszły dodatkowe wydatki związane z zakupem odzieży, lekarstw, oraz bieżącymi remontami samochodu i kamienicy. Wnioskodawca zaznaczył, że obecnie dwa mieszkania w kamienicy, którą wynajmuje są wolne ze względu na brak chętnych do wynajmu. Wnioskodawca wniósł w przypadku oddalenia sprzeciwu o zmianę postanowienia referendarza sądowego poprzez zwolnienie z kosztów sądowych, w zamian za rezygnację z przyznanego postanowieniem pełnomocnika, gdyż bez pełnomocnika sprawa odbyć się może, ale bez uiszczenia wpisu sądowego nie. Wnioskodawca dodał, że posiada w Sądzie także inne sprawy, których sygnatury wyszczególnił, w których również musi ponosić koszty sądowe, co czyni w miarę możliwości.
Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej jako p.p.s.a. wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to traci moc, Sąd rozpoznając sprawę ponownie, zważył co następuje:
Przepisy p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu.
Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Prawo pomocy obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną trudną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady.
Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i trójką dzieci. Dzieci są w wieku szkolnym. Wnioskodawca utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu wynajmu lokalów w kamienicy w wysokości 3.060,00 złotych miesięcznie oraz z dochodu uzyskiwanego przez żonę z tytułu zatrudnienia w wysokości 3,300,00 złotych brutto miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, że ww. dochody są pomniejszone o podatki i wydatki na życie. Wnioskodawca wskazał, że posiada mieszkanie o pow. 62 m 2, nieruchomość rolną o pow. 2,4 ha oraz kamienicę w T. Przy piśmie datowanym na dzień 2 września 2013 r. wnioskodawca wskazał, że stałe wydatki takie jak doładowanie telefonu, polisy, ubezpieczenia, opłaty ZUS, podatki, opłaty za prowadzenie rachunku, opłaty wodno-kan., sprawy sądowe, składki miesięczne ZUS wyniosły w lipcu i sierpniu 2013 r. 3.552,00 złotych.
Wnioskodawca dodał, że poniósł koszty tytułem opłat za gaz 60 złotych, prąd 200,00 złotych, czynsz 100 złotych, żywność 1.500 złotych, paliwo do samochodu 500 złotych, odzież 400 złotych. Wskazał, że najbliższa rodzina pomaga mu przy remoncie kamienicy. Dodał, że wakacje spędza w domu. Wnioskodawca zaznaczył, że we wrześniu dodatkowo będzie musiał ponieść wydatek związany z wyposażaniem dzieci do szkoły i zakupem książek (około 1500 zł.). Do wniosku wnioskodawca dołączył kopię wyciągu z rachunku bankowego oraz kopię dokumentów PIT.
Oceniając sytuację majątkową wnioskodawcy uznano, iż uzasadnione jest przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy jednak tylko w ograniczonym zakresie tj. częściowego przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu oraz zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Stwierdzono, że przy wysokości dochodu, tj. około 6.360,00 złotych brutto z jakiego utrzymuje się pięcioosobowa rodzina, przy ponoszonych niezbędnych wydatkach związanych z bieżącym utrzymaniem oraz opłatami związanymi z utrzymaniem mieszkania i kamienicy wnioskodawca nie jest w stanie samodzielnie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego oraz kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru.
Z tego względu, przyznano wnioskodawcy prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu oraz zwolniono z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 200,00 złotych.
Rozstrzygnięcie takie zabezpiecza wnioskodawcy prawo do Sądu, a jednocześnie nie skutkuje przerzuceniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia.
Jednocześnie uznano, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca posiadający stały dochód miesięczny nie jest w stanie choćby w części partycypować w kosztach postępowania sądowego. Zaznaczyć należy, iż strona wnosząc skargę do Sądu winna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w sprawie.
Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.
W przedmiotowej sprawie mając na względzie powyższe dane uznano, że wnioskodawca w takiej sytuacji się nie znajduje. Uznano, że poniesienie ewentualnych pozostałych kosztów sądowych w sprawie, które zaznaczyć należy mogą się pojawić bądź też nie wystąpić w ogóle jest w zasięgu możliwości finansowych wnioskodawcy, a ponadto koszty te będą rozłożone w czasie. Z tego względu, w pozostałym zakresie wniosek oddalono.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.