Uzasadnienie
W dniu 2 stycznia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wypełniony wniosek PPF o przyznanie prawa pomocy G. M., w którym wniósł o ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że obecnie jest osobą chorą, nie mającą żadnych dochodów. Podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Pozostałych punktów w formularzu tj. od pkt 7-13 wnioskodawca nie wypełnił z wyjątkiem pkt 14 i 15 tj. datą i podpisaniem wniosku.
W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku pismem z dnia 18 stycznia 2013 r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 16 stycznia 2013 r. wezwano wnioskodawcę do podania gdzie zamieszkuje (dom, mieszkanie) należało podać jego powierzchnię oraz wskazania czy jest właścicielem, współwłaścicielem czy też najemcą. Wezwano wnioskodawcę także do podania wysokości dochodów uzyskiwanych przez żonę oraz wysokości stałych opłat związanych z utrzymaniem domu/lokalu ponoszonych przez wnioskodawcę lub przez małżonkę należało je wyszczególnić i podać ich wysokość. Zobowiązano wnioskodawcę do podania jakie ponosi miesięcznie koszty na leczenie oraz zakup leków. Zwrócono się z również z zapytaniem czy wnioskodawca lub małżonka posiadają pojazdy mechaniczne, jeśli tak należało podać ich markę, rok produkcji, wartość rynkową oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie) oraz czy posiadają oszczędności pieniężne, jeśli tak należało wskazać ich wysokość. Jednocześnie zobowiązano do nadesłania kserokopii wyciągów bądź wykazów z konta bankowego wnioskodawcy i małżonki z dwóch ostatnich miesięcy.
Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie 7 dni, od daty doręczenia zarządzenia, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.
W dniu 13 lutego 2013 r. (data stempla biura podawczego) wnioskodawca udzielił odpowiedzi na powyższe pismo.
Wnioskodawca wyjaśnił, że zamieszkuje z żoną w mieszkaniu o pow. 89,2 m², które obciążone jest kredytem w wysokości 143 000,00 złotych. Wskazał, że obecnie spłacają odsetki od kredytu w wysokości 750.00 złotych. Podał, że opłaty związane z utrzymaniem mieszkania (tj. opłata za gaz, wodę, energię, kanalizację) wynoszą 1.500,00 złotych. Wnioskodawca dodał, że koszty zakupu lekarstw nie stanowią znaczącego wydatku w budżecie rodzinnym.
Przesłał kserokopię własnego zeznania podatkowego za rok 2011 r. PIT -38 zeznanie podatkowe małżonki za rok 2011 r. PIT -37 oraz kserokopię deklaracji małżonki o wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne, zapłaconej i odliczonej od karty podatkowej w poszczególnych miesiącach roku podatkowego PIT-16 A, kserokopię decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 3 lutego 2012 r. ustalającą dla G. M. wysokość podatku dochodowego w formie karty podatkowej na rok 2012r. z tytułu prowadzenia działalności usług edukacyjnych.
Zarządzeniem dnia 25 lutego 2013 r. ponownie wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie wysokości dochodów uzyskiwanych przez małżonkę z tytułu prowadzonej działalności usług edukacyjnych z trzech ostatnich miesięcy. Ponadto zwrócono się zapytaniem czy małżonka oprócz dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzenia działalności usług edukacyjnych uzyskuje inne dochody np. z tytułu umowy o dzieło, zlecenia, itp., jeśli tak należało podać z jakiego tytułu i podać ich wysokość. Zobowiązano wnioskodawcę także do podania orientacyjnie wysokości kwoty jaką z małżonką przeznacza miesięcznie na codzienne utrzymanie (żywność, odzież, środki chemiczne itp.). Wezwano nadto do podania czy wnioskodawca i jego małżonka posiadają oszczędności pieniężne, jeśli tak należało podać ich wysokość oraz czy wnioskodawca posiada dochody z akcji, obligacji lub papierów wartościowych, jeśli tak należało podać ich wysokość. Jednocześnie zobowiązano wnioskodawcę do nadesłania kserokopii wyciągów z konta bankowego z dwóch ostatnich miesięcy wnioskodawcy i małżonki.
Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania.
W dniu 20 marca 2013 r. (data stempla biura podawczego) wnioskodawca udzielił odpowiedzi na powyższe zarządzenie oraz nadesłał kserokopię wyciągu ze wspólnego z małżonką rachunku bankowego.
W piśmie z dnia 13 marca 2013 r. (data wpływu do Sądu 20 marca 2013 r.) wnioskodawca wskazał, że w sprawie dochodów małżonki nie jest w stanie jednoznacznie się wypowiedzieć. Niemniej jednak podał, że podatek wynikający z karty podatkowej jest podatkiem na poziomie 700,00 złotych. Zaznaczył, że zdaniem banków jest to jedna piąta dochodów netto. Nadto wnioskodawca dodał, że małżonka jest autorką podręcznika dla dzieci i zarabia z tego tytułu rocznie ok. 5-7 tysięcy złotych w zależności od jakości kampanii marketingowej podejmowanej przez jej wydawnictwo. Nadmienił, że praca w obszarze edukacji językowej ma charakter sezonowy i tylko 9 z 12 miesięcy to miesiące przynoszące dochody.
W sprawie codziennych wydatków podał, że przeznaczają z żoną ok. 1.700,00 złotych miesięcznie. Odnośnie posiadanych oszczędności pieniężnych wnioskodawca oświadczył, że posiadają je z małżonką, nie wskazał jednak w jakiej wysokości. Dodał jednak, że, oszczędności jakie posiadają przeznaczone są na pokrycie bieżących potrzeb w okresach w których oboje nie posiadają żadnych dochodów. Nadmienił, że nie posiada dochodów z papierów wartościowych.
W niniejszej sprawie zważano co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz.270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.)
Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.
Powołany wyżej przepis wskazuje, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy.
Analizując dane przedstawione w formularzu i nadesłanych wyjaśnieniach uznano, że wnioskodawca nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Pomimo zrozumienia dla sytuacji życiowej wnioskodawcy (choroba), przedstawiona we wniosku oraz w nadesłanych wyjaśnieniach jego i małżonki sytuacja finansowa nie stanowi przesłanki do przyznania mu prawa pomocy.
Z podanych danych przez wnioskodawcę wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Obecnie pozostaje na utrzymaniu małżonki, która prowadzi działalność w zakresie usług edukacyjnych. Z informacji i dokumentów uzyskanych od wnioskodawcy wynika, że małżonka z tytułu prowadzenia ww. usług uzyskuje dochody w wysokości około 3.500,00 złotych miesięcznie. Dodatkowo, małżonka uzyskuje dochody z tytułu praw autorskich w wysokości ok.5-7 tys. rocznie. Powyższe znajduje potwierdzenie w zeznaniu o wysokości dochodów za 2011 r. G. M., z którego wynika, że osiągnęła z tytułu praw autorskich przychód w wysokości 6.660,92 złotych.
Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że brak jest uzasadnionych powodów do przerzucenia kosztów sądowych do współobywateli, a do tego sprowadza się przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawca wprawdzie obecnie nie uzyskuje dochodów, ale pozostaje na utrzymaniu małżonki.
Stosownie natomiast do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9 poz. 59 ze zm., dalej: kro) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków. Należy mieć również na względzie art. 23 kro, który stanowi, iż małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy. Dlatego też przy ocenie możliwości płatniczych skarżącego referendarz sądowy uwzględnił sytuację finansową żony skarżącego, która uzyskuje niemałe dochody z tytułu działalności w zakresie usług edukacyjnych. Dodatkowo małżonka uzyskuje dochody z tytułu praw autorskich w wysokości ok.5-7 tys. rocznie.
W świetle powyższego stwierdzono, że nie można uznać wnioskodawcy za osobę ubogą, pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Podkreślić bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. W okolicznościach niniejszej sprawy trudno uznać, że wnioskodawca, którego małżonka uzyskuje niemałe dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz uzyskuje dodatkowe wynagrodzenie z tytułu praw autorskich żyje na poziomie ubóstwa.
Przeciwko uwzględnieniu wniosku przemawia również analiza wyciągów z rachunku bankowego wnioskodawcy i jego małżonki. Z wyciągu z rachunku w Banku Pekao S.A VI Oddział w W. saldo końcowe na wspólnym rachunku wnioskodawcy i jego małżonki w dniu 28 lutego 2013 r. wynosiło 7.200,12 złotych. Z operacji bankowych wynika, że na ww. konto wpływają środki finansowe, które je zasilają. Zauważyć należy, że w dniu 21 lutego 2013 r. wpłynęła na konto niemała kwota w wysokości 4.980,48 złotych.
Powyższe okoliczności wskazują, że wnioskodawca przy pomocy małżonki ma płynność finansową, zatem nie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu.
W ocenie orzekającego, wnioskodawca nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Stwierdzono, że wnioskodawca przy pomocy małżonki ma możliwość przy umiejętnym dysponowaniu posiadanymi środkami pieniężnymi przeznaczenia ich części na wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.