Uzasadnienie
W dniu 14 stycznia 2015 r., a następnie 22 stycznia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek W. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i siostrą żony. Mieszkają w budynku należącym do córki wnioskodawcy. Córka aktualnie przebywa za granicą. Łączny dochód w gospodarstwie domowym wnioskodawcy to około 4 650 zł brutto miesięcznie (suma dochodów wskazanych w kopiach dokumentów PIT podzielona przez 12), na który składają się emerytury skarżącego, jego żony i siostry żony. Wszystkie osoby pozostające w gospodarstwie domowym wnioskodawcy są osobami schorowanymi wymagającymi ciągłego leczenia. Wnioskodawca dodał, że jego żona w grudniu ubr. przeszła zabieg operacyjny i obecnie czeka ją rehabilitacja. Wnioskodawca wskazał, że będzie musiał korzystać z bardzo drogich leków poprawiających proces oddychania. Dodał, że ma dwóch synów jednakże nie mogą oni wspomagać go finansowo.
Do wniosku dołączono kopie: dokumentów PIT, lekarskich kart informacyjnych.
We wcześniejszym piśmie z dnia 18 października 2014 r. wnioskodawca wskazał, że miesięczne wydatki wynoszą – wizyty lekarskie około 400 zł., leki około 150 zł., żywność około 500 zł., opał (rocznie) około 4000 zł., prąd i woda około 200 zł., ubrania około 150 zł. Dodał, że posiada zadłużenie, z kopii pisma z banku wynika, że wynosi ono ponad 345 000 zł. Zaznaczył, że będzie się starał o opiekunkę z pomocy społecznej z uwagi na coraz mniejszą sprawność.
Starszy referendarz sądowy stwierdził, co następuje.
Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie zawodowego pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny.
Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Obejmuje zatem osoby ubogie, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady.
Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie.
Biorąc pod uwagę sytuację finansową wnioskodawcy przedstawioną w złożonym wniosku uznano, iż zasadne jest częściowe przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy i zwolnienie wnioskodawcy od obowiązku ponoszenia części kosztów sądowych. Uznano, że z łącznego dochodu wynoszącego około 4 650 zł, co daje kwotę 1550 zł na osobę, strony nie stać będzie na samodzielne poniesienie kosztu wpisu sądowego w wysokości 500 zł. Wydatki wnioskodawcy obciążone są koniecznością wykupu leków i kosztami rehabilitacyjnymi. Uznano także, że wnioskodawcę obciąża zadłużenie w banku w wysokości ponad 345 000 zł. Z tych względów uwzględniono wniosek w części i zwolniono stronę od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego.
Jednocześnie uznano, że wnioskodawca jest w stanie opłacić pozostałe koszty sądowe, które mogą się ewentualnie pojawić się na kolejnych etapach strawy (opłata za sporządzenie uzasadnienia wyroku – 100 zł, jeżeli uzasadnienie nie będzie sporządzane z urzędu; wpis od skargi kasacyjnej – 250 zł., jeżeli strona zdecyduje wnosić się skargę kasacyjną). Uznano, że te koszty są w zasięgu finansowym wnioskodawcy, tym bardziej, że są one odległe w czasie i strona może się odpowiednio wcześnie przygotować do ich uiszczenia. Z tego względu wniosek w pozostałym zakresie (tj. innych kosztów sądowych niż wpis sądowy) oddalono.
W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.