Uzasadnienie
Pismem z dnia 24 czerwca 2013 r. skarżący zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z kolejnym (trzecim) wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w sprawie z ich skargi na postanowienie Głównego Lekarza Weterynarii z dnia [...] listopada 2011 r. znak: [...].
We wniosku podali, że prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe; są właścicielami nieruchomości rolnej o powierzchni 7,36 ha, domu o powierzchni 80 m2, zakładu mleczarskiego, a dochód uzyskiwany przez nich z gospodarstwa rolnego, który stanowić ma jedyne źródło ich utrzymania wynosi łączne 560 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawcy podali, że połowę domu zajmuje ich córka wraz z rodziną, prowadząca odrębne gospodarstwo domowe.
Pismem z dnia 5 lipca 2013 r., w wykonaniu zarządzenia z dnia 3 lipca 2013 r. Sąd wezwał M. i K. C. do złożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń potwierdzających ich stan majątkowy i dochody, to jest: 1) wyciągów z posiadanych przez M. C. i K. C. rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 2) odpisu zeznań podatkowych, 3) oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym, 4) dokumentów wskazujących wysokość dochodu lub straty z tytułu prowadzenia zakładu mleczarskiego, 5) zaświadczenia z urzędu gminy o dochodowości posiadanego gospodarstwa rolnego, 6) oświadczenia w sprawie dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych, ewentualnie innych formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącym w dniu 22 lipca 2013 r. (potwierdzenie odbioru – karty 126 i 127 akt sprawy).
W dniu 12 sierpnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło pismo skarżących z dnia 8 sierpnia 2013 r. zatytułowane "zażalenie". W jego treści skarżący zakwestionowali poprawność i celowość zarządzenia z dnia 3 lipca 2013 r. Stwierdzili, że w sposób wiarygodny określili wysokość miesięcznych dochodów z gospodarstwa rolnego, zaś działalność gospodarcza w zakresie przetwórstwa mleka i produkcji sera twarogowego nie przynosi dochodu. Wskazali, że nie posiadają żadnych kosztowności, akcji, udziałów i obligacji, jak również żadnych wartościowych ruchomości. Nadmienili, że dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych "są dopłatami do produkcji rolnej, a nie do opłat sadowych".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez M. C. i K. C. jest nieuzasadniony.
W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a.", stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną określone przesłanki.
W niniejszej sprawie, skarżący ubiegają się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 20 zł.
Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe uregulowanie wprost przenosi na stronę ciężar wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. To zatem w interesie strony skarżącej leży przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przedstawienie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku (por. postanowienie NSA z 31 marca 2005 r., I FZ 63/05, niepubl.). Ocena przytoczonych okoliczności należy zaś do Sądu.
W niniejszej sprawie takich informacji zabrakło. Z uwagi bowiem na niewykonanie wezwania do przedłożenia dodatkowej dokumentacji, Sąd nie miał możliwości wglądu w sytuację majątkową strony skarżącej. Skarżący nie nadesłali bowiem żadnych z dokumentów i oświadczeń, do czego zostali zobowiązani.
Uchylenie się od współpracy z Sądem nie może pozostać bez konsekwencji – z art. 255 P.p.s.a. wynika bowiem, że tryb wezwania do przedstawienia określonych informacji lub dokumentów źródłowych uruchamiany jest wtedy, gdy dane zawarte we wniosku są niewystarczające lub budzą wątpliwości, a zatem nieuczynienie zadość wezwaniu powoduje, iż materiał, którym dysponuje Sąd, pozostaje niekompletny, a wątpliwości co do oświadczeń strony nie zostają wyjaśnione. Subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosku przy równoczesnym nieodniesieniu się do kwestii uznanych przez Sąd za niewystarczająco wykazane, powoduje, iż wniosku nie można uwzględnić (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2009 r. I FZ 385/09). Inaczej mówiąc skoro art. 246 P.p.s.a. przenosi na stronę obowiązek wykazania w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy, a Skarżący z obowiązku tego się nie wywiązał, to nie może oczekiwać, iż pomoc ta zostanie mu udzielona.
Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że na zarządzenie będącego podstawą wezwania wnioskodawcy do nadesłania dodatkowych dokumentów i przestawienia informacji wskazanych w art. 255 P.p.s.a., nie przysługuje zażalenie (por. np. postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2008 r. I FZ 363/08 oraz z dnia 19 czerwca 2008 r. IOZ 446/08), zaś podstawy faktyczne i prawne tego wezwania nie mogą być skutecznie kwestionowane przez stronę. Wyjaśnieniu rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy służy powołana wyżej regulacja art. 255 P.p.s.a. Natomiast dokumenty źródłowe, o które zostawali wezwani skarżący wymieniają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. Nr 227, poz. 2245).
W niniejszej sprawie, skarżący nie wykazali zaistnienia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Mając na względzie powyższą argumentację, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.