Uzasadnienie
M. C. i K. C. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2012 r. zawarli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
W złożonym w dniu 19 marca 2012 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) urzędowym formularzu PPF skarżący wskazali, iż prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Wnioskodawcy są właścicielami domu o pow. 80 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 7,36 ha. Jako źródło miesięcznych dochodów skarżący podali dochód z gospodarstwa rolnego w łącznej wysokości 560 zł miesięcznie. Ponadto oświadczyli, iż zakład [...], którego są właścicielami nie przynosi dochodu.
W związku z powziętymi wątpliwościami co do rzeczywistej wysokości dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawców, Sąd pismem z dnia 30 marca 2012 r. wezwał skarżących do uzupełnienia, w terminie 14 dni, wniosku poprzez nadesłanie:
- - wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - odpisu zeznań podatkowych za 2010 i 2011 rok,
- - oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżących ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości,
- - dokumentów potwierdzających dochód z działalności gospodarczej - Zakładu [...] "[...]" z ostatnich 6 miesięcy,
- - zaświadczenia z właściwego urzędu gminy, wskazującego wysokość dochodów uzyskiwanych z nieruchomości rolnej o pow. 7,36 ha,
- - oświadczenia, czy skarżący starali się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli tak, to czy otrzymali tę pomoc i w jakiej wysokości.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu, córka skarżących – D. O. - w piśmie procesowym z dnia 4 maja 2012 r., działając jedynie w imieniu M. C., zawarła wniosek o przedłużenie terminu do nadesłania dokumentów źródłowych wymienionych w piśmie Sądu z dnia 30 marca 2012 r., o co najmniej 2 miesiące. Wskazała, iż M. C. po przebytym zabiegu kardiologicznym przebywa obecnie w [...] S.A., gdzie poddawana jest rehabilitacji. Na dowód powyższego dołączyła m.in. odpis zaświadczenia [...] S.A. z dnia [...] kwietnia 2012 r.
Wobec tego, iż do wniosku o przedłużenie terminu nie dołączono pełnomocnictwa dla D. O. do działania w imieniu M. C., od której pochodził przedmiotowy wniosek, pismem Sądu z dnia 21 maja 2012 r. wezwano skarżącą do nadesłania w terminie 7 dni stosowanego pełnomocnictwa, ewentualnie do podpisania przedmiotowego wniosku w terminie 7 dni. Jednocześnie poinformowano skarżącą, iż dokumenty, o których mowa w piśmie Sądu z dnia 30 marca 2012 r. może w jej imieniu uzyskać, a następnie złożyć pełnoletnia córka, ewentualnie mąż, pod warunkiem wcześniejszego udzielenia tym osobom pełnomocnictwa do reprezentowania przed sądami administracyjnymi.
W dniu 20 czerwca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła kopia pisma Sądu z dnia 21 maja 2012 r. podpisana osobiście przez skarżącą M. C. Powyższe pismo zostało potraktowane jako czynność potwierdzająca złożenie osobiście przez skarżącą w dniu 4 maja 2012 r. wniosku o przedłużenie terminu do wykonania wezwania Sądu z dnia 30 marca 2012 r.
Zarządzeniem z dnia 9 lipca 2012 r., na podstawie art. 84 w zw. z art. 258 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; zwanej dalej "ppsa") przedłużono skarżącej do dnia 20 lipca 2012 r. termin do przedłożenia dokumentów źródłowych, wymienionych w wezwaniu Sądu z dnia 30 marca 2012 r.
Pomimo upływu zakreślonego terminu zarówno M. C. jak i K. C. nie uzupełnili braków wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W przewidzianym prawem terminie M. C. i K. C. złożyli sprzeciw od ww. postanowienia, jednocześnie modyfikując zakres wnioskowanego prawa pomocy tylko do zwolnienia od wpisu sądowego ponad kwotę 20 zł. Skarżący stwierdzili, iż wszystkie złożone przez nich dotychczas oświadczenia były zgodne z prawdą i stanem faktycznym.
W wykonaniu zarządzenia z dnia 31 października 2012 r. Sąd ponownie wezwał skarżących do uzupełnienia wniosku, poprzez nadesłanie wskazanych powyżej dokumentów źródłowych, dotyczących ich dochodów oraz stanu majątkowego.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący pismem z dnia 10 grudnia 2012 r. wnieśli o zawieszenie postępowania. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, iż z uwagi na zły stan zdrowia, nie są oni w stanie wykonać wezwania.
Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zawieszenia postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 260 ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jako że sprzeciw nie został odrzucony, sprawa, zgodnie z powyższym przepisem, podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym.
Z kolei art. 255 ppsa stanowi, iż jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie.
Na wstępie podnieść należy, iż w związku z tym, że postanowienie z dnia 19 grudnia 2012 r. o odmowie zawieszenia postępowania nie podlega zaskarżeniu, powoduje to konieczność rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy przy uwzględnieniu faktu niewykonania przez skarżących wezwania do nadesłania dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych.
W ocenie Sądu oświadczenie stron z dnia 19 marca 2012 r. jest niewystarczające do oceny ich rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz budzi wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym. Skarżący podają bowiem, że utrzymują się z dochodów w łącznej wysokości 560 zł brutto miesięcznie, posiadając przy tym nieruchomość o powierzchni 7,36 ha, dom o powierzchni 80 m2 oraz zakład [...]. Wobec tego wezwano ich do przedłożenia dokumentów pozwalających z jednej strony ustalić rzeczywistą wielkość wpływów do ich budżetu domowego, a z drugiej - określić relację osiąganych przez nich dochodów do wielkości koniecznych wydatków w gospodarstwie domowym.
Należy wskazać, że część wezwania z dnia 5 listopada 2012 r. obejmuje oświadczenia i dokumenty, które powinny znajdować się w posiadaniu wnioskodawców, jak rachunki potwierdzające wysokość opłat związanych z eksploatacją domu, czy wyciągi z rachunków bankowych. Ich przekazanie do Sądu nie powinno zatem wiązać się nadmiernymi trudnościami. Tymczasem skarżący nie nadesłali chociażby części żądanych od nich dokumentów i oświadczeń. Okoliczności, na które powołują się w piśmie z dnia 10 grudnia 2012 r., dotyczące ich stanu zdrowia, nie tłumaczą natomiast ich całkowitej bezczynności w wykonaniu obowiązków nałożonych wezwaniem z dnia 5 listopada 2012 r. Z przedstawionych przez nich w toku postępowania kserokopii dokumentów nie wynika, że nie mogli podołać wezwaniu od momentu jego doręczenia do dnia rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że z treści art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wynika, iż to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania, jeżeli zaś strona postępowania uchyla się od złożenia niezbędnych do oceny jej sytuacji materialnej dokumentów, to brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. Tymczasem, K. C. i M. C. najpierw przedstawiają niepełne i budzące wątpliwości dane o majątku i dochodach, a następnie nie wykonują wezwania mającego na celu ustalenie ich rzeczywistych możliwości płatniczych. Tym samym skarżący uniemożliwiają pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy.
Konkludując należy stwierdzić, że nie nadsyłając wymienionych wyżej dokumentów źródłowych i oświadczeń, skarżący odstąpili od wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej, w sposób określony w wezwaniu z dnia 5 listopada 2012 r. Tym samym uniemożliwili dokonanie oceny ich rzeczywistych możliwości płatniczych, co wyklucza pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania im prawa pomocy.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 i 246 § 1 pkt 2 ppsa orzeczono, jak w sentencji postanowienia.