Uzasadnienie
Główny Geodeta Kraju decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], odmawiające uchylenia własnego postanowienia z dnia [...] października 2005 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty S. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] i jednocześnie umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. K. M. złożyła zażalenie na ww. postanowienie organu I instancji z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] Organ II Instancji wskazał, iż wznowienie postępowania administracyjnego - jako szczególny rodzaj procedury umożliwiającej, w przypadkach określonych w art. 145 § 1 kpa, wzruszenie ostatecznych indywidualnych aktów z zakresu administracji publicznej składa się z dwóch etapów.
W pierwszym badane są przesłanki formalne: czy pochodzi ono od osoby mającej czynną legitymację procesową, czy wniosek złożono z zachowaniem terminów określonych w art. 148 kpa, a także, czy wskazano przyczynę wznowienia postępowania z katalogu ujętego w art. 145 § 1 kpa. Jeżeli wstępne postępowanie wyjaśniające wykaże, że którakolwiek z ww. przesłanek nie została spełniona organ wydaje postanowienie odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego (art. 149 § 3 kpa). Natomiast w przypadku stwierdzenia ich wystąpienia organ ten wznawia postępowanie administracyjne w drodze postanowienia (art. 149 § 1 kpa), które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 kpa). Z materiału dowodowego wynika, że postanowieniem z dnia [...] października 2005 r. nr [...] organ I instancji orzekł o uchybieniu przez K. M. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty S. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...].
Postanowienie to jest ostateczne i prawomocne wobec odrzucenia skargi na wskazane postanowienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II S.A./Ke 1133/05. Pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. strona wniosła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostatecznym postanowieniem z dnia [...] października 2005 r., wskazując na okoliczność zaistnienia przestępstwa przeciwko dokumentom w kontekście notatki służbowej spisanej w dniu [...] października 2005 r. przez pracownika WINGiK na okoliczność osobistego złożenia w dniu [...] czerwca 2005 r. odwołania przez K. M. od decyzji Starosty S. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] oraz "oderwanie koperty z datownikiem".
Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 148 § 1 kpa, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w który: strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W piśmie z dnia [...] września 2011 r. strona podniosła, że wniosek o wznowienie postępowania złożyła z zachowaniem terminu, gdyż w dniu [...] czerwca pozyskała dowody w postaci potwierdzonej kserokopii wpływu pisma z odwołaniem od decyzji Starosty S. z dnia [...] kwietnia 2011 r. do Ministerstwa Rolnictwa nadanego na poczcie w S., równocześnie z pismem załączonym odwołaniem od decyzji Starosty skierowanego do Wojewody [...], co potwierdza, że trzecia przesyłka do Starosty S., za którego pośrednictwem zaskarżyła decyzję Starosty S. z dnia [...].04.2005 r. o odmowie wprowadzenia korekty w ewidencji gruntów została nadana zgodnie z jej potwierdzeniem, którym jest urzędowy dowód nadania przesyłki.
Zdaniem organu odwoławczego fakt, że w dniu [...] czerwca 2011 r. strona pozyskała kserokopię koperty zaadresowanej przez nią do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz kopię swojego pisma z adnotacją, która wskazywałaby, że pismo to wpłynęło do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, nie stanowi dowodu na okoliczność, że zachowała termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa. O fakcie wysłania pisma adresowanego do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Starosty S. strona wiedziała bowiem już w momencie ich nadania w dniu [...] czerwca 2005 r. Zdaniem organu, powyższe wskazuje, że strona nie dochowała miesięcznego terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania.
W dalszej części uzasadnienia organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe oraz gdy decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Strona wnioskująca o wznowienie postępowania powinna załączyć orzeczenie sądu stwierdzające fakt popełnienia przestępstwa łub w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 3 kpa, tj. gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu - orzeczenie właściwego sądu lub organu (prokuratury lub Policji) o odmowie wszczęcia postępowania z uwagi na przedawnienie karalności. Organy administracji nie mogą we własnym zakresie czynić ustaleń, czy przestępstwo zostało popełnione, czy też postępowanie karne nie może być wszczęte na skutek upływu czasu, gdyż nie posiadają w tym zakresie stosownych kompetencji. Główny Geodeta Kraju stwierdził, iż również z tego powodu postępowanie wznowieniowe nie powinno być wszczęte, a wszczęte podlega umorzeniu z uwagi na wskazane przeszkody.
Odnosząc się do zażalenia organ II instancji przyznał, że skarżąca ma rację, iż postępowanie wznowienione prowadzone przez organ I instancji powinno zakończyć się wydaniem decyzji, a nie postanowieniem, gdyż rozstrzygnięcia co do istoty zapadają w formie decyzji. Uchybienie to, zdaniem organu nie ma wpływu na rozstrzygnięcie podjęte przez Głównego Geodetę Kraju.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła K. M., podnosząc, że została ona wydana na podstawie błędnego stanu faktycznego sprawy, błędnej interpretacji przepisów prawa procesowego i materialnego w odniesieniu do niektórych przepisów kpa, p.p.s.a. i innych przepisów prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej zwana p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134). Na wstępie wskazać należy, że zaskarżona decyzja została w trybie wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w której ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w art. 145 § 1 kpa. Podstawą takiego postępowania jest zawsze zgodnie z art. 149 § 2 kpa. postanowienie o wznowieniu postępowania. Postanowienie takie otwiera postępowanie, w którym właściwy organ rozpatruje ponownie sprawę zakończoną decyzją ostateczną, badając, czy przyczyny wznowienia określone w art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b kpa nie wpłynęły na treść decyzji.
W sytuacji, gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu, określonego w art. 148 § 1 i § 2 kpa następuje zgodnie z brzmieniem art. 149 § 3 kpa, obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011 r., wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Na to postanowienie w myśl § 4 tego artykułu przysługuje zażalenie. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 kpa). Zgodnie z art. 126 kpa do postanowień, na które przysługuje zażalenie stosuje się odpowiednio art. 145-152 kpa, z tym, że zamiast decyzji wydaje się postanowienie. Z treści art. 148 § 1 wynika, że strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia.
Organ nie jest jednak zwolniony od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego dla ustalenia tej okoliczności. W przedmiotowej sprawie, organ pierwszej instancji uznał, że wniosek K. M. o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem WINGiK z dnia [...] października 2005r., stwierdzającym na podstawie art. 134 kpa uchybienie terminu do wniesienia odwołania, spełnia wszystkie wymogi formalne z art. 148 § 1 i 2 kpa i w związku z tym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. wznowił postępowanie, które zakończył w dniu [...] maja 2012 r. postanowieniem wydanym na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa, odmawiając uchylenia własnego ww. postanowienia, uznając że nie zachodzą wskazane przez skarżącą przesłanki z art. 145 § 1 i 2 kpa.
Natomiast organ odwoławczy rozpoznając zażalenie skarżącej uznał, że skarżąca wniosek o wznowienie postępowania złożyła z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa, gdyż o fakcie wysłania pisma do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Starosty S. wiedziała już w dniu ich nadania [...] czerwca 2005 r. W tej sytuacji organ uznał, że należy uchylić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowania pierwszej instancji w oparciu o art. 138 §1 pkt 2 kpa. Prawidłowe jest wprawdzie stanowisko organu II instancji, iż przypadku, gdy postępowanie zostało wznowione mimo uchybienia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie, to podlega ono umorzeniu, jednakże w niniejszej sprawie organ rozpoznając zażalenie nie rozważył wnikliwie wszystkich istotnych okoliczności, na które wskazywała skarżąca we wniosku o wznowienie postępowania. Przede wszystkim zauważyć należy, że według twierdzeń skarżącej, dowody potwierdzające, że odwołanie do Wojewody [...] za pośrednictwem Starosty S. wysłała pocztą w tym samym dniu [...] czerwca 2005 r. co pismo do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi pozyskała w dniu [...] czerwca 2011 r. Ze znajdujących się w aktach sprawy kserokopii potwierdzeń odbioru wynika, że w dniu [...] czerwca 2005 r. skarżąca istotnie nadała w urzędzie pocztowym przesyłki polecone do Wojewody [...], Starosty S. i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Organ wprawdzie słusznie stwierdził, że skarżąca w dniu [...] czerwca 2005 r. wiedziała o tych przesyłkach, jednakże pominął okoliczność, że o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania dowiedziała się w dacie odbioru postanowienia organu I instancji z dnia [...] października 2005 r., zaś o okolicznościach wskazujących, że pracownicy organu I instancji dopuścili się nieprawidłowości w ustaleniu daty złożenia przez nią odwołania od decyzji Starosty S. z dnia [...] kwietnia 2005 r., a które - jej zadaniem – stanowią przesłankę z art. 145 § 1 i 2 kpa, dowiedziała się w dniu [...] czerwca 2011 r. z akt sprawy Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Tymczasem z akt administracyjnych niniejszej sprawy nie wynika, aby organ odwoławczy, a wcześniej organ pierwszej instancji, przeprowadzili jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia rzeczywistej daty, stanowiącej początek biegu terminu do wniesienia wniosku o wznowienia postępowania przez skarżącą.
W tych warunkach należy stwierdzić, że organ odwoławczy przedwcześnie uznał, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Dlatego też zaskarżona decyzja podlega uchyleniu jako wydana z naruszeniem art. 15, 7, 77 § 1 i 80 kpa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazać również należy na nieprawidłową formę zaskarżonego rozstrzygnięcia, bowiem prawidłowo powinno mieć ono formę postanowienia, a nie decyzji. Art. 126 kpa w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011 r. stanowi, że do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c.) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O przyznaniu wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy.