Uzasadnienie
A. S. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego.
Z nadesłanego formularza PPF wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jedynym jego dochodem jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 1680 zł brutto miesięcznie. Przedmiotowa umowa zawarta została na czas określony do dnia [...] lipca 2014 r. Osiągane dochody, według oświadczenia skarżącego, zabezpieczają jedynie minimum egzystencji. W oświadczeniu o stanie majątkowym skarżący wskazał, że nie posiada żadnego majątku ani przedmiotów wartościowych. Oświadczył, że jest osobą trwale, strukturalnie bezrobotną, utrzymującą się z prac dorywczych. W załączniku do wniosku, stanowiącym uzupełnienie oświadczenia o stanie majątkowym i źródłach utrzymania, skarżący wymienił koszty związane z miesięcznym utrzymaniem koniecznym. Do kosztów tych zaliczył: opłatę za gaz- 25 zł, abonament telewizyjny- 24,90 zł, telefon komórkowy- 30 zł, koszty wyżywienia- 590 zł, koszty leczenia- 80 zł, koszty przejazdów do pracy- 310 zł, koszty odzieży, środków czystości i higieny osobistej- 50 zł, prasa- 8 zł oraz koszty korespondencji procesowej- 125 zł.
Ponieważ złożone przez skarżącego oświadczenie nie zawierało pełnych informacji co do jego aktualnej sytuacji finansowej, pismem z dnia 11 sierpnia 2014 r. wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia oświadczenia, w terminie 14 dni, poprzez:
- a) wskazanie aktualnych źródeł utrzymania, w szczególności do wyjaśnienia, czy skarżącemu została przedłużona umowa o pracę z dnia [...] lutego 2014 r., która wygasła z dniem [...] lipca 2014 r. - jeśli tak, należało nadesłać kserokopię nowej umowy o pracę,
- b) w sytuacji nieprzedłużenia skarżącemu umowy o pracę - nadesłanie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego status skarżącego jako osoby bezrobotnej z jednoczesnym wskazaniem, czy otrzymuje on aktualnie zasiłek dla bezrobotnych,
- c) w związku z oświadczeniem skarżącego, że jest osobą "trwale, strukturalnie bezrobotną" - złożenie oświadczenia, czy w celu pokrycia kosztów utrzymania koniecznego korzysta on z pomocy instytucji finansowych, ewentualnie osób trzecich - jeśli tak, należało nadesłać dokumenty (np. potwierdzenie wpłaty środków pieniężnych, umowy pożyczki) potwierdzające tę okoliczność,
- d) wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy oświadczeniem złożonym w formularzu PPF (rubryka 7), że skarżący nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, a brakiem określenia - wśród miesięcznych kosztów utrzymania - kosztów czynszu za mieszkanie, opłaty za wynajem mieszkania, opłaty za wodę, energię elektryczną oraz ogrzewanie; na tę okoliczności skarżący zobowiązany został do wskazania przyczyn niepokrywania tych kosztów, ewentualnie oświadczenia kto pokrywa te koszty i w jakiej wysokości,
- e) złożenie oświadczenia, czy skarżący zalega ze spłatą zobowiązań finansowych, ewentualnie zaległych opłat i czy wobec niego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne - jeżeli tak, należało nadesłać kopię dokumentu potwierdzającego prowadzenie egzekucji (np. zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę),
- f) nadesłanie zaświadczenia z właściwego ośrodka pomocy społecznej o sytuacji majątkowej skarżącego,
- g) udokumentowanie stałych opłat miesięcznych z tytułu abonamentu telewizyjnego (24,90 zł), opłat za telefon komórkowy (30 zł), gaz (25 zł), kosztów przejazdu.
W piśmie z dnia 3 września 2014 r. skarżący oświadczył, że nie została mu przedłużona umowa o pracę, w związku z czym z dniem 4 sierpnia 2014 r. przyznano mu status osoby bezrobotnej. Potwierdzając tę okoliczność, skarżący dołączył decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. Wnioskodawca wskazał ponadto, że nie korzysta z pomocy innych osób, sprawę zaś egzekucji wielokrotnie wyjaśniał Sądowi, obecnie wyjaśnia Ministrowi Sprawiedliwości i Prokuraturze Generalnej. Skarżący podniósł, że w zakresie oświadczeń złożonych w załączniku do formularza PPF nie ma rozbieżności, niewskazanie przez niego opłat z tytułu czynszu za mieszkanie wynikało natomiast z faktu zamieszkiwania w piwnicy. Za wodę, energię i ogrzewanie skarżący nie płaci, ponieważ nie posiada na to środków finansowych.
Skarżący oświadczył jednocześnie, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe oraz nie posiada zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej. Do powyższego pisma skarżący dołączył umowę abonencką z dnia [...].08.2013 r. zawartą z [...] S.A. z siedzibą w W. na usługi telewizyjne w wysokości 24,90 zł oraz fakturę za telefon w wysokości 25 zł. Skarżący nie udokumentował wydatków związanych z zakupem gazu, nie wyjaśnił też kwestii związanej z nieopłacaniem przez niego należności z tytułu zużycia wody i prądu.
Postanowieniem z dnia 1 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1749/13 referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.
Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw oświadczając, że jako osoba trwale, strukturalnie bezrobotna utrzymuje się z prac dorywczych, okresowych, z wynagrodzeniem nie przekraczającym minimalnego ustawowego wynagrodzenia miesięcznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym ma miejsce wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 245 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przepis art. 252 § 1 p.p.s.a. stanowi, że osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Zgodnie zaś z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W niniejszej sprawie wnioskodawca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Żąda on bowiem zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego).
Podstawę orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy powinna stanowić ocena rzeczywistych możliwości płatniczych strony, przy czym na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających żądanie. Pomimo wezwania do nadesłania dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń, skarżący nie wyjaśnił istotnych okoliczności, które winny podlegać ocenie przy rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku. Skarżący nie wskazał, z jakich konkretnie źródeł utrzymuje się obecnie, a tylko ogólnikowo powołał się na prace podejmowane dorywczo. Sytuacja finansowa skarżącego, w kontekście deklarowanej wysokości ponoszonych przez stronę wydatków, nie została przedstawiona w sposób bezsporny.
Ocena rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego w opisanych okolicznościach nie jest zatem możliwa. Wobec sprzecznych informacji zawartych w oświadczeniach skarżącego, przy braku dokumentów źródłowych poświadczających możliwości płatnicze strony, Sąd powziął wątpliwości co do wiarygodności złożonego wniosku. Strona ubiegająca się o prawo pomocy winna liczyć się z koniecznością udzielenia wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych okoliczności. Przyznanie prawa pomocy w innej sprawie, na którą powołuje się wnioskodawca, pozostaje bez wpływu na treść niniejszego rozstrzygnięcia, bowiem Sąd orzeka na podstawie akt danej sprawy, a nie w oparciu o stanowisko wyrażone w sprawie podobnej, przez inny skład orzekający.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.