Uzasadnienie
Stowarzyszenie [...] wniosło skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2010r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. Stowarzyszenie złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w uzasadnieniu którego wskazano, że działalność stowarzyszenia opiera się na pracy społecznej członków a majątek stowarzyszenia składa się ze składek członków, darowizn i dotacji, które pokrywają jedynie wydatki na usługi pocztowe i materiały biurowe. We wniosku o przyznanie prawa pomocy poinformowano również, że stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej a stan konta na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił [...] zł. Do wniosku załączono również kopie CIT 8 za lata 2008 – 2009 i kopie sprawozdań finansowych za lata 2008 – 2010.
W myśl art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) Sąd może przyznać prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie całkowitym, jeżeli podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Możliwe jest również przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 §2 pkt 2 ppsa).
Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna jednak wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ppsa, zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki.
W przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie [...] nie wykazało, że podjęło jakiekolwiek czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Za nie wystarczające uznać bowiem należy twierdzenie, iż Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku, dochodu lub zysków a jego działalność opiera się na społecznej działalności członków. Jeżeli bowiem działalność stowarzyszenia związana jest z realizacją jego praw przed sądem, to wiąże się ona także z obowiązkiem uiszczenia kosztów postępowania sądowego. Stowarzyszenie [...] powinno więc wziąć pod uwagę swój udział w postępowaniach sądowych i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki czy to w formie składek członkowskich, czy też podjęcia działalności zarobkowej. Znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy statut zakłada w rozdziale V, że majątek stowarzyszenia składa się ze składek członków, darowizn, spadków, zapisów oraz dotacji i ofiarności publicznej.
Nic nie stoi więc na przeszkodzie, aby Walne Zgromadzenie Członków stowarzyszenia w przypadku braku innych źródeł finansowania podjęło uchwałę mającą na celu zgromadzenie środków koniecznych do opłacenia wpisu sadowego.
Ponieważ Stowarzyszenie nie korzysta z żadnej możliwości zdobycia środków finansowych, nie może skutecznie żądać pokrycia kosztów postępowania przez Skarb Państwa. Przyznanie skarżącemu prawa pomocy stanowiłoby de facto przeniesienie ciężaru prowadzenia działalności Komitetu na Skarb Państwa, podczas gdy Stowarzyszenie [...] będące stowarzyszeniem w rozumieniu ustawy z dnia 7 kwietnia 1989r. Prawo o stowarzyszeniach (j.t. Dz.U. z 2001r.,Nr 79, poz. 855 ze zm.) powinno było co do zasady zabezpieczyć środki na swoją działalność, w tym na występowanie do sądów administracyjnych z pismami, które podlegają opłacie sądowej (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2009r. sygn. akt II OZ 1004/09, post. NSA z dnia 1.12.2009r. sygn. akt II OZ 1056/09).
W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 246 §2 pkt 1 i 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.