Uzasadnienie
Przedmiotem skargi D. J. (dalej: strona skarżąca, skarżący, strona) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej: organ, organ odwoławczy, ARiMR, Dyrektor, Dyrektor ARiMR) z dnia 10 grudnia 2025 r. nr 9001-00000005838/25 którą, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej k.p.a.), art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 1363 ze zm., dalej ustawa ARiMR), § 13zzza ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 poz. 187 ze zm., dalej rozporządzenie) organ utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kamiennej Górze (dalej: organ I instancji, Kierownik, Kierownik BP ARiMR) z dnia 22 września 2025 r. nr BP007.8110.72.2025.MK.RDM o przyznaniu pomocy finansowej producentowi rolnemu.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 10 kwietnia 2025 r. skarżący złożył wniosek do Kierownika o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych, w zapasach ziemiopłodów, w paszy dla zwierząt gospodarskich, w budynkach lub budowlach służących do produkcji rolnej, w maszynach, urządzeniach oraz wyposażeniu służących do produkcji rolnej lub zwierzętach gospodarskich innych niż pszczoły spowodowane wystąpieniem powodzi we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej. We wniosku strona wykazała, że kwota obniżenia dochodu w wyniku szkód w produkcji roślinnej wyniosła 59 475,96 zł, a straty spowodowane powodzią wystąpiły w areale [...] ha z uprawą [...] na ziarno. Do wniosku strona dołączyła kopię protokołu nr [...] z dnia 23 grudnia 2024 r. z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie, sporządzonego dla całego gospodarstwa. Protokół zawierał podpis Wojewody właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody.
Pismem z 5 czerwca 2025 r. Dyrektor przekazał organowi I instancji pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kamiennej Górze (dalej: NUS, Naczelnik, organ podatkowy) wraz z załącznikami, z informacji tej wynikało (w opinii organu), że użytkownikiem nieruchomości rolnych m. in. o nr [...], zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności na 2024 r. przez skarżącego, jest pan A. C. Z dołączonej do informacji kopii umowy dzierżawy z dnia 1 lutego 2024 r. wynikało, że B. B. - właścicielka powyższych działek, będąca jednocześnie pełnomocnikiem skarżącego w postępowaniu administracyjnym - wydzierżawiła A. C. nieruchomości rolne w ilości [...] działek, w tym działki w tym działki nr [...], zgłoszone przez stronę we wniosku na 2024 r. Natomiast z kopii umowy dzierżawy zawartej w dniu 1 lipca 2021 r. wynikało, że strona wydzierżawiła A. C. [...] działek, w tym działkę o nr [...], którą również skarżący zadeklarował we wniosku na 2024 r. Umowy zostały podpisane przez wskazane wyżej osoby.
Następnie NUS, na wezwanie Kierownika, przedstawił protokoły z zeznań świadków będących właścicielami wydzierżawionych nieruchomości rolnych, w tym protokół z zeznań z 4 marca 2025 B. B. Z uwagi na treść otrzymanych dokumentów, organ i instancji pismem z 16 lipca 2025 r. wezwał stronę do złożenia wyjaśnień.
W dniu 25 lipca 2025 r. pani B. B. złożyła wyjaśnienia, w którym oświadczyła, że brała udział w postępowaniu kontrolnym prowadzonym względem A. C. w charakterze świadka. Twierdziła, że umowa przedstawiona w Urzędzie Skarbowym nie weszła w życie, a zadawane pytania w US były niezrozumiałe. Ponadto 31 lipca 2025 r. B. B. złożyła oświadczenie pod odpowiedzialnością karną wynikające z art. 233 § 1 Kodeksu Karnego cyt.: "umowa zawarta z A. C. nigdy nie weszła w życie i nie obowiązuje" oraz przedstawiła umowę ugody zawartą między B. B. a A. C. Umowa ugody jest sporządzona w dniu 30 lipca 2025 r. W odpowiedzi na wezwanie Kierownika skarżący oświadczył przed organem I instancji pod rygorem odpowiedzialności karnej, że posiada grunty z umów dzierżaw zawartych w dniu 15 marca 2021 r., korzysta z nich osobiście i nikomu innemu ich nie wydzierżawiał.
Skarżący pismem z 25 lipca 2025 r. dołączył umowę dzierżawy z 15 marca 2021 r. z B. B., której przedmiotem była dzierżawa gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych o [...] oraz aneksy umów dzierżawy z dnia 15 marca 2021 r. Zgodnie z aneksem, który wszedł w życie z dniem 15 marca 2024 r., poza ww. działkami, stronie wydzierżawiono również działkę nr [...].
W dniu 4 sierpnia 2025 r. B. B. złożyła uzupełnienie do wyjaśnień, wskazując ponownie, że umowa dzierżawy z 1 lutego 2024 r. z A. C. nie weszła w życie i nie była wykonana.
W dniu 8 sierpnia 2025 r. A. C. stawił się osobiście w BP ARiMR w Kamiennej Górze i złożył oświadczenie pod odpowiedzialnością karną, że umowa dzierżawy gruntów rolnych z B. B. z 1 lutego 2024 r. nie weszła w życie, została rozwiązana 1 lutego 2024 r. i nie była wykonywana.
W dniu 12 sierpnia 2025 r. B. B. dołączyła do akt sprawy dokument z 8 sierpnia 2025 r., w którym B. B. i A. C. rozwiązują umowę z dnia 1 lutego 2024 roku za porozumieniem stron.
Dodatkowo w dniu 14 sierpnia 2025 r. skarżący stawił się osobiście w BP w Kamiennej Górze i złożył oświadczenie pod odpowiedzialnością karną że to on osobiście użytkuje działki zgodnie z wcześniej złożoną umową dzierżawy. Twierdzi, że nie poddzierżawiał osobom trzecim gruntów i to on pobiera do nich płatności.
W dniu 2 września 2025 r. do organu wpłynęło stanowisko profesjonalnego pełnomocnika działającego w imieniu B. B., w którym wskazuje on, że pozyskane nielegalnie dowody nie mogą stanowić podstawy ustaleń faktycznych. Zwrócił uwagę na treść art. 293 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm., dalej o.p.), z którego wynika obowiązek zachowania tajemnicy skarbowej. Jak podniesiono, Kierownik nie jest organem uprawnionym do uzyskania materiałów objętych tajemnicą skarbową, jednakże z uwagi na eksces pracownika urzędu skarbowego, wszedł w ich posiadanie. W piśmie tym podkreślono również, że umowa z dnia 1 lutego 2024 r. należy do kategorii nieistniejących czynności prawnych, nie weszła w życie, nie była wykonywana i z dniem 1 lutego 2024 r. została rozwiązana.
Natomiast protokół z dnia 4 marca 2025 r może być co najwyżej dowodem tego jakiej treści zeznania złożyła B. B. Pismem z 11 września 2025 r. profesjonalny pełnomocnik, który zgłosił udział w sprawie w imieniu strony, wniósł o wydanie orzeczenia zgodnego z jego wnioskiem, bowiem materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza zasadność wniosku strony. Natomiast dokumenty przekazane przez Urząd Skarbowy w Kamiennej Górze nie mogą stanowić podstawy ustaleń faktycznych w sprawie skarżącego
Decyzją z dnia 22 września 2025 r. organ I instancji, na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy ARiMR w zw. z art. 104 k.p.a. i § 13zzaa ust. 4 rozporządzenia przyznał skarżącemu pomoc finansową w kwocie 270 zł, stanowiącą równowartość 63,28 euro oraz odmówił udzielenia pomocy finansowej do pozostałej wnioskowanej części.
Pismem z dnia 8 października 2026 r. strona skarżąca – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym wniosła o jej zmianę i przyznanie pomocy finansowej ponad kwotę 270 zł, zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania
Dyrektor ARiMR wydał rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy decyzję Kierownika, będące przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu.
W uzasadnieniu podjętej decyzji, organ szeroko powołał przepisy prawa materialnego oraz stwierdził, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny oraz poprawnie zastosował obowiązujące przepisy prawa. Zdaniem organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, że beneficjentem pomocy finansowej, o której mowa w § 13zzza rozporządzenia ARiMR, jest producent rolny posiadający gospodarstwo rolne, w którym prowadzi działalność rolniczą, m. in. poprzez wytwarzanie produktów rolnych i u którego w gospodarstwie powstały szkody w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. Tymczasem - jak wynika z akt sprawy, działki ewidencyjne o nr o [...], [...] na których skarżący zgłosił na 2024 r. uprawę [...] i na których zgodnie z protokołem nr [...] powstały szkody w wyniku powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 roku, zostały w dniach 1 lutego 2024 r. wydzierżawione na rzecz A. C. Odnosząc się do kwestii sposobu uzyskania informacji o nieużytkowaniu powyższych działek przez skarżącego, Dyrektor ARiMR podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż organ pozyskał te informacje drogą formalną od NUS, cała korespondencja była opatrzona klauzulą "tajemnica skarbowa", a pisma zostały podpisane elektronicznie przez organ podatkowy.
Dyrektor wskazał, że ARiMR jako akredytowana agencja płatnicza realizująca zadania w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, wprawdzie nie została wymieniano w art. 297 o.p., jednakże zgodnie z art. 299 § 3 pkt 14 powołanej ustawy, informacje, o których mowa w § 1, udostępniane są również akredytowanym agencjom płatniczym realizującym zadania w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Dyrektor ARiMR przywołał treść art. 7b k.p.a.. W ocenie organu odwoławczego przekazane przez NUS dokumenty nie naruszają uprawnień osoby, której danych dotyczą. Nie zostały one pozyskane w sposób nielegalny i nie doszło do naruszenia art. 75 k.p.a.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy szeroko opisał i odniósł się do okoliczności ustalonych na podstawie przekazanych przez NUS dokumentów powielając argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji wydanej w I instancji. Podkreślił, że przedmiotem umowy zawartej pomiędzy B. B. a A. C. 1 lutego 2024 r. były nieruchomości rolne wymienione w § 1 umowy, w tym m.in. działki ewidencyjne nr [...], które zostały zgłoszone we wniosku o przyznanie płatności na 2024 r. przez skarżącego. Na umowie widnieją podpisy wydzierżawiającej B. B. oraz dzierżawcy, A. C., umowa ta została pomiędzy nimi zawarta. Na umowie brak jest jakiejkolwiek adnotacji czy nagłówka świadczącego o tym, że umowa jest wersją roboczą.
Ponadto Dyrektor podkreślił, że w zeznaniach z 4 marca 2025 r. B. B. podała, że wydzierżawione w 2024 r. grunty użytkował rolnie we własnym zakresie A. C. Organ odwoławczy dodał, że zawarcie przez B. B. i A. C. umowy ugody w dniu 30 lipca 2025 r., w ramach której obie strony zgodnie oświadczyły, że umowa dzierżawy z 1 lutego 2024 r. nie weszła w życie i że grunt nie został wydany na warunkach określonych umową, jak i oświadczenie A. C. z dnia 8 sierpnia 2025 r. stoją w sprzeczności z zeznaniami B. B. z dnia 4 marca 2025 r. Zdaniem organu II instancji zawarcie ugody dopiero w dniu 30 lipca 2025 r. wskazuje na celowe działania obu stron, tak aby uniknąć negatywnych konsekwencji wypływających ze stanu faktycznego ustalonego na podstawie umowy dzierżawy z dnia 1 lutego 2024 r. Ponadto według organu sama właścicielka działek ewidencyjnych powinna posiadać wiedzę komu i na podstawie jakiej umowy wydzierżawia swoje nieruchomości rolne.
Organ odwoławczy zaznaczył, iż podczas przesłuchiwania jej w charakterze świadka 4 marca 2025 r., nie zeznała ona o istnieniu drugiej umowy dzierżawy zawartej na te same działki ewidencyjne, podpisanej ze skarżącym. Natomiast pierwsza informacja o istnieniu takiej umowy pojawiła się dopiero po otrzymaniu przez organ I instancji informacji o ustaleniach kontroli podatkowej i dowodów zebranych przez NUS w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego. Za przedstawione jedynie w celu uprawdopodobnienia faktu posiadania przez skarżącego tytułu prawnego do gruntów rolnych i zaprzeczeniu wejścia w życie istnienia umowy dzierżawy z dnia 1 lutego 2024 r., uznał organ odwoławczy przedstawione w kontrolowanym postępowaniu przez stronę i jej pełnomocnika oświadczenia, umowy, aneks czy ugodę.
Odnośnie przedstawionego oświadczenia stron z dnia 8 sierpnia 2025 r. o rozwiązaniu umowy dzierżawy z 1 lutego 2024 r. z dniem 1 lutego 2024 r., Dyrektor uznał, że oświadczenie takie jest prawnie bezskuteczne i odmówił oświadczeniu wiarygodności i mocy dowodowej, ponieważ umowy dzierżawy nie można rozwiązać z mocą wsteczną.
Końcowo organ odwoławczy stwierdził, że jego zdaniem materiał dowodowy zebrany w sprawie jest jednoznaczny i pozwala na ustalenie faktycznego użytkownika działek ewidencyjnych, na których powstały szkody spowodowane powodzią, we wrześniu 2024 r. i objętych wnioskiem o przyznanie płatności na 2024 r., złożonym przez stronę skarżącą. Podkreślił, że w złożonych zeznaniach B. B. potwierdziła, że w 2024 r. A. C. był użytkownikiem wydzierżawionych gruntów o nr [...]. W opinii Dyrektora skoro użytkownikiem ww. działek był A. C., który to we własnym zakresie obsiewał i zbierał plony, to uznać należało, że to on właśnie poniósł szkody związane z powodzią, która miała miejsce we wrześniu 2024 r.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuciła naruszenie:
- 1) art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów w sprawie i całkowite pominięcie podczas formułowania ustaleń faktycznych i oceny dowodów, dowodu z dokumentu w postaci umowy dzierżawy z dnia 15 marca 2021 r. zawartej pomiędzy D. J. i B. B., oświadczeń B. B. złożonych w postępowaniu o przyznanie płatności przed organem I instancji oraz oświadczeń A. C. złożonych przed tym organem i i bezzasadne oparcie się na dowodach przeprowadzonych w innym postępowaniu, w postaci kopi umowy dzierżawy z dnia 1 lutego 2024 i protokołu zeznań B. B. z dnia 4 marca 2025 r. ocenionych dowolnie,
- 2) art. 75 k.p.a. poprzez oparcie orzeczenia na dowodach pozyskanych nielegalnie,
- 3) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną i pobieżną ocenę treści kopii protokołu z zeznań B. B. z dnia 4 marca 2025 r., prowadzącą do błędnego przyjęcia, że posiadaczem zgłoszonych we wniosku o płatność działek był A. C., w sytuacji gdy obie strony pozornej umowy temu przeczą,
- 4) art. 83 § 1 k.c. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy oczywiste było, że umowa B. B. z A. C. z 1 lutego 2024 r. jest nieważna wobec zawarcia jej przez strony dla pozoru.
Strona uzasadniła swoje stanowisko w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko dotychczas wyrażone w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.
Kontrolując zaskarżone rozstrzygnięcie wskazać należy, że warunki przyznawania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2024 r. powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., i w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej uregulowane zostały w § 13zzza rozporządzenia.
Zgodnie z brzemieniem § 13zzza ust. 1 rozporządzenia, w 2025 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, poszkodowanemu w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi będącemu producentem rolnym:
- 1) w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych, w zapasach ziemiopłodów, w paszy dla zwierząt gospodarskich, w budynkach lub budowlach służących do produkcji rolnej w maszynach, urządzeniach oraz wyposażeniu służących do produkcji rolnej lub w zwierzętach gospodarskich innych niż pszczoły spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej, które zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5;
- 2) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
- 3) który jest mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika do rozporządzenia 2022/2472.
Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana na warunkach określonych w przepisach rozporządzenia 2022/2472 oraz zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. (ust. 3), w drodze decyzji kierownika biura powiatowego ARiMR właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek producenta rolnego złożony do dnia 16 kwietnia 2025 r. albo od dnia 20 października 2025 r. do dnia 7 listopada 2025 r. na formularzu opracowanym przez ARiMR i udostępnionym na jej stronie internetowej (ust.4). Zaś wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, w przypadku szkód w uprawach rolnych ustala się jako iloczyn powierzchni uprawy, na której zgodnie z protokołem oszacowania szkód, powstały szkody spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej, i stawki pomocy (ust. 8).
Zgodnie z treścią art. 3 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2025 r. poz. 865, dalej: ustawa o ewidencji gospodarstw rolnych), producent rolny oznacza osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (dalej: rozporządzenie 2021/2115), a zatem osobą fizyczną lub prawną bądź grupą osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym stosowania Traktatów określonym w art. 52 Traktatu o Unii Europejskiej w zw. z art. 349 i 355 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), oraz które prowadzą działalność rolniczą określoną przez państwa członkowskie zgodnie z art. 4 ust. 2 niniejszego rozporządzenia.
Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o ewidencji gospodarstw rolnych, gospodarstwo rolne oznacza gospodarstwo w rozumieniu art. 3 ust. 2 rozporządzenia 2021/2115, a zatem oznacza wszystkie składniki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika.
Z powołanych przepisów wynika, że beneficjentem pomocy finansowej jest producent rolny, który posiada gospodarstwo rolne, w którym prowadzi działalność rolniczą i u którego powstały szkody w wyniku powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r. Organy orzekające w sprawie wniosku złożonego w trybie § 13zzza ust. 1 pkt 1 rozporządzenia obowiązane są zatem ustalić zarówno podmiot uprawniony do pomocy – producenta rolnego, jak i powierzchnie gruntów, na których producent rolny prowadzi gospodarstwo rolne oraz na którym powstały szkody w wymienionych w tym przepisie składnikach gospodarstwa rolnego w związku z powodzią we wrześniu 2024 r., na terenach, na których wprowadzono stan klęski żywiołowej. Powierzchnia ta, zgodnie z treścią § 13zzza ust. 8 rozporządzenia, stanowi podstawę do wyliczenia kwoty pomocy należnej rolnikowi dotkniętemu skutkami powodzi.
W sprawie organy zakwestionowały uprawnienie skarżącego do uzyskania pomocy, stwierdzając, że nie był on faktycznym użytkownikiem nieruchomości rolnych zgłoszonych do pomocy finansowej. Powyższe ustalenia organ poczynił z uwzględnieniem dowodów pozyskanych od organu podatkowego.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że wbrew stanowisku strony, zarzucającej nielegalność działania ARiMR, organ był uprawniony do skorzystania z dowodów pozyskanych od organu podatkowego, które zostały zgromadzone dla potrzeb innego postępowania, prowadzonego względem innego podmiotu.
Organ zasadnie powołał się na treść przepisów art. 297 § 1 i art. 299 § 3 pkt 14 o.p. Jak słusznie wskazano, ARiMR nie została wymieniona w treści art. 297 § 1 o.p. jako podmiot uprawniony do uzyskania dostępu do akt sprawy podatkowej, jednak zgodnie z treścią art. 299 § 3 pkt 15 o.p., akredytowana agencja płatnicza realizująca zadania w ramach Wspólnej Polityki Rolnej - a taką jest ARiMR - ma prawo do uzyskania informacji z art. 299 § 1, zawartych w aktach spraw podatkowych. Zgodnie z art. 298 pkt 7 o.p. akta niezawierające informacji, o których mowa w art. 182 Ordynacji (tajemnica bankowa), organy podatkowe udostępniają innym organom w przypadkach i na zasadach określonych w odrębnych ustawach oraz ratyfikowanych umowach międzynarodowych lub porozumieniach zawartych na podstawie tych umów. Z treści przepisu art. 7b k.p.a. wynika natomiast obowiązek współdziałania organów między sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
W ocenie Sądu nie jest uzasadnione stanowisko strony, że przekazanie Kierownikowi informacji odnośnie postępowania podatkowego, w którym zeznania złożyła właścicielka działek, podając informacje mające znaczenie dla niniejszej sprawy, było działaniem wyłącznie pracownika NUS, a nie samego organu podatkowego. Oczywistym jest, że pracownik ten nie działał "w imieniu własnym" lecz w ramach organu, w którym był zatrudniony i jego działania w tym zakresie uznać należy za działania samego organu. Wobec tego Sąd nie podziela zarzutów skargi dotyczących nielegalnego pozyskania dowodów dla potrzeb niniejszej sprawy i złamania tajemnicy skarbowej.
Sąd nie kwestionuje również, że podjęcie przez organ czynności zmierzających do ustalenia rzeczywistego użytkownika gruntów rolnych, co do których wystąpiono o pomoc, wobec informacji pozyskanych od NUS było w pełni uzasadnione. Jednakże jako niewystarczający ocenia Sąd zakres przeprowadzonego postepowania i podjęte przez organ wnioski.
W ocenie Sądu organy nie przeprowadziły postępowania w ramach, którego niezbędne jest ustalenie, kto na spornych działkach faktycznie prowadził działalność rolniczą, a zatem rzeczywiście posiadał użytki rolne, na których ta działalność była prowadzona.
Za prawidłowe należy bowiem uznać twierdzenia strony skarżącej, że uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć nie odnoszą się, bądź odnoszą się w szczątkowym zakresie, do dowodów przedstawionych przez nią w ramach postępowania przed ARiMR o przyznanie pomocy.
W ocenie Sądu obowiązkiem organu było przeprowadzenie dowodów zawnioskowanych przez stronę i ich należyta ocena. Organ nie mógł skutecznie odmówić uwzględnienia wniosków dowodowych strony z powołaniem się na to, że okoliczność, której one dotyczyły, została już przez organ udowodniona w sposób odmienny, niż wskazywała na to strona, a do tego praktycznie rzecz biorąc sprowadza się argumentacja organów przedstawiona w wydanych decyzjach. Tym bardziej organy nie były uprawnione do dokonania negatywnej oceny wartości dowodowej wskazanych dokumentów a priori, bez przeprowadzenia dowodów z tych dokumentów. Odmawiając przeprowadzenia zaoferowanych przez stronę dowodów (co trzeba podkreślić, na okoliczności mające istotne znaczenie w sprawie, gdyż dotyczyły one powierzchni stanowiącej podstawę do wyliczenia kwoty pomocy należnej rolnikowi dotkniętemu skutkami powodzi oraz tego kto na spornych działkach faktycznie prowadził działalność rolniczą, a zatem rzeczywiście posiadał użytki rolne, na których ta działalność była prowadzona), organy niedokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy oraz nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego.
Wymaga podkreślenia, że fakt zebrania dowodów na daną okoliczność nie stanowi podstawy do odmowy przeprowadzenia dowodu kwestionującego sposób ustalenia danych okoliczności, a ocena przydatności materiału dowodowego w sprawie może być dokonana dopiero po jego przeprowadzeniu, chyba że teza dowodowa nie ma żadnego związku z przedmiotem postępowania, co – jak wyżej wskazano – w sprawie nie miało miejsca.
Trzeba też nadmienić, że, jak wskazał pełnomocnik skarżącego na rozprawie, skarżący prowadzi gospodarstwo rolne ekologiczne, podlegające corocznemu sprawdzaniu przez jednostkę certyfikują, której raporty z przeprowadzonych kontroli otrzymuje ARiMR, wobec czego organy z urzędu posiadają dostęp do informacji o faktycznie prowadzonej przez skarżącego działalności, w tym powierzchni gospodarstwa rolnego, jego wielkości i produkcji. W takiej sytuacji niewątpliwie organy winny były z informacji tych skorzystać przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy.
Podkreślić należy, że jeżeli w sprawie występują sprzeczne dowody, zadaniem organów administracyjnych jest wszechstronne ich przeanalizowanie oraz podanie w rozstrzygnięciu, jakie względy przemawiały za uznaniem jednych, a odrzuceniu drugich, dlaczego pewne argumenty zostały przedłożone nad inne, niektóre dowody zostały uwzględnione, a innym odmówiono wiarygodności. Odzwierciedleniem dokonanego przez organ takiego procesu analizy materiału dowodowego musi być uzasadnienie decyzji – co wynika wprost w art. 107 § 3 k.p.a.
Organ administracyjny nie może uchylić się od oceny wiarygodności przedkładanych przez stronę dowodów, a tym samym dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, ale jest obowiązany ocenić wszystkie okoliczności sprawy w sposób odpowiadający treści art. 80 k.p.a. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej winien wyjaśniać dokładnie stan faktyczny danej sprawy, zbierając i rozpatrując cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.). Uzasadnienie stanowiska organu, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę.
Powyższe prowadzi do wniosku, że w postępowaniu uchybiono zasadom procedury administracyjnej, nakazującym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez wszechstronne rozważenie materiału dowodowego i ustosunkowanie się do zarzutów i twierdzeń strony. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwiło wykazanie w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący nie użytkował spornych gruntów.
Z uwagi na charakter dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego (którego istotą jest rozpoznanie sprawy w jej całokształcie zarówno przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji), od wspomnianych obowiązków nie jest zwolniony także organ drugiej instancji. Powyższe oznacza, że ocena dowodów przeprowadzona przez ten organ w ramach dwukrotnego rozpoznania sprawy nie może być dowolna, co oznacza, że musi uwzględniać wszystkie zebrane fakty we wzajemnym ich logicznym powiązaniu. Z przepisu art. 80 k.p.a. wynika, że oceniając wiarygodność i moc dowodów, organ powinien ocenić nie tylko każdy dowód z osobna ale wszystkie dowody łącznie.
Kontrolowane postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji, zasad procesowych z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a, i 80 k.p.a. nie realizuje, czego dowodem jest pominięcie w sprawie zarówno twierdzeń strony popartych przedłożoną dokumentacją na okoliczność posiadania spornych działek, jak i kwestii ewentualnego dysponowania przez organ z urzędu protokołami kontroli gospodarstwa rolnego prowadzonego przez skarżącego, mogących w tym postępowaniu pełnić funkcję pomocniczą w zakresie rozstrzygnięcia o wiarygodności przedstawionych w postępowaniu dokumentów. Jak bowiem wynika z treści art. 75 § 1 k.p.a., w postępowaniu administracyjnym katalog środków dowodowych ma charakter otwarty.
Wskazać należy, że przeprowadzone przez organ postępowanie dowodowe skutkowało niepełnym ustaleniem stanu faktycznego. Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji nie wynika, aby wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały ustalone, rozważone i ocenione, co pozwoliłoby na prawidłowe jej rozstrzygnięcie. Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Sądu, postępowanie przeprowadzono z naruszeniem reguł k.p.a., zaś uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Z tych względów należy uznać, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, i 77 § 1 k.p.a, a także art. 80 k.p.a oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zobowiązane będą uwzględnić wyrażoną przez Sąd ocenę prawną i w sposób prawidłowy ustalić powierzchnię gospodarstwa rolnego prowadzonego przez skarżącego na podstawie wszystkich posiadanych dowodów (zarówno tych przedłożonych przez stronę skarżącą, jak i pozyskanych z urzędu) oraz kto na spornych działkach faktycznie prowadził działalność rolniczą, a zatem rzeczywiście posiadał użytki rolne, na których ta działalność była prowadzona, a następnie wydać stosowne rozstrzygnięcie, którego uzasadnienie nie będzie pomijało wskazanych aspektów sprawy. Organy prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy powinny, wobec sprzecznych dowodów, rozważyć przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w celu wyjaśnienia licznych wątpliwości zaistniałych w sprawie.
W pierwszej jednak kolejności rozważenia przez organy wymaga kwestia oceny wpływu toczących się postępowań cywilnych o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego oraz o stwierdzenie nieważności umowy na postępowanie w tej sprawie pod kątem ewentualnego zawieszenia tego postępowania do czasu prawomocnych rozstrzygnięć sądu powszechnego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji (pkt I wyroku).
O kosztach postępowania sąd orzekł w pkt II wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.