Uzasadnienie
Skarżący – M. M. we wniosku z 1 sierpnia 2017 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że z uwagi na brak odpowiednich środków finansowych nie może zrealizować prawa do obrony. Wpis sądowy w wysokości 17.834 zł przekracza jego możliwości finansowe. Podkreślił, iż jego sytuacja finansowa, w porównaniu do tej ocenianej po złożeniu wcześniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy, uległa pogorszeniu. Skarżący ma niskie przychody, rodzinne zobowiązania i brak możliwości zwiększenia dochodów, z uwagi na prowadzoną pracę badawczą (nieodpłatną). Skarżący zawnioskował o wyznaczenie mu w ramach prawa pomocy pełnomocnika w osobie radcy prawnego M. B. Z oświadczeń skarżącego wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo z dwoma synami (ur. w 1994 i ur. w 1996 r.). Do swojego majątku zaliczył segment jednorodzinny o wartości ok. 1 mln zł. Oświadczył, że posiada oszczędności w wysokości 7.000 zł. Uzyskuje dochód z tytułu usług prawnych w wysokości 7.000 zł netto miesięcznie. Stałe zobowiązania Skarżącego to opłaty w wysokości 4.000 zł miesięcznie.
Na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), skarżący został wezwany do: nadesłania kopii zeznań podatkowych skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za 2016 r., udokumentowania wysokości dochodów uzyskiwanych przez skarżącego (zaświadczenie za ostatnie 3 miesiące), nadesłania wyciągów z rachunków bankowych skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za ostatnie 3 miesiące, przedstawienia miesięcznych niezbędnych wydatków rodziny skarżącego (w tym na wyżywienie, utrzymanie domu, opłaty za media, ewentualne kredyty, pożyczki, inne niezbędne) -(zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków).
W odpowiedzi na wezwanie tj. w piśmie z 4 września 2017 r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż pozyskanie żądanych dokumentów jest zależne od działania osób trzecich, w związku z czym nie jest możliwe ich przedłożenie w wyznaczonym terminie. Pełnomocnik zwrócił się o przedłużenie tego terminu do 30 dni.
Mimo upływu ponad dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku o przedłużenie terminu do nadesłania żądanych dokumentów i złożenia wyjaśnień, skarżący nie wykonał wezwania.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych.
Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania.
W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika tj. w zakresie całkowitym.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy.
Referendarz sądowy zauważa, że z oświadczeń złożonych przez skarżącego, wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo z dwoma synami. Miesięczny dochód netto skarżącego to 7.000 zł. Z kolei miesięczne zobowiązania (opłaty) to 4.000 zł. Skarżący posiada również oszczędności w wysokości 7.000 zł.
Kierując wezwanie do skarżącego, referendarz sądowy chciał zweryfikować oświadczenia co do wysokości dochodów i wydatków skarżącego, poprzez porównanie ich ze stosownymi w tym zakresie zaświadczeniami bądź przepływem środków na rachunkach bankowych, a także uzyskać wiedzę, czy w istocie sytuacja finansowa skarżącego zmieniła się na tyle, że uzasadniłaby odmienną ocenę jego zdolności płatniczych z tą dokonaną w prawomocnym postanowieniu Sądu z 20 lipca 2017 r. (NSA oddalił zażalenie na to postanowienie, postanowieniem z 25 października 2017 r. sygn. akt II FZ 561/17).
Skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów oraz nie złożył dodatkowych wyjaśnień w sprawie.
W tej sytuacji, nie zaistniały przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy.
Dodatkowo odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznania prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika z urzędu wskazać należy, że w ramach prawa pomocy, adwokata, radcę prawnego, doradcę prawnego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia takiego pełnomocnika lub nie pozostaje z nim w innym stosunku prawnym, chyba że został on ustanowiony na podstawie przepisów o prawie pomocy. Skarżący zwrócił się o ustanowienie pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego M. B. W aktach niniejszej sprawy znajduje się jednak pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego temu pełnomocnikowi. Pełnomocnictwo to nie zostało odwołane.
Dodatkowo, w sprawie skarżący jest również reprezentowany przez adwokata J. P. Wobec powyższego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu należy uznać za bezzasadny. W toczącym się postępowaniu jest już on bowiem reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, co stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a wyklucza możliwość jego ustanowienia w ramach instytucji prawa pomocy. Pozostawanie przez wnioskującego w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem jest każdorazowo negatywną przesłanką przyznania pełnomocnika z urzędu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.