Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2012 r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia J. i K. H. uchyliło w całości postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2012 r., Nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., Nr [...], Wójt Gminy orzekł o rozgraniczeniu działek o numerach 3113/2 i 3112, będących współwłasnością K. i J. H., z nieruchomościami sąsiednimi: działką nr 2532/2 – stanowiącą współwłasność po 1/3 części R. H., L. M., G. R. działkami o numerach 2529 i 3111 – będących własnością Agencji Nieruchomości Rolnych, działką nr 2527 – stanowiącą własność D. M. oraz działkami nr 3116 i 3114/2 – stanowiącymi własność W. H.. Wszystkie działki położone są w miejscowości B. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Wójt Gminy, na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w skrócie: k.p.a., ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 6600 zł i kosztami tymi obciążył wnioskodawców – K. i J. H. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że kosztami postępowania rozgraniczeniowego obciążono wnioskodawców, ponieważ postępowanie rozgraniczeniowe i związane z nim koszty zostały poniesione w ich interesie.
W zażaleniu na powyższe postanowienie J. i K. H. domagali się jego zmiany i obciążenia wnioskodawców tylko połową kosztów w kwocie 3300 zł, w wysokości uiszczonej zaliczki.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. uchyliło rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, z której wynika, że rozgraniczenie nieruchomości leży w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości rozgraniczanych, których granice stały się sporne. Zdaniem organu, wskazaną w wyżej wymienionej uchwale regułę należy odnieść do wszystkich stron postępowania, gdyż każda z nich odniosła potencjalną korzyść z rozgraniczenia nieruchomości, polegającą na uzyskaniu w jego efekcie dla swojej nieruchomości statusu granicy prawnie zatwierdzonej.
W ocenie SKO, organ pierwszej instancji nie uzasadnił, na jakiej podstawie oparł swoje orzeczenie. Organ odwoławczy za błędne uznał obciążenie kosztami postępowania tylko wnioskodawców, bez wyjaśnienia, dlaczego wyłączono właścicieli pozostałych działek z uczestnictwa w ponoszeniu kosztów rozgraniczenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie W. H. zaskarżył powyższe postanowienie SKO wnosząc o całkowite odstąpienie od żądania od niego jakichkolwiek kosztów związanych z rozgraniczeniem działek. Skarżący podkreślił, że użytkując swoje działki nie naruszył granic wyznaczonych w trakcie postępowania rozgraniczeniowego i w wyniku dokonanego rozgraniczenia nic nie uzyskał.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Organ poinformował, że Wójt Gminy, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydał w dniu [...] listopada 2012 r. postanowienie nr, na które skarżący wniósł zażalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2012 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego.
Kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organ wydając zaskarżony akt nie naruszył przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie kontroli Sądu poddane zostało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2012 r., którym uchylono postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2012 r. w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Poza zakresem niniejszego postępowania pozostaje natomiast postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] dotyczące ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, ponieważ przysługuje od niego odrębny środek zaskarżenia. Sąd w niniejszej sprawie nie bada również, czy dokonane rozgraniczenie było zasadne i przeprowadzone prawidłowo.
W toku dokonanej kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i procesowego, które by dawało podstawę do uwzględnienia skargi.
Podstawę rozstrzygania o kosztach postępowania rozgraniczeniowego stanowiły przepisy art. 262 § 1 pkt 2 i 264 § 1 k.p.a. Przepisy te ustalają zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ. Zgodnie z art. 262 § 1 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2).
Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych (art. 263 § 1 k.p.a.).
Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 k.p.a.)
Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, opublikowanej w ONSAiWSA 2007/2/26, wyraził pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może – uwzględniając normę art. 152 kodeksu cywilnego (dalej: k.c.) - obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając takie stanowisko, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości uregulowana została w dwóch aktach prawnych: ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz kodeksie cywilnym. Zarówno w postępowaniu cywilnym, jaki i administracyjnym, tak organ administracji, jak i sąd powszechny są obowiązane stosować te same zasady, a wniosek ten znajduje potwierdzenie przy porównaniu art. 152 i 153 kodeksu cywilnego z art. 31 ust. 2 - 4 i art. 34 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, które określają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że konsekwentnie należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma też zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z przepisu art. 152 k.c., stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie.
Sąd wskazał też, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Twierdzenie, że interes prawny posiada jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał ostatecznie, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 k.c.
Pogląd wyrażony w wyżej wymienionej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego jest jednolicie podzielany w orzecznictwie sądów administracyjnych.
W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze również podzieliło pogląd zaprezentowany w omówionej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie przesądziło jednak, jakie ma być ostateczne rozstrzygnięcie Wójta Gminy w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Organ odwoławczy za błędne uznał obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego tylko wnioskodawców – K. H. i J. H. bez wyraźnego uzasadnienia, dlaczego właścicieli pozostałych działek wyłączono od partycypowania w kosztach postępowania rozgraniczeniowego. Jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, organ pierwszej instancji odwołał się tylko do jednego argumentu – wyłącznego interesu wnioskodawców w przeprowadzeniu rozgraniczenia, nie rozważając okoliczności prezentowanych w orzecznictwie i doktrynie.
Zaskarżone postanowienie nie narusza art. 138 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przesłanki określone w tym przepisie zostały spełnione. Organ odwoławczy wykazał, że organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy (ustalenia dotyczące udziału w kosztach postępowania rozgraniczeniowego wszystkich uczestników postępowania rozgraniczeniowego) ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Organ odwoławczy wyjaśnił również wyczerpująco, jakie okoliczności organ pierwszej instancji powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Podkreślić jeszcze raz w tym miejscu należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonym postanowieniu nie przesądziło ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów wadliwego ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego w postanowieniu Wójta Gminy z dnia [...] listopada 2012 r. stwierdzić należy, że nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ postanowienie to nie było przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).