Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 3 września 2026 r., sygn. akt III SA/Łd 455/26

Uzasadnienie

Decyzją z 1 kwietnia 2026 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił w części decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z 4 sierpnia 2025 r. i orzekł o odmowie przyznania E.W. płatności ekologicznej na rok 2015 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach:

1. 1. Pakiet: 1 Uprawy rolnicze w okresie konwersji
2. 2. Pakiet: 2 Uprawy warzywne w okresie konwersji
3. 3. Pakiet: 5 Uprawy paszowe na gruntach ornych w okresie konwersji
4. 4. Pakiet: 6 Trwałe użytki zielone w okresie konwersji oraz utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w części umarzającej postępowanie w sprawie przyznania płatności ekologicznych w ramach pakietu: 3 Uprawy zielarskie w okresie konwersji na powierzchni 2,69 ha, a także odmawiającej przyznania E.W. kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych na rok 2015.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym.

16 czerwca 2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B., strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności ekologicznej na 2015 rok, w tym przyznanie kosztów transakcyjnych, w ramach:

1. - wariantu 5.1 uprawy paszowe na gruntach ornych w okresie konwersji,
2. - wariantu 2.1 uprawy warzywne w okresie konwersji,
3. - wariantu 1.1 uprawy rolnicze w okresie konwersji,
4. - wariantu 3.1 uprawy zielarskie w okresie konwersji,
5. - wariantu 6.1 trwale użytki zielone w okresie konwersji.

31 grudnia 2016 r. strona złożyła korektę wniosku, w której wskazała, iż na działce O o powierzchni 4,10 ha znajdują się dwie działki podrzędne:

1. 1) działka O1 (RE, TUZ, łąka trwała) o pow. 3,81 ha;
2. 2) działka O2 (TUZ, łąka trwała) o pow. 0,29 ha.

21 marca 2016 r. wpłynęło do Biura Powiatowego w B. wycofanie części wniosku w zakresie działki rolnej P i P1 o powierzchni 2,69 ha.

29 czerwca 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał decyzję w sprawie przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020), w której przyznał stronie płatność do: wariantu 5.1 oraz 2.1 i odmówił przyznania płatności do: wariantu 1.1, 3.1 a także 6.1. Stronie przyznano również zwrot kosztów transakcyjnych.

Decyzją z 5 kwietnia 2017 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił decyzję z 29 czerwca 2016 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

24 czerwca 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. umorzył postępowanie w odniesieniu do działki P1 o powierzchni 2,69 ha oraz przyznał wnioskodawczyni płatność ekologiczną w łącznej kwocie 13 967,76 zł, w tym z tytułu realizacji: - wariantu 5.1 w kwocie 7.684,96 zł i - wariantu 2.1 w kwocie 6.282,80 zł oraz kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych w wysokości 383,44 zł. Organ I instancji odmówił przyznania płatności w ramach wariantu 1.1 oraz wariantu 6.1.

Decyzją z 20 lutego 2018 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił w całości decyzję z 24 czerwca 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z 4 sierpnia 2025 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. umorzył postępowanie w części dotyczącej wycofania pakietu 3 Uprawy zielarskie w okresie konwersji na powierzchni 2,69 ha oraz odmówił przyznania płatności w ramach pakietów:

Pakiet 1. Uprawy rolnicze w okresie konwersji.

Pakiet 2. Uprawy warzywne w okresie konwersji.

Pakiet 3.Uprawy zielarskie w okresie konwersji.

Pakiet 5.Uprawy paszowe na gruntach ornych w okresie konwersji.

Pakiet 6.Trwałe użytki zielone w okresie konwersji.

Ponadto organ odmówił przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych na rok 2015.

Jednocześnie organ ustalił obszar objęty zobowiązaniem stanowiącym powierzchnie w pakiecie 1 Uprawy rolnicze w okresie konwersji 15,06 ha.

25 sierpnia 2025 r. strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji zarzucając:

1. I. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.:
2. 1) art 27 ust 1 i 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej: ustawa PROW 2014-2020) w zw. z art. 7, art. 77 §1 art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego polegające na bezkrytycznym oparciu się na danych przekazanych przez Jednostkę certyfikującą Ax. Sp. z o. o w pierwotnym wykazie bez uwzględnienia wyjaśnień skarżącej dotyczących omyłki zawartej we wniosku w zakresie uprawianych na działkach roślin co doprowadziło do błędnego ustalenia, iż na działkach ewidencyjnych uprawiano mieszanki zbóż jarych podczas gdy w rzeczywistości prowadzana była uprawa pszenicy jarej z wsiewką jęczmienia co w konsekwencji skutkowało bezpodstawną odmową przyznania płatności,
3. 2) art 27 ust. 1 i 2 ustawy PROW 2014-2020 w zw. z art. 7, art. 77 §1 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz zasady praworządności i prawdy obiektywnej polegające na bezkrytycznym uznaniu przez organ, iż stan faktycznym sprawy należy ustalić wyłączenie na podstawie treści odwołania z 12 lipca 2017 r., w którym wskazano, że uprawy były przeznaczone na paszę dla zwierząt utrzymywanych w gospodarstwie innego rolnika (Z.W.) przy jednoczesnym pominięciu pierwotnej deklaracji skarżącej zawartej we wniosku, w której jednoznacznie wskazano, że mieszanka traw: motylkowatych drobnonasiennych była przeznaczona na nawóz zielony co doprowadziło do przyjęcia, że działki nie były objęte uprawami zielonymi, a tym samym skarżąca nie była zwolniona z obowiązku posiadania zwierząt, co bezpośrednio wpłynęło na odmowę przyznania płatności ekologicznej.
4. II. naruszenie przepisów prawa materialnego:
5. 1) art 693 §1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż skuteczne zawarcie umowy dzierżawy nieruchomości wymaga, aby wydzierżawiający posiadał tytuł prawny do nieruchomości, podczas gdy zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem i doktryną, dla ważności i skuteczności umowy dzierżawy wystarczające jest, aby wydzierżawiający był posiadaczem nieruchomości.
6. 2) art. 20 ust 2 ustawy PROW 2014-2020 poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że skarżąca nie posiadała tytułu prawnego do nieruchomości w związku z tym nie został spełniony warunek posiadania gospodarstwa rolnego lub gruntu, od którego uzależnione było przyznanie pomocy, mimo, że skarżąca zawarła z M.W. ważną umowę dzierżawy, obejmującą działki, których dotyczył wniosek o płatność;
7. 3) wykazu zawartego w Załączniku 4 do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 "Wykaz roślin objętych płatnością ekologiczną" poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że pszenica jara z wsiewką jęczmienia, jak i mieszanka zbóż jarych nie była w 2015 r. dotowana w ramach pakietu 1, podczas gdy pszenica zwyczajna jara została ujęta w poz. 38 wykazu, jęczmień jary w poz. 13 wykazu, a mieszanka zbożowa w poz. 25 wykazu co jednoznacznie wskazuje, iż te uprawy kwalifikowały się do przyznania płatności ekologicznej.
8. 4) § 9 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez jego wykładnię polegającą na nieuprawnionym zawężeniu zakresu zastosowania tego przepisu wyłączenie do przypadków, w których między małżonkami istnieje ustrój wspólności majątkowej, co skutkowało błędną oceną spełnienia przez skarżącą przesłanek do przyznania płatności ekologicznej określonych § 9 ust. 3 w zw. z ust. 5 Rozporządzenia i w konsekwencji odmową przyznania płatności ekologicznej oraz kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych mimo, iż wymóg posiadania zwierząt spełniał małżonek skarżącej.
9. 5) § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez ich błędne zastosowanie i odmowę przyznania płatność ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2015 mimo spełnienia przez skarżącą przesłanek uzyskania płatności.

Przywołaną na wstępie decyzją z 1 kwietnia 2026 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił w części decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z 4 sierpnia 2025 r. i orzekł o odmowie przyznania E.W. płatności ekologicznej na rok 2015 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach:

1. 1. Pakiet: 1 Uprawy rolnicze w okresie konwersji
2. 2. Pakiet: 2 Uprawy warzywne w okresie konwersji
3. 3. Pakiet: 5 Uprawy paszowe na gruntach ornych w okresie konwersji
4. 4. Pakiet: 6 Trwałe użytki zielone w okresie konwersji oraz utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w części umarzającej postępowanie w sprawie przyznania płatności ekologicznych w ramach pakietu: 3 Uprawy zielarskie w okresie konwersji na powierzchni 2,69 ha, a także odmawiającej przyznania E.W. kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych na rok 2015.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że uchylenie zaskarżonej decyzji w części wynika z faktu, że w sentencji zaskarżonej decyzji organ I instancji dwukrotnie rozstrzygnął w sprawie pakietu 3.1 Uprawy zielarskie w okresie konwersji, tj. umorzył postępowanie w zakresie działki rolnej P1 o powierzchni 2,69 ha zadeklarowanej do pakietu 3.1 i jednocześnie odmówił przyznania płatności w ramach pakietu 3.1. Działka P1 była jedyną działką deklarowaną w ramach pakietu 3.1 i została skutecznie przez stronę wycofana z płatności zmianą do wniosku z 21 marca 2016 r. Zatem cale żądanie przyznania płatności w ramach pakietu 3.1. winno podlegać umorzeniu.

W dalszej kolejności organ II instancji, odnosząc się do zarzutów odwołania wspólnych dla pakietów 1 i 2. Wskazał, że w ramach pakietu 1 strona zadeklarowała łącznie powierzchnię 40,41 ha natomiast powierzchnia deklarowana kwalifikowana do płatności wynosiła 22,09 ha. Z płatności wykluczono powierzchnię użytkowaną rolniczo na następujących działkach ewidencyjnych: 240 (powierzchnia zgłoszona do płatności 2,10 ha), 242 (powierzchnia zgłoszona do płatności 11,73 ha), 264 (powierzchnia zgłoszona do płatności 4,49 ha). W przypadku pakietu 2 strona zgłosiła tylko jedną działkę ew. 245. o powierzchni deklarowanej 4,15 ha i cały ten areał nie został uwzględniony do dopłat. Organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, iż powierzchnia zgłoszona na powyższych działkach ewidencyjnych nie mogła zostać uwzględniona w ramach deklarowanych pakietów z uwagi na art. 20 ust. 4 ustawy PROW 2014-2020.

Zgodnie bowiem z tym przepisem pomoc do działek wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje rolnikowi, który na dzień 31 maja danego roku ma do tych działek tytuł prawny. Strona nie spełniała tego warunku, czyli nie posiadała tytułu prawnego do tych działek. Organ odwoławczy podkreślił, że obowiązek posiadania przez wnioskodawcę na dzień 31 maja tytułu prawnego do działek rolnych wchodzących wkład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa został wprowadzony do ustawy PROW 2014-2020 nowelizacją z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2017, poz. 5), która weszła w życie 18 stycznia 2017 r. Ustawa ta nie zawierała przepisów przejściowych w tym zakresie.

Zatem organ I instancji słusznie przyjął, iż na dzień orzekania w niniejszej sprawie strona powinna legitymować się takim tytułem w przypadku działek ew. 242, 240, 245 i 264. Zasadniczo dla uzyskania płatności wystarczające jest samo posiadanie przez rolnika zadeklarowanej do płatności działki (§ 2 ust 1 pkt 2 Rozporządzenia ekologicznego), warunek ten nie jest jednak wystarczający w przypadku działek wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (ZWRSP). Z informacji do których organ ma dostęp z urzędu wynika iż w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na 2017 r. w związku ze stwierdzeniem, iż działki ewidencyjne o numerach: 240,242,245 oraz 264 wchodziły w skład ZWRSP pismem z 6 grudnia 2017 r. organ I instancji wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w ich zakresie. W odpowiedzi na wezwanie, strona oświadczyła, iż działki te użytkuje na podstawie umowy dzierżawy zawartej z M.W. i nie miała świadomości, iż wchodzą one w skład ZWRSP.

Co więcej organ I instancji, dysponując pismem Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w Łodzi z 3 kwietnia 2022r. skierowane do M.W., przyjął, że umowa dzierżawy M.W. ze stroną była nieważna ze względu na braku tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością po stronie spółki B., która oddała sporne działki w dzierżawę M.W. Organ odwoławczy wskazał zatem, że warunkiem uwzględnienia działki ewidencyjne o numerach:240,242, 245 oraz 264 do płatności było posiadanie przez E.W. na dzień 31 maja 2015 r. tytułu prawnego do tych nieruchomości, którego strona nie posiadała.

Odnosząc się do zarzutów w zakresie niesłusznego wykluczenia z płatności powierzchni działek z uwagi na stwierdzoną uprawę niedotowaną w ramach pakietu 1 czyli powierzchni działek AAP1, AAR1, AAŹ1 oraz BA1 organ wskazał, że we wniosku strona oświadczyła, iż na tych działkach znajdowała się uprawa mieszanki zbóż jarych. Tymczasem z pisma z 1 sierpnia 2016 r. jednostki certyfikującej Ax. czyli podmiotu do którego zadań należy weryfikacja spełniania przez producentów rolnych warunku prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. wynika, iż na przedmiotowych działkach znajdowała się uprawa pszenicy jarej z wsiewką jęczmienia jarego. Na taką uprawę na tych działkach strona wskazała również w odwołaniu z 26 lipca 2016 r. Mając na uwadze treść Załącznika 4 do rozporządzenia ekologicznego Tabelę "Wykaz Roślin Objętych Płatnością Ekologiczną" organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji prawidłowo uznał, że ani mieszanka zbóż jarych ani pszenica jara z wsiewką jęczmienia, nie była dotowana w ramach pakietu: 1 w 2015 r. Co prawda w obecnie obowiązującym brzmieniu Załącznika 4 do rozporządzenia ekologicznego mieszanka zbożowa jest wymieniona wśród roślin objętych płatnością ekologiczną niemniej jednak należy wskazać na przepis przejściowy - § 2 dodającej ją noweli przewidywał, że "do przyznawania i zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, zwanej dalej "płatnością ekologiczną", sprawach objętych postępowaniami:

1. 1) wszczętymi i niezakończonymi ostateczna decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
2. 2) zakończonymi ostateczną decyzją wydaną na podstawie przepisów dotychczasowych, które zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia
3. - stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu dotychczasowym.

Zatem do płatności nie kwalifikowała się stwierdzona przez jednostkę certyfikującą uprawa pszenicy jarej z jęczmieniem jak również zgłoszona we wniosku mieszanka zbożowa. Wobec takiego stanu rzeczy wszelkie zarzuty dotyczące niesłusznego wykluczenia działek AAP1,AAR1, AAZ2 oraz BA1 organ odwoławczy uznał za bezzasadne.

Odnośnie pakietu 5 i 6 organ odwoławczy podniósł, że rozstrzygnięcie organu l instancji w zakresie obu analizowanych pakietów było prawidłowe. Co prawda organ I instancji nieprawidłowo zinterpretował treść w § 9 ust 5 rozporządzenia ekologicznego nie zmienia to faktu, iż strona nie spełniła warunków do przyznania wnioskowanej płatności. Do ich przyznania nie jest bowiem wystarczające posiadanie zwierząt przez małżonka rolnika, małżonek ten musi bowiem wyrazić pisemna zgodę na przyznanie płatności ekologicznej temu rolnikowi z uwzględnieniem określonych zwierząt, których jest on posiadaczem. Wyrażając zgodę podaje numery indentyfikacyjne zwierząt objętych zgodą. Strona nie posiadała zwierząt ani zarejestrowanej siedziby stada, nie przedstawiła także zgody męża na uwzględnienie zwierząt, które znajdują się w jego siedzibie stada. Jednocześnie brak podstaw do uznania, iż na gruncie niniejszej sprawy znajduje zastosowania § 9 ust 14 rozporządzenia ekologicznego z uwagi na zadeklarowaną we wniosku uprawę w ramach pakietu 5.

Ze względu na to, że strona nie spełniła warunków do przyznania wnioskowanych płatności ekologicznych organ I instancji prawidłowo odmówił wnioskodawczyni przyznania kosztów transakcyjnych.

Skargę do tutejszego sądu na powyższą decyzję wniosła E.W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:

1. I. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
2. 1) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy PROW 2014-2020 poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego, dokonanej w sposób wybiorczy, sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, polegające na oparciu ustaleń faktycznych na twierdzeniach zawartych w uzasadnieniu pozwu z 21 października 2020 r. wniesionego przez M.W. przeciwko KOWR o wydanie nieruchomości rolnych, bez znajomości całości akt tego postępowania zamiast na oświadczeniu skarżącej z 21 listopada 2017 r., potwierdzającym zawarcie umowy dzierżawy z M.W., co doprowadziło do błędnego uznania, że skarżąca nie posiadała tytułu prawnego do działek nr 240, 245 i 264 oraz nr 242 i w konsekwencji odmowy przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2015 w odniesieniu do Pakietu 1;
3. 2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy organ I instancji dopuścił się uchybień przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowały odmową przyznania skarżącej płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2015, mimo spełnienia przez skarżącą warunków otrzymania pomocy, w szczególności posiadania tytułu prawnego do nieruchomości objętych wnioskiem;
4. 3) art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy PROW 2014-2020 w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz zasad praworządności i prawdy obiektywnej, polegające na zaniechaniu wyjaśnienia rozbieżności w oświadczeniach skarżącej dotyczących przeznaczenia plonu, w szczególności poprzez niewezwanie jej do złożenia wyjaśnień i nieprzeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, co uniemożliwiło ustalenie rzeczywistego sposobów wykorzystania upraw i doprowadziło do przyjęcia, że skarżąca nie była zwolniona z obowiązku posiadania zwierząt, a w konsekwencji do odmowy przyznania płatności w ramach Pakietu 5 "Uprawy paszowe na gruntach ornych w okresie konwersji";
5. 4) art. 64 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie wezwania skarżącej do uzupełnienia braków formalnych wniosku, polegających na nieprzedłożeniu pisemnej zgody małżonka oraz danych identyfikacyjnych zwierząt, mino że braki te mogły zostać usunięte w wyznaczonym terminie, co skutkowało przedwczesnym uznaniem, że przesłanki przyznania płatności ekologicznej nie zostały spełnione i doprowadziło do odmowy przyznania płatności w ramach Pakietu 5 "Uprawy paszowe na gruntach ornych w okresie konwersji".
6. II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
7. 1) art. 20 ust. 4 ustawy PROW 2014-2020 poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż skarżąca nie posiadała tytułu prawnego do działek nr 240,245, 264 oraz 242, pomimo że w dacie składania wniosku skarżąca dzierżawiła nieruchomości na podstawie umowy dzierżawy zawartej z posiadaczem przedmiotowych nieruchomości, M.W.;
8. 2) § 9 ust. 2 w zw. z § 11 pkt 1 Rozporządzenia ekologicznego oraz wykazu zawartego w Załączniku nr 4 do Rozporządzenia ekologicznego poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w ramach Pakietu 1 do płatności ekologicznej kwalifikowały się wyłącznie uprawy zbóż prowadzone w tzw. "czystym siewie", podczas gdy obowiązujące w dacie złożenia wniosku przepisy nie przewidywały zakazu prowadzenia mieszanek zbożowych ani wymogu odrębnej uprawy poszczególnych gatunków zbóż, a zarówno pszenica zwyczajna jara, jak i jęczmień jary były roślinami objętymi płatnością ekologiczni, co doprowadziło do bezpodstawnego wykluczenia powierzchni zadeklarowanej przez skarżącą płatności ekologicznej;
9. 3) § 9 ust. 14 Rozporządzenia ekologicznego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie do upraw jednorocznych, podczas gdy jego treść nie zawiera takiego ograniczenia, co doprowadziło do bezpodstawnego wyłączenia upraw zwolnienia przewidzianego w tym przepisie;
10. 4) § 9 ust 3 i 5 w zw. z art. 18 ust. 3 Rozporządzenia ekologicznego poprzez ich błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, że brak przedłożenia przez skarżącą oświadczenia małżonka o wyrażeniu zgody na uwzględnienie posiadanych przez niego zwierząt w obsadzie DJP stanowi niespełnienie warunku przyznania płatności ekologicznej, podczas gdy brak tego oświadczenia nie przesądza o niespełnieniu przesłanki materialnoprawnej, lecz stanowi brak formalny wniosku, podlegający uzupełnieniu w toku postępowania;
11. 5) § 2 ust 1 w zw. z § 9 ust. 3, 5 i 14 Rozporządzenia ekologicznego poprzez ich błędne zastosowanie i odmowę przyznania skarżącej płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) za rok 2015, mimo że skarżąca spełniała przesłanki przyznania tej płatności, w szczególności dotyczące prowadzenia produkcji ekologicznej oraz możliwości uwzględnienia spełnienia warunku obsady zwierząt z udziałem małżonka rolnika, co skutkowało bezpodstawnym odmówieniem przyznania płatności ekologicznej za rok 2015;
12. 6) § 16 ust. 1 Rozporządzenia ekologicznego poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na odmowie przyznania skarżącej refundacji kosztów transakcyjnych, mimo że skarżąca spełniła warunki przyznania płatności ekologicznej za rok 2015, a tym samym brak było podstaw do odmowy przyznania tego świadczenia.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zaskarżonej części oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.

Przeprowadzona przez sąd kontrola we wskazanym wyżej zakresie wykazała, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez oparcie decyzji na nieobowiązującym przepisie, co doprowadziło organy do błędnego uznania, że skarżąca nie spełnia warunków do przyznania wnioskowanej płatności.

Na wstępie rozważań w sprawie niniejszej zaznaczyć należy, że do złożonego przez skarżącą 16 czerwca 2015 r. wniosku o przyznanie płatności ekologicznych zastosowaniowe miały przepisy ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 349 ze zm.), dalej: "ustawa PROW 2014-2020" oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015r, poz. 370 ze zm.) – dalej "rozporządzenie ekologiczne" w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia przez stronę wniosku o przyznanie płatności.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego, płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, ze zm.), jeżeli:

1. 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
2. 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013 wynosi co najmniej 1 ha;
3. 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu;
4. 4) spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zobowiązanie ekologiczne obejmuje użytki rolne, zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności ekologicznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu, objęte obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48), dalej: "rozporządzenie nr 640/2014", a w przypadku, o którym mowa w art. 18 ust. 6 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014 - użytki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności ekologicznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu, objęte obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr 640/2014 (§ 6 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego).

Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91, dalej: "rozporządzenie nr 834/2007", oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia. W myśl natomiast § 9 ust. 2 rozporządzenia ekologicznego w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1-5 i 7-11 płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli ponadto rolnik wytworzył produkty rolnictwa ekologicznego w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 116, poz. 975 oraz z 2015 r. poz. 55 i 349), a w przypadku uprawy roślin dwuletnich wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli rolnik wytworzył te produkty w drugim roku uprawy rośliny dwuletniej.

Stosownie do § 11 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego płatność ekologiczna jest przyznawana do:

1. 1) gruntów ornych, na których występują uprawy wymienione w załączniku nr 4 do rozporządzenia - w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1-3, 5, 7-9 i 11 oraz wariantów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 4 lit. b i pkt 10 lit. b;
2. 2) trwałych użytków zielonych - w przypadku:
3. a) pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 5 i 11, jeżeli w trakcie realizacji tych pakietów grunty orne, na których jest uprawiana mieszanka wieloletnia traw albo mieszanka wieloletnia traw z motylkowatymi drobnonasiennymi, stały się trwałymi użytkami zielonymi,
4. b) pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 6 i 12;
5. 3) sadów, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia - w przypadku wariantów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 4 lit. a i c oraz pkt 10 lit. a i c.

Wysokość płatności ekologicznej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności za hektar gruntu i powierzchni gruntów, do których przysługuje płatność ekologiczna, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności (§ 12 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego). Wysokość stawek płatności, o których mowa w ust. 1, dla poszczególnych pakietów i ich wariantów jest określona w załączniku nr 8 do rozporządzenia (§ 12 ust. 2). Przy ustalaniu wysokości płatności ekologicznej uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa odpowiednio w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (§ 12 ust. 3).

Z powyższego wynika, że przedmiotowe płatności są przyznawane nie do całej powierzchni ewidencyjnej działki, ale do powierzchni działki rolnej, na której prowadzona jest działalność rolnicza i do powierzchni nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Stosownie do art. 58 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii. O ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu (art. 59 ust. 1 tego rozporządzenia).

Aby uzyskać płatność rolnik musi złożyć w wymaganym terminie prawidłowo wypełniony wniosek wraz z oznaczeniem działek i powierzchni obszaru użytkowanego rolniczo, co do którego ubiega się o otrzymanie danej płatności wraz ze zobowiązaniem do przestrzegania warunków przyznania płatności oraz wymogów ustanowionych dla realizowanych w ramach zobowiązania pakietów. Zadeklarowany w ten sposób obszar podlega weryfikacji organu, dokonywanej w drodze kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności.

W rozstrzyganej sprawie w wyniku kontroli administracyjnej wniosku skarżącej organ stwierdził nieprawidłowości skutkujące odmową przyznania wnioskowanych płatności. Organy, kwestionując prawidłowość wniosku o płatność ekologiczną skarżącej w odniesieniu do pakietów 1 i 2 przyjął, że wskazane we wniosku strony działki o nr ewidencyjnych 240, 242,245, 264 dzierżawione przez stronę od M.W. nie mogły zostać zgłoszone do płatności bowiem strona nie legitymowała się do nich tytułem prawnym. Organy powołały się w tym zakresie na treść art. 20 ust. 4 ustawy PROW 2014 -2020, zgodnie z którym jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny.

Jak trafnie wskazał organ odwoławczy powyższy przepis został wprowadzony do ustawy PROW 2014-2020 na mocy jej nowelizacji. Art. 20 ust.4 ustawy PROW 2014-2020 został dodany przez art. 3 ustawy z dnia 9 marca 2016 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r poz. 337) – dalej "ustawa nowelizująca". W myśl art. 5 ustawy nowelizującej ustawa ta wchodzi w życie z dniem 15 marca 2016 r. Zgodnie natomiast z jej art. 4 do płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 1, oraz do pomocy finansowej, o której mowa w ustawie zmienianej w art. 2 oraz w art. 3, a także do postępowań w sprawach dotyczących tych płatności i tej pomocy:

1. 1) wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy,
2. 2) zakończonych ostateczną decyzją wydaną na podstawie dotychczasowych przepisów, które zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy
3. - stosuje się przepisy dotychczasowe.

W ocenie sądu zatem organ w sposób nieuprawniony zastosował do wniosku strony złożonego w 2015 roku przepisy w brzmieniu znowelizowanym. Z cytowanych powyżej przepisów ustawy nowelizującej wynika bowiem, że art. 20 ust. 4 ustawy PROW 2014-2020, który wprowadza obowiązek posiadania tytułu prawnego do gruntów zgłaszanych do płatności, które wchodzą w skład zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, wszedł w życie z dniem 15 marca 2016 r., a zatem, nie obowiązywał w roku 2015, zaś postępowanie wszczęte wnioskiem strony z 16 czerwca 2015 r. niewątpliwie nie zostało zakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej.

A zatem skoro warunkiem przyznania wnioskowanej przez stronę płatności w 2015 roku było wyłącznie posiadanie deklarowanych gruntów rolnych i ich prawidłowe rolnicze wykorzystywanie to te właśnie okoliczności winien ustalić organ rozpoznający wniosek o płatności skarżącej. Obowiązkiem organu było zatem ustalenie i ocena, czy wnioskodawczyni faktycznie posiadała grunty rolne zgłoszone do płatności oraz czy użytkowała je rolniczo zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu ekologicznym.

W orzecznictwie sądów administracyjnych w odniesieniu do posiadania gruntów rolnych jako warunku przyznania wnioskowanych płatności za utrwalony uznać należy pogląd, zgodnie z którym pojęcie posiadania gruntów rolnych dla celów ubiegania się o pomoc ma swoisty zakres. Posiadanie gruntów rolnych należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Oznacza to, że można mieć tytuł prawny do gruntu rolnego, ale nie mieć uprawnienia do płatności oraz można posiadać grunty rolne bez tytułu prawnego, a nawet w złej wierze i z tego tytułu mieć prawo do uzyskania płatności, jeżeli grunty te są użytkowane rolniczo przez wnioskodawcę (por. wyrok NSA z 22 września 2023 r., sygn. akt I GSK 1235/22, LEX nr 3616963, wyrok NSA z 17 stycznia 2024 r., sygn. akt I GSK 1867/22, LEX nr 3658374). Pamiętać także należy, że rolnik wnioskujący o płatność nie jest zobowiązany do bezpośredniej pracy na gruntach, tzn. nie musi stosownych czynności agrotechnicznych wykonywać osobiście, rzecz jednak w tym, by dokonywane były one w jego imieniu.

W zależności od okoliczności, władanie gruntem może polegać także na zlecaniu osobom trzecim dokonania stosownych zabiegów, jednak istotne jest to, by rolnik wnioskujący o przyznanie płatności posiadał decyzyjność jak, co, gdzie i kiedy na dany grunt zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe. Istotą płatności jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje m.in. jakich i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych dokonywać zabiegów agrotechnicznych, podejmuje także decyzje o terminie zbioru plonów (por. także np. z wyrokami NSA: z 19 listopada 2021 r., I GSK 830/21 LEX nr 3331839; z 27 stycznia 2023 r., I GSK 577/22 LEX nr 3604872).

Wobec wadliwego zastosowania przez organ art. 20 ust. 4 ustawy PROW 2014-2020 do oceny wniosku skarżącej organ nie przeprowadził prawidłowych ustaleń w powyższym zakresie, a tym samym bezzasadnie odmówił skarżącej przyznania płatności do działek ewidencyjnych 240, 242,245, 264. W tym zakresie zarzuty skargi zasługiwały na uwzględnienie.

Natomiast za niezasadne sąd uznał pozostałe zarzuty zawarte w skierowanej do nie go skardze. W odniesieniu do płatności do działek AAP1, AAR1, AAŹ1 i BA1, na których strona we wniosku zadeklarowała w ramach pakietu 1 uprawę mieszkanki zbóż jarych trafnie w kontrolowanej decyzji wskazał organ odwoławczy, że z pisma z 1 sierpnia 2016 r. jednostki certyfikującej Ax. wynika, że na przedmiotowych gruntach znajdowała się uprawa pszenicy jarej z wsiewką z jęczmienia jarego. Zgodnie z treścią Załącznika 4 do rozporządzenia ekologicznego Tabela "Wykaz Roślin Objętych Płatnością Ekologiczną" ani mieszanka zbóż jarych ani pszenica jara z wsiewką jęczmienia jarego, nie była dotowana w ramach pakietu: 1 w 2015 r. Mieszanka zbożowa do upraw objętych płatnością ekologiczną w ramach pakietu 1. Uprawy rolnicze w okresie konwersji dodana została na mocy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2016 r. poz. 343), które weszło życie 15 marca 2016 r. A zatem prawidłowo przyjęły organy, że uprawa ta nie kwalifikowała się do przyznania płatności w 2015 r. Podobnie jak stwierdzona przez jednostkę certyfikująca uprawa pszenicy jarej z wsiewką z jęczmienia jarego bowiem w 2015 roku dozwolone były wyłącznie uprawy w tzw. "czystym siewie", a zatem uprawa pszenicy jarej co do zasady dotowanej jednak z wsiewką z jęczmienia jarego powoduje, że w ocenie sądu trafnie przyjęły organy, że uprawa ta nie została wymieniona w Załączniku 4 do rozporządzenia ekologicznego i prawidłowo odmówiły przyznania płatności.

Niezasadne są także zarzuty skargi odnoszące się do spełnienia przez skarżącą warunku obsady zwierząt w gospodarstwie z udziałem małżonka skarżącej w odniesieniu do pakietów 5 i 6.

W tym miejscu wskazać należy, że szczegółowe warunki przyznania płatności w ramach pakietu 5 Uprawy paszowe na gruntach ornych określa § 9 ust 3 rozporządzenia ekologicznego, zgodnie z którym płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli ponadto rolnik jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia utrzymywanych zgodnie z przepisami wymienionymi w ust. 1, których liczba, w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), wynosi co najmniej 0,3 DJP na hektar gruntów ornych i trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej i objętych obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr 640/2014 w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 5 i 11 oraz 6 i 12. W odniesieniu zaś do pakietu 6 Trwałe użytki zielone zgodnie z § 9 ust 4 rozporządzenia ekologicznego płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli ponadto rolnik jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, których liczba, w przeliczeniu na DJP, wynosi co najmniej 0,3 DJP na hektar wszystkich trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej.

Zgodnie z cytowanymi przepisami, gdy plon główny z deklarowanych w ramach tych pakietów działek przeznaczony jest na paszę, aby uzyskać płatność nie wystarczy prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007, rolnik musi też posiadać minimalną obsadę zwierząt w gospodarstwie. Przy czym stosownie do § 9 ust 5 rozporządzenia ekologicznego powyższe warunki uznaje się za spełnione jeżeli spełnia je małżonek rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności ekologicznej który wyraził pisemną zgodę na przyznanie płatności ekologicznej temu rolnikowi z uwzględnieniem określonych zwierząt, których małżonek tego rolnika jest posiadaczem. Wyrażając zgodę, małżonek rolnika, podaje numery identyfikacyjne zwierząt objętych tą zgodą (§ 9 ust.6 rozporządzenia ekologicznego). Przy czym powyższa zgoda małżonka winna być przez wnioskodawczynię dołączona do wniosku o przyznanie płatności (§ 18 ust.3 rozporządzenia ekologicznego).

W kontrolowanej sprawie organ ustalił, że skarżąca nie posiadała zwierząt ani zarejestrowanej siedziby stada, wraz z wnioskiem nie przedstawiła także zgody męża na uwzględnienie zwierząt z jego stada, a zatem trafnie organy uznały, że skarżąca nie spełniała warunków do przyznania wnioskowanej płatności.

W tym zakresie na uwzględnienie nie zasługiwały zarzuty skargi wskazujące na niewezwanie przez organ strony do uzupełnienia wniosku w zakresie brakującej zgody współmałżonka.

Zgodnie z § 17 ust 2 rozporządzenia ekologicznego w zw. z art. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 653) w roku 2015 wniosek o przyznanie płatności ekologicznej wraz z wymaganymi załącznikami należało złożyć do 15 czerwca 2015 r. Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) NR 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48) - dalej "rozporządzenie nr 640/2014" z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia po ostatecznym terminie złożenia wniosku ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 prowadzi do zmniejszenia o 1 % za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie. (...) Jeśli takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia.

Z powyższych przepisów wynika, że w 2015 roku kompletny wniosek o płatność ekologiczną należało złożyć do 15 czerwca 2015 r., zaś ostateczny termin na złożenie wniosku z załącznikami lub dokonanie zmian we wniosku upływał 10 lipca 2015 r., czyli w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie składania wniosków. Termin na złożenie wniosku o płatność ma charakter matarialnoprawny.

W kontrolowanej sprawie strona składając wniosek o płatność nie wskazywała na chęć wykorzystania zwierząt z gospodarstwa męża w celu wypełnienia warunków podjętego zobowiązania ekologicznego wobec powyższego organ nie mógł dostrzec braku wniosku w postaci niezałączenia wymaganego oświadczenia, a zatem nie miał podstaw do wyzywania strony o jego uzupełnienie. Z kolei fakt, iż termin na złożenie wniosku o płatność ma charakter materialnoprawny powoduje, że uchybienie terminowi prawa materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym. Powyższe oznacza zaś, niedopuszczalność dokonywania poprawek wniosku po upływie nieprzekraczalnego terminu (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/SZ 1102/16, wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 4506/15, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 20 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Bd 369/17 i wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Po 1478/17dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA").

Skoro ostateczny termin do usunięcia braków wniosku w rozpoznawanej sprawie upływał 10 lipca 2015 r., to organ ARiMR, po tym terminie, gdy strona powołała się na okoliczność wykorzystywania zwierząt z gospodarstwa męża, nie miał obowiązku wzywania strony do złożenia oświadczenia męża skarżącej o wyrażeniu zgody na przyznanie jej płatności z uwzględnieniem określonych, posiadanych przez niego zwierząt, bowiem zgoda taka nie mogła być już skutecznie dołączona do wniosku.

Zasadnie także organy wskazują, że w odniesieniu do wnioskodawczyni w zakresie pakietu 5 nie miał zastosowania wyjątek określony w § 9 ust. 14 rozporządzenia ekologicznego. W tym miejscu podkreślić należy, że w złożonym w 2015 roku wniosku w odniesieniu do pakietu 5. 1 Uprawy paszowe na gruntach ornych strona zadeklarowała uprawę mieszanki traw wieloletnich i motylkowatych drobnonasiennych z przeznaczeniem na nawóz zielony. Zgodnie z § 9 ust. 14 rozporządzenia ekologicznego jeżeli rośliny motylkowate drobnonasienne, trawy lub ich mieszanki uprawiane w plonie głównym w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 5 lub 11 zostaną wykorzystane w danym roku jako nawóz zielony na określonych gruntach, płatność ekologiczna do tych gruntów jest przyznawana w danym roku bez spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 3 (warunku posiadania określonej obsady zwierząt), chyba że w poprzednich latach realizacji zobowiązania ekologicznego płatność ekologiczna do tych gruntów została już raz przyznana bez spełnienia warunku, o którym mowa w ust.

3. Wskazany przepis wymaga aby deklarowana uprawa w dany roku została przeznaczona na nawóz zielony. Omawiany wyjątek nie dotyczył w 2015 roku uprawy roślin wieloletnich, a taką uprawę zadeklarowała skarżąca, ponadto strona sama wyjaśniła, że plony z tej uprawy zostały przeznaczone na paszę dla zwierząt z gospodarstwa jej męża. Tym samym trafne jest stanowisko organów o braku podstaw do przyznania wnioskowanych płatności.

Końcowo w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy PROW 2014-2020 i przepisów kodeksu postępowania administracyjnego art. 7 i art. 77§ 1 k.p.a. dotyczących postępowania dowodowego należy wyjaśnić, że w odróżnieniu od postępowania administracyjnego uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego, w przypadku postępowań uregulowanych w ustawie PROW, ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 k.p.a., ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 27 ust. 1 ustawy PROW).

Nadto nie nałożył na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. W art. 27 ust. 2 ustawy RROW, przyjęto bowiem zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność i działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (por. wyrok NSA z 11 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 2180/18).

Reasumując, wadliwość zastosowania przez organy do oceny wniosku skarżącej przepisów nieobowiązujących w 2015 roku uzasadniała konieczność ponownego rozpoznania wniosku skarżącej o płatność ekologiczną w oparciu o prawidłowe przepisy prawa materialnego i ponowną ocenę spełnienia przez stronę warunków do jej przyznania.

Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).

d.cz.