Uzasadnienie
A.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na pismo Dyrektora Centrum Egzaminów Medycznych (CEM) w Łodzi z 30 lipca 2025 r. informujące o odrzuceniu jego wniosku zgłoszeniowego o przystąpienie do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (PES) w dziedzinie [...] i [...].
Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył w Systemie Monitorowania Kształcenia Pracowników Medycznych (SMK) wniosek zgłoszeniowy do PES w dziedzinie [...] i [...] w sesji jesiennej 2025 r. CEM ustaliło, że w SMK, za pomocą którego składane są wnioski zgłoszeniowe do PES, brak informacji o dacie uzyskania potwierdzenia zakończenia szkolenia specjalizacyjnego przez skarżącego. Pismem z 23 lipca 2025 r. CEM wystąpiło do Dyrektora Wydziału Zdrowia i Polityki Społecznej Zachodniopomorskiego Urzędu Wojewódzkiego o udzielenie informacji o terminie zakończenia szkolenia specjalizacyjnego przez A.M. Pismem z 28 lipca 2025 r. Dyrektor Wydziału Zdrowia i Polityki Społecznej Zachodniopomorskiego Urzędu Wojewódzkiego wskazał, że strona uzyskała potwierdzenie zakończenia szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie [...] i [...] 25 maja 2014 r.
Pismem z 30 lipca 2025 r. Dyrektor CEM poinformował skarżącego, że jego wniosek zgłoszeniowy do PES został odrzucony. Wyjaśnił, że PES jest organizowany na zasadach określonych w art. 16rb - 16x ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2024 r. poz. 1287 ze zm.) – dalej "u.z.l" i rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 maja 2023 r. w sprawie specjalizacji lekarzy i lekarzy dentystów(Dz.U. z 2023 r. poz. 975). Zgodnie z art. 16t ust. 5 u.z.l. lekarz może przystąpić do PES w okresie 5 lat od dnia potwierdzenia zakończenia szkolenia specjalizacyjnego, o którym mowa w art. 16r. ust. 6 pkt 1, albo od dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 16 ust. 7 albo ust.
9. Unormowanie to zostało wprowadzone w wyniku nowelizacji u.z.l., która weszła w życie 8 sierpnia 2020 r. dlatego wobec lekarzy i lekarzy dentystów, którzy uzyskali potwierdzenie zakończenia szkolenia specjalizacyjnego przed dniem wejścia w życie tej noweli, zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 16 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw, okres pięcioletni rozpoczął bieg od daty wejścia wżycie tych przepisów. Powyższe oznacza, że lekarze Ci mogą przystąpić do PES najpóźniej do 8 sierpnia 2025 r. W myśl § 25 ust. 1 rozporządzenia z dnia 4 maja 2023 r. PES jest organizowany corocznie w dwóch sesjach egzaminacyjnych: wiosennej – od 1 marca do 31 maja oraz jesiennej – od 1 października do 20 grudnia. Uwzględniając terminarz sesji egzaminacyjnych należy przyjąć, że ostatnią sesją, do której wnioskodawca mógł się zgłosić i przystąpić do egzaminu była sesja wiosenna 2025 r. Stąd też wniosek o przystąpienie do PES w sesji jesiennej 2025 r. został odrzucony.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało doręczone wnioskodawcy przesyłką zwykłą z systemy śledzenia przesyłek Poczty Polskiej wynika, że przesyłka została dostarczona do skrzynki oddawczej adresata 8 sierpnia 2025 r. 12 sierpnia 2025 r. skarżący skierował do CEM "odwołanie od decyzji Dyrektora Centrum Egzaminów Medycznych" o odrzuceniu wniosku o dopuszczenie do PES, w którym w całości zaskarżył tę decyzję i wnosił o jej uchylenie, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Minister Zdrowia pismem z 25 sierpnia 2025 r. potwierdził prawidłowość stanowiska Dyrektora CEM zawartego w piśmie z 30 lipca 2025 r. w zakresie obowiązujących w tej materii regulacji prawnych, które uzasadniały odrzucenie wniosku zgłoszeniowego skarżącego.
8 września 2025 r. do CEM wpłynęła skarga A.M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na pismo Dyrektora Centrum Egzaminów Medycznych (CEM) w Łodzi z 30 lipca 2025 r. Zaskarżonej czynności zarzucił on:
- 1) błędną wykładnię art. 16t ust. 5 u.z.l. oraz art. 23 ustawy nowelizującej z 16 lipca 2020 r. przez przyjęcie, że pięcioletni okres na przystąpienie do PES upływał przed rozpoczęciem sesji jesiennej 2025 r., mimo że z literalnego brzmienia przepisów wynika, że upływa on dopiero 8 sierpnia 2025 r.,
- 2) naruszenie zasady ochrony praw nabytych oraz zaufania obywatela do państwa (art. 2 Konstytucji RP) przez odmowę dopuszczenia do egzaminu, mimo zachowania ustawowego terminu, co skutkuje faktycznym pozbawieniem skarżącego możliwości realizacji przyznanego ustawą prawa w pełnym, przewidzianym przez ustawodawcę okresie, co narusza fundamenty pewności prawa i przewidywalności działań organów administracji,
- 3) naruszenie zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) przez oparcie decyzji wyłącznie na harmonogramie sesji egzaminacyjnej, bez uwzględnienia nadrzędnych przepisów prawa, nadrzędnych przepisów ustawowych oraz szczególnych okoliczności (w tym skutków pandemii COVID-19), co stanowi naruszenie zasady proporcjonalności wynikającej z art. 2 Konstytucji RP oraz hierarchii źródeł prawa, prowadząc do arbitralnego pozbawienia skarżącego ustawowo gwarantowanego uprawnienia,
- 4) pominięcie nadzwyczajnych okoliczności faktycznych - m.in. wpływu pandemii COVID-19 na ograniczenia w organizacji egzaminów w latach 2020-2023, w tym ograniczeń organizacyjnych i zdrowotnych spowodowanych pandemią COVID-19, które w sposób obiektywny i niezależny od skarżącego zmniejszyły faktyczną dostępność PES, co stanowi naruszenie obowiązku wszechstronnego rozpatrzenia sprawy i prowadzi do rozstrzygnięcia oderwanego od realiów faktycznych,
- 5) niezastosowanie wykładni prokonstytucyjnej i ochronnej przez odstąpienie od utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych (m.in. w sprawach dotyczących dostępu do pytań egzaminacyjnych), która nakazuje interpretować przepisy w sposób zapewniający pełną realizację praw obywatela, prowadzi do wykładni sprzecznej z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, a w konsekwencji do nieuzasadnionego ograniczenia prawa skarżącego do przystąpienia do egzaminu,
- 6) odejście od dotychczasowej praktyki organów egzaminacyjnych, które w analogicznych przypadkach wykazywały elastyczność interpretacyjną, dopuszczając lekarzy do egzaminu mimo formalnych barier i mimo formalnego przekroczenia terminu, co potwierdza możliwość elastycznego, celowościowego stosowania prawa w sytuacjach uzasadnionych merytorycznie, co sprawia, że odrzucenie wniosku, przy zachowaniu ustawowego terminu, stanowi odejście od utrwalonej praktyki i narusza zasadę równego traktowania podmiotów znajdujących się w porównywalnej sytuacji,
- 7) pominięcie terminu faktycznego złożenia wniosku, który nastąpił przed 8 sierpnia 2025 r. tj. przed upływem terminu ustawowego,
- 8) zignorowanie orzecznictwa sądów administracyjnych, które nakazuje dokonywanie wykładni pro konstytucyjnej w sprawach dotyczących praw obywateli (np. w zakresie jawności pytań egzaminacyjnych),
- 9) nieuwzględnienie w decyzji szczególnych okoliczności zdrowotnych skarżącego, wynikających z załączonej dokumentacji medycznej obejmującej pilne zabiegi neurochirurgiczne kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego w 2024 r. oraz wcześniejsze hospitalizacje w latach 2020-2024, w tym w dniach 16-20 kwietnia 2020 r., kiedy skarżący przebywał na oddziale Chorób Zakaźnych w Szczecinie z powodu zapalenia płuc wywołanego zakażeniem SARS-CoV-2, doświadczając również objawów postcovidowych (m.in. szybka męczliwość, stany depresyjne). Dodatkowo należy podkreślić, że skarżący przez cały ten okres wykonywał obowiązki lekarza w warunkach znacznego niedoboru kadry medycznej, zwłaszcza w szpitalach powiatowych takich jak SPZZOZ w G., gdzie występują istotne deficyty lekarzy specjalistów. Zjawisko to nasiliło się w wyniku pandemii COVID-19 i jego skutki są nadal odczuwalne, m.in. poprzez konieczność pracy ponadnormatywnej, częste dyżury, ograniczoną rotację kadry i permanentne przeciążenie systemu ochrony zdrowia. W takich warunkach skarżący nie miał realnych możliwości pogodzenia obowiązków zawodowych z przygotowaniem i przystąpieniem do egzaminu specjalizacyjnego. Pominięcie tych istotnych okoliczności przez organ narusza art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a także zasady proporcjonalności, równego traktowania i rzetelnego rozpatrzenia sprawy, uniemożliwiając uznanie wystąpienia obiektywnej, niezależnej przeszkody w przystąpieniu do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego,
- 10) pominięcie przez organ w ocenie, że nie dochowano wobec skarżącego obowiązku pouczenia o kluczowych okolicznościach mających wpływ na możliwość przystąpienia do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego, co przejawia się w szczególności w braku jakiejkolwiek informacji o istotnych zmianach w komunikacie dotyczącym zasad kwalifikacji do PES, który to komunikat został opublikowany na stronie internetowej Centrum Egzaminów Medycznych dopiero w dniu 18 listopada 2024 roku, podczas gdy nowe regulacje nie były dostępne w terminie umożliwiającymi zapoznanie się z nimi i podjęcie odpowiednich działań, jak również nie przekazano również żadnych informacji na ten temat ani od CEM, ani od Okręgowej Izby Lekarskiej, co w istotny sposób ograniczyło prawo do skutecznego korzystania z uprawnień przysługujących skarżącemu na mocy przepisów prawa.
Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez dopuszczenie do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego w sesji jesiennej 2025 r., ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia z uwzględnieniem wszystkich przedstawionych okoliczności oraz dokumentacji medycznej, przy przyjęciu wykładni zgodnej z celem ustawy oraz zasadą proporcjonalności oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Centrum Egzaminów Medycznych w Łodzi wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że w jego ocenie nie budzi wątpliwości interpretacja art. 23 ustawy z dnia 16 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw. In extenso stanowi on bowiem, że termin 5-letni na przystąpienie do PES liczony jest "od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w odniesieniu do zdarzeń określonych w tych przepisach, które nastąpiły przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy". Z unormowania tego wynika więc, że wobec lekarzy i lekarzy dentystów, którzy uzyskali potwierdzenie zakończenia szkolenia specjalizacyjnego przed wejściem w życie tej noweli, okres pięcioletni rozpoczął bieg od daty wejścia w życie tych przepisów, czyli od dnia 8 sierpnia 2020 r. Nie można zatem podzielić stanowiska skarżącego, że "przyjęta przez CEM wykładnia w praktyce skraca ten okres, co pozostaje w sprzeczności z celem regulacji oraz zasadami państwa prawa".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 13 października 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 717/25 odrzucił skargę A.M. na informację Dyrektora Centrum Egzaminów Medycznych w Łodzi z 30 lipca 2025 r. w przedmiocie odrzucenia wniosku zgłoszeniowego o przystąpienie do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego w dziedzinie [...] [...].
W wyniku skargi kasacyjnej wniesionej przez stronę Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 24 marca 2026 r. sygn. akt
II GSK 230/26 uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawiona przez sąd I instancji argumentacja stanowiąca powtórzenie stanowiska organu, pozbawiona odniesienia się do stanowiska doktryny i orzecznictwa wyrażonego na tle regulacji związanych z procedurą przeprowadzania państwowego egzaminu specjalizacyjnego, jak również skutków, jakie przedmiotowe pismo wywołało względem skarżącego nie przekonuje o prawidłowości zastosowania w tej sprawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W szczególności sąd nie rozważył w sposób dostateczny, czy pismo informujące o odrzuceniu wniosku o przystąpienie do PES posiada wskazywane w doktrynie i orzecznictwie cechy decyzji administracyjnej, a więc, czy jest wydane przez organ administracji i określa sytuację prawną lub obowiązek indywidualnie oznaczonego podmiotu w konkretnie określonej sprawie, co powodowałoby, że powinno być traktowane jako czynność podjęta w postępowaniu administracyjnym ze wszystkimi tego konsekwencjami.
Z mających zastosowanie w niniejszej sprawie regulacji dotyczących wykonywania zawodu lekarza, przewidujących możliwość ubiegania się przez lekarza o określoną specjalizację, wynika bezspornie konieczność zaliczenia stosownego egzaminu przeprowadzanego przez właściwy podmiot według zasad określonych w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy. Konieczne w sprawie było więc rozważenie, czego sąd I instancji nie uczynił, czy w świetle aktualnego orzecznictwa i literatury prawniczej możliwe jest zaakceptowanie poglądu Dyrektora CEM, że efekt weryfikacji wniosku o przystąpienie do PES, nie stanowi decyzji administracyjnej ani innej czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., zatem nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, a w istocie wobec tego, że nie może być kwestionowane przed żadnym innym podmiotem czy sądem, to strona pozostaje bez przewidywanej Konstytucją RP ochrony sądowej, czy też pogląd ten jako nieuprawniony, nie może być podzielony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie rozważań w sprawie niniejszej podkreślić należy, że rozpoznając przedmiotową skargę sąd działał w warunkach związania wydanym w tej sprawie orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 marca 2026 r. sygn. akt II GSK 230/26 na skutek skargi kasacyjnej A.M. wniesionej od postanowienia WSA w Łodzi z 13 października 2025 r. sygn. akt III SA/Łd 717/25 odrzucającego wniesioną przez niego skargę. Postanowieniem z 24 marca 2026 r. NSA uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. Zgodnie z art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143) - dalej: "p.p.s.a." sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie sądu administracyjnego wykładnią prawa, o jakiej mowa w art. 190 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z poglądem wyrażonym we wcześniejszym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak też nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania sformułowanych przez sąd wyższej instancji.
Z uwagi na powyższe, przed przystąpieniem do oceny zasadności wniesionej skargi, w związku z wcześniej wydanym postanowienie tutejszego sądu o jej odrzuceniu i rozstrzygnięciem NSA uchylającym to postanowienie, konieczną była ponowna ocena jej dopuszczalności. Ocena ta wiązała się z odpowiedzią na pytanie czy w sprawie mamy do czynienia z czynnością określoną w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, czy też zaskarżone pismo nie ma takiego charakteru.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 16 rb ust. 1 u.z.l. lekarz, który ukończył przedostatni rok szkolenia specjalizacyjnego albo który uzyskał potwierdzenie zakończenia szkolenia specjalizacyjnego, o którym mowa w art. 16r. ust. 6 pkt 1, oraz lekarz, który uzyskał decyzję, o której mowa w art. 16 ust. 7 albo 9, mogą wystąpić do dyrektora CEM z wnioskiem o przystąpienie do PES. Z art. 16 rb ust. 3 tej ustawy wynika zaś, że wniosek, o którym mowa w ust. 1, składa się za pomocą SMK (System Monitorowania Kształcenia Pracowników Medycznych). Zgłoszenie jest zatem utożsamiane z wypełnieniem i przesłaniem do CEM wniosku za pomocą tego systemu. (...) Czynność ta inicjuje postępowanie w sprawie, które ostatecznie winno zostać zakończone wydaniem dyplomu potwierdzającego uzyskanie tytułu specjalisty (R. Kubiak [w:] Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Komentarz, wyd. III, red. E. Zielińska, Warszawa 2022, art. 16(t).
Przystąpienie do PES ograniczone jest terminem określonym w art. 16t ust. 5 u.z.l. Zgodnie z tym przepisem lekarz może przystąpić do PES w okresie 5 lat od dnia potwierdzenia zakończenia szkolenia specjalizacyjnego, o którym mowa w art. 16r. ust. 6 pkt 1, albo od dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 16 ust. 7 albo ust. 9.
Sprawa niniejsza jest jedną z trzech skarg, które wpłynęły do tutejszego sądu związanych z brakiem możliwości przystąpienie do egzaminu PES z uwagi na upływ terminu o którym mowa w art. 16t ust. 5 u.z.l. Jedynie jednak w rozstrzyganej sprawie skarżący złożył wniosek o przystąpienie do egzaminu PES z wykorzystaniem przeznaczonego do tego celu systemu SMK, a zatem inicjując prawidłowo postępowanie w sprawie przystąpienie do PES. W dwóch pozostałych sprawach wnioski nie zostały złożone, a Dyrektor CEM jedynie w pismach skierowanych do lekarzy poinformował ich o aktualnie obowiązującym stanie prawnym uniemożliwiającym im przystąpienie do egzaminu z uwagi na upływ terminu do jego złożenia. W sprawach tych (sygn. akt III SA/Łd 955/25 i III SA/Łd 307/25) tutejszy sąd odrzucił skargi lekarzy uznając, iż pisma Dyrektora CEM nie mają charakteru czynności o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., zaś Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II GSK 1613/26 i II GSK 958/26) oddalił skargi kasacyjne od powyższych postanowień.
W stanie faktycznym kontrolowanej sprawy, inaczej niż w sprawach przytoczonych powyżej, skarżący złożył skutecznie wniosek o przystąpienie do PES za pomocą systemu SMK inicjując postępowanie w sprawie przystąpienia do PES. Następnie po formalnej weryfikacji tego wniosku, polegającej na ustaleniu daty zakończenia szkolenia specjalizacyjnego przez skarżącego, Dyrektor CEM orzekł o odrzuceniu złożonego przez stronę wniosku.
W ocenie sądu rozstrzygnięcie to zapadło poza procedurą regulowaną przepisami k.p.a. lub ordynacji podatkowej, ma charakter władczy i jednostronny, skierowane jest do oznaczonego adresata, a podstawą jego wydania są przepisy prawa administracyjnego materialnego (por. postanowienie NSA z 16 listopada 2021 r. sygn. akt II GSK 1992/21 LEX nr 3278886). W ocenie sądu w rozstrzyganej sprawie zachodzi także bezpośredni związek między działaniem organu administrującego Dyrektora CEM, a zakresem uprawnień skarżącego. Odrzucenie wniosku skarżącego jest bowiem równoznaczne w skutkach z odmową dopuszczenia do PES, a zatem pozbawiło skarżącego możliwości uzyskania uprawnień lekarza specjalisty w oparciu o odbyte i zakończone wynikiem pozytywnym szkolenie specjalizacyjne skutkując koniecznością jego powtórzenia w celu uzyskania ponownie możliwości przystąpienia do PES. (por. Postanowienie NSA z 16.11.2021 r., II GSK 1992/21, LEX nr 3278886). Upływ bowiem 5 letniego terminu o którym mowa w art. 16t ust. 5 u.z.l. pozbawia lekarza możliwości przystąpienia do PES w oparciu o odbyte szkolenie specjalizacyjne.
Okoliczność, że przepisy ustawy jak i przepisy wydanego na jej podstawie rozporządzenia nie przewidują przeprowadzenia procesu uzyskania specjalizacji w drodze postępowania administracyjnego zakończonego decyzją. Nie zmienia faktu, że odrzucenie wniosku o PES wobec niespełnienia określonego warunku, wynikającego z przepisów prawa, pozbawia skarżącego możliwości uzyskania uprawnień lekarza w zakresie danej specjalizacji, a zatem jest czynnością podlegającą kontroli sądu.
Z przepisu art. 16 t ust. 5 u.z.l. wynika uprawnienie lekarza do przystąpienia do PES w okresie 5 lat od przewidzianych w nim zdarzeń, zatem przepis ten przewiduje uprawnienie osoby zainteresowanej do przystąpienia do egzaminu PES i uzyskania specjalizacji z zakresu medycyny, natomiast odrzucenie jej wniosku o PES, które de facto jest równoznaczne w skutkach z niedopuszczenie jej do tego egzaminu skutkuje pozbawieniem tego prawa. Powyższe w ocenie sądu oznacza, że na etapie postępowania weryfikującego złożony przez skarżącego wniosek została rozstrzygnięta jego indywidualna sprawa z zakresu administracji publicznej.
Zatem dokonane w kontrolowanej sprawie odrzucenie wniosku o PES jest czynnością, która wprawdzie nie ma charakteru decyzji lub postanowienia, ale jest podejmowana w sprawie indywidualnej, mającej charakter publicznoprawny i dotyczącej uprawnienia wynikającego z przepisów prawa podlegającą kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Dokonując oceny warunków umożliwiających wystąpienie do sądu administracyjnego ze skargą na akt lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wskazać należy, że zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. W rozstrzyganej sprawie zaskarżona czynność miała miejsce 30 lipca 2024 r., o czynności tej, jak wynika z ustaleń poczynionych przez sąd, skarżący został powiadomiony najwcześniej 8 sierpnia 2025 r, a na pewno 12 sierpnia 20205 r. w tej bowiem dacie wniósł "odwołanie" do Ministra Zdrowia. Z zachowaniem terminu 8 września 2025 r. (7 września 2025 r. była to bowiem niedziela) wystąpił do tutejszego sądu ze skargą na powyższą czynność. A zatem skargę strony uznać należy za dopuszczalną.
Przechodząc do oceny zaskarżonej czynności przypomnieć należy zgodnie z art. 16 rb ust. 1 u.z.l lekarz, który ukończył przedostatni rok szkolenia specjalizacyjnego albo który uzyskał potwierdzenie zakończenia szkolenia specjalizacyjnego, o którym mowa w art. 16r. ust. 6 pkt 1, oraz lekarz, który uzyskał decyzję, o której mowa w art. 16 ust. 7 albo 9, mogą wystąpić do dyrektora CEM z wnioskiem o przystąpienie do PES.
Zgodnie z art. 16rc ust. 1 u.z.l. organizatorem PES jest CEM. Z ustawy wynika, że do zadań CEM należy przyjmowanie wniosku za pomocą systemu SMK, dyrektor CEM wzywa wnioskodawcę do uzupełninia braków formalnych wniosku i zawiadamia, że konsekwencją ich nieuzupełnienia w terminie jest potraktowanie wniosku jako niezłożonego (art. 16 rb ust. 4 u.z.l.). Dyrektor CEM zawiadamia wnioskodawcę o miejscu i terminie egzaminu oraz nadanym numerze kodowym. (art. 15 rb ust. 5 u.z.l.). Dyrektor CEM podejmuje także rozstrzygnięcie w sprawie unieważnienia PES. Unieważnienie PES w całości albo w części następuje wobec osoby, która przystąpiła do egzaminu, a nie była do tego uprawniona (art. 16s ust. 11 i 12 u.z.l.).
Lekarz może przystąpić do PES w okresie 5 lat od dnia potwierdzenia zakończenia szkolenia specjalizacyjnego, o którym mowa w art. 16r ust. 6 pkt 1, albo od dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 16 ust. 7 albo 9.
Z przytoczonych przepisów w sposób jednoznaczny wynika, że koniecznym warunkiem przystąpienia do PES jest po pierwsze, uzyskanie potwierdzenia zakończenia szkolenia specjalizacyjnego, zaś po drugie, przystąpienie do tego egzaminu w terminie 5 lat od dnia potwierdzenia zakończenia szkolenia specjalizacyjnego.
Przepis art. 16t ust. 5 u.z.l. został dodany przepisem art. 1 pkt 42 ustawy z dnia 16 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 1291). Zgodnie z art. 23 ustawy zmieniającej termin, o którym mowa w art. 16t ust. 5 u.z.l. w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, jest liczony od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w odniesieniu do zdarzeń określonych w tym przepisie, które nastąpiły przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.
Stosownie zaś do art. 28 ustawy zmieniającej ustawa ta w intersującym dla sprawy zakresie weszła w życie 8 sierpnia 2025 r. a zatem dla lekarzy, którzy potwierdzenie zakończenia szkolenia specjalizacyjnego uzyskali przed tą datą, termin na przystąpienie do PES upływał 8 sierpnia 2025 r.
A zatem w odniesieniu do skarżącego, który potwierdzenie zakończenia szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie [...] i [...] uzyskał 25 maja 2014 r. termin na przystąpienie do PES upływał 8 sierpnia 2025 r. Strona zaś przed tą datą złożyła jedynie wniosek o przystąpienie do PES. Tymczasem z literalnej wykładni przywołanych przepisów wynika, że warunkiem zachowania uprawnienia do przystąpienia do egzaminu specjalizacyjnego w okresie 5 lat od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej było przystąpienie do egzaminu. Ze względu na zasady organizacji PES corocznie w dwóch sesjach wiosennej i jesiennej w celu zachowania uprawnienia należało przystąpić do egzaminu w sesji wiosennej trwającej od 1 marca do 31 maja.
Zgodnie z art. 16 rb ust. 5 u.z.l. wniosek o przystąpienie do PES składa się w terminie do dnia 31 lipca każdego roku dla sesji jesiennej albo do dnia 31 grudnia każdego roku dla sesji wiosennej. Do terminu zgłoszenia nie stosuje się przepisów art. 58-60 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Termin z art. 16t ust. 5 u.z.l. ma charakter materialnoprawny, jest terminem prekluzyjnym nie stosuje się do niego przepisów k.p.a nie podlega on przedłużaniu przywracaniu. Jego upływ skutkuje utratą przez stronę uprawnienia do przystąpienia do PES w oparciu o odbyte szkolenie specjalizacyjne. Prawidłowo zatem Dyrektor CEM uznał, że brak zachowania przez stronę powyższego terminu wywołuje skutek w postaci utraty prawa do udziału w egzaminie PES.
Z uwagi na powyższe za niezasadne uznać należało zarzuty skargi odwołujące się do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia powodów nie przystąpienia przez stronę do egzaminu w terminie okoliczności te bowiem nie miały żadnego znaczenia w sprawie.
A zatem mimo, że przepisy u.z.l. nie przewidują wprost dla dyrektora CEM kompetencji do odrzucenia niedopuszczalnego wniosku o przystąpienie do PES, to jednak skoro CEM jest organizatorem tego egzaminu, a w razie przystąpienie do PES osoby nieuprawnionej Dyrektorowi CEM przysługuje uprawnienie, a wręcz obowiązek unieważnienia egzaminu takiego zdającego w terminie 14 dni od dnia powzięcia informacji o przyczynach uzasadniających unieważnienie (art. 16 s ust. 11 i 12 u.z.l.) uznać należało, że czynność polegająca na odrzuceniu niedopuszczalnego wniosku o PES została podjęta prawidłowo czyniąc wniesioną skargę niezasadną.
Końcowo wskazać jeszcze należy, że w sprawie organ nie naruszył także objętych skargą przepisów Konstytucji RP tj. art. 2 oraz art. 31 ust. 3 ustawy zasadniczej. Ustawodawca nałożył bowiem na wszystkich lekarzy obowiązek zdania egzaminu specjalizacyjnego w ciągu 5 lat od zakończenia szkolenia specjalizacyjnego. Zaś wprowadzając tę regulację w życie prawodawca umożliwił lekarzom, którzy wcześniej zakończyli swoje szkolenia specjalizacyjne przystąpienie do egzaminu PES w ciągu 5 lat od wejścia w życie nowej regulacji prawnej. A zatem skarżący, który ukończył swoje szkolenie specjalizacyjne w 2014 roku, miał de facto znacznie więcej niż 5 lat na zdanie egzaminu specjalizacyjnego i z akt sprawy wynika, że wielokrotnie podejmował próbę jego zdania lecz z negatywnym skutkiem.
W tym stanie rzeczy skarga, na podstawie art. 151 p.p.s.a., podlegała oddaleniu.
d.cz.