Uzasadnienie
Postanowieniem z 26 marca 2026 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: DIAS) stwierdził uchybienie przez K. R. (dalej: skarżący) terminowi do wniesienia sprzeciwu od wezwania tego organu z 29 grudnia 2025 r. do wniesienia opłaty dodatkowej za przejazd autostradą.
Wezwanie dotyczyło opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł, związanej z przejazdem 2 marca 2023 r. o godz. 17:20 pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] po płatnym odcinku autostrady A4 w rejonie węzła [...]. Według danych Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców skarżący był właścicielem pojazdu w dniu stwierdzonego naruszenia obowiązku wniesienia opłaty za przejazd.
Organ podał, że wezwanie z 29 grudnia 2025 r. wysłano na adres: ul. [...]. Przesyłka była awizowana 5 stycznia 2026 r. o godz. 10:47 oraz ponownie 13 stycznia 2026 r. o godz. 7:25. Nie została podjęta z placówki pocztowej, wobec czego organ uznał ją za doręczoną 19 stycznia 2026 r. Przesyłkę zwrócono nadawcy 20 stycznia 2026 r.
Pismem z 17 marca 2026 r., złożonym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. i przekazanym DIAS zgodnie z właściwością 25 marca 2026 r., skarżący zakwestionował obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej. Wskazał, że przejazd został opłacony, ponieważ kupił za gotówkę papierowy bilet autostradowy na stacji paliw ORLEN w S. Podniósł ponadto, że wcześniej nie otrzymał korespondencji dotyczącej tej sprawy. Pismem sporządzonym 23 marca 2026 r., nadanym 24 marca 2026 r. i doręczonym organowi 25 marca 2026 r., wniósł także sprzeciw bezpośrednio do DIAS.
Organ przyjął, że zgodnie z art. 37gf ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2023 r., czternastodniowy termin do wniesienia sprzeciwu rozpoczął bieg po doręczeniu wezwania 19 stycznia 2026 r. i upłynął 2 lutego 2026 r. W konsekwencji pismo z 17 marca 2026 r. uznał za wniesione 43 dni po terminie. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wyjaśnił, że postępowanie w sprawie opłaty dodatkowej ma charakter uproszczony, a w zakresie postępowania wywołanego sprzeciwem odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy k.p.a., a do sprzeciwu wniesionego po terminie stosuje się art. 134 k.p.a., który zobowiązuje organ do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu i wyłącza w takim przypadku merytoryczne rozpoznanie zarzutów dotyczących opłaty dodatkowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w całości. Zarzucił, że zostało ono oparte na błędnym założeniu o skutecznym doręczeniu wezwania z 29 grudnia 2025 r. Wyjaśnił, że korespondencję skierowano do lokalu nr 4, podczas gdy jego właściwym, od wielu lat używanym i zgłoszonym adresem jest ul. [...]. Pod adresem obejmującym lokal nr 4 skarżący nie mieszkał, nie mógł zatem odebrać przesyłki ani dowiedzieć się o treści wezwania. Zdaniem skarżącego brak skutecznego doręczenia wezwania oznaczał, że termin do wniesienia sprzeciwu w ogóle nie rozpoczął biegu.
Skarżący wskazał również, że samo postanowienie z 26 marca 2026 r. organ ponownie skierował do lokalu nr 4. Według jego oświadczenia korespondencja dotarła do niego 30 marca 2026 r. dlatego, że listonosz przekazał ją do właściwego lokalu nr 8. Na potwierdzenie adresu skarżący powołał kopie prawa jazdy, dowodu rejestracyjnego, informacji PIT otrzymanej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za 2025 r. oraz decyzji Urzędu Miejskiego w S. z lutego 2026 r. dotyczącej podatku od nieruchomości. Podniósł, że ewentualna nieprawidłowość danych adresowych nie wynikała z jego winy, a zakończenie postępowania bez wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy lokalem nr 4 i lokalem nr 8 było przedwczesne.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Organ wyjaśnił, że właściciela pojazdu ustalił na podstawie danych CEPiK, natomiast adres korespondencyjny skarżącego na podstawie Systemu Rejestracji Centralnej SeRCe, stanowiącego część Centralnego Rejestru Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników. Według danych SeRCe od 17 lutego 2020 r. do 24 marca 2026 r. jako adres skarżącego, w tym adres do doręczeń, figurował adres ul. [...]. Od 25 marca 2026 r. w systemie widniał adres ul. [...]. Organ uznał zatem, że w chwili wysłania i awizowania wezwania z 29 grudnia 2025 r. posłużył się adresem właściwym według danych ewidencyjnych.
Jednocześnie organ przyznał, że w dniu nadania postanowienia z 26 marca 2026 r. adres obejmujący lokal nr 4 był już błędny, ponieważ od poprzedniego dnia w systemie figurował lokal nr 8. Organ stwierdził, że nie są mu znane przyczyny użycia przy wysyłce postanowienia adresu obowiązującego w systemie do 24 marca 2026 r. Podtrzymując stanowisko co do uchybienia terminu, organ wskazał, że art. 134 k.p.a. ma charakter bezwarunkowy, a każde przekroczenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia zobowiązuje do stwierdzenia uchybienia. Dodał, że gwarancje procesowe strony zabezpiecza możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu na podstawie art. 58 i art. 59 k.p.a. Zarzut uiszczenia opłaty za przejazd uznał za niemożliwy do rozpoznania wobec bezskuteczności sprzeciwu wniesionego po terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, jeżeli kończą postępowanie albo rozstrzygają sprawę co do istoty. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli w tej sprawie było postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej. Sąd nie rozstrzygał zatem, czy skarżący rzeczywiście kupił bilet autostradowy na stacji paliw ani czy obowiązek wniesienia opłaty dodatkowej został prawidłowo ustalony. Ocena tych kwestii należy do postępowania wywołanego skutecznie wniesionym sprzeciwem. W niniejszej sprawie należało zbadać, czy wezwanie z 29 grudnia 2025 r. zostało skutecznie doręczone, czy termin do wniesienia sprzeciwu rozpoczął bieg i upłynął bezskutecznie, a więc czy organ prawidłowo zastosował art. 134 k.p.a.
Przejazd, z którym organ powiązał obowiązek wniesienia opłaty dodatkowej, miał miejsce 2 marca 2023 r. Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1193), do przejazdu rozpoczętego przed 1 lipca 2023 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. W sprawie zastosowanie znajdowały zatem art. 37ge i art. 37gf ustawy o autostradach w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2023 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2483 ze zm.).
Z art. 37ge ust. 7 ustawy o autostradach wynikało uprawnienie właściwego organu do wystawienia wnoszącemu opłatę wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej. Na podstawie art. 37gf ust. 1 tej ustawy wnoszący opłatę mógł wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Zdarzeniem rozpoczynającym bieg terminu było więc skuteczne doręczenie wezwania.
Ustawa o autostradach nie określała samodzielnie wszystkich skutków procesowych wniesienia sprzeciwu po terminie. Stosownie do art. 37gf ust. 5, w zakresie nieuregulowanym do postępowania w sprawie sprzeciwu stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Odpowiednie zastosowanie znajduje w szczególności art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Taką wykładnię przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 listopada 2024 r., II GSK 1383/24, wskazując na uproszczony i swoisty charakter postępowania dotyczącego opłaty dodatkowej oraz na funkcję wezwania zbliżoną do rozstrzygnięcia zawierającego pouczenie o środku zaskarżenia.
Powyższe stanowisko nie oznacza jednak, że art. 134 k.p.a. może zostać zastosowany na podstawie samego porównania daty widniejącej na przesyłce z datą wniesienia sprzeciwu. Związany charakter rozstrzygnięcia powstaje dopiero po niewątpliwym ustaleniu, że wezwanie zostało skutecznie doręczone, termin rozpoczął bieg i upłynął, a strona dokonała czynności po jego upływie. Jeżeli sporna jest sama czynność doręczenia, organ ma obowiązek w pierwszej kolejności wyjaśnić tę kwestię. Bez skutecznego doręczenia nie rozpoczyna się termin z art. 37gf ust. 1 ustawy o autostradach, a zatem nie może dojść do jego uchybienia.
Stosownie do art. 37ge ust. 15 ustawy o autostradach do doręczania wezwania stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W razie nieobecności adresata art. 43 k.p.a. pozwala na doręczenie pisma za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Dopiero niemożność doręczenia w sposób określony w art. 42 i art. 43 k.p.a. otwiera możliwość zastosowania doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 44 k.p.a.
Doręczenie zastępcze z art. 44 k.p.a. polega na przechowaniu pisma przez operatora pocztowego przez okres 14 dni, pozostawieniu adresatowi zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki, ponowieniu zawiadomienia po upływie siedmiu dni oraz uznaniu pisma za doręczone z upływem ostatniego dnia okresu przechowywania. Fikcja doręczenia przewidziana w art. 44 § 4 k.p.a. może jednak powstać tylko wtedy, gdy spełniono wszystkie ustawowe warunki tej formy doręczenia. Jednym z nich jest skierowanie przesyłki do właściwego miejsca doręczenia oraz pozostawienie zawiadomienia o przesyłce w miejscu, w którym adresat ma realną możliwość powzięcia wiadomości o jej nadejściu.
Nie można wyprowadzać skutku doręczenia zastępczego wyłącznie z tego, że przesyłka została dwukrotnie awizowana pod adresem wpisanym do systemu informatycznego. Przepis art. 44 k.p.a. nie legalizuje doręczenia dokonanego pod dowolnym adresem ujawnionym w ewidencji. Konstrukcja ta zakłada wcześniejsze ustalenie, że przesyłkę skierowano do mieszkania adresata, jego miejsca pracy albo innego prawidłowo wskazanego miejsca doręczenia. Ze względu na doniosłe skutki procesowe fikcji doręczenia, w tym rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia, przesłanki jej zastosowania muszą wynikać z akt w sposób niebudzący wątpliwości (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2010 r., I FSK 1833/08).
Na podstawie zgromadzonego materiału nie można było uznać, że warunek ten został spełniony. Organ wysłał wezwanie do lokalu nr 4 i uznał je za doręczone 19 stycznia 2026 r. Skarżący konsekwentnie twierdził natomiast, że pod tym adresem nie mieszka, a jego miejscem zamieszkania i adresem używanym w kontaktach z instytucjami publicznymi był lokal nr 8. Już w pismach z 17 i 23 marca 2026 r. wskazywał, że nie otrzymał wcześniejszej korespondencji. W dniu 25 marca 2026 r., przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, w systemie SeRCe widniał już adres obejmujący lokal nr 8. Organ miał zatem podstawy, aby przed stwierdzeniem uchybienia terminu sprawdzić, czy doręczenie wezwania do lokalu nr 4 rzeczywiście odpowiadało wymaganiom art. 42-44 k.p.a.
Takiego wyjaśnienia zaskarżone postanowienie nie zawiera. Organ ograniczył się do wskazania dat obu awiz i przyjętej daty doręczenia. Nie ustalił, czy lokal nr 4 był w styczniu 2026 r. mieszkaniem skarżącego, czy skarżący kiedykolwiek wskazał ten lokal jako adres do korespondencji w tej sprawie, gdzie dokładnie pozostawiono zawiadomienia o przesyłce oraz czy skarżący mógł dowiedzieć się o jej nadejściu. Nie wyjaśnił również rozbieżności pomiędzy numerami lokali, mimo że przed wydaniem postanowienia dysponował już aktualnym wpisem wskazującym lokal nr 8.
Odwołanie się w odpowiedzi na skargę do danych SeRCe nie usuwa tych braków. Wpis w tym systemie mógł stanowić istotny dowód przy ustalaniu adresu, nie zastępował jednak oceny przesłanek z art. 42-44 k.p.a. Organ nie wskazał, z jakiego dokumentu lub zgłoszenia pochodził wpis dotyczący lokalu nr 4, czy odpowiadał faktycznemu miejscu zamieszkania skarżącego ani z jakiej przyczyny 25 marca 2026 r. został zastąpiony adresem lokalu nr 8. Samo określenie wpisu jako adresu korespondencyjnego nie wyjaśnia jeszcze podstawy jego ustalenia i nie przesądza skuteczności doręczenia w rozumieniu k.p.a.
System SeRCe nie mógł być jednak jedynym i rozstrzygającym źródłem informacji adresowych. Ani przepisy ustawy o autostradach, ani przepisy k.p.a. nie nadają wpisowi w tym systemie mocy dowodu wyłącznego lub wiążącego przy ustalaniu miejsca doręczenia. Postępowanie prowadzące do wystawienia wezwania zostało wszczęte z urzędu, a wezwanie było pierwszym pismem wywołującym wobec skarżącego skutek procesowy. To na organie spoczywał zatem obowiązek samodzielnego i prawidłowego ustalenia adresu strony oraz zweryfikowania danych z SeRCe przy pomocy wszystkich dostępnych i przydatnych dowodów. Ryzyko niezgodności między danymi rejestrowymi nie mogło zostać przerzucone na adresata.
Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym. Przykładowo, WSA w Warszawie w wyroku z 18 marca 2010 r., VI SA/Wa 959/09, przyjął, że w postępowaniu wszczętym z urzędu obowiązek ustalenia adresu osoby fizycznej spoczywa na organie, a zakres jego działań nie może ograniczać się do ustalenia adresu wynikającego z jednej ewidencji. Organ powinien podjąć czynności zmierzające do ustalenia rzeczywistego adresu zamieszkania, pobytu lub miejsca pracy strony. Pogląd ten zachowuje aktualność w niniejszej sprawie. Jeżeli dane jednego systemu pozostają w sprzeczności z dokumentami strony albo z danymi dostępnymi w innych rejestrach, organ nie może wybrać jednego z adresów bez wyjaśnienia tej rozbieżności. Powinien ustalić źródło i datę wpisu w SeRCe, zweryfikować dokument stanowiący jego podstawę, zestawić go z innymi rejestrami i dokumentami oraz wyjaśnić przebieg doręczenia u operatora pocztowego. Nie chodzi więc o zanegowanie przydatności SeRCe, lecz o niedopuszczalność nadania temu systemowi roli źródła wyłącznego.
Nie bez znaczenia pozostawało przyznanie przez organ, że postanowienie z 26 marca 2026 r. zostało w dniu nadania skierowane na adres już nieaktualny według tego samego systemu SeRCe. Organ stwierdził przy tym, że nie zna przyczyn ponownego użycia adresu z lokalem nr 4. Okoliczność ta sama w sobie nie dowodzi, że wezwanie z 29 grudnia 2025 r. także zostało skierowane pod błędny adres. Podważa jednak założenie o niezawodności automatycznego przenoszenia danych z systemu na korespondencję oraz potwierdza, że rozbieżność adresowa wymagała konkretnego postępowania wyjaśniającego, a nie poprzestania na historii wpisów.
Na podstawie obecnego materiału nie można było przesądzić, że wezwanie zostało skutecznie doręczone w trybie art. 44 k.p.a. pod adresem obejmującym lokal nr 4. Istota uchybienia organu polegała na tym, że przyjął ów fakt za udowodniony bez przeprowadzenia ustaleń koniecznych do zastosowania fikcji z art. 44 § 4 k.p.a. W postępowaniu zakończonym postanowieniem z art. 134 k.p.a. wątpliwość dotycząca zdarzenia rozpoczynającego bieg terminu nie może zostać rozstrzygnięta na niekorzyść strony przez samo odwołanie się do technicznego wpisu adresowego.
Wyjaśnień przedstawionych dopiero w odpowiedzi na skargę nie można traktować jako uzupełnienia uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Odpowiedź na skargę nie zastępuje ustaleń faktycznych, oceny dowodów i argumentacji, które zgodnie z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 124 § 2 k.p.a. powinny poprzedzać wydanie postanowienia i znaleźć odzwierciedlenie w jego uzasadnieniu. Kontroli sądu podlega postanowienie w kształcie nadanym mu w chwili wydania, a nie rozstrzygnięcie uzupełnione następczo w toku postępowania sądowego.
Dokumenty wskazane przez skarżącego, w tym prawo jazdy, dowód rejestracyjny, informacja podatkowa z ZUS za 2025 r. oraz decyzja podatkowa organu gminy z lutego 2026 r., będą wymagały w ponownym postępowaniu oceny z punktu widzenia daty i charakteru ujawnionego w nich adresu. Sąd nie przesądza, że każdy z tych dokumentów samodzielnie dowodzi nieskuteczności doręczenia. Potwierdzają one jednak, że twierdzenie o używaniu lokalu nr 8 nie było gołosłowne i nie mogło zostać pominięte. Konieczne będzie zestawienie tych danych z pełną historią wpisów w SeRCe, dokumentami stanowiącymi podstawę wpisu oraz dokumentacją operatora pocztowego dotyczącą sposobu i miejsca pozostawienia obu zawiadomień.
Brak było również podstaw do wyprowadzenia skuteczności doręczenia z art. 41 k.p.a. Przepis ten nakłada na stronę i jej przedstawiciela obowiązek zawiadomienia organu o zmianie adresu w toku postępowania, pod rygorem pozostawienia skutku doręczenia pod dotychczasowym adresem. Wezwanie z 29 grudnia 2025 r. było pierwszym pismem skierowanym do skarżącego w sprawie opłaty dodatkowej. Organ nie ustalił, aby skarżący wcześniej wskazał w tym postępowaniu lokal nr 4 jako adres do doręczeń ani aby w toku postępowania doszło do zmiany tak wskazanego adresu. Przepis dotyczący zmiany adresu w toku postępowania nie może zastąpić prawidłowego ustalenia miejsca pierwszego doręczenia.
Nie rozwiązywało problemu wskazanie przez organ na możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Instytucja uregulowana w art. 58 i art. 59 k.p.a. zakłada, że termin rozpoczął bieg, lecz strona uchybiła mu bez swojej winy. Jeżeli wezwanie nie zostało skutecznie doręczone, termin z art. 37gf ust. 1 ustawy o autostradach nie rozpoczął biegu. W takiej sytuacji nie istnieje termin wymagający przywrócenia, a kierowanie strony do tego trybu nie może zastąpić kontroli prawidłowości doręczenia.
Z tych samych przyczyn przedwczesne było stwierdzenie, że pismo skarżącego wniesiono 43 dni po terminie. Wyliczenie organu byłoby rachunkowo prawidłowe tylko przy założeniu, że wezwanie zostało skutecznie doręczone 19 stycznia 2026 r. To założenie stanowiło jednak zasadniczy przedmiot sporu i nie zostało poparte ustaleniami pozwalającymi zastosować art. 44 § 4 k.p.a. Nie można stwierdzić uchybienia terminowi, co do którego nie ustalono niewątpliwie, że rozpoczął bieg.
Stwierdzone braki oznaczały naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 124 § 2 k.p.a. w związku z art. 42-44 i art. 134 k.p.a. oraz art. 37ge ust. 15 i art. 37gf ust. 1 i 5 ustawy o autostradach. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ prawidłowe ustalenie adresu i skuteczności doręczenia bezpośrednio rozstrzyga o tym, czy termin do wniesienia sprzeciwu rozpoczął bieg i czy istniała podstawa do stwierdzenia jego uchybienia.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ ustali, jaki był adres zamieszkania skarżącego i właściwy adres do doręczeń w dacie wysłania oraz awizowania wezwania. W tym celu wyjaśni źródło, charakter i daty wpisów w systemie SeRCe, oceni dokumenty wskazane przez skarżącego, ustali przyczynę zmiany adresu na lokal nr 8 oraz skonfrontuje te dane z dokumentacją doręczenia przesyłki. Organ ustali także, gdzie pozostawiono pierwsze i powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru wezwania i czy miejsce to pozwalało skarżącemu realnie powziąć wiadomość o przesyłce. Dopiero po dokonaniu pełnych ustaleń oceni, czy wystąpił skutek z art. 44 § 4 k.p.a., a następnie, czy sprzeciw został wniesiony po terminie. Ustaleń tych organ nie może oprzeć wyłącznie na aktualnym ani historycznym wpisie w SeRCe, lecz powinien zweryfikować go przy pomocy wszelkich dostępnych i przydatnych dowodów pozwalających ustalić rzeczywisty adres skarżącego w dacie próby doręczenia wezwania.
Zaskarżone postanowienie zostało zatem wydane przedwcześnie. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1, art. 209 i art. 210 § 2 p.p.s.a. Skarga została uwzględniona, wobec czego skarżącemu przysługiwał od organu zwrot niezbędnych kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis od skargi. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, a skarżący nie był reprezentowany przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego ani rzecznika patentowego. W tej sytuacji, stosownie do art. 210 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł o należnych stronie kosztach z urzędu, mimo że skarżący nie zgłosił wniosku o ich zwrot.
ak