Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowiez 5 sierpnia 2026 r., sygn. akt III SA/Kr 215/26

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 16.12.2025 r., nr SKO.PS/4110/664/2025 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 7 października 2025 r., nr F3.36749.8380.2025, orzekającej o odmowie W. R. (dalej skarżąca) pomocy w formie obniżenia odpłatności za usługi opiekuńcze.

W podstawie prawnej decyzji podano art. 2, art. 3, art. 8, art. 50, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U.2025.1214, dalej także u.p.s.), uchwały Rady Miasta Krakowa z dnia 6 grudnia 2023 r., nr CXXIV/3394/23 w sprawie określenia szczegółowych zasad przyznawania przez Gminę Miejską Kraków pomocy w formie usług opiekuńczych, zakresu czynności wchodzących w skład usług opiekuńczych oraz szczegółowych zasad ustalania wysokości odpłatności za usługi opiekuńcze (Dz.Uz.Woj.Małop. z 2023 r., poz. 8781) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U.2025.1691, dalej także k.p.a.).

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Skarżąca wnioskiem z dnia 22.08.2025 r. zwróciła się o obniżenie odpłatności za usługi opiekuńcze.

Organ I instancji w uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia wskazał, że m.in. na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu 11.09.2025 r. ustalił, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dochód skarżącej w lipcu 2025 r. stanowiło świadczenie pielęgnacyjne w wys. 3.287 zł oraz alimenty otrzymane od męża w wys. 300,00 zł, co łącznie stanowiło kwotę w wys. 3.587,00 zł. Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej od 01.01.2025 r. zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12.07.2024 r. wynosi 1.010,00 zł, a więc uzyskiwane przez stronę dochody przewyższają ustawowe kryterium dochodowe o kwotę 2.577,00 zł. Zgodnie z przedłożonym w dniu 08.08.2025 r. rozliczeniem wydatków E. G. w lipcu 2025 r. ustalono, że Strona udzieliła Ww. pomocy w wys. 19,65 zł.

Dnia 19.09.2025 r. skarżąca przedłożyła również wykaz poniesionych przez siebie wydatków w miesiącu lipcu 2025 r. na kwotę 3.523,50 zł. Nadmieniono, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego podczas wywiadu środowiskowego skarżąca przedłożyła do wglądu informacje o pożyczce od znajomej, którą w miesiącu lipcu 2025r. w kwocie 1000,00 zł częściowo zwróciła. Zaznaczono, że w oparciu o posiadane informacje o poniesionych wydatkach należałoby rozważyć również przez stronę możliwość uregulowania powstałego długu w mniejszych ratach z pożyczkodawcą, które umożliwiłyby pokrycie opłat za realizowane dotychczas usługi opiekuńcze.

Ponadto zgodnie z przedłożonym 01.07.2025 r. do Ośrodka pismem, skarżącą oświadczyła, że od lipca 2025 r. nie będzie pomagać finansowo mężowi, następnie we wrześniu 2025 r. Ww. przedłożyła wykaz wydatków poniesionych na rzecz męża w miesiącu sierpniu 2025r. w kwocie 1049,72 zł, co, zdaniem organu, jest dobrowolną decyzją strony.

Wskazano dalej, że decyzją z dnia 22.07.2024 r., nr F3.36749.6420.2024 przyznano skarżącej pomoc w formie usług opiekuńczych gospodarczych w wymiarze 6 dni w tygodniu po 2,5 godziny dziennie, od dnia 29.07.2024 r. na stałe.

Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z uchwałą Nr CXXIV/3394/23 Rady Miasta Krakowa z dnia 6 grudnia 2023 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad przyznawania przez Gminę Miejską Kraków pomocy w formie usług opiekuńczych, zakresu czynności wchodzących w skład usług opiekuńczych oraz szczegółowych zasad ustalania wysokości odpłatności za usługi opiekuńcze strona powinna ponosić odpłatność za jedną godzinę usług opiekuńczych w wy. 70% kosztu godziny usług, tj. 31,50 zł.

Ośrodek przychylił się do prośby skarżącej i odpłatność została obniżona do 30% kosztu godziny usług, tj. 13,50 zł stosowanie do § 5 załącznika Nr 2 powołanej wyżej Uchwały Rady Miasta Krakowa.

Nadto organ I instancji wyjaśnił, że skutek prawny w postaci objęcia obowiązkiem poniesienia opłat za przyznane usługi opiekuńcze powstaje z mocy prawa. Decyzja przyznająca usługi opiekuńcze w sposób deklaratoryjny potwierdza podleganie obowiązkowi poniesienia opłaty z tytułu korzystania z niego, podobnie jak w przypadku odstępstwa od obowiązku poniesienia opłaty za korzystanie z usług opiekuńczych. Przepisy prawa regulujące kwestie odpłatności zawarte są w załączniku nr 2 do powołanej wyżej Uchwały Rady Miasta Krakowa.

Wysokość ponoszonej przez skarżącą miesięcznej obniżonej odpłatności wynosi około 810,00 zł. Biorąc pod uwagę obecną sytuację strony, organ I instancji stanął na stanowisku, iż z posiadanych środków finansowych Ww. posiada możliwość regulowania opłaty za usługi opiekuńcze na bieżąco.

Nadmieniono, że na podstawie decyzji z dnia 22.07.2024 r. znak: F3.36749.6420.2024, po obniżeniu Stronie odpłatności za jedną godzinę usług, MOPS w Krakowie ponosi miesięczną odpłatność około 1.890.00 zł. Ponadto decyzją z dnia 21.08.2025 r. Ww. otrzymała pomoc finansową w kwocie 150,00 zł na zakup nutridrinków.

Zaznaczono też, że od stycznia 2025 r. do września 2025 r. Ww. otrzymała pomoc finansową w formie zasiłków celowych specjalnych na łączną kwotę 3.805,77 zł.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 8 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt. 11 u.p.s. poprzez błędną ocenę jej sytuacji dochodowej i życiowej;

2. Naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a.), zasady wyczerpującego zebrania materiału dowodowego (art. 7 k.p.a.) oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej. Strona uważa, że decyzja nie uwzględnia w sposób należyty jej sytuacji materialnej, zdrowotnej oraz rodzinnej. Skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie jej pomocy w formie obniżenie odpłatności za usługi opiekuńcze zgodnie z jej rzeczywistymi możliwościami finansowymi - w maksymalnej wysokości.

W dniu 3.12.2025 r. organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy w sprawie, a to zgodnie z wezwaniem Kolegium z dnia 26.11.2025 r., nr SKO.PS/4110/664-665/2025

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w uzasadnieniu opisanej na wstępie, zaskarżonej aktualnie do Sądu decyzji z 16.12.2025 r. na wstępie wskazało, że szczegółowe zasady ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze określa uchwała Rady Miasta Krakowa z dnia 6 grudnia 2023 r., nr CXXIV/3394/23 w sprawie określenia szczegółowych zasad przyznawania przez Gminę Miejską Kraków pomocy w formie usług opiekuńczych, zakresu czynności wchodzących w skład usług opiekuńczych oraz szczegółowych zasad ustalania wysokości odpłatności za usługi opiekuńcze. Załącznik nr 2 do tej uchwały reguluje: Szczegółowe zasady ustalania wysokości odpłatności za usługi opiekuńcze oraz tryb pobierania tych odpłatności, a także zasady częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat. Zgodnie z § 5 tego załącznika: "1. Osoby znajdujące się w szczególnie trudnej sytuacji, które udokumentują, że kwota dochodu pozostająca do ich dyspozycji po poniesieniu niezbędnych opłat i wydatków na leczenie oraz odpłatności za usługi opiekuńcze nie pozwalałaby na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, mogą zostać częściowo lub całkowicie zwolnione odpłatności za usługi opiekuńcze, z zastrzeżeniem ust.

1. 2. 2 o których mowa w ust. 1, których odpłatność za usługi zgodnie z § 3 i § 4 winna wynosić 100%, mogą zostać częściowo zwolnione z odpłatności."

W ocenie SKO, organ I instancji prawidłowo ustalił aktualną sytuację dochodową skarżącej. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu 11.09.2025 r. wynika, że W. R. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jej miesięczny dochód w lipcu 2025 r. wyniósł łącznie 3.587,00 zł (świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 3.287,00 zł oraz alimenty w wysokości 300,00 zł). Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, określone w art. 8 ust. 1 i 3 u.p.s. oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r., wynosi 1.010,00 zł. Dochód Strony przewyższa zatem ustawowe kryterium o kwotę 2.577,00 zł.

Dalej Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że wydatki ponoszone przez skarżącą na rzecz męża w sierpniu 2025 r. w wysokości 1.049,72 zł mają charakter dobrowolny i nie mogą stanowić podstawy do obniżenia odpłatności za usługi opiekuńcze. Podobnie dobrowolne było udzielenie pomocy finansowej w lipcu 2025 r. w kwocie 19,65 zł. Strona przedłożyła również wykaz wydatków własnych w lipcu 2025 r. na kwotę 3.523,50 zł, w tym spłatę pożyczki od znajomej w wysokości 1.000,00 zł. Zdaniem SKO, organ trafnie zauważył, że istnieje możliwość rozłożenia zobowiązań wobec pożyczkodawcy na mniejsze raty, co pozwoliłoby Stronie na bieżące regulowanie należności wobec MOPS w Krakowie.

Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca od dnia wydania decyzji o przyznaniu usług, tj. od 29.07.2024 r. korzysta już z obniżenia odpłatności za usługi opiekuńcze. Zgodnie z ww. uchwałą powinna ponosić odpłatność za jedną godzinę usług opiekuńczych w wysokości 70% kosztu godziny, tj. 31,50 zł.

Organ I instancji przychylił się jednak do wniosku skarżącej i obniżył odpłatność do 30% kosztu godziny, tj. 13,50 zł. W efekcie miesięczna odpłatność ponoszona przez skarżącą wynosi około 810,00 zł, podczas gdy MOPS w Krakowie dopłaca do usług opiekuńczych kwotę około 1.890,00 zł miesięcznie.

W ocenie Kolegium, sytuacja życiowa strony nie pozwala na ponowne zakwalifikowanie jej w świetle §5 załącznika nr 2 do "szczególnie trudnej sytuacji", która uzasadniałaby dalsze obniżenie odpłatności za usługi opiekuńcze.

Niezależnie od powyższego zostało też odnotowane, że skarżąca korzysta z szerokiego wsparcia pomocy społecznej - decyzją z dnia 21.08.2025 r. przyznano jej pomoc finansową w kwocie 150,00 zł na zakup nutridrinków, a od kwietnia 2025 r. do sierpnia 2025 r. otrzymywała zasiłek celowy specjalny na zakup leków w wysokości 200,00 zł miesięcznie. Łącznie od stycznia do września 2025 r. Strona uzyskała pomoc finansową w formie zasiłków celowych specjalnych na kwotę 3.805,77 zł.

SKO uznało, że uwzględniając wysokość dochodu oraz zakres wsparcia udzielanego przez MOPS w Krakowie, skarżąca - przy racjonalnym gospodarowaniu środkami finansowymi - posiada realną możliwość regulowania należności za usługi opiekuńcze, przy jednoczesnym zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Nie można bowiem traktować pomocy społecznej jako źródła utrzymania, lecz jako wsparcie w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych.

Skarżąca, zaskarżyła ww. decyzje SKO w Krakowie do tut. Sądu, zarzucając:

1.Naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. art. 2 ust. 1 ustawy społecznej poprzez jego niezastosowanie, polegające na odmowie realnego wsparcia osoby znajdującej się w sytuacji, której nie jest ona w stanie przezwyciężyć własnymi siłami, mimo że nawet po obniżeniu odpłatności do 30% skarżąca nie posiada obiektywnych ust. o pomocy możliwości jej ponoszenia;

1. 2. art. 3 ust. 1 i 3 ustawy społecznej poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że częściowe obniżenie odpłatności automatycznie realizuje cele pomocy społecznej, podczas gdy pomoc ta powinna prowadzić do zapewnienia godnych warunków egzystencji, a nie do dalszego pogłębiania obciążanej;
2. 3. art. 8 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego formalistyczne zastosowanie i oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na kryterium dochodowym, bez uwzględnienia szczególnie uzasadnionych okoliczności sprawy, które uzasadniają całkowite zwolnienie z odpłatności;
3. 4. art. 50 ust. 1, 2 i 5 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że odpłatność ustalona na poziomie 30% odpowiada indywidualnej sytuacji skarżącej, mimo że przepis ten wymaga realnej indywidualizacji odpłatności, a nie jej pozornego obniżenia; art. 96 ust. 1 i 4 u.p.s. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżąca posiada rzeczywiste możliwości ponoszenia nawet częściowej odpłatności, podczas gdy przepis ten nakazuje ocenę faktycznych, a nie hipotetycznych możliwości płatniczych; społecznej poprzez jego niezastosowanie, mimo że w sprawie występuje kumulacja szczególnie trudnych, nadzwyczajnych i losowych okoliczności, które jednoznacznie uzasadniają całkowite zwolnienie skarżącej z odpłatności.
4. 6. art. 102 ustawy o pomocy.
5. II. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 7 k.p.a.,- art. 77 § 1 k.p.a.,- art. 80 k.p.a.,- art. 107 § 3 k.p.a.

Profesjonalny pełnomocnik skarżącej w piśmie procesowym z 10 lipca 2026 r. dokonał uzupełnienia skargi zarzucając dodatkowo:

1. - naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to § 5 ust.
2. 1. Załącznika nr 2 do uchwały nr CXXIV/3394/23 Rady Miasta Krakowa z dnia 06 grudnia 2023 roku w sprawie określenia szczegółowych zasad przyznawania przez Gminę Miejską Kraków pomocy w formie usług opiekuńczych, zakresu czynności wchodzących w skład usług opiekuńczych oraz szczegółowych zasad ustalania wysokości odpłatności za usługi opiekuńcze, przez jego wadliwe zastosowanie przejawiające się w uznaniu, iż sytuacja Skarżącej nie stanowi "szczególnie trudnej sytuacji" określonej w powołanym przepisie, która warunkowałaby możliwość całkowitego zwolnienia z odpłatności za usługi opiekuńcze, mimo iż Skarżąca udokumentowała, że kwota dochodu pozostająca do jej dyspozycji po poniesieniu niezbędnych opłat i wydatków na leczenie oraz odpłatności za usługi opiekuńcze nie pozwala jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
3. - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego przez wadliwe utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy spełnione były wszystkie przesłanki dla pozytywnego rozpatrzenia odwołania Skarżącej z dnia 21 października 2025 roku, co skutkowało bezpodstawnym niezastosowaniem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wobec powyższego, wniesiono o: uwzględnienie skargi i uchylenie w całości ww. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Krakowa; dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów - celem wykazania, iż Skarżąca znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji, albowiem kwota dochodu pozostająca do jej dyspozycji po poniesieniu niezbędnych opłat i wydatków na leczenie swoje oraz męża oraz odpłatności za usługi opiekuńcze nie pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych; przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu według norm prawem przepisanych z uwagi na to, iż koszty te nie zostały pokryte w żadnej formie zarówno w całości, jak i w części.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego Krakowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a. - w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 16.12.2025 r., utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 7.10.2025 r., w której odmówiono skarżącej pomocy w formie obniżenia odpłatności za usługi opiekuńcze.

Sąd podziela stanowisko WSA w Krakowie zawarte w wyroku z 17.02.2026 r., III SA/Kr 1056/25, w którym po rozpoznaniu skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 3 czerwca 2025 r., nr SKO.PS/4110/301/2025 w przedmiocie odmowy zwolnienia z odpłatności za usługi opiekuńcze - uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Przyznanie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych, o których mowa w art. 50 ust. 1 u.p.s. ma charakter obligatoryjny wyłącznie w przypadku, gdy wnioskuje o nie osoba samotna, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest tej pomocy pozbawiona. Stosownie do art. 50 ust. 2 u.p.s. usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Rada gminy określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania (art. 50 ust. 6 ustawy).

W ocenie Sądu, nie do zrozumienia jest jak organy ustaliły, że mąż skarżącej - osoba całkowicie ubezwłasnowolniona i onkologicznie chora, leżąca, całkowicie uzależniona od innych, ze stwierdzonym m.in. stanem otępiennym, nie będąca w stanie gospodarować własnymi dochodami, którym opiekuje się skarżąca i z tego tytułu otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne (jest też jego opiekunem prawnym) - prowadzi odrębne gospodarstwo domowe od skarżącej, z którą zamieszkuje i bez której nie byłby w stanie w ogóle funkcjonować.

Pomimo obowiązków wynikających z przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organy nie dokonały niezbędnych ustaleń dotyczących sytuacji zdrowotnej, osobistej i rodzinnej skarżącej i nie rozważyły rzetelnie wszelkich okoliczności sprawy. Decyzje nie zostały też należycie uzasadnione, wskutek czego nie można przyjąć, aby zostały wydane w dopuszczalnych granicach uznania administracyjnego.

Bezsporne jest, że skarżąca jest osobą chorą i opiekuje się mężem, posiadającym od lat znaczy stopień niepełnosprawności oraz który jest całkowicie ubezwłasnowolniony. Bezsporne jest, że skarżącej i jej mężowi udzielana jest pomoc społeczna. Dochody skarżącej, których nie kwestionuje to suma kwoty świadczenia pielęgnacyjnego i 300 zł alimentów od męża, w łącznej wysokości 3.587 zł. Z kolei dochód męża skarżącej to ok. 2.187,78 zł.

Sporna w nin. sprawie jest natomiast wysokość wydatków skarżącej, a w związku z tym ocena, czy jest ona w stanie uiścić kwotę ok. 810 zł za przyznane jej usługi opiekuńcze (pomimo że kwota ta odpowiada, jak podkreśliły organy, tylko 30% odpłatności za te usługi).

Jak stanowi art. 106 ust. 5 u.p.s. Decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust.

1. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Norma zawarta w art. 106 ust. 5 u.p.s. wyraźnie wiąże konieczność ingerencji w treść ukształtowanego stosunku prawnego z zajściem określonego stanu prawnego lub faktycznego, w tym w szczególności ze zmianą sytuacji dochodowej strony.

Stosownie do § 5.

1. Załącznika nr 2 do ww. Uchwały: Osoby znajdujące się w szczególnie trudnej sytuacji, które udokumentują, że kwota dochodu pozostająca do ich dyspozycji po poniesieniu niezbędnych opłat i wydatków na leczenie oraz odpłatności za usługi opiekuńcze nie pozwalałaby na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, mogą zostać częściowo lub całkowicie zwolnione z odpłatności za usługi opiekuńcze, z zastrzeżeniem ust. 2.

Pomimo obowiązków wynikających z przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organy nie dokonały niezbędnych ustaleń dotyczących sytuacji zdrowotnej, osobistej i rodzinnej skarżącej i nie rozważyły rzetelnie wszelkich okoliczności sprawy. Decyzje nie zostały też należycie uzasadnione, wskutek czego nie można przyjąć, aby zostały wydane w dopuszczalnych granicach uznania administracyjnego przewidzianego w ww. przepisie ustawy.

Bezsporne jest, że skarżąca jest osobą chorą i opiekuje się mężem, posiadającym od lat znaczy stopień niepełnosprawności oraz który jest całkowicie ubezwłasnowolniony. Bezsporne jest, że skarżącej i jej mężowi udzielana jest pomoc społeczna. Dochody skarżącej, których nie kwestionuje to suma kwoty świadczenia pielęgnacyjnego i 300 zł alimentów od męża, w łącznej wysokości 3.587 zł.

Sporna w nin. sprawie jest natomiast wysokość wydatków skarżącej, a w związku z tym ocena, czy jest ona w stanie uiścić kwotę 810 zł miesięcznie za przyznane jej usługi opiekuńcze (pomimo że kwota ta odpowiada, jak podkreśliły organy, tylko 30% odpłatności za te usługi).

Organy podały w tym zakresie, że wydatki ponoszone przez skarżącą na rzecz męża w sierpniu 2025 r. w wysokości 1.049,72 zł mają charakter dobrowolny i nie mogą stanowić podstawy do obniżenia odpłatności za usługi opiekuńcze. Podobnie dobrowolne było udzielenie pomocy finansowej w lipcu 2025 r. w kwocie 19,65 zł. Strona przedłożyła również wykaz wydatków własnych w lipcu 2025 r. na kwotę 3.523,50 zł, w tym spłatę pożyczki od znajomej w wysokości 1.000,00 zł.

Przy czym nie wiadomo jaka jest miesięczna kwota wydatków ponoszona przez skarżącą (też z tytułu pomocy mężowi), to organy powinny ustalić w toku ponownego rozpoznania sprawy.

Ma to istotne znaczenie, gdyż skarżąca, w równolegle toczacych się postepowaniach, konsekwentnie wskazuje, że kwota ta wynosi ponad 2 000 zł. I tak w dniu 17 marca 2025 r. wskazała, że wyniosła ona 2.124,90 zł, a wcześniej, w dniu 25 lutego 2025 r. - 2871 zł. Przy uwzględnieniu wskazanej przez skarżącą kwoty pomocy mężowi 2.149,90 zł i wydatków w wysokości 838,70 zł, pozostała kwota (623,40) z trudem wystarczyłaby jej jedynie na dopłatę do leków i żywność.

Sądowi z urzędu jest też wiadomo, że w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 1669/25 w decyzji z dnia 30 września 2025 r. SKO podało, że z emerytury E. G., męża skarżącej, do dyspozycji zostaje mu kwota 1907,43 zł, z której pokrywana jest ½ wydatków za mieszkanie i inne, w tym żywność. Z kolei w odpowiedzi na skargę SKO podało, że skarżąca z własnych środków, każdego miesiąca, dokłada do utrzymania męża od 1500 do 1800 zł, a bywa, że nawet około 2000 zł. W sprawie o sygn. akt III SPP/Kr 240/25 w dniu 9 lutego 2026 r. pod rygorem odpowiedzialności karnej skarżąca, działając w imieniu męża, wskazała, że wydatki męża wynoszą ponad 5.300 zł.

Ponadto nie wiadomo czy skarżąca prowadzi sama gospodarstwo domowe czy wraz z mężem i okoliczność ta powinna zostać jednoznacznie wyjaśniona. SKO w Krakowie w decyzji z 14 kwietnia 2025 r., nr SKO.PS/4110/143/2025 uchylającej decyzję organu I instancji z 7 lutego 2025 r. ustalającą należność z tytułu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych należnych w okresie od września 2024 r. do grudnia 2024 r. w kwocie 2.940, 000 zł (...) wskazało, że wątpliwe jest oświadczenie skarżącej, że prowadzi ona samotnie gospodarstwo domowe, w sytuacji gdy pomaga mężowi na co dzień i otrzymuje za to świadczenie pielęgnacyjne.

Co więcej mąż jest całkowicie zależny od jej wsparcia. Kwestia wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego winna być wzięta przez organ pod uwagę. Organ powinien więc ustalić sytuacje finansową strony, tj. dochód i wydatki ponoszone przez małżeństwo. Kolegium podkreśliło, że konieczne jest wyjaśnienie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, zwłaszcza z uwagi na sytuację osoby zobowiązanej (k. 2381 a.a.).

Wobec powyższego, skoro wyżej opisana, zasadnicza kwestia w tej sprawie nie została wyjaśniona, nie wyjaśniono także jaka jest wysokość wydatków podnoszonych przez małżeństwo – to bez wyjaśnienia tych okoliczności oraz ustalenia wysokości miesięcznych wydatków skarżącej nie można ustalić, czy w sprawi ziściły się przesłanki determinujące potrzebę obniżenia odpłatności za usługi opiekuńcze w przypadku zmiany sytuacji życiowej uniemożlwiające ponoszenie tej odpłatności.

Pomimo że środki udzielane w ramach pomocy społecznej nigdy nie mogą zaspokoić wszystkich potrzeb oczekujących, to jednak podstawą każdej decyzji jest konieczność ustalenia niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego. Wobec stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania w przedmiotowej sprawie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy orzeczono jak w sentencji orzeczenia na podstawie art.145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji przeanalizuje całokształt sprawy, w szczególności rozważy kwestię wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego, ustali sytuację finansową skarżącej, w szczególności wydatki ponoszone przez małżeństwo (należycie udokumentowane) i wyjaśni w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, czy zaszła w tej sprawie taka zmiana sytuacji życiowej skarżącej, która uzasadniałaby ponowne obniżenie wspomnianej odpłatności.

Podsumowując, Sąd uznał, że skarga jest zasadna i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ppsa orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.