Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 1 października 2025 r. sygn. akt: SKO.UP/41 21/26/2025 na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) oraz art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2328 ze zm.), po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 października 2025 r. odwołania skarżącego – D. M. z dnia 28 sierpnia 2025 roku od decyzji Starosty Brzeskiego z dnia 8 sierpnia 2025 roku (KT.5430.5.25.2025.IS) w sprawie skierowania skarżącego na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie kategorii B,C,C+E prawa jazdy, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Decyzje te zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Decyzją z dnia 8 sierpnia 2025 roku (KT.5430.5.25.2025.IS) Starosta Brzeski orzekł w sprawie skierowania skarżącego na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie kategorii B,C,C+E prawa jazdy. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 2.07.2025 r. do Starosty wpłynął wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdem, w którym wskazano, że skarżący wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego w okresie od 11.06.2024 r. do 20.06.2025 r. ze wskazaniem miejsc i dat przekroczeń, przekraczając 24 punkty karne, uzyskał bowiem łącznie 29 punktów karnych. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu 14.08.2024 r.
Od ww. decyzji w przewidzianym ustawą terminie odwołanie wniósł skarżący, który zarzucił naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., brak należytego uzasadnienia decyzji - art. 107 § 3 k.p.a. oraz naruszenie art. 7 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu odwołania podniósł, że po pierwsze: jeżeli doszło do naruszenia przepisów, pierwsze wykroczenie w dniu 11.06.2024 r. a drugie wykroczenie w dniu 20.06.2025 r. to pomiędzy pierwszym a drugim wykroczeniem upłynął 12 miesięczny okres, a więc punkty karne z pierwszego wykroczenia uległy skasowaniu. Jeżeli zaś wziąć pod uwagę datę popełnienia pierwszego wykroczenia 11.06.2024 r. oraz datę wystawienia mandatu w dniu 24.08.2024 r. to mandat ten został wystawiony z rażącym naruszeniem prawa a mianowicie art. 97 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu w sprawach wykroczeń. Przepis ten stanowi, że nałożenie grzywny w drodze mandatu karnego nie może nastąpić po upływie 60 dni od dnia ustalenia sprawcy wykroczenia. Jeżeli zdarzenie miało miejsce w dniu 10.06.2024 r. i sprawca został w tym dniu ustalony (gdyż skarżący przyznał się do zarzucanego czynu), to termin 60 dniowy biegnie od 10.06.2024 r. i upłynął w dniu 10.08.2024 r. Zatem zgodnie z powołanym przepisem art. 97 § 1 Prawo o postępowaniu w sprawach wykroczeń w dniu 24.08.2024 r. skarżący nie mógł być ukarany mandatem karnym. W załączeniu kopia mandatu z dnia 24.08.2024 r. W świetle powyższego należy stwierdzić, że punkty wynikające z mandatu z dnia 24.08.2024 r. nie powinny być uwzględnione i nie podlegają sumowaniu.
Skarżący zarzucił, że uwzględniając wskazane okoliczności należy stwierdzić, że organ nie przeprowadził należytej analizy prawidłowości naliczenia punktów karnych, ograniczając się do powołania na dane ewidencyjne, które mogą zawierać błędy. Ponadto zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ zobowiązany jest zebrać cały materiał dowodowy i dokładnie wyjaśnić stan faktyczny, a następnie ocenić go wszechstronnie. Jego zdaniem w sprawach dotyczących skierowania kierowcy na egzamin, organ nie może opierać się wyłącznie na danych ewidencyjnych, lecz powinien zweryfikować je pod kątem zgodności z obowiązującymi przepisami. Podniósł, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji ma charakter schematyczny, nie zawiera indywidualnej analizy jego sytuacji, w szczególności w zakresie wskazania, które konkretne naruszenia oraz w jakim trybie i kiedy zostały prawomocnie zakończone. Wskazał, że organ administracji publicznej ma obowiązek wyjaśnić, na podstawie jakich konkretnych wykroczeń i w jakiej dacie osiągnięty został limit punktów, co w przedmiotowej sprawie nie ma miejsca.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wskazało, że w niniejszym przypadku materialnoprawną podstawą prawną do wydania decyzji administracyjnej jest art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2328 ze zm.). Przepis ten stanowi, że do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji, wydanym na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 14, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia liczby 24 punktów - na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji.
Do czasu wydania zaskarżonej decyzji komunikat dotyczący wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa rozdziale 15 nie został ogłoszony.
Zastosowany w tym przepisie zwrot: "starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji" jednoznacznie wskazuje, że decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest decyzją o charakterze związanym. Organ administracji publicznej w takiej sytuacji nie ma żadnej dowolności i uznaniowości, w przypadku złożenia stosownego wniosku przez komendanta. Każdorazowo w przypadku przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, właściwy organ administracji publicznej jest zobowiązany do wydania decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.
W przedmiotowej sprawie w dniu 2.07.2025 r. do Starosty Brzeskiego wpłynął wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia 26.06.2025 r. o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdem, w trybie art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2328 oraz z 2022 r. poz. 1002). W powyższym wniosku wskazano, iż skarżący w okresie od 11.06.2024 r. do 20.06.2025 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, tj.:
- - 11.06.2024 r. D. - Obszar wiejski, L., samochód ciężarowy/ciągnik siodłowy, A06. Naruszenie powodujące zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, w którym nie doszło do naruszenia czynności narządu ciała oraz rozstroju zdrowia, Punkty: 10 20.06.2024 r. N., Aleje [...] (ulica), samochód osobowy. E07. Przekroczenie dopuszczalnej prędkości od 21 do 25 km/h. Punkty: 5 06.02.2025 r. Ł. obszar wiejski, P., 79 samochód ciężarowy/ciągnik siodłowy, E05. Przekroczenie, dopuszczalnej prędkości od 31 do 40 km/h, Punkty: 9. 20.06.2025. K., K. [...], 79, samochód osobowy, E07. Przekroczenie dopuszczalnej prędkości od 21 do 25 km/h, Punkty: 5.
W związku z powyższym wnioskiem KWP w Krakowie, organ l instancji zobowiązany był do wydania decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie teoretycznego i praktycznego egzaminu państwowego w zakresie posiadanych przez kierowcę uprawnień.
Odnosząc się do treści odwołania, organ wskazał, że organ administracji nie prowadzi żadnych własnych ustaleń co do naruszenia przepisów o ruchu drogowym, a jedynie opiera swoje rozstrzygnięcie na przekazanej mu informacji, która ma charakter dokumentu urzędowego, stanowiącego dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Mianowicie to Policja, jako podmiot uprawniony do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego i przypisywania określonemu naruszeniu odpowiedniej liczby punktów, jest władna do korygowania tych punktów. Organy administracji, wydające decyzję o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy nie mają kompetencji do korygowania liczby punktów. Są one związane wpisem w ewidencji kierowców, zatem liczbą punktów podanych przez Komendanta Wojewódzkiego Policji. Ilość punktów karnych może być natomiast kwestionowana w odrębnym postępowania.
Dlatego też w kontrolowanej sprawie organ nie jest uprawniony do ustalania, czy liczba punktów podana w zawiadomieniu przez komendanta Policji została ustalona prawidłowo, a tym bardziej do obniżania liczby punktów.
Z tego też względu okoliczności podniesione w odwołaniu związane ze sposobem obliczania punktów karnych oraz zasadnością ich przyznania nie mogą mieć wpływu na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Trybem, w jakim skarżący może kwestionować liczbę punktów przypisanych mu przez Policję jest skarga na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Kierowca zainteresowany wykreśleniem punktów karnych z ewidencji może zatem zwrócić się do organu prowadzącego tę ewidencję o podjęcie określonego aktu lub czynności, a następnie w zależności od tego, czy i jakie organ ten zajmie stanowisko, skorzystać ze skargi do sądu administracyjnego.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wpłynęła skarga skarżącego D. M. Zaskarżonej decyzji zarzucił on naruszenie prawa materialnego i procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Brzeskiego z dnia 8 sierpnia 2025 r. (KT.5430.5.25.2025.IS).
Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci wniosku z dnia 28 sierpnia 2025 r. złożonego w dniu 2 września 2025 r. do Sądu Rejonowego w Brzesku II Wydziału Karnego o uchylenie prawomocnego mandatu karnego seria Dh nr [...] nałożonego w dniu 24.08.2024 r. z uwagi na jego niezgodność z prawem, na okoliczność:
że wobec skarżącego toczy się postępowanie sądowe w przedmiocie uchylenia mandatu karnego, że złożenie tego wniosku potwierdza podjęcie przez skarżącego środków prawnych zmierzających do wykazania bezzasadności mandatu, który stanowił bezpośrednią podstawę wydania zaskarżonej decyzji administracyjnej, a tym samym ma istotne znaczenie dla oceny legalności decyzji organu odwoławczego oraz dla oceny spełnienia przesłanek określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego i Konstytucji RP.
Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o fakt ukarania skarżącego mandatem karnym, który - w ocenie organu - stanowił wystarczające potwierdzenie popełnienia wykroczenia. Tymczasem skarżący, kwestionując zasadność tego mandatu, złożył do właściwego Sądu Rejonowego wniosek o jego uchylenie. Dowód ten ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W świetle powyższego przeprowadzenie wnioskowanego dowodu jest niezbędne dla wszechstronnego i zgodnego z prawem wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dla zapewnienia pełnej ochrony praw skarżącego.
Skarżący zarzucił, że
- 1. Zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w tym:
- 1) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz pominięciu dowodów i okoliczności przemawiających na korzyść skarżącego, art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywatela do organów administracji publicznej, w szczególności przez zastosowanie środka represyjnego nieproporcjonalnego do stwierdzonych okoliczności, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób ogólnikowy, uniemożliwiający weryfikację motywów rozstrzygnięcia, a w konsekwencji naruszenie prawa strony do obrony jej interesu prawnego.
- 2. Zaskarżona decyzja narusza także zasady konstytucyjne wyrażone w art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 65 Konstytucji RP, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
- 3. Zaskarżona decyzja narusza art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.2021, poz. 2328) także poprzez błędne przyjęcie, bez ustalenia w sposób wyczerpujący stanu faktycznego, że istniały przesłanki do skierowania skarżącego na egzamin kontrolny.
W ocenie skarżącego zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zarówno przepisów postępowania administracyjnego, jak i zasad konstytucyjnych, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący zarzucił, że organy obu instancji zaniechały wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, ograniczając się wyłącznie do przyjęcia informacji z ewidencji kierowców przekazanej przez Policję mimo, że strona podnosiła fakt bezprawnego nałożenia mandatu karnego i skierowania wniosku o uchylenie tego mandatu przez Sąd Rejonowy Wydział II Karny w Brzesku. Zdaniem skarżącego wydanie decyzji opartej na niezweryfikowanych danych, mimo wiedzy o toczącym się postępowaniu sądowym, narusza art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP.
W niniejszej sprawie SKO całkowicie pominęło fakt, że w dniu 2 września 2025 r. skarżący złożył do Sądu Rejonowego w Brzesku Wydziału II Karego, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uchylenie prawomocnego mandatu karego wraz z wnioskiem o uchylenie mandatu serii Dh nr [...] z dnia 24 sierpnia 2024 r. Postępowanie to jest w toku, a jego wynik będzie miał bezpośredni wpływ na ocenę przesłanki przekroczenia limitu punktów karnych. Pomimo tego, organy administracji zaniechały zawieszenia postępowania, naruszając art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W sytuacji, gdy wynik toczącego się postępowania przed sądem karnym ma bezpośredni wpływ na podstawę faktyczną decyzji administracyjnej, organ ma obowiązek zawiesić postępowanie. Zaniechanie tego obowiązku skutkuje wadliwością decyzji.
Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja została więc wydana przedwcześnie, w oparciu o niepewny i sporny stan faktyczny. Narusza to zasadę praworządności i zasadę pogłębionego zaufania obywatela do państwa (art. 8 k.p.a.), jak również zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Ponadto zarzucił, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji ma charakter ogólnikowy i chociażby z tego powodu jest wadliwe.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W toku postępowania sądowego do Sądu wpłynęło pismo skarżącego z dnia 5 marca 2026 r. do którego dołączono kopię postanowienia Sądu Rejonowego w Brzesku II Wydział Karny z 27 lutego 2026 r., sygn. akt [...], którym to postanowieniem w trybie art. 126 § 1 kpk uwzględniono wniosek skarżącego i przywrócono mu termin do złożenia wniosku w przedmiocie uchylenia prawomocnego mandatu karnego, oraz na podstawie art. 97 § 1 i art. 101 § 1 kpow uchylono prawomocny mandat karny z dnia 24.08.2024 r. seria Dh nr [...] nałożony na skarżącego, za wykroczenie drogowe z dnia 11.06.2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzającą ją decyzja organu I podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 1 października 2025 r. sygn. akt: SKO.UP/4121/26/2025 utrzymująca w mocy decyzję Starosty Brzeskiego z dnia 8 sierpnia 2025 roku (KT.5430.5.25.2025.IS) w sprawie skierowania skarżącego na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie kategorii B,C,C+E prawa jazdy.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2021 poz. 2328 ze zm.).
Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że podstawą wydania decyzji o skierowaniu na egzamin sprawdzający kwalifikacje był wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie. Wniosek ten został uzasadniony tym, że skarżący w okresie od 11.06.2024 r. do 20.06.2025r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, tj.:
- - 11.06.2024 r. D. - Obszar wiejski, L., samochód ciężarowy/ciągnik siodłowy, A06. Naruszenie powodujące zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, w którym nie doszło do naruszenia czynności narządu ciała oraz rozstroju zdrowia, Punkty: 10 20.06.2024 r. N., Aleje [...] (ulica), samochód osobowy. E07. Przekroczenie dopuszczalnej prędkości od 21 do 25 km/h. Punkty: 5 06.02.2025 r. Ł. obszar wiejski, P., 79 samochód ciężarowy/ciągnik siodłowy, E05. Przekroczenie, dopuszczalnej prędkości od 31 do 40 km/h, Punkty: 9. 20.06.2025. K., K., 79, samochód osobowy, E07. Przekroczenie dopuszczalnej prędkości od 21 do 25 km/h, Punkty: 5.
Zgodnie z art. 18 pkt 1 wyżej powoływanej ustawy zmieniającej p.r.d. do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji wydanym na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 14, starosta wydaje decyzję o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia 24 punktów - na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji. Przepis ten wszedł w życie w dniu 17 września 2022 r. (art. 23 pkt 3 ustawy zmieniającej) czyli miał zastosowanie do niniejszej sprawy.
Jednocześnie w myśl art. 17 ust. 1 tej ustawy, do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji wydanym na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 14, Policja prowadzi ewidencję kierujących pojazdami silnikowymi oraz motorowerami naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu popełnionemu przez osobę uprawnioną do kierowania pojazdem silnikowym oraz motorowerem przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 1 do 15 i wpisuje się ją do tej ewidencji.
Z kolei zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 957 ze zm.), minister właściwy do spraw informatyzacji w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu ogłasza w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw informatyzacji komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust.
- 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie.
Komunikat, o którym mowa w przywołanych wyżej przepisach, tj. komunikat określający termin wdrożenia wymienionych rozwiązań technicznych został ogłoszony w dniu 2 czerwca 2026 r. i określił termin wdrożenia rozwiązań technicznych na dzień 4 września 2026 r. Z powyższego wynika, że organ I instancji właściwy był do wydania decyzji na podstawie art. 18 pkt 1 ustawy zmieniającej.
Przepis ten jest tak skonstruowany, iż wydawana na jego podstawie decyzja administracyjna ma charakter związany ("starosta wydaje decyzję"), a zatem organom nie przysługuje w tym zakresie uznanie. Jeżeli zatem w sprawie wystąpi przesłanka wskazana w tym przepisie, organ ma obowiązek wydać decyzję o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia 24 punktów, jeżeli wniosek w tym względzie złoży komendant wojewódzki Policji.
Jedyną okolicznością faktyczną, na podstawie której organ stwierdza wystąpienie przesłanki do wydania wskazanej decyzji jest przekroczenie przez kierowcę liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego i wniosek organu Policji o skierowanie kierowcy na egzamin.
Prowadząc postępowanie w sprawie dotyczącej kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji skarżącego, organy administracji nie mają bowiem kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy (skarżącemu) ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Tylko Komendant jest organem, który dokonuje wpisów do ewidencji, a więc w drodze czynności materialno-technicznych ujawnia w ewidencji punkty karne przyznane poszczególnym kierowcom i dokonuje ich wykreśleń, a zainteresowany kierowca może zaskarżyć do sądu administracyjnego powyższe czynności.
Jednakże w niniejszej sprawie dla stwierdzenia legalności zaskarżonej decyzji istotnym był fakt wydania na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, postanowienia Sądu Rejonowego w Brzesku II Wydział Karny z 27 lutego 2026 r., sygn. akt [...], którym to w trybie art. 126 § 1 kpk uwzględniono wniosek skarżącego i przywrócono mu termin do złożenia wniosku w przedmiocie uchylenia prawomocnego mandatu karnego, oraz na podstawie art. 97 § 1 i art. 101 § 1 kpow uchylono prawomocny mandat kamy z dnia 24.08.2024 r. seria Dh nr [...] nałożony na skarżącego za wykroczenie drogowe z dnia 11.06.2024 r.
W konsekwencji powyższego postanowienia mandat karny z dnia 24.08.2024 r. stanowiący podstawę wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy utracił walor prawomocności.
W tym stanie rzeczy należało rozważyć, czy powyższa okoliczność będąca podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. stanowiła naruszenie prawa uprawniające Sąd pierwszej instancji do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.
W myśl przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowym, że użyte w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. pojęcie "naruszenie prawa" nie można ograniczać do sytuacji gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu, a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. W postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa rozumie się także takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w chwili wydawania decyzji. Niewątpliwie dotyczy to niektórych podstaw wznowienia postępowania administracyjnego określonych np. w art. 145 § 1 pkt 5 i 8 k.p.a., czy też art. 145 a k.p.a. Tak więc w razie stwierdzenia przez sąd, że akt kontrolowany narusza prawo, a naruszenie to daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, zachodzi podstawa do uchylenia takiego aktu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1b p.p.s.a., bowiem dyspozycja tego przepisu ma na celu przede wszystkim ochronę obiektywnego porządku prawnego (wyrok składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 stycznia 2006 r. I OPS 4/05, wyrok NSA z dnia 10 października 2007 r. II OSK 2002/06, z dnia 14 listopada 2006 r. II OSK 1321/05, z dnia 12 czerwca 2008 r. II OSK 121/07).
Również przedstawiciele doktryny wskazują, że w pojęciu "naruszenia prawa", o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., mieszczą się wszelkie okoliczności, które stanowią podstawę wznowienia postępowania administracyjnego bez względu na to, kiedy się one ujawniły. Tożsame stanowisko zajmują w tej kwestii Barbara Adamiak (zob. B. Adamiak, J. Borkowski "Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Warszawa 1998, s. 364) i Tadeusz Woś (zob. T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2012, s. 748-749). Wskazani autorzy uważają, że Sąd administracyjny jest obowiązany uchylić zaskarżony akt, jeżeli stwierdzi którąkolwiek z przesłanek wznowienia postępowania.
Podobne stanowisko zajmuje dr hab. Tadeusz Kiełkowski ("Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego jako przesłanka uchylenia decyzji przez sąd administracyjny", PPP 2008, nr 4, s. 59 i n.). Autor przyznaje, że terminowi "naruszenie prawa", użytemu w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., możliwe jest także przypisanie znaczenia bardziej zobiektywizowanego, które nawiązywać będzie do szeroko pojmowanych wad w konkretyzacji uprawnień i obowiązków, które mogą być następstwem okoliczności niezależnych od organu orzekającego, a nawet okoliczności poniekąd zewnętrznych wobec danego postępowania jurysdykcyjnego (np. wadliwego rozstrzygnięcia, na którym oparto decyzję).
W tym (zobiektywizowanym) ujęciu "naruszenia prawa" nie jest zatem istotne, kto je naruszył, lecz liczy się ta okoliczność, że proces kształtowania normy indywidualnej nie przebiegał, z takich czy innych przyczyn, prawidłowo. W takim wypadku każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa", a zatem powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji.
W realiach kontrolowanej sprawy, utrata waloru prawomocności mandatu karego z dnia 24.08.2024 r. seria Dh nr [...] nałożonego na skarżącego za wykroczenie drogowe z dnia 11.06.2024 r. stanowiącego podstawę wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, a w konsekwencji będącego podstawą wydania zaskarżonej decyzji skutkuje tym, że wydana decyzja o skierowaniu na egzamin kontrolny utraciła podstawę do jej wydania.
Zdaniem Sądu – w niniejszej sprawie konieczne, jest uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie jak i poprzedzającej ją decyzji Starosty Brzeskiego w sprawie skierowania skarżącego na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie kategorii B,C,C+E prawa jazdy.
Zasadne było również umorzenie postępowania administracyjnego (na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a.). Przepis ten jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a. i art. 208 § 1 O.p. Sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty. W ten sposób, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania.
W konsekwencji za bezprzedmiotowe należało uznać formułowanie wobec organu wytycznych co do dalszego postępowania, gdyż postępowanie zostało umorzone.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz § 3 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I i II sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 200 zł.