Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J.T. (dalej skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie wydana w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
- 1. Starosta [...] (dalej organ pierwszej instancji lub Starosta) decyzję z 25 marca 2025 roku, wydaną na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015 r. poz. 541 ze zm., dalej ustawa zmieniająca) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2024 r., poz. 572, dalej k.p.a.), orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawo jazdy kategorii A,B1,B dokument nr [...], druk nr [...] wydane dnia 29 grudnia 2004 r.
Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że dniu 5 marca 2025 r. tutejszy urząd otrzymał wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. dnia 4 marca 2025 r. ([...]) o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy skarżącego w związku z przekroczeniem 24 punktów, za wielokrotne naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie od dnia 4 maja 2024r. do dnia 3 marca 2025 r.
Pismem z dnia 7 marca 2025 r. organ zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
W dniu 18 marca 2025 r. skarżący zgłosił się do tutejszego urzędu i zapoznał się z dokumentami w sprawie.
Organ pierwszej instancji wskazał, iż na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej był zobowiązany wydać decyzję o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy.
2. W odwołaniu od tej decyzji skarżący wyjaśnił, iż punkty karne otrzymał za dwa przekroczenia prędkości i jedno za jazdę bez pasów bezpieczeństwa. W wieku [...] lat nie jest w stanie zdać egzaminu z teorii, gdyż słabo posługuje się komputerem. Prowadzi zakład zatrudniający 13 osób i nie wyobraża sobie jego prowadzenia bez posiadania prawa jazdy. W związku z tym zmuszony będzie zamknąć zakład. Zwrócił się z prośbą o anulowanie punktów karnych w liczbie 5 za jazdę bez pasów bezpieczeństwa.
3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej organ odwoławczy) decyzją z dnia 29 lipca 2025 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 541), zmienionej art. 4 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami... (Dz.U. z 2016 r. poz. 2001) zmienionej art. 4 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy prawo o ruchu...(Dz.U. z 2018 r. poz. 957) i art. 17 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym... (Dz.U. z 2021 r. poz. 2328), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że skarżący w okresie od 4 maja 2024 r. do 3 marca 2025 r. otrzymał 25 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Taki stan faktyczny wypełnia hipotezę normy prawnej zawartej w art. 18 pkt 1 ustawy z 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021 r. poz. 2328), po spełnieniu której organ administracji ma obowiązek zatrzymać prawo jazdy.
Decyzja ta jest decyzją tzw. związaną, co oznacza, iż starosta nie ma tutaj możliwości działania w ramach uznania administracyjnego, tylko musi się zachować tak jak mu nakazuje przepis prawa. Zatem w sytuacji gdy kierowca naruszył przepisy ruchu drogowego, za które przypisano mu 24 punkty karne (w tym przypadku: 25 pkt), to starosta ma obowiązek wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy.
Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Taki walor posiada pismo Zastępcy Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego KWP w K. działającego z upoważnienia Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia 4 marca 2025 r. L.dz. [...], a więc korzysta z domniemania prawdziwości. Zawarta w nim informacja o wielokrotnych naruszeniach przepisów ruchu drogowego, za które skarżący otrzymał we wskazanym okresie 25 punktów, jest ostateczna, skoro nie podważono domniemania prawdziwości ww. dokumentu urzędowego. Tak sformułowany wniosek jest wystarczający do podjęcia postępowania przez organ pierwszej instancji.
Odnosząc się do prośby zawartej w odwołaniu o anulowanie liczby punków przypisanych za jazdę bez pasów bezpieczeństwa, organ odwoławczy wyjaśnił, iż nie ma takiego trybu przewidzianego w przepisach prawa, a na mocy art. 6 k.p.a. organy administracji działają na podstawie i w granicach przepisów prawa.
4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 29 lipca 2025 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 25 marca 2025 r. w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Zarzucił naruszenie:
- 1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie przez o organ dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak weryfikacji okoliczności, w jakich doszło do przypisania skarżącemu punktów karnych, w szczególności za przekroczenia prędkości, podczas gdy występują poważne wątpliwości co do prawidłowości dokonanego pomiaru w dniu 3 marca 2025 r. m.in, w zakresie zgodności warunków pomiaru z zaleceniami producenta urządzeń radarowych;
- 2) naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez jego mechaniczne zastosowanie przez organ odwoławczy i przyjęcie, że organy administracji publicznej mogą działać wyłącznie w granicach wyraźnie przewidzianych przepisami prawa, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisu w świetle zasady proporcjonalności i celowości powinna uwzględniać indywidualną sytuację strony, w tym jej wiek, ograniczenia technologiczne oraz poważne konsekwencje społeczne decyzji (utrata możliwości prowadzenia działalności zatrudniającej 13 osób);
- 3) naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez organ odwoławczy okoliczności osobistych i społeczno-gospodarczych skarżącego (wiek [...] lat, ograniczenia technologiczne uniemożliwiające zdanie egzaminu teoretycznego, prowadzenie zakładu zatrudniającego 13 osób), podczas gdy organ powinien rozważyć ww. aspekty w świetle zasady budowania zaufania obywatela do organów administracji oraz proporcjonalności.
Skarżący argumentował, że pomiar prędkości, za który przypisano mu punkty karne na podstawie mandatu z dnia 3 marca 2025 r. został dokonany na ul. C. w P., bezpośrednio przy wiadukcie kolejowym i linii trakcyjnej. Linie energetyczne generują silne pola elektromagnetyczne. Te pola mogą zakłócać działanie laserowych mierników prędkości, które wysyłają wiązkę światła laserowego w celu określenia prędkości pojazdu. W wyniku zakłóceń, miernik może błędnie zidentyfikować prędkość lub nie być w stanie określić, o który pojazd chodzi, zwłaszcza gdy w pobliżu znajdują się inne pojazdy. Niewątpliwie istnieje bezpośredni związek między obecnością linii energetycznych wysokiego napięcia, a dokładnością pomiaru prędkości urządzeniami laserowymi.
Lokalizacja pomiaru prędkości w dniu 3 marca 2025 r, w miejscowości P. nie spełniała warunków prawidłowego pomiaru ze względu na możliwość zakłóceń elektromagnetycznych i odbić sygnału. Ponadto, organ nie ustalił, jakiego typu urządzenie zostało użyte, czy było poddane aktualnej kalibracji oraz czy pomiar został wykonany zgodnie z technologią i zaleceniami jego producenta. Zaniechanie tych ustaleń stanowi naruszenie obowiązku dokładnego i wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego.
Organ w uzasadnieniu decyzji z dnia 29 lipca 2025 r. całkowicie pominął okoliczności osobiste i społeczne dotyczące skarżącego, ograniczając się do formalnej analizy przepisów. Skarżący ma [...] lat i nie posługuje się biegle komputerem, co praktycznie wyklucza możliwość skutecznego podejścia do egzaminu teoretycznego, stanowiącego warunek odzyskania prawa jazdy. Skarżący prowadzi zakład zatrudniający 13 osób, którego funkcjonowanie bez prawa jazdy nie będzie możliwe. Skutkiem decyzji organu odwoławczego jest nie tylko utrata uprawnień do prowadzenia pojazdów, lecz również konieczność zamknięcia firmy i likwidacja miejsc pracy. Organ nie odniósł się w żaden sposób do ww. okoliczności, nie przeanalizował ich w kontekście zasady słusznego interesu obywatela ani nie ocenił proporcjonalności skutków wydanej decyzji. Tego rodzaju pominięcie narusza art. 8 k.p.a., który nakazuje uwzględnianie interesu społecznego i indywidualnej sytuacji strony.
- 5. W Odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i potrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.), stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
Badając sprawę w tak zakreślonych granicach, Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja organu odwoławczego z dnia 29 lipca 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia z 15 marca 2025 r. w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej, w myśl którego do dnia wskazanego w komunikacie, który minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa rozdziale 15 ustawy zmienianej w art. 5 - starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy wymienionej w art. 4.
Art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1260 - tj. z późn. zm.), stanowi, że Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się zaś odpowiednią liczbę punktów w skali od 0-10 i wpisuje się do tej ewidencji. Przepis art. 130 ust. 1 cyt. ustawy został uchylony przez art. 125 pkt 13 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. z dniem 4 czerwca 2018 r., ale z kolei zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 957): "Przepis art. 130 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, stosuje się do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa w art. 130 ustawy zmienianej w art. 1 (Prawo o ruchu drogowym)."
Oznacza to, iż uchylenie art. 130 ustawy Prawo o ruchu drogowym zostało wstrzymane do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq. Do dnia rozpatrywania niniejszej sprawy przez organ odwoławczy Minister Cyfryzacji nie określił terminu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach.
Z akt sprawy wynika, że skarżący otrzymał w okresie od 4 maja 2024 r. do 3 marca 2025 r. łącznie 25 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego (karta 23 akt administracyjnych).
Zawarty w art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zwrot "wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy" wyraźnie wskazuje, że rozstrzygnięcie wydane na podstawie tego przepisu ma charakter związany. W sytuacji zatem, gdy kierowca przekroczy liczbę 24 punktów za naruszenie przepisów o ruchu drogowym, organ administracji publicznej jest zobowiązany do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
Zarzuty skarżącego kwestionujące zasadność przypisania mu punktów karnych nie mogły być przedmiotem oceny organów w sprawie. Tylko organy Policji, jako właściwe do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego i przypisywania określonemu naruszeniu odpowiedniej liczby punktów są władne do korygowania tych punktów. W tym zakresie organy Policji mogą być kontrolowane w drodze odpowiedniej skargi, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. przez sąd administracyjny. Organy administracji wydające decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy nie mają kompetencji do korygowania liczby punktów. Działają na wniosek Policji i są związane wpisem w ewidencji kierowców - liczbą punktów podanych przez Komendanta Wojewódzkiego Policji, który z wnioskiem występuje (zob. wyrok NSA z dnia 12 marca 2026 r., sygn.akt II GSK 2115/22).
Organ pierwszej instancji, wydając decyzje o charakterze związanym, nie mógł również uwzględnić okoliczności odnoszących się do sytuacji osobistej i społecznej skarżącego.
Konkludując, decyzja wydana w niniejszym postępowaniu na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej, jest decyzją o charakterze związanym, a organ ją wydający nie ma uprawnień do weryfikacji przypisanej kierowcy liczby punktów, ponieważ jest związany informacją o liczbie punktów. Powyższy pogląd jest ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyroki NSA: z 10 maja 2023 r. II GSK 1043/22 i powołane tam orzecznictwo, wyrok NSA z dnia 17 lutego 2026 r., II GSK 1359/25; CBOSA).
Mając powyższe na uwadze, Sąd nie stwierdził uchybienia ani przepisom postępowania administracyjnego, ani przepisom prawa materialnego, które dawałoby podstawę do wyeliminowania zaskarżonych rozstrzygnięć z obrotu prawnego i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.