Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 8 października 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję Starosty Wejherowskiego z dnia 3 marca 2025 r. w sprawie obciążenia K. P. kosztami usunięcia, przechowywania, szacowania i utylizacji pojazdu marki FOD Puma o numerze rejestracyjnym [...].
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Starosta Wejherowski, działając m.in. na podstawie art. 130a ust. 10h w zw.
z art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1251; powoływanej dalej w skrócie jako: "p.r.d."), decyzją z dnia 3 marca 2025 r. orzekł o zapłacie przez K. P. należności z tytułu usunięcia, przechowywania, oszacowania i zniszczenia pojazdu marki Ford Puma o numerze rejestracyjnym [...] w wysokości 19.043 zł.
W uzasadnieniu decyzji, przedstawiając stan faktyczny sprawy, podano że w dniu 6 sierpnia 2022 r. pojazd marki Ford Puma został usunięty z drogi na podstawie dyspozycji wydanej przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w W. i odholowany na parking strzeżony A. w G. W związku z nieodebraniem pojazdu w terminie trzech miesięcy od dnia jego usunięcia, postanowieniem z dnia 14 maja 2024 r. o sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w W. orzekł przepadek przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu Wejherowskiego.
Przedmiotowe postanowienie uprawomocniło się 22 maja 2024 r.
Organ pierwszej instancji wskazał, że kwota należności została obliczona według następujących stawek obowiązujących w okresie od dnia 6 sierpnia 2022 r. do dnia 22 maja 2024 r.: holowanie - 479 zł, parkowanie od 6 sierpnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. - 3.996 zł (uchwała Rady Powiatu Wejherowskiego z dnia 29 listopada 2021 r. nr VI/XXV/358/21 w sprawie ustalenia na rok 2022 wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia a następnie odstąpienia od usunięcia pojazdu); parkowanie od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. - 9.855 zł (uchwała Rady Powiatu Wejherowskiego z dnia 28 października 2022 r. nr VI/XXXIV/476/22 w sprawie ustalenia na rok 2023 wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia a następnie odstąpienia od usunięcia pojazdu); parkowanie od 1 stycznia 2024 r. do 21 maja 2024 r. - 4.260 zł (uchwała Rady Powiatu Wejherowskiego z dnia 27 października 2023 r. nr VI/XLIII/588/23 w sprawie ustalenia na rok 2024 wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia a następnie odstąpienia od usunięcia pojazdu). Do podanych cen należy doliczyć koszt oszacowania wartości pojazdu w kwocie 330 zł oraz koszt demontażu pojazdu w kwocie 123 zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, w wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez kuratora ustanowionego dla nieznanego z miejsca pobytu K. P., decyzją z dnia 8 października 2025 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Wejherowskiego.
Organ odwoławczy uznał, że w badanej sprawie zostały wypełnione wszystkie przesłanki wydania decyzji o obciążeniu kosztami usunięcia, przechowania i oszacowania pojazdu opisanego w osnowie. Okolicznością w sprawie bezsporną jest to, że K. P. był w momencie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu jego właścicielem. W konsekwencji jest zobowiązany do pokrycia powstałych w wyniku jego zaniedbań kosztów przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wynikają one z faktur znajdujących się w aktach sprawy. Składają się na nie jednorazowy koszt usunięcia pojazdu i przechowania go w okresie od dnia 6 sierpnia 2022 r. do dnia 21 maja 2025 r. zgodnie ze wskazanymi w podstawie prawnej oraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji aktami prawa miejscowego. Skarżącego obciążają w tym zakresie koszty w kwocie od dnia wydania dyspozycji usunięcia pojazdu do dnia uprawomocnienia się postanowienia w przedmiocie przepadku pojazdu.
Strona została również obciążona kosztami oszacowania i demontażu pojazdu wynikającymi ze znajdujących się w aktach sprawy faktur. Organ odwoławczy pozytywnie zweryfikował ustalenia i obliczania zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w treści wniesionego odwołania organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania ustalono, że K. P. był właścicielem pojazdu w chwili wydania dyspozycji jego usunięcia. Okoliczności w jakich dyspozycja usunięcia pojazdu została wydana wynikają z notatki urzędowej funkcjonariusza Policji z dnia 6 sierpnia 2022 r. - pojazd zastano pozostawiony częściowo na jezdni w miejscu nieoświetlonym na łuku drogi przez co stwarzał on zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Organ odwoławczy podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że właściciela (i ewentualnie kierującego) pojazdu winny obciążać tylko koszty uzasadnione, a więc takie, które są normalnym skutkiem jego niewłaściwego zachowania a nie takie, które są wynikiem zaniechania czy bezczynności organu administracji. W praktyce oznacza to, że właściciel pojazdu obowiązany jest do poniesienia kosztów za okres od dnia wydania dyspozycji usunięcia pojazdu do dnia uprawomocnienia się orzeczenia o jego przepadku na rzecz powiatu. W praktyce oznacza to konieczność poniesienia kosztów usunięcia pojazdu na parking strzeżony i jego postoju na parkingu strzeżonym. Właściciela (i kierującego) obciążają ponadto koszty oszacowania pojazdu oraz koszty jego sprzedaży lub zniszczenia. Czynności te organ może wykonać bowiem dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu przyznającego powiatowi własność pojazdu w drodze przepadku.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kurator dla nieznanego z miejsca pobytu K. P. zarzucił decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku naruszenie:
- 1. przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 w zw. z art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; powoływanej dalej jako: "k.p.a."), poprzez brak ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji do zarzutów i argumentacji przedstawionej w odwołaniu i ograniczeniu się do przytoczenia mających znajdować zastosowanie w sprawie przepisów i poczynionych ustaleń, bez wskazania powodów i przyczyn, dla których argumenty podniesione w odwołaniu nie zasługiwały na uwzględnienie;
- 2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 130 ust 10h p.r.d., poprzez obciążenie K. P. kosztami związanymi z oszacowaniem wartości pojazdu oraz kosztami demontażu pojazdu, które powstały w czasie kiedy prawo własności samochodu przeszło na własność Powiatu Wejherowskiego i nie powinno obciążać skarżącego.
- 3. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność:
- a. ustalenia czy pojazd, co do którego wydano dyspozycję jego usunięcia, został pozostawiony w miejscu, gdzie było to zabronione i utrudniało ruch lub w inny sposób zagrażało bezpieczeństwu,
- b. ustalenia komu przysługiwało prawo własności pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia.
Wskazując na powyższe uchybienia kurator wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych; ustalenie i przyznanie od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kuratorowi zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącego z urzędu obejmujących: opłatę ustaloną według norm przepisanych powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług (23% VAT), zwrot wydatków na korespondencję w kwocie 18 zł (koszt wysyłki, koperta i koszty związane z wydrukiem).
W uzasadnieniu skargi kurator podniósł, że strona w toku postępowania kwestionowała przyjęcie, jakoby prawo własności pojazdu w dacie wydawania dyspozycji o jego usunięciu przez policję przysługiwało skarżącemu K. P., jak i okoliczność, iż pojazd, w stosunku do którego wydano dyspozycję jego usunięcia, został pozostawiony w miejscu, gdzie było to zabronione i utrudniało ruch lub w inny sposób zagrażało bezpieczeństwu. Zakwestionowanie tych okoliczności przez skarżącego, a które zostały przez organ przyjęte na podstawie dokumentów wydanych w toku innych postępowań, w których skarżący nie brał udziału, powinno skutkować uznaniem ich za sporne i wymagające wykazania za pomocą odpowiednich dowodów. W przedmiotowej sprawie nie przeprowadzono jednak jakichkolwiek czynności dowodowych mających na celu wyjaśnienie okoliczności faktycznych warunkujących możliwość przyjęcia ustawowych podstaw do wydania decyzji w sprawie obciążenia kosztami usunięcia, przechowania, oszacowania i utylizacji pojazdu co uzasadnia zarzut naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego na ww. okoliczności.
Zdaniem kuratora, zaskarżona decyzja została wydana również z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. Pomimo bowiem sformułowania w odwołaniu zarzutów organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z kolei zgodnie z przywołanymi przepisami uzasadnienie decyzji administracyjnej powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązek ten obejmuje również konieczność ustalenia, w jakim zakresie organ uwzględnił lub oddalił zarzuty i twierdzenia strony, a więc odniesienia się do całej argumentacji przedstawionej w odwołaniu.
Ponadto, zgodnie z art. 140 k.p.a., organ odwoławczy rozpatruje sprawę w jej całokształcie, a więc obowiązany jest dokonać pełnej, merytorycznej kontroli rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym. Obejmuje to obowiązek analizy wszystkich zarzutów odwołania i udzielenia na nie wyczerpującej odpowiedzi w uzasadnieniu decyzji. W przedmiotowej sprawie z kolei uzasadnienie decyzji organu odwoławczego sprowadziło się do przedstawienia ponownie stanu faktycznego i dowodów, na podstawie których go ustalono, natomiast de facto nie odniesiono się do zarzutów sformułowanych pod adresem wydanej w sprawie decyzji. Brak odniesienia się do zarzutów odwołania świadczy o tym, że organ odwoławczy nie dokonał pełnej, merytorycznej oceny sprawy, lecz ograniczył się do formalnego potwierdzenia decyzji organu pierwszej instancji, co jest sprzeczne z celem i zakresem postępowania odwoławczego i uzasadnia uchylenie decyzji organu odwoławczego i przekazania temu organowi sprawy do ponownego przeprowadzenia administracyjnego postępowania odwoławczego.
Niezależnie od prawidłowości dokonywanych ustaleń i ustalenia odpowiedzialności K. P. za zwrot kosztów usunięcia i przechowania pojazdu, kurator wskazał, że niezasadnym jest obciążenie K. P. kosztami związanymi z oszacowaniem wartości pojazdu oraz kosztami demontażu pojazdu. Jak bowiem wynika z faktur dokumentujących poniesienie tych kosztów, wydatki te powstały w czasie kiedy prawo własności samochodu przeszło na własność Powiatu Wejherowskiego. Skoro zatem podmiot ten stał się właścicielem tego pojazdu, a następnie podjął decyzję o jego demontażu i utylizacji, to koszty z tym związane nie powinny obciążać jakiegokolwiek poprzedniego właściciela. Tymczasem w przedmiotowej sprawie kosztami tymi został obciążony K. P., co narusza art. 130 ust. 10h p.r.d., a także godzi w istotę prawa własności, z którego wynikają nie tylko uprawnienia właściciela do posiadania, korzystania, pobierania pożytków czy rozporządzania rzeczą, ale również obowiązki ponoszenia kosztów i ciężarów związanych z rzeczą w stosunku do której danemu podmiotowi przysługuje prawo własności.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym kurator wniósł o przyznanie od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na jego rzecz wynagrodzenie za sprawowanie kurateli w kwocie 4 428 zł brutto (3 600 zł + 23% VAT), ustalonego na podstawie § 8 pkt 5 w zw. z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu oraz zwrotu wydatków w kwocie 36 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; powoływanej dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem składu orzekającego, nie może zostać uwzględniona.
Z akt sprawy wynika, że pojazd marki Ford Puma o numerze rejestracyjnym [...] został usunięty z drogi na parking strzeżony na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu z dnia 6 sierpnia 2022 r. W dokumencie tym jako przyczynę usunięcia podano art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d. Zgodnie z tym przepisem pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu.
W myśl art. 130a ust. 10 p.r.d., starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu.
Starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10, nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia (art. 130a ust. 10a p.r.d.).
W sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 130a ust. 10e p.r.d).
Zgodnie z art. 130a ust. 10h p.r.d., koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i.
Decyzja wydawana na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. jest decyzją związaną, a zatem w sytuacji ziszczenia się przesłanek do jej wydania, organ wydaje ją obligatoryjnie. Powyższe oznacza, że w każdym przypadku ziszczenia się przesłanek wskazanych w art. 130a ust. 10h p.r.d. właściciel pojazdu będzie obciążony kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, niezależnie od tego kiedy wydana została dyspozycja usunięcia i kiedy sąd orzekł przepadek pojazdu (zob.: wyroki NSA: z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2142/15; z dnia 20 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2470/17).
W tym miejscu odnosząc się do zarzutów skargi wskazujących na niedostatki postępowania dowodowego i pominięcie przez organy istotnych, w cenie kuratora, okoliczności stanu faktycznego, wskazać należy, że ustalenie zakresu postępowania wyjaśniającego, a tym samym ustalenie stanu faktycznego w danej sprawie obejmuje tylko te fakty, które są istotne z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy, zwłaszcza przesłanek przepisu materialnoprawnego mającego w niej zastosowanie. Postępowanie dowodowe w rozstrzyganej sprawie powinno skupić się zatem na kwestiach określonych w art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d.
Rozpatrując przedmiotową sprawę w oparciu o art. art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d., zdaniem Sądu, organy wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Wbrew twierdzeniom kuratora skarżącego kwestia własności przedmiotowego pojazdu została przez organ pierwszej instancji w sposób należyty wyjaśniona. Organ dysponował bowiem umową kupna – sprzedaży pojazdu z dnia 19 lipca 2022 r., zgodnie z którą M. U. sprzedał pojazd marki Ford Puma o numerze rejestracyjnym [...] K. P. Najistotniejszym w tym zakresie dowodem jest jednak postanowienie Sądu Rejonowego w W. I Wydział Cywilny z dnia 14 maja 2024 r., sygn. akt [...], wydane z udziałem K. P. o orzeczeniu przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu Wejherowskiego.
W ocenie Sądu, prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w W. stwierdzające przepadek pojazdu, wydane w postępowaniu zainicjowanym na podstawie art. 130a ust. 10 p.r.d., było wiążące dla organu prowadzącego następnie postępowanie w oparciu o art. 130a ust. 10h p.r.d., także w kwestii dotychczasowego właściciela pojazdu, jak i dla strony postępowania administracyjnego, uznanej na podstawie orzeczenia sądu za właściciela pojazdu. Przepis art. 365 § 1 ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (dalej w skrócie jako: "k.p.c."), stosowany odpowiednio w postępowaniu nieprocesowym na mocy art. 13 § 2 k.p.c. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Dlatego postanowienie wydane w postępowaniu przed sądem cywilnym, w świetle powołanych regulacji wiązało organy nie tylko w zakresie ustaleń co do nowego właściciela pojazdu (powiat), co do którego orzeczono przepadek, ale i co do dotychczasowego właściciela tego pojazdu, tj. skarżącego (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2024 r., sygn. akt II GSK 2281/23).
Zaznaczyć należy, że przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym, w szczególności przepis art. 130a ust. 10h, nie stanowią podstawy prawnej dla starosty do orzekania o obowiązku zapłaty w stosunku do innej osoby niż tej, która jest (lub była) właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Skoro jednak skarżący kwestionował ustalenia co do tego, że był właścicielem przedmiotowego pojazdu powołując się na jego sprzedaż, to w celu uwolnienia się od obowiązku poniesienia kosztów określonych w art. 130a ust. 10h p.r.d. był obowiązany wykazać fakt wyzbycia się tytułu własności do pojazdu. Stąd też złożone przez K. P. przed sądem powszechnym zapewnienie, że w dacie dyspozycji usunięcia pojazdu nie był jego właścicielem, lecz nie pamięta, komu pojazd został sprzedany, nie mogło - wobec dokonanych przez organ pierwszej instancji ustaleń faktycznych - stanowić podstawy do uznania, że właścicielem pojazdu w dacie jego usunięcia z pasa drogowego była inna niż skarżący osoba.
Odnosząc się natomiast w tym miejscu do zarzutu kuratora, że nie przeprowadzono postępowania dowodowego na okoliczność, czy pojazd, co do którego wydano dyspozycję jego usunięcia, został pozostawiony w miejscu, gdzie było to zabronione i utrudniało ruch lub w inny sposób zagrażało bezpieczeństwem, wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się notatka urzędowa spisana w dniu 6 sierpnia 2022 r. (spisana w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu) przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w W., w której podano, że pojazd marki Ford Puma o numerze rejestracyjnym [...] był pozostawiony "(...) częściowo na jezdni w miejscu nieoświetlonym, na łuku drogi stwarzając zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego". Treść przedmiotowej notatki potwierdza, że zaszły przesłanki do usunięcia pojazdu z drogi na koszt właściciela wskazane w art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d., tj. pojazd został pozostawiony w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Kurator nie przedstawił żadnych dowodów, które podważałyby powyższe ustalenia, ograniczając się jedynie do ich zakwestionowania.
Zasada, iż na organie spoczywa ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym doznaje przełamania w przypadkach, w których wykazanie określonych faktów pozostaje w interesie strony. W takich przypadkach ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony zob. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 20/21).
Z art. 77 § 1 k.p.a. nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, że organy administracji obowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony, w sytuacji gdy ta środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach. Jeżeli organ wyprowadził określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego z posiadanych, nienasuwających zastrzeżeń dowodów, to skuteczne ich zakwestionowanie wymaga przeprowadzenia stosownego kontrdowodu z inicjatywy strony toczącego się postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1933/08).
Konkludując, nie można zgodzić się z kuratorem, że ustalenia faktyczne poczynione w rozpoznawanej sprawie wymagały przeprowadzenia dodatkowych dowodów. Postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, a wynikająca z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego ponad miarę konieczną do podjęcia rozstrzygnięcia. Skoro z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ pierwszej instancji jasno wynikały okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów przeciwnych, organy nie miały podstaw do prowadzenia dalszych czynności dowodowych.
Ponadto, na gruncie art. 130a ust. 10e p.r.d., w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowano pogląd co do tego, że postanowienie o przepadku pojazdu ma dla organu administracyjnego charakter przesądzający i wiążący również w zakresie stwierdzenia, czy zostały spełnione wszystkie ustawowe przesłanki w tym, czy usunięcie pojazdu było zasadne (por. wyroki NSA: z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 892/21; z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2142/15; z dnia 15 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 1713/19).
Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego wskazać należy, że co do zasady, koszty wszystkich czynność właściciela winny obciążać go jako osobę podejmującą dyspozycję ich dokonania. Po orzeczeniu przepadku dotychczasowy właściciel traci bowiem prawo własności. Niemniej jednak w art. 130a ust. 10h p.r.d. ustawodawca wskazał, że koszty związane z oszacowaniem i zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, przerzucając obowiązek ich pokrycia na właściciela, który pozostawił pojazd i nie zgłosił się po jego odbiór.
Jest to, jak zasadnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 7 sierpnia 2019 r. o sygn. akt III SA/Gd 337/19, rozwiązanie celowe i słuszne z punktu widzenia zasady sprawiedliwości. Brak jest bowiem podstaw do ponoszenia przez społeczność lokalną kosztów szacowania i niszczenia pojazdów porzuconych przez ich właścicieli. Zatem w sytuacji, gdy osoba właściciela porzuconego pojazdu zostanie ustalona, to właściciel z chwili wydania dyspozycji usunięcia pojazdu powinien ponieść koszty zezłomowania pojazdu oraz poprzedzające je koszty jego oszacowania.
Problemem jest natomiast fakt, że ustawodawca konstruując przepis nie dostrzegł, że dyspozycja zniszczenia pojazdu jest wydawana dopiero po prawomocnym orzeczeniu przepadku pojazdu, czyli po zakończeniu postępowania. Zatem, gdyby przepis w części ograniczającej koszty do kosztów poniesionych do czasu zakończenia postępowania miał dotyczyć wszystkich kosztów wymienionych w art. 130a ust. 10h p.r.d., jego realizacja w odniesieniu do kosztów zniszczenia pojazdu nie byłaby nigdy możliwa i przepis w tym zakresie byłby przepisem "pustym".
Interpretacja taka nie jest właściwa. Ograniczenie obciążenia właściciela, który pozostawia pojazd, wyłącznie kosztami powstałymi od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ma sens co do kosztów jego przechowywania, bowiem po przejściu prawa własności na nowego właściciela to on decyduje o okresie przechowywania pojazdu. Ograniczenie to nie powinno natomiast dotyczyć kosztów zniszczenia pojazdu, wykładnia taka skutkuje bowiem wyłączeniem możliwości realizacji tego unormowania, co niewątpliwie nie mogło być celem racjonalnego ustawodawcy. Zniszczenie pojazdu i poniesienie z związku z tym kosztów, jaki poprzedzające to działanie oszacowanie wartości pojazdu, umożliwiające podjęcie decyzji, co do jego dalszych losów - sprzedaży lub zniszczenia, ma bowiem miejsce dopiero po orzeczeniu przepadku.
Dokonując powyższej wykładni Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w powołanym powyżej wyroku zważył, że nałożone na obywateli obowiązki nie powinny być interpretowane w sposób rozszerzający. Niemniej uznał, że nie można pominąć przyczyn nałożenia na osobę będącą właścicielem pojazdu w dacie jego usunięcia obowiązków przewidzianych w art. 130a ust. 10h p.r.d. oraz konsekwencji odstąpienia od jego realizacji.
Pozostawienie pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu (art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d.) jest działaniem nagannym, podobnie jak jego nieodebranie, skutkujące zaangażowaniem organów w rozwiązanie problemu porzuconej własności osoby prywatnej. Obciążenie tymi kosztami budżetu lokalnego, poza przypadkami, gdy nie da się ustalić właściciela pojazdu, nie znajduje uzasadnienia. Koszty te powinien ponosić właściciel pojazdu, a przeciwne unormowanie zachęcałoby osoby prywatne do porzucania zniszczonych pojazdów na drodze, by kwestię ich zezłomowania i związanych z tym kosztów przerzucić na podmiot publiczny. Unormowanie takie stawiałoby osoby lekceważące przepisy obowiązującego prawa w sytuacji korzystniejszej niż pozostali obywatele, którzy postępują zgodnie z prawem i na swój koszt poddają stare lub zniszczone samochody zezłomowaniu.
Właściciela pojazdu powinny obciążać tylko koszty uzasadnione, czyli takie, które są normalnym skutkiem jego niewłaściwego zachowania. Poniesienie kosztów oszacowania i zniszczenia pojazdu jest normalną konsekwencją porzucenia i nieodebrania pojazdu przez właściciela.
Podzielając stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wyrażone w wyroku z dnia 7 sierpnia 2019 r. i przyjmując je za własne, skład orzekający uznał, że w sytuacji, gdy osoba właściciela porzuconego pojazdu, w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, zostanie ustalona, to właściciel ten powinien ponieść również koszty związane z oszacowaniem i zniszczeniem pojazdu.
Odnosząc się do zarzutów braku ustosunkowania się w zaskarżonej decyzji do zarzutów odwołania, przyznać należy, że organ drugiej instancji nie odniósł się do każdego zarzutu z osobna, jednak omówił wszystkie kwestie istotne dla rozstrzygnięcia, w tym również kwestie sporne. Stanowisko organu jest jasne i nie pomija materii poruszonej w odwołaniu. Uzasadnienie decyzji pozwala na poznanie motywów, które skłoniły ten organ do wydania decyzji w określonym kształcie.
Mając na uwadze powyższe, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Odnosząc się do wniosku kuratora o przyznanie mu wynagrodzenia, wskazać należy, że zgodnie z art. 211 p.p.s.a. koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Do wydatków zaś zalicza się w szczególności należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie (art. 213 pkt 1 p.p.s.a.).
Choć ani w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani w przepisach szczególnych nie ustalono zasad i trybu przyznawania wynagrodzenia dla ustanowionego w postępowaniu sądowoadministracyjnym kuratora dla strony takiego postępowania, nieznanej z miejsca pobytu, nie budzi obecnie wątpliwości, że kuratorowi takiemu przysługuje wynagrodzenie. Przeciwne stanowisko nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą Rzeczpospolitej Polskiej jako państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Lukę w przepisach p.p.s.a. i przepisach szczególnych w tym zakresie powinno się wypełnić w drodze analogii, tj. poprzez odnalezienie w systemie prawa przepisów, które mogą stanowić oparcie dla rozstrzygnięcia wniosku o wynagrodzenie dla kuratora ustanowionego w postępowaniu administracyjnym.
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2025 r., sygn. akt II OSK 1978/24), że powinno być ono ustalone w oparciu o przepisu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. 2018 r. poz. 536), które wydano na podstawie art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Zgodnie z § 1 ust. 1 tego rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 22⁵ ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach, w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł.
Należy jednak wziąć pod uwagę zmianę stanu prawnego wywołaną wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt SK 89/22, w którym orzeczono o niekonstytucyjności § 1 ust. 1 i 3 wskazanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. W obrocie prawnym pozostał § 1 ust. 2 tego rozporządzenia, który - zdaniem Sądu - daje możliwość przyznania wynagrodzenia kuratorowi wynagrodzenia na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2026 r., poz. 87). Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze.
W rozpoznawanej sprawie, dotyczącej należności pieniężnej, wartość przedmiotu zaskarżenia wynosiła 19 034 zł, więc pełna stawka minimalna to kwota 3 600 zł (§ 23 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 8 pkt 5 rozporządzenia).
Kwota należnego wynagrodzenia wyniosła zatem 3 600 zł, która powiększona o stawkę podatku od towarów i usług (VAT) w wysokości 23% (tj. o kwotę 828 zł), wyniosła 4 428 zł. Jednocześnie kurator udokumentował poniesienie dodatkowych wydatków tylko w wysokości 7,80 zł na korespondencję sądową.
Uwzględniając powyższe, na pomocy powołanych przepisów, Sąd przyznał kuratorowi kwotę 4 435,80 zł tytułem wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych w związku z reprezentacją w postępowaniu sądowoadministracyjnym strony nieznanej z miejsca pobytu.