Uzasadnienie
Skarżąca E. P., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na przewlekle prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy D. (dalej jako "organ", "Wójt"), w sprawie zmiany stanu wody na gruncie działki nr [...] obręb B. ze szkodą dla działki nr [...].
Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie następujących przepisów prawa procesowego, tj. art. 12, art. 35 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm., dalej jako "k.p.a.") polegających na prowadzeniu postępowania dłużej niż jest to niezbędne niezałatwieniu sprawy (przewlekłość).
Mając na względzie wskazane zarzuty, skarżąca wniosła o:
- 1) zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy,
- 2) stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania skarżonego organu miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- 3) orzeczenie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a o wymierzeniu Wójtowi grzywny w wysokości 1.000,00 zł,
- 4) orzeczenie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. o przyznaniu od Wójta na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 15.000,00 zł,
- 5) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według obowiązujących przepisów prawa.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że postępowanie prowadzone przez Wójta trwa już ponad 14 miesięcy, a takie podejście do załatwienia sprawy godzi w prawo strony do załatwienia jej sprawy bez zbędnej zwłoki, narusza zasadę załatwienia przez organ sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) oraz zasadę zaufania (art. 8 k.p.a.). Podkreśliła, że postępowanie dotyczy zalewnia będącej jej własnością działki, na której znajduje się dom mieszkalny. Nieustanny stan podtopienia działki uniemożliwia normalne korzystanie przez nią z nieruchomości, negatywnie wpływa na stan budynku, substancję murów, a zawilgocenie ścian i murów i w efekcie rozwój grzybów i pleśni stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia mieszkańców. Pomimo tych oczywistych faktów organ wydłuża ponad wszelką potrzebę czas załatwienia sprawy.
Zdaniem skarżącej, w okolicznościach niniejszej sprawy Wójt podejmuje działania w znacznych odstępach czasu, wydłuża postępowanie zamiast załatwić sprawę w terminie, co narusza zasadę zaufania do organów władzy publicznej. A to, że wniosła o powołanie biegłego nie oznacza, że organ może w sposób zupełnie dowolny wyznaczać termin na przygotowanie opinii.
W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że na wniosek skarżącej prowadzone jest postępowanie administracyjne na podstawie art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2025 r. poz. 960 z późn. zm.) w sprawie zmiany stanu wody na działce nr [...] obręb B. ze szkodą dla działki nr [...] obręb B.. W toku postępowania przeprowadzono między innymi dwukrotnie oględziny w terenie, tj. 29 sierpnia 2025 r. i 11 września 2025 r. Po uzgodnieniu ze stronami podczas drugich oględzin, iż są skłonne do polubownego zakończenia sprawy, na 29 października 2025 r. wyznaczono termin przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Podczas rozprawy strony uzgodniły, że do końca listopada 2025 r. właściciel działki nr [...] zamontuje krawężnik ograniczający spływ wód opadowych na działkę nr [...], natomiast skarżąca zobowiązała się, że do końca grudnia wykonany zostanie przegląd instalacji służącej do zagospodarowania wód opadowych na przedmiotowej działce.
W dniu 28 listopada 2025 r. właściciel działki nr [...] przekazał informacje, że zamontowany został krawężnik, o którym mowa była podczas rozprawy. Natomiast skarżąca nie dostarczyła żadnych informacji dotyczących wykonania przeglądu instalacji służącej do zagospodarowania wód opadowych na terenie jej nieruchomości, ani dokumentacji dotyczącej sposobu zagospodarowania wód opadowych.
Nadto organ wskazał, że na terenie działek sąsiadujących z działkami o nr [...] i [...] obręb B. również występuje problem z zalewaniem nieruchomości. W związku z tym postanowieniem z 31 października 2025 r. połączył wszystkie prowadzone na wskazanym terenie postępowania w sprawie zmiany stanu wody na gruncie w jedno postępowanie prowadzone pod znakiem WOŚ.OŚ.6331.1.10.2025.JH.
Pismem z 22 grudnia 2025 r. pełnomocnik skarżącej poinformował o odstąpieniu od zamiaru zawarcia ugody, a pismem z 10 lutego 2026 r. zwrócił się z zapytaniem o stan sprawy. Organ pismem z 11 lutego 2026 r. udzielił odpowiedzi, wskazując jednocześnie że postępowania dotyczące wskazanego terenu zostały połączone i prowadzone pod znakiem WOŚ.OŚ.6331.1.10.2024.TW. Pełnomocnika poinformowano również o zamiarze podpisania umowy na wykonanie opinii biegłego w sprawie. Umowa nr [...] z dnia 18 lutego 2026 r. podpisana została przez wykonawcę 27 lutego 2026 r. Termin oględzin został wyznaczony na 8 maja 2026 r. (piątek) o godzinie 10:00, o czym poinformowano wszystkie strony połączonych postępowań.
W ocenie organu postępowanie prowadzone jest zgodnie z przepisami k.p.a. Termin jego zakończenia wyznaczono do 30 czerwca 2026 r. o czym poinformowano strony pismem z 23 grudnia 2025 r., wskazując jednocześnie powód przedłużenia postępowania. Nadmieniono, że skarżąca nie jest jedyną stroną prowadzonego postępowania, a nałożenie obowiązków wynikających z przepisu art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, będzie możliwe tylko w przypadku. właściwego ustalenia stanu faktycznego oraz wystąpienia wszystkich przesłanek, o których mowa w przepisach tj. ustalenia czy nastąpiła zmiana stanu wody na gruntach, tej zmiany dokonał i czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy zmianą stanu wody a szkodą na działce sąsiedniej. Ustalenie tych przesłanek w prowadzonym postępowaniu, dotyczącym wielu działek, bez wątpienia wymaga uzyskania opinii biegłego.
to, że wniosła o powołanie biegłego nie oznacza, że organ może w sposób zupełnie dowolny wyznaczać termin na przygotowanie opinii.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje.
Na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.– dalej jako "p.p.s.a."), sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym
Jako, że przedmiotem skargi jest przewlekłość prowadzonego przez Wójta postępowania, na wstępie należy wyjaśnić, że – stosownie do art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.
Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2).
Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3).
Podkreślić przy tym należy, że obowiązek załatwienia sprawy w przewidzianym do tego terminie nie może naruszać obowiązków spoczywających na organie z mocy przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a.), umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego czy też w przypadku zamiaru organu wydania decyzji negatywnej umożliwienia stronie przedłożenia dodatkowych dowodów zmierzających do załatwienia sprawy zgodnie z jej żądaniem (art. 10 § 1 oraz art. 79a § 2 k.p.a.).
Wskazać również należy, że stosownie do art. 35 § 5 k.p.a. do terminu załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.
Na mocy art. 36 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (§ 1).Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).
Pojęcie "przewlekłości postępowania" zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organ prowadzi postępowanie w sposób nieefektywny, podejmując czynności zbędne albo nie podejmując żadnych czynności w sprawie, bądź podejmując kolejne czynności w znacznych odstępach czasu, co niepotrzebnie i w sposób nieuzasadniony wydłuża czas trwania postępowania. Ustawodawca założył bowiem, że postępowanie administracyjne powinno zostać przeprowadzone szybko, sprawnie, a rozstrzygniecie powinno zostać wydane bez zbędnej zwłoki.
W świetle przedstawionej wyżej chronologii czynności podejmowanych przez organ, nie sposób, zdaniem Sądu, uznać postępowania za prowadzone przewlekle.
Jak wynika bowiem z akt sprawy, po wszczęciu postępowania, organ dwukrotnie dokonał oględzin, tj. w dniach 29 sierpnia 2025 r. i 11 września 2025 r., a następnie w 29 października 2025 r. przeprowadził rozprawę, w toku której ustalono możliwe warunki polubownego zakończenia sprawy. Z kolei postanowieniem z dnia 31 października 2025 r. połączył cztery postępowania dotyczące naruszenia stanu wody na gruncie w jedno postępowanie prowadzone pod nr WOŚ.6331.1.10.2025.TW., o czym poinformowano strony (postanowienie doręczono skarżącej w trybie art. 44 k.p.a.). Już kilka dni później, tj. w dniu 5 listopada 2025 r. organ wystosował zapytanie ofertowe dotyczące wykonania opinii biegłego, które zostało zamieszczone na stronach internetowych Urzędu. Termin zgłaszania ofert wyznaczono do 31 grudnia 2025 r. Z wyjaśnień organu wynika, że wyznaczenie takiego terminu uzasadnione był znacznym obszarem terenu objętego przedmiotem opinii, co wymagało od potencjalnych wykonawców odpowiedniego przygotowania oferty.
W odpowiedzi na zapytanie ofertowe do Urzędu wpłynęła jedna oferta na wykonanie opinii, w której termin realizacji ekspertyzy określono na 4-6 miesięcy. Wskazano przy tym, że termin ten wynika z obszernego obszaru opracowania oraz występowania okresu zimowego, utrudniającego przeprowadzenie pomiarów. W międzyczasie, w dniu 23 grudnia 2025 r. organ wystosował zawiadomienie, w którym poinformował, że postępowanie nie może zostać zakończone w terminie z uwagi na skomplikowany charakter sprawy oraz konieczność wyboru biegłego do wykonania ekspertyzy w sprawie zamiany stanów wody na działkach.
Jednocześnie organ wskazał przewidywalny termin zakończenia postępowania do 30 czerwca 2026 r. Ponadto do organu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej z 22 grudnia 2025 r. zawierające oświadczenie o odstąpieniu od zawarcia ugody, zaś w dniu 27 lutego 2026 r. zawarto umowę na wykonanie opinii ustalając termin jej realizacji do dnia 31 sierpnia 2026 r.
Zdaniem Sądu, wszystkie podejmowane w toku postępowania czynności były konieczne z punktu widzenia załatwienia sprawy, a analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że odstępy czasu pomiędzy poszczególnymi czynnościami organu, uwzględniając okresy od niego niezależne, nie były nadmierne.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że szybkość prowadzonego postępowania nie może pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Niniejsza sprawa niewątpliwie ma charakter skomplikowany i wymaga poczynienia wnikliwych ustaleń faktycznych i zebrania odpowiedniego materiału dowodowego. Temu celowi służyły dokonywane przez organ starania o uzyskanie od biegłego kompletnej opinii. Czynnościom tym nie można zarzucić braku przydatności w prowadzonym postępowaniu, bowiem były one konieczne i istotne dla oceny zmiany stanu wody na gruncie.
Z kolei wyznaczenie terminów na składanie ofert oraz wykonanie opinii znajdowało uzasadnienie w okolicznościach sprawy i zostało przez organ należycie wyjaśnione. Również usprawiedliwione było zatem wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2026 r., o czym organ zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. poinformował zainteresowanych jednocześnie wskazując przyczynę zwłoki, która nie leżała po stronie organu.
Podkreślić przy tym należy, że aktywność procesowa organu koncentrowała się wokół dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, co przy uwzględnieniu podejmowanych niezbędnych dla wydania decyzji czynności wyklucza postawienie organowi skutecznego zarzutu przewlekłości i naruszenia art. 12, art. 35 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 oraz art. 36 § 1 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.