Uzasadnienie
Pismem z 2 marca 2026 r. (data wpływu do organu – 9 marca 2026 r.) J. K. (dalej jako: wnioskodawczyni lub skarżąca), zwróciła się do Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w O. (dalej jako: Dyrektor PUP lub organ), na podstawie art. 2 w zw. z art. 10 ustawy z dnia 6 września 2022 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako: u.d.i.p.), z wnioskiem o udostępnienie - w formie elektronicznej na podany adres e-mail - informacji publicznej dotyczącej wydatkowania środków publicznych w zakresie:
- I. danych co do:
- 1. wysokości wynagrodzenia brutto faktycznie wypłaconego w okresie od czerwca 2025 r. do lutego 2026 r. (z wyszczególnieniem każdego miesiąca odrębnie);
- 2. o wysokości nagrody brutto przyznanej w grudniu 2025 r., w odniesieniu do:
- a) Dyrektora Urzędu,
- b) Zastępcy Dyrektora,
- c) Głównego Księgowego,
- d) Kierowników komórek organizacyjnych (każde stanowisko odrębnie).
Wniosła o podanie danych indywidualnie dla każdego stanowiska.
- II. Pozostali pracownicy (niepełniący funkcji publicznych).
Wniosła o udostępnienie informacji o wysokości wynagrodzenia brutto faktycznie wypłaconego w okresie od czerwca 2025 r. do lutego 2026 r. (z podziałem na miesiące) oraz o wysokości nagrody brutto przyznanej w grudniu 2025 r., z podziałem:
- 1) na poszczególne stanowiska pracy, bez wskazywania danych osobowych poprzez numerację porządkową w obrębie danego stanowiska (np. Starszy doradca 1, Starszy doradca 2 itd., Specjalista 1, Specjalista 2, itd., pozostali: Pracownik 1, Pracownika 2 itd.).
Pismem z 23 marca 2026 r., przesłanym skarżącej za pośrednictwem poczty elektronicznej w tym samym dniu, organ udzielił wnioskodawczyni odpowiedzi w zakresie punktu I, natomiast w zakresie punktu II - odnośnie do żądania udostępnienia wynagrodzeń pozostałych pracowników (niepełniących funkcji publicznych) w rozbiciu na poszczególne miesiące - wskazano, że wnioskowany zakres danych, obejmujący indywidualne wynagrodzenia pracowników w ujęciu miesięcznym oraz w powiązaniu ze stanowiskiem, wykracza poza zakres informacji, które mogą być udostępnione w sposób nienaruszający prywatności osób zatrudnionych. Wyjaśniono, że udostępnienie takich danych, nawet po ich zanonimizowaniu, mogłoby prowadzić do identyfikacji konkretnych osób, zwłaszcza przy ograniczonej liczbie pracowników zatrudnionych na poszczególnych stanowiskach, a informacje podlegają ochronie prywatności, o czym mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Jednocześnie organ poinformował, że w odpowiedzi na wcześniejszy wniosek udostępniono już informacje dotyczące minimalnej, przeciętnej i maksymalnej kwoty wypłaconych wynagrodzeń zasadniczych, informacje dotyczące minimalnej i maksymalnej kwoty podwyżek, nagród, oraz dodatków do wynagrodzenia pracowników w formie zbiorczej (zagregowanej), co zapewnia realizację prawa do informacji publicznej w sposób nienaruszający praw osób trzecich.
Pismem z 7 kwietnia 2026 r. wnioskodawczyni złożyła skargę na bezczynność Dyrektora PUP w zakresie nieudostępnienia informacji publicznej. Zarzuciła naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1 z art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. poprzez błędną wykładnię i nieudostępnienie informacji. W związku z powyższymi zarzutami, skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku skarżącej i udostępnienie informacji publicznej, orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wniesionej skargi skarżąca podniosła, że powoływanie się na ochronę danych osobowych jest niewłaściwe. Wyjaśniła, że nie wymagała danych osobowych, a udostępnienie żądanych informacji mogło nastąpić poprzez podanie zanonimizowanych danych, jak też sugerowała, np. doradca nr 1, nr 2, nr 3, itd., co w żaden sposób nie daje możliwości identyfikacji osób. Ponadto wskazała, że zgodnie z aktualną linią orzeczniczą za pracowników samorządowych pełniących funkcje publiczne lub mających związek z pełnieniem funkcji publicznych, w rozumieniu art. 5 ust. 2 zd. 2 u.d.i.p., uznać należy nie tylko pracowników, wydających decyzje administracyjne z upoważnienia wójta (burmistrza, prezydenta), ale także innych pracowników samorządowych, którzy w ramach swoich obowiązków wykonują zadania, wywierające wpływ na podejmowanie rozstrzygnięć o charakterze władczym (np. pracownicy merytoryczni wydziałów urzędu, którzy w indywidualnych sprawach innych podmiotów prowadzą postępowania administracyjne, chociaż nie wydają decyzji administracyjnej, a przygotowują całość materiału dowodowego takiej sprawy, a nawet przygotowują projekty decyzji administracyjnych, czy osoby uprawnione do wydawania zaświadczeń w imieniu organu, czy też przyjmowania wniosków w indywidualnych sprawach administracyjnych).
W ocenie skarżącej za stanowiska o charakterze usługowym, czy technicznym uznać należy szeregowych pracowników, nie posiadających żadnego wpływu na procesy decyzyjne, wykonujących szeroko rozumiane czynności pomocnicze polegające między innymi na obsłudze biurowej, informatycznej, czy też porządkowe. Zdaniem skarżącej informacje, których udostępnienia domagała się we wniosku, dotyczą bezspornie informacji publicznej, gdyż wysokość wynagrodzeń wypłacanych pracownikom samorządowym dotyczy sposobu wydatkowania środków publicznych pochodzących z budżetu państwa (lub też budżetu jednostki samorządu terytorialnego). Skarżąca wskazała także, że zgodnie ze stanowiskiem NSA udzielenie odpowiedzi niepełnej lub niejasnej (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.) wyczerpuje znamiona bezczynności w udzieleniu informacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz stwierdzenie, że organ nie dopuścił się bezczynności i działanie organu nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalenie wniosku skarżącej o wymierzenie organowi grzywny. Podniesiono, że przed złożeniem wniosku objętego przedmiotowym postępowaniem skarżąca występowała z odrębnym wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej wynagrodzeń pracowników, nagród, dodatków oraz podwyżek wypłaconych w 2025 r., w odpowiedzi na który został udzielony szeroki zakres informacji obejmujący faktycznie wypłacone w 2025 r. świadczenia, w tym, m.in. kwoty wynagrodzeń i nagród, dodatków, podwyżek oraz liczbę osób objętych poszczególnymi świadczeniami. Przy czym organ podał, że skarżąca również w tej sprawie wniosła skargę.
W ocenie organu przebieg wcześniejszej korespondencji ze skarżącą wskazuje, że organ realizował obowiązki wynikające z przepisów u.d.i.p., gdyż nie pozostawił wniosku skarżącej bez rozpoznania, lecz dokonał jego merytorycznej analizy i przekazał skarżącej informacje w zakresie podlegającym udostępnieniu, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. oraz specyfiki organizacyjnej jednostki. W ocenie organu dalsze uszczegółowienie danych, w szczególności w odniesieniu do indywidualnych wynagrodzeń pracowników niepełniących funkcji publicznych, mogłoby prowadzić do identyfikacji konkretnych osób. Wskazano, że organ nie odmówił udostępnienia informacji o wydatkowaniu środków publicznych jako takich, lecz udostępnił informacje w zakresie pozwalającym na realizację prawa do informacji publicznej, z wyłączeniem danych umożliwiających identyfikację konkretnych pracowników niepełniących funkcji publicznych.
Podniesiono, że sam fakt zatrudnienia w jednostce sektora finansów publicznych nie oznacza jeszcze, że dana osoba pełni funkcję publiczną, gdyż o takiej kwalifikacji decyduje rzeczywisty zakres kompetencji oraz wpływ na wykonywanie zadań publicznych. W ocenie organu dokonano prawidłowego wyważenia pomiędzy zasadą jawności życia publicznego a obowiązkiem ochrony prywatności osób fizycznych, udostępniając informacje w zakresie umożliwiającym realizację prawa do informacji publicznej, przy jednoczesnym zabezpieczeniu danych pracowników niepełniących funkcji publicznych.
W konsekwencji, zdaniem organu, brak jest podstaw do uznania, że organ pozostawał w bezczynności. Wskazano, że nie można także przypisać organowi uporczywości, lekceważenia obowiązków ani celowego uchylania się od realizacji obowiązków wynikających z u.d.i.p., a w związku z tym nie ma podstaw do wymierzenia organowi grzywny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie częściowo zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w przypadku takiej skargi skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.
Przechodząc do meritum sprawy należy wskazać, że skarżąca domagała się udostępnienia informacji w trybie u.d.i.p. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p.
Należy w tym miejscu wskazać, że ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Przy czym udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.).
Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. następuje w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 127/15, dostępny w CBOSA).
W związku z tym w sprawach ze skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej sąd administracyjny bada, czy żądanie zostało skierowane do podmiotu zobowiązanego, a także czy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Poza tym zobowiązany jest ocenić, jakie działania podjęto w celu załatwienia wniosku i czy zostały one dokonane w wymaganej formie, a jeśli udzielono żądanej informacji, czy została ona udzielona w pełni, a więc czy podmiot zobowiązany wywiązał się ze wszystkich obowiązków nałożonych ustawą.
W niniejszej sprawie adresatem wniosku jest niewątpliwie podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. Jak wskazano wyżej, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Do kategorii tej niewątpliwie należy Dyrektora PUP, gdyż zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2025 r. poz. 1684) powiatowy urząd pracy jest jednostką organizacyjna powiatu, przy pomocy której zarząd powiatu wykonuje zadania powiatu.
Natomiast organ stwierdził, że stwierdził, że informacja dotycząca wynagrodzenia brutto oraz nagrody brutto faktycznie wypłaconej pracownikom nie pełniącym funkcji publicznej nie może być udzielona ze względu na ochronę prywatności osób fizycznych, o czym mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. i poinformował o tym skarżącą w formie zwykłego pisma.
Należy zatem podkreślić, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. h u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o majątku publicznym, w tym ciężarach publicznych. Także art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1483) określa zasadę jawności gospodarowania środkami publicznymi, wskazując, iż wydatkowanie środków publicznych jest jawne. Zatem nie ulega wątpliwości, że informacja o wydatkowaniu przez organ administracji publicznej środków publicznych jest informacją publiczną.
Zatem informacją publiczną jest także informacja o wydatkach podmiotu publicznego na wynagrodzenia pracowników. W tych ramach można żądać szczegółowych danych dotyczących wydatkowania środków publicznych na wynagrodzenia konkretnej grupy pracowników zatrudnionych na określonym stanowisku, a także składników takiego wynagrodzenia. Taki pogląd jest dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki z: z 14 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 578/19; z 10 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 240/19; z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3451/18, dostępne w CBOSA). Pogląd przeciwny, że żądanie informacji o wynagrodzeniu pracowników wymienionych z imienia i nazwiska, nie jest żądaniem informacji publicznej, jest podzielany w orzecznictwie sądów administracyjnych niezwykle rzadko. Jak wyjaśniono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 września 2025 r. (sygn. akt III OSK 770/25, dostępny w CBOSA) sposób sformułowania wniosku przez żądanie udostępnienia informacji o wynagrodzeniu konkretnego pracownika nie powoduje, że wniosek ten przestaje być wnioskiem o informację o sposobie wydatkowania środków publicznych.
Zatem nadal jest wnioskiem o informację o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i zasadach funkcjonowania tych podmiotów, majątku publicznym i ciężarach publicznych w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 i pkt. 5 lit. h u.d.i.p. W związku z tym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, każde wydatkowanie środków publicznych jest sprawą publiczną, bez względu na cel, jaki jest realizowany. Ochrona prywatności pracowników w zakresie wypłacanego im ze środków publicznych wynagrodzenia powinna być realizowana nie na etapie kwalifikacji prawnej żądanych informacji, lecz przez ewentualne ograniczenie dostępu do tych informacji publicznych na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Podobnie w wyroku z 30 czerwca 2026 r. (sygn. akt III OSK 109/26, dostępny w CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że celem prawa do informacji jest zapewnienie jawności życia publicznego, przejrzystości działań organów państwa i innych instytucji wykonujących zadania publiczne, a w konsekwencji możliwości wpływania obywateli na postępowanie władz publicznych i funkcjonowanie struktur publicznych.
Informacja o wydatkach podmiotu, który wykonuje zadania publiczne lub dysponuje środkami publicznymi – na nagrody (premie, dodatki) dla pracowników jest zatem informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej można żądać nie tylko informacji o ogólnej kwocie środków przeznaczonych na wynagrodzenia (w tym na nagrody), ale także informacji o tym, jakie kwoty z tych środków zostały przyznane konkretnej grupie pracowników zatrudnionych na określonym stanowisku, czy też pojedynczemu pracownikowi, jeśli jako jedyny zajmuje określone stanowisko w ramach struktury organizacyjnej podmiotu zobowiązanego. Przy czym bez znaczenia dla uznania takich informacji za informację publiczną jest to, czy dotyczą one pracownika zatrudnionego na stanowisku pomocniczym, związanym jedynie z obsługą podmiotu zobowiązanego, czy te osoby pełniącej funkcję publiczną bądź mającą związek z pełnieniem tej funkcji.
Okoliczność ta ma natomiast znaczenie dla zakresu ochrony wynikającej z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. i to dopiero na tym etapie postępowania podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej musi ustalić, czy informacje publiczne objęte wnioskiem mogą być udostępnione zgodnie z prawem, biorąc pod uwagę na przykład prawo do prywatności. W takim przypadku informacje te nie tracą jednak z tego powodu charakteru informacji publicznej, tylko ich udostępnienie podlega wtedy ograniczeniom wynikającym z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Tym niemniej, ewentualna odmowa udostępnienia żądanych danych, z uwagi na prywatność osoby fizycznej, a więc z powołaniem się na art. 5 ust. 2 u.d.i.p., powinna znaleźć odzwierciedlenie w wydaniu przez organ decyzji, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
Zatem żądane informacje dotyczące wynagrodzeń i nagrody, wypłaconych osobom nie pełniącym funkcje publiczne stanowią informację publiczną, czego co do zasady nie kwestionuje także organ. Skoro jednak - w ocenie organu - udzielenie żądane informacji naruszyłoby prywatność osób fizycznych w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p., to należało wydać w tym zakresie decyzję administracyjną. Jak bowiem wskazano wyżej ustawa o dostępie do informacji publicznej ściśle określa formy załatwienia sprawy w przedmiocie udzielenia informacji na wniosek zainteresowanego podmiotu.
W związku z tym bezczynność organu na gruncie przepisów u.d.i.p. ma miejsce wtedy, gdy organ nie załatwia wniosku stosownie do przepisów u.d.i.p., a zatem między innymi wtedy, gdy organ nie udziela informacji publicznej, a jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia. W tej sytuacji okoliczność, że organ przedstawił skarżącej swoje stanowisko co do ochrony prywatności w terminie do załatwienia wniosku nie oznacza, że nie pozostaje on w bezczynności. Skoro bowiem nie wydał w tym zakresie decyzji, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p., to zarzut bezczynności jest uzasadniony.
Z tych powodów Sąd uznał, że organ pozostaje w bezczynności w zakresie pkt II wniosku skarżącej z 2 marca 2026 r.
Natomiast nie ulega wątpliwości, że organ udzielił odpowiedzi na pytania skarżącej zawarte w pkt I wniosku i uczynił to w terminie zakreślonym w przepisach u.d.i.p. Okoliczności tej zresztą nie kwestionuje skarżąca. Z uwagi jednak na fakt że skarga dotyczyła bezczynności w odniesieniu do całego wniosku, Sąd był zobowiązany orzec w tym zakresie o oddaleniu skargi jako niezasadnej.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w pkt I sentencji wyroku Sąd zobowiązał organ do rozpoznania pkt II wniosku skarżącej z 2 marca 2026 r. W pozostałym zakresie Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku)
Stosownie do obowiązku wynikającego z treści art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie pkt II wniosku skarżącej, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Nie każde bowiem naruszenie prawa wskutek bezczynności organu będzie naruszeniem rażącym. Jak wskazuje się w orzecznictwie rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 675/12, dostępny w CBOSA).
W ocenie Sądu okoliczności faktyczne stwierdzonej w niniejszej sprawie bezczynności organu nie przejawiają cech naruszenia prawa o szczególnym stopniu kwalifikacji. Organowi można przypisać jedynie niewłaściwą interpretację przepisów prawa.
Z tych samych względów Sad nie znalazł podstaw do wymierzenia grzywny organowi, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt IV sentencji wyroku).
O kosztach postępowania orzeczono w pkt V sentencji wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając uiszczony przez skarżącą wpis od skargi.