Uzasadnienie
W dniu [...] grudnia 2009 r. S. R. oraz B. M., działająca w imieniu własnym oraz małoletniej N. M., złożyli wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do opróżnienia lokalu mieszkalnego.
W uzasadnieniu wniosku S. R. podkreślił, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z narzeczoną oraz z pasierbicą. Podał, że dotąd był bezrobotny i utrzymywał się jedynie z prac dorywczych, natomiast we wrześniu 2009 r. podjął działalność gospodarczą uzyskując dochód miesięczny ok. 2-3 tysięcy złotych. Jednocześnie wskazał, że na jego miesięczne wydatki składają się: koszty leczenia i diety narzeczonej (200 zł), koszty utrzymania mieszkania (czynsz – ok. 470 zł, prąd – ok. 210 zł, gaz – ok. 160 zł, telefon, internet oraz telewizja - ok. 230 zł), koszty prowadzenia działalności gospodarczej (ZUS i księgowość – ok. 450 zł, koszty eksploatacji auta i telefonu komórkowego – ok. 1000 zł), co razem daje 2720 zł. Dodatkowo wskazał, że ponosi miesięczne wydatki związane ze szkołą pasierbicy, opłaceniem III filaru oraz wyżywieniem. Posiada samochód marki [...] o wartości ok. 23 tyś. zł, zakupiony za środków przydzielonych mu przez Urząd Pracy w L., jako dotacja dla osób chcących rozpocząć własną działalność gospodarczą.
B. M. wskazała natomiast, że od [...] sierpnia 2009 r. była bezrobotna, a od października 2009 r. jest zatrudniona na 1/8 etatu u swojego narzeczonego S. R. "tylko dlatego aby mieć ubezpieczenie". Nie posiada żadnych dochodów ani oszczędności, a jedynie wydatki. Jaj małoletnia córka N. jest uczennicą I klasy liceum ogólnokształcącego i nie pracuje.
Wezwaniem z dnia [...] grudnia 2009 r. wnioskodawcy zostali zobowiązani do nadesłania kopii dokumentów poświadczających stałe koszty utrzymania mieszkania, dokumentów wskazujących na koszty prowadzonej działalności gospodarczej oraz dokumentu poświadczającego podjęcie działalności gospodarczej oraz wysokość uzyskiwanych dochodów za ostatnie trzy miesiące. W odpowiedzi na powyższe wezwanie S. R. nadesłał wypisy z księgi przychodów i rozchodów za październik oraz listopad 2009 r., dowód uiszczenia opłat za telewizję, internet, telefon, gaz, prąd, czynsz, dowód spłaty kredytu z [...] S.A., dowodu wpłat na ZUS, a także zaświadczenie o numerze identyfikacyjnym REGON oraz zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej.
W sprzeciwie od postanowienia Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2010 r. sygn. II SA/Wa 1644/09 podkreślił też, że przez długi okres czasu, ok. 4-5 lat, był bezrobotny i nie mógł wcześniej poczynić żadnych oszczędności.
Dodatkowo w dniu [...] marca 2010 r. skarżący, uzupełniając wyżej wskazane dokumenty, nadesłał przykładowe wezwania do zapłaty z [...]., testament, informacje o dochodach opodatkowanych według skali progresywnej za grudzień 2009 r. oraz za luty 2010 r. oraz oświadczenia o pożyczce z dnia [...] marca 2010 r. i z dnia [...] marca 2010 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do postanowień art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy.
W ocenie Sądu wnioskodawcy nie wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Bezsporne jest, że miesięczny dochód trzyosobowego gospodarstwa domowego wnioskodawców nie utrzymuje się na stałym określonym poziomie. Zgodnie z nadesłanymi dokumentami, dochody utrzymującego gospodarstwo domowe S. R. wynosiły: w październiku 2009 r. – 1995,31 zł, listopadzie 2009 – 52,01 zł, grudniu 2009 r. – 794,02 zł, natomiast w lutym 2010 r. – 6111,84 zł. Zdaniem Sądu wyżej wskazane kwoty, ich zróżnicowanie oraz niepewność, co do wysokości osiągniętego dochodu w danym miesiącu, a także fakt, że należy je dzielić na trzy znajdujące się w gospodarstwie domowym osoby wskazują, że strony nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W szczególności dotyczy to ewentualnych kosztów niezbędnych dla ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika do reprezentowania skarżących przed sądem administracyjnym w niniejszej sprawie. Dla tej oceny istotne są również podnoszone przez strony miesięczne wydatki oraz konieczność uregulowywania zaciągniętych i odziedziczonych zobowiązań.
Z drugiej strony natomiast, instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód.
Wyżej wskazane kwoty miesięcznych dochodów stron nie pozwalają na uznanie, iż ciągle utrzymują się one na bardzo niskim poziomie lub wcale nie są osiągane, a zatem, nie świadczą o tym, że strony nie są w stanie ponieść w ogóle jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym solidarnego wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Wskazują też na to wyszczególnione przez strony niektóre wydatki (telewizja kablowa, III filar), które nie można uznać za niezbędne.
Ze względu na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 w zw. z 254 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.