Uzasadnienie
W niniejszej sprawie przedmiotem analizy Sądu było postępowanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przy rozpoznaniu wniosku I. S. z 9 stycznia 2024 r. W ocenie Sądu, w toku tego postępowania organ naruszył w sposób istotny przepisy procesowe.
Wskazać należy, że wniosek z 9 stycznia 2024 r. dotyczył przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r.
Pismem z 24 stycznia 2024 r. organ przyznał skarżące przedmiotowe świadczenie za okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 maja 2024 r., lecz nie rozstrzygnął w przepisowej formie o pozostałej części żądania skarżącej.
Skarżąca złożyła ponownie w dniu 12 lutego 2024 r. wniosek do organu o przyznanie jej przedmiotowego świadczenia za okres pozostały, tj. od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r., a następnie wobec braku reakcji organu skarżąca złożyła w dniu 5 czerwca 2024 r. ponaglenie.
Z akt nie wynika, żeby organ rozpoznał ponaglenie lub przekazał je Prezesowi ZUS, naruszając art. 37 k.p.a.
ZUS wydał w dniu 20 czerwca 2024 r. decyzję nr [...], w której odmówił skarżącej przyznania przedmiotowego świadczenia za okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r.
W dniu 26 czerwca 2024 r. skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji, które rozpoznał Prezes ZUS, wydając w dniu 3 grudnia 2025 r. decyzję znak [...] (postępowanie [...]), w której utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia 20 czerwca 2024 r.
Bezspornie ZUS, jak i Prezes ZUS, rozpoznając sprawę naruszyli terminy, wynikające z art. 35 k.p.a.
Rozpoznanie odwołania skarżącej przez Prezesa ZUS nastąpiło prawie po upływie 18 miesięcy od złożenia przez nią odwołania.
Z akt nie wynika, żeby ZUS, jak i Prezes ZUS informowali na podstawie art. 36 k.p.a. skarżącą o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, a także pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
Wskazać należy również, że podstawą uchylenia decyzji Prezesa ZUS było naruszenie art. 15 i art. 11 w zw. z art. 107 k.p.a. Od organu administracji należy oczekiwać sporządzenia uzasadnienia decyzji zgodnego z przesłankami, wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji nie może ograniczyć się wyłącznie do opisania przebiegu sprawy, lecz powinno wyjaśnić stronie ze wskazaniem podstawy prawnej przyczyn podjęcia rozstrzygnięcia oraz zawierać ustosunkowanie się do zarzutów odwołania.
Zdaniem Sądu, postępowanie prowadzone poprzez ZUS, jak Prezesa ZUS naruszyło podstawowe zasady wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art.11, art. 12 oraz zasad Europejskiego kodeksu dobrej praktyki administracyjnej (Dz.U.UE.C.2011.285.3 z dnia 2011.09.29).
W ocenie Sądu, załatwienie dość prostej sprawy, bez konieczności zbierania przez organ materiału dowodowego w terminach wskazanych powyżej nie może być zaakceptowane w państwie prawa, jakim jest Rzeczypospolita Polska, gdyż narusza to podstawowe zasady konstytucyjne, tj. art. 2, art. 7.
Sąd uznał za konieczne wydanie niniejszego postanowienia na podstawie art. 155 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143) w celu podjęcia stosownych działań, żeby zapobiec tego typu naruszeniom w przyszłości.