Uzasadnienie
Rozkazem Personalnym Dowódcy [...] (dalej: "organ I instancji") z dnia 10 listopada 2025 r. [...]. M. P. (dalej: "skarżący") z dniem 31 grudnia 2025 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy pasywnej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej.
Po rozpatrzeniu odwołaniu, decyzją z 28 stycznia 2026 r., nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej (dalej: "organ II instancji"), w przedmiocie zwolnienia z dniem 31 grudnia 2025 r. skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy pasywnej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej;
- 1. uchylił ww. rozkaz personalny z 10 listopada 2025 r. w części dotyczącej terminu zwolnienia z dniem 31 grudnia 2025 r. skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy pasywnej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej;
- 2. ustalił nowy termin zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy na dzień 28 luty 2026 r.;
- 3. w pozostałej części utrzymał w mocy kwestionowany odwołaniem rozkaz personalny.
Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia organ II instancji podał w uzasadnieniu swego aktu, że bezspornym jest otrzymanie przez skarżącego oceny dostatecznej z ostatniego opiniowania służbowego - zakończonego w dniu 22 września 2025 r. który kopię wydanej w stosunku do niego opinii służbowej otrzymał w dniu 9 września 2025 r. Opiniowany skorzystał z możliwości złożenia odwołania od opinii służbowej, a w wyniku rozpatrzenia odwołania przez wyższego przełożonego, została ona utrzymana w mocy. Z uwagi na powyższe opinia uzyskała przymiot ostateczności w administracyjnym toku postępowania.
W uzasadnieniu wystawionej oceny bezpośredni przełożony żołnierza nadmienił, że w dniu 1 października 2024 r. skarżący zgłosił uraz, który zaistniał w trakcie szkolenia przygotowującego do realizacji zadań. Od 2 października 2024 r. skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim do 31 października 2024 r. W dniu 18 listopada 2024 r. po godzinach służbowych, niecałą dobę przed wyjazdem na poligon, skarżący poinformował o nagłym pogorszeniu stanu zdrowia, przebywając od tamtej pory na zwolnieniach lekarskich do dnia wystawienia rozkazu personalnego. Łącznie, w okresie ostatniego opiniowania służbowego skarżący przebywał na zwolnieniach lekarskich 325 dni. Z opinii wydanych przez poszczególnych przełożonych wynika, że skarżący unikał niejednokrotnie szkoleń poligonowych oraz służby w ramach wzmocnienia granicy wschodniej. Żołnierz, po godzinach służbowych, był widziany przez dowódcę działonu oraz przez innych żołnierzy baterii, przemieszczając się pieszo z zakupami.
Według organu I instancji, na ogólną ocenę w opiniowaniu wpływ miały również takie czynniki jak problemy dyscyplinarne czy roszczeniowa postawa, która destabilizuje morale pododdziału. Skarżący był wielokrotnie upominany przez przełożonego w kwestii nie przestrzegania regulaminu ogólnego np. nieprzygotowanie do instruktarzu do służby wartowniczej. Nadto, w dniu 9 września 2025 r., w obecności bezpośredniego przełożonego żołnierza, dokonano kontroli prawidłowości wykorzystywania przez żołnierza zwolnienia lekarskiego, jednocześnie zamierzając doręczyć, kopię opinii służbowej. Nie zastano żołnierza pod adresem zamieszkania, a po nawiązaniu kontaktu telefonicznego przekazał on, że w ramach zaleceń lekarskich przebywa na basenie w Z.. Otrzymał on wówczas polecenie pozostania w miejscu przebywania i oczekiwania przez 5 min. na przyjazd kontrolujących. Żołnierz nie dostosował się do wydanych poleceń, przemieszczając się pod adres zamieszkania. Kierunek oraz miejsce pozostawienia samochodu żołnierza na parkingu osiedlowym wskazywały na przyjazd z całkowicie innego kierunku, co pozwalało na wysnucie wątpliwości co do prawdomówności żołnierza
Konsekwencją otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej było zastosowanie przez uprawniony organ mechanizmu fakultatywnego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.
Organ wskazał, że skarżący został zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w związku z otrzymaniem ogólnej oceny dostatecznej z opiniowania służbowego oraz poinformowany o jego prawach jako strony, zgodnie z art. 10 k.p.a. W zakreślonym do tego terminie skarżący skorzystał z przysługujących mu uprawnień, ale złożone przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika pismo nie wniosło w ocenie organu I instancji nowych, istotnych dla sprawy okoliczności, rzutujących na ustalenia toczącego się postępowania.
W zaistniałych okolicznościach organ I instancji wydał rozkaz personalny z 10 listopada 2025 r.
Skarżący wniósł odwołanie od tego rozkazu personalnego zarzucając, że doszło do naruszenia, które doprowadziło do wydania decyzji arbitralnej, sprzecznej z zasadą prawdy materialnej oraz z interesem strony, a także interesem Sił Zbrojnych, a mianowicie naruszenie:
- 1. zasady prawdy obiektywnej, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), polegające na braku podjęcia wszystkich niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzestanie na zgromadzeniu jednostronnego i niepełnego materiału dowodowego, a także pominięcie przy wydawaniu kwestionowanego rozkazu okoliczności faktycznych, związanych ze stanem zdrowia skarżącego, w szczególności faktu, iż przebywał i w dalszym ciągu przebywa na zwolnieniu lekarskim w związku z urazem, którego doznał w czasie przygotowania do pełnienia służby przy wzmocnieniu granicy wschodniej;
- 2. art. 8 § 1 k.p.a., polegające na wydaniu kwestionowanego rozkazu w sposób arbitralny, nieuwzględniający dotychczasowego przebiegu służby, co narusza zasadę zaufania obywatela do państwa;
- 3. konstytucyjnej zasady proporcjonalności, statuowanej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, polegające zastosowaniu na wobec odwołującego najsurowszej sankcji kadrowej bez rozważenia czy cel postępowania mógł zostać osiągnięty środkami mniej dolegliwymi.
Jednocześnie skarżący wniósł o przeprowadzenie przez organ dowodów z teczki akt personalnych skarżącego oraz z załączonych do odwołania dokumentów.
Badający sprawę organ II instancji, wskazał, że wydana wobec skarżącego opinia służbowa zawierająca ogólną ocenę dostateczną, z dniem 23 września 2025 r. uzyskała przymiot ostateczności, mogąc stanowić podstawę wszczęcia stosownych procedur kadrowych, w tym procedury zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
Ponadto organ II instancji wskazał, iż jak wynika z analizy opinii służbowej odwołującego, W zakresie "Oceny wywiązywania się z obowiązków lub zadań" kryterium "Dyspozycyjność" oraz "Sprawność fizyczna" został on oceniony jako nie spełniający wymagań, natomiast kryterium "Jakość i terminowość wykonywania obowiązków lub zadań służbowych" został oceniony jako spełniający wymagania w ograniczonym zakresie. Natomiast w zakresie "Oceny kompetencji i predyspozycji", w większości ocenianych kryteriów, poza "Odpornością na stres i trudy służby", "Rozwój własny i podnoszenie kwalifikacji" oraz "Kultura osobista i dbałość o wygląd zewnętrzny", został oceniony jako spełniający wymagania w ograniczonym zakresie.
Organ II instancji zwrócił uwagę na inicjujący postępowanie wniosek Dowódcy baterii sprawie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, wskazuje na problemy skarżącego z dyspozycyjnością, brak rokowań oraz roszczeniową postawę, jako główne przyczyny wystąpienia z wnioskiem. W trakcie dotychczasowej służby żołnierz nagminnie nadużywał zwolnień lekarskich. Od 2018 r. do końca 2024 r., łączna ilość dni na zwolnieniach lekarskich wynosiła 245 dni, natomiast w 2025 r., 282 dni, w związku z wypadkiem w pracy. Na ogólną ocenę w opiniowaniu wpływ miały również takie czynniki jak problemy dyscyplinarne, roszczeniowa postawa, destabilizująca morale pododdziału.
Skarżący wielokrotnie był upominany przez przełożonego w związku z nieprzestrzeganiem Regulaminu ogólnego żołnierza Wojska Polskiego, poprzez stawianie się bez przygotowania na instruktarz do pełnienia służby wartowniczej. Dowódca baterii wskazał również, że skarżący nigdy nie otrzymał oceny wyższej niż dostateczna z rocznego egzaminu ze sprawności fizycznej. Zaakcentował, że służba w wojsku to nie tylko zawód, ale też powołanie, które wymaga zaangażowania, sił charakteru i gotowości do poświęceń. W związku z dużą dynamiką działań i znaczną ilością przedsięwzięć realizowanych przez baterię dalsze pozostawienie w służbie skarżącego jest nieuzasadnione i może mieć wpływ na pozostałych żołnierzy pododdziału.
Organ II instancji zwrócił uwagę na uznaniowy charakter decyzji administracyjnej, stosowanej w przypadku fakultatywnego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, na podstawie art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny. Jedynym kryterium, którym powinien kierować się organ toku podejmowania decyzji jest dobro służby. Żadne względy natury osobistej żołnierza nie mogą stanowić przeszkody do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Właściwy organ jest zobowiązany zweryfikować istnienie ostatecznej lub zweryfikowanej opinii służbowej. Ocenia on wyłącznie, czy opinia została wydana przez właściwy organ, czy podlega wykonaniu oraz czy zawarto w niej dostateczną ogólną ocenę o opiniowanym. Zagadnienie opiniowania i oceniania zarówno żołnierzy, jak i funkcjonariuszy innych służb mundurowych jest atrybutem właściwego przełożonego, mieszcząc się w sferze podległości służbowej. Żaden inny organ nie jest władny samodzielnie dokonywać oceny sposobu realizacji przez żołnierza obowiązków służbowych, jak również zasadności ocen podjętych w toku procesu opiniodawczego.
Żołnierze przyjęci do służby mają obowiązek swoim stanem zdrowia gwarantować profesjonalne wykonywanie zadań. Nadrzędną potrzebą Sił Zbrojnych jest to, by żołnierze zawodowi w trakcie realizacji stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej byli w pełni dyspozycyjni i sprawni.
Organ II instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia podniesionego odwołaniem zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. Jak ocenił, w toku postępowania zostały podjęte wszystkie czynności przewidziane regulacjami normującymi proces opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych, a w konsekwencji procedurę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, co pozwala na konkluzję o prawidłowości ich przeprowadzenia. Pominięcie okoliczności faktycznych związanych ze stanem zdrowia odwołującego wynika ze specyfiki postępowania w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej ze względu na otrzymanie ogólnej oceny dostatecznej z opiniowania służbowego, w którym to postępowaniu wskazane okoliczności jawią się jako indyferentne prawnie.
W ocenie organu II instancji jako całkowicie niezasadny należy ocenić postawiony zarzut wydania rozkazu w sposób arbitralny, nieuwzględniający dotychczasowego przebiegu służby, naruszający unormowaną w art. 8 § 1 k.p.a. zasadę zaufania obywatela do państwa. Zarzucany brak uwzględnienia w procesie opiniowania, jak i procedowanego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej indywidualnego interesu skarżącego wynika z oczywistego i nieulegającego wątpliwości prymatu w analizowanej materii potrzeb Sił Zbrojnych, jak również potrzeb racjonalnej polityki kadrowej, wyrażającej się w wydaniu przez właściwy organ rozkazu personalnego w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Ze względu na specyfikę zadań realizowanych przez Siły Zbrojne, interes społeczny jest emanacją interesu Sił Zbrojnych.
Z powołaniem się na wskazaną wyżej argumentację, organ II instancji uznał, za całkowicie pozbawiony podstaw zarzut odwołania dotyczący naruszenia konstytucyjnej zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP).
Podsumowując, organ II instancji uznał wydany przez organ I instancji rozkaz personalny za prawidłowy, zgodny z obowiązującymi co do istoty sprawy przepisami zarówno prawa materialnego, jak również mającymi zastosowanie w sprawie przepisami prawa procesowego. Nie znaleziono tym samym podstaw do jego uchylenia bądź zmiany. Zdaniem organu odwołanie nie zasługuje więc na uwzględnienie w części dotyczącej zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy, a jedynie należy ustalić nowy termin zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, ponieważ nie może być on wcześniejszy niż data wydania ostatecznej decyzji w tym przedmiocie.
Skarżący, zastępowany przez adwokata, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję organu II instancji z 28 stycznia 2026 r. wnosząc o jej uchylenie w całości i nakazanie organowi I instancji ponowne rozpatrzenie sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia, w tym w szczególności: urazu kolana odwołującego, przebiegu leczenia i rehabilitacji, wyników badań specjalistycznych, faktycznego wykonywania obowiązków służbowych w okresie od 1 października do 19 listopada 2024 r., wcześniejszych osiągnięć i wyróżnień skarżącego oraz jego gotowości do dalszej służby z ograniczeniami wynikającymi ze stanu zdrowia.
Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dyplomu ukończenia przez niego studiów na kierunku [...] z 30 września 2025 r., na okoliczność podnoszenia przez skarżącego kwalifikacji zawodowych w zakresie odpowiadającym potrzebom służby w Wojsku Polskim oraz z dowodu z karty wyróżnień żołnierza, na okoliczność ponadprzeciętnego angażowania się skarżącego w obowiązki służbowe.
Wydanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
- 1. prawa materialnego, tj. art. 228 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, poprzez błędną wykładnię przedmiotowego przepisu, polegającą na przyjęciu, iż "dostateczna ocena ogólna" w opinii służbowej, stanowi niezależną od stanu faktycznego samoistną podstawę zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, tymczasem przy ocenie zasadności zwolnienia koniecznym jest uwzględnienie okoliczności faktycznych mających bezpośredni wpływ na podjęcie przez przełożonych skarżącego decyzji o zwolnieniu ze służby, czyli w sprawie niniejszej okoliczności urazu kolana doznanego w wyniku wypadku służbowego z 1 października 2024 r., leczenia operacyjnego, wyników badań lekarskich oraz faktycznego zaangażowania skarżącego w służbę w okresie pomiędzy zdarzeniem, które spowodowało uraz skarżącego a planowanym szkoleniem poligonowym, w konsekwencji należy uznać, iż tego rodzaju wykładnia wskazanego powyżej przepisu prowadzi do naruszenia zasady indywidualizacji decyzji administracyjnej i ignoruje uznaniowy charakter decyzji z art. 228 ust. 1 ww. ustawy, co stoi w sprzeczności z doktryną i praktyką orzeczniczą, które podkreślają obowiązek uwzględnienia całokształtu okoliczności faktycznych w decyzjach kadrowych dotyczących żołnierzy zawodowych;
- 2. przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak rozważenia i uwzględnienia - przy wydawaniu skarżonej decyzji - całokształtu okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia, w szczególności okoliczności związanych z urazem kolana skarżącego doznanym podczas szkolenia poligonowego, zwolnieniach lekarskich wynikających z dokumentacji medycznej, wyników badań specjalistycznych (rezonans magnetyczny i zalecenia ortopedy), faktycznym pełnieniem obowiązków służbowych w okresie od 1 października do 19 listopada 2024 r., oraz gotowością skarżącego do dalszego pełnienia służby z ograniczeniami wynikającymi ze stanu zdrowia, w skutek czego doszło do wydania decyzji oderwanej od rzeczywistego stanu sprawy, naruszającej zasadę prawdy materialnej, stanowiącą fundament postępowania administracyjnego;
- 3. przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez wydanie decyzji w sposób arbitralny, nieuwzględniający dotychczasowego przebiegu służby skarżącego, przyjęcie wyłącznie formalnego wymiaru oceny służbowej, ignorującego istotny kontekst faktyczny i historyczny służby skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz zasady sprawiedliwości proceduralnej, skutkujące nałożeniem na skarżącego sankcji nieadekwatnej do stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz wymogów służby;
- 4. przepisów art. 7 i art. 8 §1 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez zastosowanie wobec skarżącego środka o najwyższym stopniu dotkliwości - zwolnienia z zawodowej służby wojskowej - bez uprzedniego rozważenia możliwości osiągnięcia celu postępowania środkami mniej dolegliwymi, w tym czasowego ograniczenia obowiązków, pełnienia służby z uwzględnieniem ograniczeń zdrowotnych, w wyniku czego doszło do wydania decyzji nieproporcjonalnej wobec stanu faktycznego, stanu zdrowia skarżącego oraz słusznego interesu obywatela, a także interesów sił zbrojnych;
- 5. przepisów procedury administracyjnej w postaci art. 9 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a., poprzez brak szczegółowego ustosunkowania się w decyzji odwoławczej do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, w szczególności w zakresie: wypadku służbowego z 1 października 2024 r., wyników badań lekarskich i zaleceń specjalistów, przebiegu rehabilitacji, pełnienia obowiązków służbowych pomimo urazu, a także wcześniejszych osiągnięć i wyróżnień skarżącego, w konsekwencji czego uniemożliwiono odwołującemu weryfikację prawidłowości decyzji organu odwoławczego i naruszono prawo do rzetelnego procesu administracyjnego.
Powyższe zarzuty zostały uszczegółowione w uzasadnieniu wniesionej skargi.
W odpowiedzi na skargę organ, zastępowany, przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 23 lipca 2026 r., pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wnioski w niej zawarte. Pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę i wniósł o jej oddalenie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja organu II instancji z 28 stycznia 2026 r., uchylająca rozkaz personalny organu I instancji z 10 listopada 2025 r. w części dotyczącej terminu zwolnienia z dniem 31 grudnia 2025 r. skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy pasywnej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej i ustalająca nowy termin tego zwolnienia – na dzień 28 luty 2026 r., zaś w pozostałej części utrzymująca zaskarżony rozkaz personalny w mocy.
Istota spory pomiędzy organem a skarżącym sprawdza się do tego czy w sprawie zaistniały przesłanki mogące stanowić podstawę zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy pasywnej oraz czy decyzja w tym przedmiocie został należycie uzasadniona.
Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowił art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2025 r., poz. 825, dalej także jako: "u.o.o."), zgodnie z którym żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Szczegółowe warunki i tryb zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej określa rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. z 2023 r., poz. 433) – dalej: "rozporządzenie z 2023 r." Stosownie do § 12 pkt 2 ww. rozporządzenia, w przypadku otrzymania ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej dowódca jednostki wojskowej może wystąpić z wnioskiem do organu zwalniającego o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W takim przypadku organ zwalniający wydaje decyzję o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, a w decyzji określa datę zwolnienia (§ 15 ust. 1 ww. rozporządzenia).
Nie jest sporne, że decyzja w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej ma charakter uznaniowy. Powołane przepisy przewidują, że otrzymanie przez żołnierza ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej może stanowić podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Kwestia ta pozostawiona jest więc uznaniu właściwego organu, który może rozważać pozostawienie żołnierza w służbie, mimo niskiej oceny.
W ocenie Sądu pozostawienie żołnierza w służbie, mimo niskiej oceny stanowi uprawnienie organu, z którego może on nie skorzystać a jedynym kryterium, którym organ powinien się w tym względzie kierować, jest dobro służby. Żadne względy natury osobistej żołnierza nie mogą stanowić przeszkody do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w takiej sytuacji. Właściwy organ musi ustalić wówczas istnienie ostatecznej lub zweryfikowanej opinii służbowej. Ocenia on wyłącznie, czy opinia służbowa została wydana przez właściwy organ, czy podlega wykonaniu oraz czy zawarto w niej dostateczną ocenę ogólną o opiniowanym. Sprowadza się to w istocie do ustalenia, czy opinia spełnia prawem przewidziane warunki formalne, a tym samym, czy można jej przypisać wartość dowodu, potwierdzającego wysokość przypisanej żołnierzowi oceny ogólnej (por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2732/12, wyrok WSA w Olsztynie z 13 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 240/21).
Należy również podkreślić, że sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres. Wymaga to zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Sąd bada zatem, czy decyzja organu nie jest arbitralna (dowolna) lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów (por. wyrok WSA w Szczecinie z 14 listopada 2024 r., II SA/Sz 624/24). Jak wskazuje się w judykaturze, rozważenie interesu społecznego - interesu Sił Zbrojnych - i interesu indywidualnego żołnierza nie jest elementem stanu faktycznego, od ustalenia którego uzależnione jest stosowanie art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny. Przedmiotowe wartościowanie następuje na etapie wyboru konsekwencji stosowania tego przepisu.
Jeżeli organ powoła się na rzeczowe i rzeczywiste okoliczności, które pozwalają na zajęcie stanowiska, iż nie jest w interesie Sił Zbrojnych, aby żołnierz pozostał w służbie, to sformułowana w ramach tego stanowiska ocena pozostaje poza weryfikacyjną kompetencją sądów administracyjnych. Ocena, czy dany żołnierz jest wartościowy z perspektywy Sił Zbrojnych należy do jego przełożonych i ustrojowo właściwych organów. Rolą sądów administracyjnych jest rozstrzyganie o tym, czy organ w konkretnych okolicznościach prawidłowo zastosował art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny, w tym czy rozważył interes społeczny i słuszny interes żołnierza. Nie jest natomiast rolą sądów administracyjnych rozstrzyganie o tym, czy wynik przeprowadzonego przez organ wartościowania obu interesów jest właściwy z uwagi na kryteria celowości, czy słuszności.
Analiza przedłożonych Sądowi akt postępowania oraz akt osobowych skarżącego pozwala na stwierdzenie, że organy obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.
W sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżący otrzymał dostateczną ocenę w opinii obejmującej ostatni okres opiniowania. Okoliczność ta dawała właściwemu organowi podstawę do podjęcia decyzji w sprawie rozważenia dalszego pozostawania skarżącego w służbie, czy też interes służby wymaga jego zwolnienia. Podkreślenia przy tym wymaga, że opinia służbowa wydawana jest i podlega kontroli w odrębnym, przypisanym do tego trybie, odbywającym się w ramach wewnętrznych struktur organów wojskowych, co wynika z art. 127 ustawy o obronie Ojczyzny, przy czym jak wskazuje przedłożona dokumentacja, skarżący skorzystał z możliwości odwołania się od opinii, jednakże jego odwołanie nie zostało uwzględnione.
Prawo opiniowania i oceniania żołnierzy oraz funkcjonariuszy innych służb mundurowych jest atrybutem właściwego przełożonego i mieści się w sferze podległości służbowej. Ten zakres władzy służbowej pozostaje poza kontrolą sądową (art. 5 pkt 2 p.p.s.a.). Zatem nie tylko literalne brzmienie art. 127 u.o.o., ale także rozwiązania systemowe wykluczają badanie prawidłowości (rzetelności) dostatecznej oceny opiniowanego żołnierza zawodowego przy sądowoadministracyjnej kontroli decyzji w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 12 września 2024 r., II SA/Sz 268/24.
Skarżący podważa możliwość wydania opinii za ostatni okres opiniowania z uwagi na okoliczności dotyczące stanu zdrowia skarżącego, albowiem przebywał on i w dalszym ciągu przebywa na zwolnieniu lekarskim w związku z urazem, którego doznał w czasie przygotowania do pełnienia służby przy wzmocnieniu granicy wschodniej.
Należy jednak zwrócić uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że przebywanie na długotrwałym zwolnieniu lekarskim samo w sobie nie uniemożliwia przeprowadzenia opiniowania służbowego. Zgodnie bowiem z art. 127 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny, w czasie pełnienia czynnej służby wojskowej, z wyłączeniem służby pełnionej w razie mobilizacji i w czasie wojny, żołnierz podlega opiniowaniu służbowemu przez przełożonego. Opiniowanie służbowe przeprowadza się corocznie - w przypadku żołnierza zawodowego.
Jednocześnie w myśl § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy (Dz.U. z 2024 r., poz. 461) – dalej: "rozporządzenie z 2024 r.", opiniowanie służbowe żołnierzy zawodowych przeprowadza się w okresie od dnia 15 sierpnia do dnia 15 października. Opiniowaniem służbowym obejmuje się żołnierzy zawodowych, którzy od dnia sporządzenia ostatniej opinii służbowej lub powołania do pełnienia zawodowej służby wojskowej do dnia 15 sierpnia danego roku przez okres co najmniej 6 miesięcy pełnili zawodową służbę wojskową i nie zaprzestali jej pełnienia w przypadkach, o których mowa w: 1) art. 228 ust. 1 pkt 11, 2) art. 284 ust. 1 lub art. 286 - w przypadku nieobecności przekraczającej okres 6 miesięcy - ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (§ 3 ust. 2 rozporządzenia z 2024 r.).
Z unormowań tych wynika, że o ile do dnia 15 sierpnia danego roku żołnierz pozostawał w służbie przez co najmniej 6 miesięcy, to sporządza się o nim opinię, bez względu na to, czy w badanym okresie żołnierz nie mógł realizować obowiązków z usprawiedliwionych przyczyn (poza przypadkami wymienionymi w art. 228 ust. 1 pkt 11, 284 ust. 1 lub 286 ustawy o obronie Ojczyzny, przy czym jeśli chodzi o skarżącego żaden z tych wypadków nie zachodził bowiem nie przebywał on na urlopie wychowawczym czy rodzicielskim ani też nie upłynął okres 12 miesięcy od dnia zaprzestania pełnienia służby z powodu choroby). Do takiej interpretacji przekonuje treść art. 127 ust. 2 ww. ustawy, zgodnie z którym, opiniowanie służbowe żołnierza ma na celu, oprócz oceny jego wywiązywania się z obowiązków na stanowisku służbowym lub wykonywania zadań, również:
- a) ocenę jego kompetencji i predyspozycji,
- b) ocenę jego postawy i zachowania poza godzinami służby,
- c) wyznaczenie kierunków rozwoju zawodowego i określenie potrzeb szkoleniowych opiniowanego żołnierza.
Fakt, że ustawodawca nakłada obowiązek corocznego opiniowania żołnierzy zawodowych, w określonych ustawowo terminach wskazuje na to, że osoby pozostające w zawodowej służbie wojskowej podlegają cyklicznemu opiniowaniu, którego celem jest ustalenie aktualności przydatności do służby. Zważyć też należy, że ustawodawca – poza wyjątkami opisanymi wyżej, które nie dotyczą sytuacji skarżącego – nie przewidział innych przypadków, które pozwalałyby na odstąpienie od opiniowania żołnierza w terminach ustawowo określonych. Nie można pominąć również faktu, że żołnierz przebywający na zwolnieniu lekarskim, pomimo zwolnienia z zajęć służbowych, nadal pozostaje na zajmowanym stanowisku. Okoliczność, że korzysta ze zwolnienia lekarskiego nie oznacza zatem, że przestał on pełnić zawodową służbę wojskową.
Niezależnie od powyższego, podkreślić należy, że w badanej sprawie organ związany był ustaleniami ostatecznej oceny wynikającej z opiniowania skarżącego.
Treść opinii jednoznacznie wskazuje, że jeśli chodzi o kryteria oceny wywiązywania się z obowiązków lub zadań, tj. dyspozycyjność oraz sprawność fizyczna, żołnierz spełniał wymagań, a w zakresie jakości i terminowości wykonywania obowiązków lub zadań służbowych skarżący spełnia wymagania określone w poszczególnych kryteriach w ograniczonym zakresie. Natomiast w zakresie oceny kompetencji u predyspozycji, w większości ocenianych kryteriów, poza odpornością na stres i trudy służby, rozwój własny i podnoszenie kwalifikacji oraz kultury osobistej i dbałość o wygląd zewnętrzny, skarżący spełnia wymagania określone w poszczególnych kryteriach w ograniczonym zakresie.
W ocenie Sądu, organ mógł w swej ocenie uwzględnić okoliczność, że bez wątpienia każda nieobecność, a w szczególności długotrwała, bądź krótkie, ale częste nieobecności, wpływają na sposób organizacji służby pozostałych żołnierzy i organ, podejmując decyzję w zakresie zwolnienia skarżącego ze służby był władny ocenić, czy w odniesieniu do skarżącego stanowi to przesłankę uniemożliwiającą pozostanie w służbie. W badanej sprawie organ zgromadził materiał dowodowy, stanowiący wystarczającą podstawę do podjęcia decyzji o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej i należycie go ocenił, a swoje stanowisko wyczerpująco uzasadnił. Nie może zatem być mowy o dowolności czy przekroczeniu granic uznania administracyjnego. Organ w zaskarżonej decyzji wskazał na ocenę skarżącego wynikająca z opinii służbowej oraz wskazał, że okolicznością uzasadniającą zwolnienie skarżącego ze służby jest długoterminowe przebywanie przez niego na zwolnieniach lekarskich, które negatywnie oddziałuje na działalność całego pododdziału.
Jak wynika z ustaleń organu II instancji, w trakcie dotychczasowej służby skarżący często korzystał ze zwolnień lekarskich. Od 2018 r. do końca 2024 r., łączna ilość dni na zwolnieniach lekarskich wynosiła 245 dni, natomiast w 2025 roku 282 dni, w związku z wypadkiem w pracy.
Sąd miał na względzie uwagę, że na ogólną ocenę w opiniowaniu wpływ miały również takie czynniki jak problemy dyscyplinarne, roszczeniowa postawa, destabilizująca morale pododdziału. Skarżący wielokrotnie był upominany przez przełożonego w związku z nieprzestrzeganiem Regulaminu ogólnego żołnierza Wojska Polskiego, poprzez stawianie się bez przygotowania na instruktarz do pełnienia służby wartowniczej. Dowódca baterii wskazał również, że skarżący nigdy nie otrzymał oceny wyższej niż dostateczna z rocznego egzaminu ze sprawności fizycznej.
Mimo, iż w odwołaniu od rozkazu personalnego oraz w skardze powoływane są argumenty mające wskazywać, że skarżący jako żołnierz podnosi kwalifikacje zawodowe w zakresie odpowiadającym potrzebom służby w Wojsku Polskim oraz wykazuje się ponadprzeciętnym zaangażowaniem w wypełnianiu obowiązków służbowych, to przebieg jego dotychczasowej służby wojskowej, złożony głównie ze zwolnień lekarskich oraz podnoszony przez organ stan dyscypliny i gotowości, nie odzwierciedla postawy żołnierza opisywanej w odwołaniu i skardze. Odrębną kwestią pozostaje, iż skarżący pełniący dotychczas służbę na stanowisku [...] nie wskazuje w jaki w istocie sposób ukończenie studiów na kierunku [...] miałoby odpowiadać potrzebom służby w Wojsku Polskim. Stąd nie sposób obszerniej odnieść się do powyższej tezy skargi.
W ocenie Sądu organ rozważył słuszny interes strony oraz interes publiczny, tj. interes Sił Zbrojnych RP i wyjaśnił z jakich względów – w jego ocenie - interes Sił Zbrojnych przeważa nad słusznym interesem strony. Wyjaśnił, że w dobie profesjonalizacji Sił Zbrojnych w interesie społecznym, tożsamym z potrzebami armii leży, aby kluczowe stanowiska służbowe w Wojsku Polskim były obsadzane żołnierzami zawodowymi, którzy nie tylko spełniają wymagania formalne do ich objęcia, ale też dają gwarancję długoterminowego wykonywania powierzonych im zadań w sposób najbardziej profesjonalny. Interes społeczny - tożsamy z interesem Sił Zbrojnych RP - bezsprzecznie przeważa nad słusznym interesem strony. W interesie Sił Zbrojnych jest, aby żołnierze pełnili służbę rzetelnie, profesjonalnie i wykazywali się sprawnością i dyspozycyjnością. Organ I instancji przekonująco wskazywał w tym zakresie na takie okoliczności jak znacznie dla służby przestrzegania regulaminu ogólnego który był przez skarżącego naruszany.
Mógł tez rozważa inne opisane w decyzji okoliczności jak utrudnianie planowania udziału żołnierza w ważnych zajęciach z uwagi na korzystanie z możliwości oddawania krwi w wybranym przez siebie terminie. Nie negując znaczenia honorowego krwiodawstwa jako pożądanej postawy społecznej, nie można nie dostrzegać, iż nie powinna ona negatywnie wpływać na realizację innych istotnych społecznie obowiązków żołnierza.
Wbrew zarzutom skargi organ prawidłowo też rozważał okoliczności zaistnienia u skarżącego urazu kolana powstałego w trakcie szkolenia z Policją, przygotowującego do realizacji zadań w ramach [...]. Przy czym w zakresie przebiegu leczenia powyższego urazu i rozważenia realnych możliwości i ograniczeń wynikających ze stanu zdrowia dla pełnienia służby organ odnosił się także do poczynionych w tym zakresie dodatkowych ustaleń związanych z faktycznym pełnieniem służby oraz korzystania ze zwolnienia, a swoje stanowisko przekonująco uzasadnił.
Z tych względów, podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego należy uznać za niezasadne.
Nie mogły też odnieść spodziewanego rezultatu zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, organy obu instancji w toku prowadzonego postępowania administracyjnego wzięły pod uwagę prawidłowo zebrane dowody i w sposób wyczerpujący uzasadniły podjęte rozstrzygnięcia, co pozwoliło Sądowi stwierdzić, iż ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie była dowolna. Organ w sposób należyty, zgodnie z art. 7 k.p.a., zebrał materiał dowodowy niezbędny do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie i wszechstronnie go rozważył. Uzasadnienia obu decyzji pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że ocena organu prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego nie była dowolna, jak również nie została naruszona zasada informowania z art. 9 k.p.a. Twierdzenie skargi o błędnej ocenie materiału dowodowego oraz braku szczegółowego ustosunkowania się do wszystkich zarzutów zwartych w odwołaniu, nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy.
Organ rozważył zarówno interes strony jak i interes społeczny. Fakt, że interes strony nie przeważył w tej sprawie nad interesem Sił Zbrojnych RP - zasadnie utożsamionym przez organ z interesem społecznym - nie świadczy o wadliwej ocenie zgromadzonego materiału, ani o niezgodności z prawem decyzji. Powyższe nie stanowi też o naruszeniu zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.