Uzasadnienie
W dniu 27 marca 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęły skargi G.M. i M.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2013r. nr [...] w przedmiocie odmowy zaopiniowania pozytywnie wstępnego projektu podziału nieruchomości.
Postanowieniem z dnia 21 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił zwolnienia G.M. od kosztów sądowych w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Postanowieniem z dnia 19 wrzesnia 2014 r., sygn. akt I OZ 783/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie G.M. na wyżej wskazane postanowienie.
Wyrokiem z dnia 22 lipca 2015 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę w powyższej sprawie. W następstwie wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis ww. orzeczenia wraz z uzasadnieniem w kwocie 100 zł skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie tej opłaty.
Postanowieniem z dnia 25 września 2015 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni zwolnienia od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie.
W sprzeciwie od ww. postanowienia skarżąca precyzując wniosek wskazała, że wnosi o zwolnienie od opłaty kancelaryjnej w wysokości ponad 20 zł i jednocześnie dokonała wpłaty tej kwoty. Podniosła, ze Sąd nienależycie ocenił jej sytuację majątkową. Sąd powinien dokonać bezstronnej oceny aktualnej sytuacji materialnej skarżącej, a nie przytaczać argumenty z innego postępowania sprzed roku. Podniosła także, że w innym postepowanie przed WSA sygn. akt II SA/Rz 801/13 została zwolniona w części z opłaty sądowej od skargi przez Naczelny Sad Administracyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zmianami), dalej "P.p.s.a" w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 sierpnia 2015 r. w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie udzielenia prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo.
Warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych określa art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie do treści ostatniego z powołanych przepisów przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z istoty prawa pomocy wynika więc, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. - na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w kosztach związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi.
Wykładnia powyższego unormowania, w szczególności sformułowanie "gdy wykaże" nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie prawa pomocy, ciąży na stronie ubiegającej się o takie prawo. Obowiązkiem podmiotu domagającego się pomocy ze środków Skarbu Państwa jest zatem przedstawienie rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz rodzinnej, w taki sposób, aby możliwa była ocena zdolności płatniczych w zakresie uiszczenia kosztów sądowych.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że Sąd rozpoznaje wniosek G.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie doprecyzowanym w sprzeciwie, a więc obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej w części ponad kwotę 20 zł. Sąd wskazuje, że pierwotnie rozpatrywany przez referendarza o zwolnienie od kosztów sądowych obejmował swym zakresem zwolnienie od opłaty kancelaryjnej w całości, zgodnie z żądaniem skarżącej zawartym w formularzu PPF.
W złożonym przez G.M. urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) zaznaczyła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymując się z emerytury w wysokości 2, 244, 00 zł netto, który to dochód w całości przeznacza na wydatki związane z utrzymaniem siebie i domu. Jest właścicielką nieruchomości (domu) o powierzchni 100 m² oraz mieszkania o powierzchni 50 m², a także nieruchomości rolnej o powierzchni 1,63 ha Podała, że nie posiada żadnych kosztowności, akcji, udziałów i obligacji, jak też wartościowych ruchomości jak np. samochodu. Jest osobą samotną. Jej dochód jest wydatkowany w całości na: opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, kanalizację, wywóz śmieci, telefon, opał, lekarstwa i leczenia, podatki i opłaty, wyżywienie, odzież, środki higieny osobistej, bieżące remonty mieszkania i opłaty sądowe.
W uprzednio złożonym na potrzeby rozpoznania pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy dodatkowym oświadczeniu dotyczącym sytuacji majątkowej G.M. podała, że jej średnie miesięczne wydatki wynoszą: 350 zł (gaz, energia elektryczna, kanalizacja i woda), 100 zł (opał), 120 zł (telefon), 60 zł (środki higieny osobistej), 800 zł (wyżywienie), 64 zł (podatki i opłaty), 100 zł (odzież), 250 zł (lekarstwa i leczenie), 400 zł (remont mieszkania).
W ocenie Sądu G.M. nie wykazała, że poza jej możliwościami finansowymi leży poniesienie, choćby częściowych, kosztów sądowych. Wnioskodawczyni ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Jest właścicielką 3 nieruchomości – domu, mieszkania oraz nieruchomości rolnej. Oznacza to, że ma nie tylko do dyspozycji majątek nieruchomy, który służy zaspokajaniu jej podstawowych potrzeb mieszkaniowych, ale dysponuje dodatkowym mieniem nieruchomym, które przy odpowiednim zagospodarowaniu może stać się źródłem przychodu. Dysponowanie dwoma nieruchomościami: domem i mieszkaniem oznacza, że skarżąca uzyskuje dochody w takiej wysokości, jaka pozwala na ich utrzymanie mimo, że dla zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych skarżąca potrzebuje tylko jednej z nich. Dodać należy, że skarżąca nie wykazuje jakoby uzyskiwała dochód z wynajmu mieszkania.
Ponadto skarżąca uzyskuje stały dochód z tytułu emerytury, którego wysokość ponad dwudziestokrotnie przekracza wysokość opłaty kancelaryjnej w niniejszej sprawie (wynoszącej 100 zł). Skarżąca przy tym nie wskazuje, jakoby miała jakiekolwiek osoby na swoim utrzymaniu, tak więc uzyskiwany przez nią dochód w całości przeznaczany jest na zaspokajanie własnych potrzeb. Córka wnioskodawczyni bowiem prowadzi, według oświadczeń złożonych przez skarżące, odrębne gospodarstwo domowe.
Podkreślenia wymaga, że istotne jest także, iż przy rozstrzyganiu w przedmiocie prawa pomocy brane są pod uwagę wyłącznie wydatki, które są niezbędne dla utrzymania. Przy dochodzie uzyskiwanym przez skarżąca i po uwzględnieniu jej sytuacji majątkowej i osobistej Sąd stwierdza, że skarżąca jest w stanie wygospodarować kwotę potrzebną do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w całości.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że skarżąca nie wykazała, jakoby uiszczenie opłaty kancelaryjnej w całości mogłoby ją narazić na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Nie wykazała tym samym, że w przedmiotowej sprawie zachodzi szczególna sytuacja uzasadniająca odstąpienie od zasady odpłatności postępowania sądowego wobec możliwości partycypowania w kosztach związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że brak jest podstaw do zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych w części i orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.