Uzasadnienie
Pismem dnia 12 lutego 2026 roku K. J., Z. M., A. P., M. K., A. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę z dnia 4 września 2024 r. Rady Gminy Ostrowite nr V/44/2024 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów lokalizacji elektrowni fotowoltaicznych na obszarze gminy Ostrowite w części tj. dotyczącej działek objętych przedmiotową uchwałą, położonych w obrębie ewidencyjnym Giewartów-Holendry, Sienno oraz Naprusewo - tereny lokalizacji elektrowni fotowoltaicznych o mocy przekraczającej 100 kW oznaczone symbolami 1EF, 2EF, 3EF, 4EF, 5EF, 6EF, 7EF; w odniesieniu do działek oznaczonych następującymi numerami geodezyjnymi: 1. dz. nr 83 - obręb Giewartów Holendry, 2. dz. nr 171 - obręb Giewartów Holendry, 3. dz. nr 39 - obręb Sienno, 4. dz. nr 136 - obręb Sienno, 5. dz. nr 138 - obręb Sienno, 6. dz. nr 139 - obręb Sienno, 7. dz. nr 140 - obręb Sienno;
8. dz. nr 95 - obręb Naprusewo, 9. dz. nr 98 - obręb Naprusewo, 10. dz. nr 99/1 - obręb Naprusewo, 11. dz. nr 107/1 - obręb Naprusewo, 12. dz. nr 109 - obręb Naprusewo, 13. dz. nr 110-obręb Naprusewo, 14. dz. nr 111/1 - obręb Naprusewo, które to działki znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie z nieruchomościami Skarżących.
Skarżący zarzucili przedmiotowej uchwale:
- 1. naruszenie art. 17 ust. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z § 11 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz art. 37 ust. 11 poprzez przygotowanie nierzetelnej prognozy skutków finansowych uchwały planistycznej przez autora niebędącego rzeczoznawcą majątkowym, w której to prognozie nie uwzględniono okoliczności, iż lokalizacja terenów przemysłowych na których dopuszczono możliwość lokalizowania elektrowni o wysokości 5 metrów w bezpośrednim sąsiedztwie i pomiędzy zabudowaniami mieszkalnymi spowoduje obniżenie wartości nieruchomości mieszkańców skutkujące niemożnością korzystania z nich zgodnie z celem ich nabycia oraz zamierzonym i dotychczasowym sposobem ich wykorzystywania, a tym samym narazi jednostkę samorządu terytorialnego na ryzyko wypłaty odszkodowań dla właścicieli, którzy w wyniku uchwalenia uchwały doznali szkody,
- 2. naruszenie art. 17 ust 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. żart. 51 ust. 1 i 2 ustawy ż dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez przygotowanie nierzetelnej prognozy oddziaływania na środowisko, w której nie uwzględniony kwestii oddziaływania skumulowanego na -środowisko elektrowni fotowoltaicznych planowanych na terenie, gminy Ostrowite,
- 3. naruszenie przepisów art. 1 w zw. z art. 3 w zw. z art. 6 w zw. z art. 28 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez nadużycie władztwa planistycznego przez gminę, nienależyte wyważenie interesu publicznego i interesów prywatnych, brak zabezpieczenia potrzeby wspólnoty/zbyt daleko idącą ingerencję gminy w prawa właścicieli i nieruchomości objętych planet, który to plan ogranicza w sposób nieuzasadniony prawo własności Skarżących, nie uwzględnienie wymagań ładu przestrzennego, urbanistyki i architektury oraz walorów ekonomicznych przestrzeni i prawa własności w planie zagospodarowania przestrzennego, naruszenie zasady proporcjonalności;
- 4. naruszenie art. 9 ust. 4 w zw. z art, 15 ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez uchwalenie planu zagospodarowania przestrzennego niezgodnie z ustaleniami studium-, rozbieżności pomiędzy planem zagospodarowania przestrzennego, a studium uwarunkowań, i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy w zakresie planowanych inwestycji w farmy fotowoltaiczne niezgodności planu z postanowieniami studium w zakresie uregulowanych ograniczeń funkcji przemysłowej oraz obszarów, na których występują ograniczenia wynikające z konieczności ochrony zasobów środowiska;
- 5. naruszenie art. 140 kodeksu cywilnego w zw. z art. 144 kodeksu cywilnego w zw. z art. 9 ustawy prawo przedsiębiorców w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 31 i 64 ust. 1 - 3 Konstytucji RP poprzez dopuszczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lokalizacji przemysłowych elektrowni fotowoltaicznych o wysokości do 5 metrów na terenach sąsiadujących z nieruchomościami Skarżących stanowiących domy mieszkalne, skutkujące zmianą otoczenia urbanistycznego i krajobrazowego nieruchomości Skarżących, ograniczeniem Skarżących w sposobie czynienia użytku z dotychczas przysługującego uprawnienia, wynikającego z możliwości niezakłóconego zamieszkania na obszarze objętym zmianą planu oraz pobierania z nieruchomości pożytków wynikających z dotychczasowego ich zagospodarowania, ustalenia zbyt wysokiej maksymalnej wysokości elektrowni fotowoltaicznych, nieproporcjonalne naruszenie prawa własności nieruchomości na obszarze sąsiadującym bezpośrednio, z terenem na którym rozmieszczone będą przemysłowe elektrownie fotowoltaiczne o wysokości do 5 metrów, w tym prawa własności Skarżących; ograniczenie Skarżącym możliwości prowadzenia działalności gospodarczej w takim samym zakresie jak przed wejściem w życie miejscowego planu zagospodarowania terenu, który nie kontynuuje dotychczasowego ukształtowanego ładu przestrzennego oraz dewastuje krajobraz na tym terenie zmieniając charakter całej miejscowości z rolniczego na przemysłowy, umożliwienie w miejscowym planie zagospodarowania terenu lokalizacji przemysłowych elektrowni fotowoltaicznych o wysokości do 5 metrów, których budowa o parametrach wskazanych w uchwale oraz jej funkcjonowanie wraz z wyznaczonymi strefami ochronnymi będzie źródłem oddziaływania na nieruchomości skarżących, prowadząc do ograniczenia swobodnego i nieskrępowanego korzystania z tych nieruchomości;
- 6. naruszenie uchwały nr 53 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Koninie z dnia 29 stycznia 1986 r. w sprawie ustalenia obszarów krajobrazu chronionego na terenie województwa konińskiego i zasad korzystania tych.obszarów poprzez umożliwienie lokalizacji przemysłowych farm fotowoltaicznych o wysokości do 5 metrów w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej, turystycznej i usługowej skutkujące brakiem możliwości nadania tak wysokim farmom fotowoltaicznym cechy estetycznego wyglądu i zharmonizowania ich z otaczającym krajobrazem.
Mając na uwadze powyższe Skarżący wnieśli o:
- 1. stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie ustaleń warunków, zasad i standardów kształtowania zabudowy i zagospodarowania w części tj. dotyczącej działek objętych przedmiotową uchwałą, położonych w obrębie ewidencyjnym Giewartów-Holendry, Sienno oraz Naprusewo (w granicach obszaru położonego w obrębie geodezyjnym Sienno - tereny lokalizacji elektrowni fotowoltaicznych o mocy przekraczającej 100 kW oznaczone symbolami 1EF, 2EF, 3EF, 4EF, 5EF, 6EF, 7EF: w granicach obszaru położonego w obrębie geodezyjnym Giewartów-Holendry - tereny lokalizacji elektrowni fotowoltaicznych o mocy przekraczającej 100 kW oznaczone symbolami 1EF, 2EF, 13EF, 4EF; w granicach obszaru położonego w obrębie geodezyjnym Naprusewo - tereny lokalizacji elektrowni fotowoltaicznych o mocy przekraczającej 100 kW oznaczone symbolami; IEF, 2EF, 3EF oznaczonych następującymi numerami geodezyjnym: dz. nr 83 - obręb Giewartów Holendry, dz. nr 174 - obręb Giewartów Holendry, dz. nr 39 - obręb Sienno, dz. nr 136 obręb Sienno, dz. nr 138 - obręb Sienno, dz. nr 139 - obręb Sienno, dz. nr 140 - obręb Sienno, dz. nr 95 - obręb Naprusewo, dz. nr 98 - obręb Naprusewo, dz. nr 99/1 - obręb Naprusewo, dz. nr 107/1 - obręb Naprusewo, dz. nr 109- obręb Naprusewo, dz. nr 110 – obręb Naprusewo, dz. nr 111/1 - obręb Naprusewo;
- 2. określenie, że zaskarżona uchwała nie może być wykonana w części wskazanej w pkt 1;
- 3. przeprowadzenie dowodów z dokumentów.
W uzasadnieniu Skarżący wskazali, że są właścicielami nieruchomości położonych na obszarze, na którym rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 KW o dopuszczalnej maksymalnej wysokości 5 metrów (farmy fotowoltaiczne), w tym są właścicielami nieruchomości graniczących bezpośrednio (przylegającymi) z terenami lokalizacji farm fotowoltaicznych.
W ocenie Skarżących uchwała Rady Gminy Ostrowite będąca przedmiotem niniejszej skargi narusza ich interes prawny. Skarżący - mieszkańcy miejscowości Giewartów Holendry oraz Sienno - pomimo że są właścicielami działek nieobjętych ustaleniami planu, to położenie ich nieruchomości w bezpośrednim sąsiedztwie terenów objętych treścią uchwały, uzasadnia przysługującą skarżącym legitymację procesową bowiem konsekwencje ustaleń planistycznych będą wpływać negatywnie na zakres korzystania z przysługującego im prawa własności.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Rady Gminy wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o jej oddalenie. Według organu Skarżący nie wykazali, że doszło do naruszenia ich interesów prawnych w wyniku uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zaskarżoną uchwałą nie doszło w istocie do niekorzystnej zmiany sytuacji prawnej nieruchomości Skarżących, wpływającej na sposób wykonywania prawa własności, jego istotę, jak i prawa i obowiązki z nim związane, w tym co do sposobu ich zagospodarowania, czy wykorzystania. Skarga powinna być zatem odrzucona. Organ planistyczny wskazał jednocześnie, że w innym przypadku argumenty zawarte w skardze nie były zasadne.
Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2025 roku, sygn. II SA/Po 225/25 odrzucono skargę K. J.. Orzeczenie nie zostało zaskarzone.
Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2025 roku, sygn. II SA/Po 225/25 odrzucono skargę Z. M.. Orzeczenie nie zostało zaskarzone.
Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2026 roku sygn. II OSK 398/26 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2025 roku, sygn. II SA/Po 225/25 odrzucającego skargę M. K..
Pismem z dnia 24 sierpnia 2026 roku pełnomocnik K. J., A. P. i A. S. w związku ze stanowiskiem organu zawartym w odpowiedzi na skargę oraz wobec okoliczności ujawnionych po wniesieniu skargi: 1) sprostował i doprecyzował okoliczności faktyczne dotyczące nieruchomości skarżących (pkt I), 2) doprecyzował zakres zaskarżenia (pkt II), 3) przedstawił odrębną argumentację co do naruszenia interesu prawnego każdego ze skarżących (pkt III), 4) uzupełnił uzasadnienie zarzutów o okoliczności powstałe i ujawnione po wniesieniu skargi, w tym o zarzut nieuwzględnienia ustaleń Audytu Krajobrazowego Województwa Wielkopolskiego (pkt IV), 5) zgłosił wnioski dowodowe (pkt V) oraz zaprezentował wnioski końcowe (pkt VI).
Pełnomocnik wyjaśnił, że wskazana w skardze działka nr 54/4 nie stanowi własności skarżącego A. P.. Skarżący jest właścicielem: - działki nr 142, obręb Sienno, o powierzchni 3,1200 ha, obejmującej - zgodnie z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - zarówno teren zabudowy zagrodowej (6RM), jak i teren rolniczy (3R), wypis i wyrys z rejestru gruntów stanowi załącznik skargi; - działki nr 84/3, obręb Sienno, obejmującej teren oznaczony symbolem 15 RM oraz teren oznaczony symbolem 9R, zabudowanej budynkiem mieszkalnym, wypis i wyrys z rejestru gruntów stanowi załącznik do niniejszego pisma.
Jednocześnie pełnomocnik sprostował, że zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego oraz wypisem z rejestru gruntów działka ta obejmuje tereny zabudowy zagrodowej 6RM oraz grunty orne i nie jest zabudowana, a budynek mieszkalny Skarżącego posadowiony jest na działce nr 84/3.
Skarżący A. S. jest właścicielem działek nr 1 i nr 15, obręb Świnna, obejmujących tereny rolnicze (R), oraz działki nr 17, obręb Świnna, obejmującej teren zabudowy zagrodowej (1RM), zabudowanej budynkiem mieszkalnym.
Według pełnomocnika: - działka nr 142 należąca do A. P. - stanowiąca teren zabudowy zagrodowej (6RM) oraz teren rolniczy (3R) graniczy bezpośrednio z terenami oznaczonymi w zaskarżonej uchwale symbolami 10PEF; 11 PEF i 12PEF; - działka nr 84/3 należąca do A. P. - położona jest w odległości ok. 250 m od terenu 12PEF; - działki nr 1 i nr 15 należące do A. S. - stanowiące tereny rolnicze (R) graniczą bezpośrednio z terenem oznaczonym symbolem 13PEF; działka nr 17, stanowiąca teren zabudowy zagrodowej (1RM), położona jest w odległości ok. 138 m od terenu 13PEF.
Pełnomocnik sprecyzował, że Skarżący wnoszą o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej terenów elektrowni słonecznej oznaczonych symbolami 1PEF, 2PEF, 3PEF i 4PEF (obręb Giewartów-Holendry), 5PEF, 6PEF i 7PEF (obręb Naprusewo) oraz 8PEF, 9PEF, 10PEF, 11PEF, 12PEF i 13PEF (obręb Sienno), obejmujących działki o numerach ewidencyjnych: 83 i 171 (obręb Giewartów-Holendry), 39, 136, 138, 139 i 140 (obręb Sienno) oraz 95, 98, 99/1, 107/1, 109, 110 i 111/1 (obręb Naprusewo).
Pełnomocnik podkreślił, że nieruchomości A. P. (działka nr 142) oraz A. S. (działki nr 1 i nr 15) graniczą z terenami elektrowni słonecznej bezpośrednio - wspólną granicą. W ich przypadku kryterium odległościowe nie znajduje zastosowania, a ograniczenia w wykonywaniu prawa własności wynikają wprost z norm prawa materialnego wskazanych poniżej. Skarżący zaznaczyli, że nie wywodzą swojej legitymacji z odległości, w jakiej od terenów elektrowni słonecznej położone są ich budynki mieszkalne. Działka nr 142 w części stanowiącej teren zabudowy zagrodowej a w części teren rolniczy graniczy bezpośrednio z terenami 10PEF, 11PEF i 12PEF. Zaskarżona uchwała oddziałuje na sposób wykonywania przez skarżącego prawa własności tej nieruchomości w następujący sposób.
Zdaniem pełnomocnika ustalenia planu zagospodarowania terenu godzą w chronioną sferę prawną określoną przepisem art. 234 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne. Istnienie problemu gospodarki wodnej na przedmiotowym obszarze potwierdza sama uchwała, która w § 6 pkt 2 lit. b i c nakazuje uwzględnienie budowy i przebudowy urządzeń melioracji wodnych oraz zapewnienie dostępu do rowów melioracyjnych. Organ dostrzegł zatem zagadnienie, lecz nie rozważył jego skutków dla gruntów przyległych. Zgodnie z § 15 pkt 2 oraz § 13 pkt 4 zaskarżonej uchwały przy dopuszczonym stopniu uszczelnienia terenu retencja wód opadowych w jego granicach jest niemożliwa do zrealizowania, co przekłada się na zmianę kierunku i natężenia odpływu wód na grunty przyległe i ma bezpośrednie przełożenie na sferę prawną skarżącego.
Skutkiem ustalenia zawartego w miejscowym planie jest ograniczenie sposobu korzystania z gruntu rolnego w pasie przygranicznym - przez zacienienie w porach dnia odpowiadających ekspozycji terenu, ograniczenie przewietrzania oraz utrudnienia w wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych, gdyż zgodnie z § 5 pkt 1 uchwały lokalizację urządzeń fotowoltaicznych i magazynów energii wyznaczają nieprzekraczalne linie zabudowy, a dopuszczenie realizacji konstrukcji o wysokości 5,0 m w odległości 5,0 m od granicy nieruchomości skarżącego, a więc obiektu obejmowanego z poziomu granicy pod kątem ok. 45° na całej długości wspólnej granicy. Argumentem wspólnym dla wszystkich Skarżących jest ustanowienie w zaskarżonej uchwale stref ochronnych elektrowni słonecznych. Ustanawiając strefy ochronne, organ planistyczny sam przesądził normatywnie o występowaniu znaczącego oddziaływania urządzeń na środowisko oraz o związanych z nim ograniczeniach w zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu.
Pełnomocnik Skarżących uzupełnił również uzasadnienie skargi wskazując, że Rada Gminy Ostrowite rozpatrzyła wszystkie uwagi wniesione do projektu zaskarżonego planu odmawiając ich uwzględnienia i posługując się w każdym przypadku tożsamym uzasadnieniem "Biorąc pod uwagę możliwości zagospodarowania działek wynikające z ustaleń obowiązującego planu miejscowego, brak jest uzasadnienia dla dokonywania zmiany przeznaczenia wyznaczonych terenów elektrowni słonecznych". Tymczasem wyrokiem z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt II SA/Po 273/23, tutejszy Sąd stwierdził nieważność nr uchwały Rady Gminy Ostrowite nr XLV/412/2021 z dnia 28 grudnia 2021 r. w całości. Jedyną przesłanką odmowy uwzględnienia uwag - a zatem jedynym wyrazem wyważenia interesu publicznego i interesów prywatnych - było odwołanie się do ustaleń aktu, który nigdy nie wywoływał skutków prawnych.
Według pełnomoncika Skarżących wyznaczenie strefy ochronnej o zerowej szerokości i pozbawionej treści normatywnej nie realizuje obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 3 pkt 3a powołanej ustawy z uwagi na granice stref ochronnych poprowadzone po liniach rozgraniczających tereny elektrowni słonecznej, wobec czego nie objęto obszaru wykraczającego poza teren samych urządzeń. Ustalenie takie nie zostało przy tym poprzedzone jakąkolwiek analizą zasięgu oddziaływania urządzeń, co stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego.
Sporządzona w toku procedury planistycznej prognoza oddziaływania na środowisko z dnia 5 czerwca 2024 r. nie zawiera jakiejkolwiek oceny oddziaływania magazynów energii, poprzestając na stwierdzeniu, że ogniwa fotowoltaiczne nie emitują szkodliwego promieniowania, zanieczyszczeń powietrza ani hałasu. Stwierdzenie to nie odnosi się do magazynów energii, wyposażonych w układy chłodzenia stanowiące źródło emisji hałasu oraz wiążących się z ryzykiem awarii o charakterze pożarowym, w tym z emisją substancji niebezpiecznych. Prognoza oddziaływania na środowisko nie objęła części ustaleń planu, co stanowi naruszenie art. 17 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 51 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
W ocenie pełnomocnika zaskarżona uchwała w § 15 pkt 1 lit. b dopuszcza na terenach PEF lokalizację magazynów energii. Twierdzenie o braku negatywnego oddziaływania ustaleń planu na ludzi opiera się wyłącznie na fragmencie prognozy, który nie uwzględnia całości dopuszczonego planem zagospodarowania w zakresie magazynów energii.
Rada Gminy Ostrowite, uchwalając zaskarżony plan i lokalizując na jego podstawie trzynaście terenów elektrowni słonecznej w obrębach Giewartów-Holendry, Naprusewo i Sienno, nie odniosła się w toku procedury planistycznej do ustaleń audytu krajobrazowego, mimo że dokument ten - jako przyjęty wcześniej akt planistyczny szczebla wojewódzkiego - powinien być organowi znany i uwzględniony przy ocenie skutków planowanego zagospodarowania dla krajobrazu. Stanowi to naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 2 oraz art. 1 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zgodnie z którymi w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się walory architektoniczne i krajobrazowe, a ustalenia planu miejscowego powinny wynikać z wyważenia interesu publicznego i interesów prywatnych. Obowiązek ten ma charakter ogólny i nie jest objęty wyłączeniem przewidzianym w art. 67 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw, które to wyłączenie dotyczy wyłącznie wymogu stwierdzenia zgodności planu ze studium w zakresie lokalizacji urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii, nie zaś ogólnych zasad sporządzania planu miejscowego. Pominięcie ustaleń audytu krajobrazowego stanowi tym samym istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego w rozumieniu art. 28 ust. 1 u.p.z.p.
Pismem z dnia 2 września 2026 r. (złożonym na rozprawie) pełnomocnik organu odniósł się do stanowiska pełnomocnika Skarżących zawartego w piśmie z dnia 24 sierpnia 2026 roku uzupełniając prezentowane stanowisko. Jednocześnie wniósł o pominięcie wszystkich wniosków i twierdzeń dotyczących K. J., ponieważ prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2025 r. jego skarga została odrzucona, a zatem nie jest stroną niniejszego postępowania. Ponadto pełnomocnik organu planistycznego wniósł o pominięcie wniosków dowodowych, ponieważ pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, a także odrzucenie skargi ewentualnie jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 3 września 2026 roku Sąd postanowił oddalić wnioski dowodowe zawarte w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia 24 sierpnia 2026 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
W myśl art. 3 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 - dalej "p.p.s.a."), zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawie skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu uwzględniającemu skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., stwierdzenie nieważności tej uchwały w całości lub w części albo stwierdzenie, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie podstawę prawną wniesienia skargi na zaskarżoną uchwałę stanowił art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2026 r. poz. 661 - dalej: "u.s.g."). Zgodnie z tym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Wskazany przepis wiąże prawo do skargi z naruszeniem interesu prawnego lub uprawnienia. Tym samym, skargę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. może wnieść ten kto wykaże, że istnieje związek pomiędzy własną – prawnie gwarantowaną (a nie wyłącznie faktyczną) - sytuacją, a zaskarżoną uchwałą, polegający na tym, że uchwała ta narusza (czyli pozbawia lub ogranicza) jego prawa. Inaczej mówiąc, wywołuje dla niego negatywne konsekwencje prawne np. zniesienia, ograniczenia, czy uniemożliwienia realizacji jego uprawnienia, interesu prawnego (por. wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1633/16 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dla skutecznego wniesienia skargi konieczne jest zatem wykazanie, że właśnie wskutek podjęcia zaskarżonego aktu został naruszony konkretny interes prawny lub uprawnienie Skarżącego przez ograniczenie lub pozbawienie ich uprawnień wynikających z przysługującego im prawa. O naruszeniu interesu prawnego w rozumieniu komentowanego przepisu rozstrzyga zatem zmiana w sytuacji prawnej wnoszącego skargę.
W niniejszej sprawie Sąd rozpoznawał skargę na uchwałę Rady Gminy Ostrowite z dnia 4 września 2024 r., nr V/44/2024 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Ostrowite - etap VII, (opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego z 2024 r., poz. 7786) w części dotyczącej działek obejmujących objętych przedmiotową uchwałą, położonych w obrębie ewidencyjnym Giewartów-Holendry, Sienno oraz Naprusewo - tereny lokalizacji elektrowni fotowoltaicznych o mocy przekraczającej 100 kW.
W rozpoznawanej sprawie A. P. jest właścicielem działki nr ewid. 142 przeznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako tereny zabudowy zagrodowej jak i teren rolniczy. Natomiast A. S. jest właścicielem nieruchomości położonych w miejscowości Świnna, gmina Ostrowite oznaczonych numerami geodezyjnymi 1,15 przeznaczonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako tereny rolne oraz działki oznaczonej numerem geodezyjnym 17 przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako tereny zabudowy zagrodowej. Wskazane wyżej działki Skarżących graniczą z działkami objętymi zaskarżonym miejscowym planem zagospodarowania przestrzeni.
Według pełnomocnika naruszenie interesu prawnego skarżących ma charakter bezpośredni, aktualny i wymierny, ponieważ kwestionowane ustalenia planu istotnie ograniczają zakres uprawnień właścicielskich poprzez ograniczenie możliwości ich racjonalnego zagospodarowania.
Zdaniem Sądu uregulowania wskazanego planu miejscowego ingerują w interes prawny Skarżących. Przy czym sama ingerencja w prawo własności (naruszenie interesu prawnego) legitymuje do wniesienia skargi, natomiast dopiero naruszenie interesu prawnego i prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Stwierdzenie, że zaskarżona uchwała naruszyła interes prawny otwiera Sądowi możliwość oceny, czy dokonano tego w zgodzie z prawem. W postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. sąd administracyjny orzeka jedynie w "granicach" interesu prawnego skarżących, co oznacza badanie legalności uchwały jedynie w tym zakresie.
Przechodząc do oceny zgodności zaskarżonej uchwały, w tak zakreślonych granicach, z przepisami prawa wskazać należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Na gruncie art. 147 § 1 p.p.s.a. utrwalony jest pogląd, że wprowadzając sankcję nieważności – jako następstwo naruszenia prawa – ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. W tej kwestii odwołać się należy do przepisów ustawy o samorządzie gminnym, w której mowa o dwóch rodzajach naruszeń prawa, które mogą wystąpić przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy, tj. naruszenia istotne lub nieistotne (art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g.). W piśmiennictwie i orzecznictwie do istotnego naruszenia prawa zalicza się naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie, przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały. Innymi słowy, za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102; wyroki NSA z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z dnia 8 lutego 1996 r., sygn. SA/Gd 327/95, Lex nr 25639).
Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu.
Wobec przyjętego kryterium oceny aktu zaskarżonego do sądu administracyjnego, sąd nie dokonuje oceny racjonalności, celowości, zasadności lub słuszności dokonywanych wyborów planistycznych przez właściwy organ.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.p.z.p. w zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się m.in. wymagania ładu przestrzennego, urbanistyki i architektury, walory architektoniczne i krajobrazowe, wymagania ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz walory ekonomiczne przestrzeni i prawo własności. Z art. 2 ust. 1 u.p.z.p. wynika, że ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu dokonywane jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego z zachowaniem warunków określonych w ustawach, a art. 4 ust. 1 tejże ustawy wprost wskazuje, że zadaniem własnym gminy jest ustalanie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu. Przepisy te z uwzględnieniem art. 3 ust. 1 u.p.z.p., stanowią podstawę do kształtowania jednego z istotnych uprawnień organów gminy, jakim jest władztwo planistyczne, które stanowi kompetencję gminy do samodzielnego i zgodnego z jej interesami oraz zapewnieniem ładu przestrzennego, kształtowania polityki przestrzennej.
Obejmuje ono samodzielne ustalenie przez radę gminy przeznaczenia terenów, rozmieszczenia inwestycji celu publicznego oraz określanie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy. Jest to o tyle istotne, że uchwalając plan miejscowy najczęściej następuje wyważanie interesów: prywatnego i publicznego, co nieuchronnie prowadzi do powstawania konfliktów interesów indywidualnych z interesem publicznym. Władztwo planistyczne gminy nie ma charakteru pełnego, niczym nieograniczonego. Granicami władztwa są konstytucyjnie chronione prawa, w tym przede wszystkim prawo własności. Skoro uchwalając plan miejscowy, rada gminy może ingerować w wykonywanie prawa własności, to taka ingerencja ma także uwzględniać zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którą ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, a same ograniczenia nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
Przy czym w świetle art. 64 ust. 3 Konstytucji RP ingerencja w sferę prawa własności musi pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Rolą organu planistycznego jest właśnie wyważenie interesu publicznego i interesów prywatnych, tak aby w jak największym stopniu zabezpieczyć i rozwiązać potrzeby wspólnoty, jednak w jak najmniejszym naruszając prawa właścicieli nieruchomości objętych planem. Na taką konieczność wskazuje również w swoim orzecznictwie dotyczącym ochrony własności Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu, podkreślając, że każde ograniczenie własności musi być legitymowane publicznym interesem (Terazzi S.r.l. przeciwko Włochom, skarga nr 27265/95, § 85, z dnia 17 października 2002, i Elia S.r.l. przeciwko Włochom, skarga nr 37710/97, § 77, ECHR 2001-IX). Dokonując ingerencji w sferę prywatnych interesów właścicieli gmina powinna kierować się zasadą proporcjonalności, która wyraża zakaz nadmiernej ingerencji w sferę praw i wolności jednostki.
Powyższe oznacza, iż ustalenia planu mogą ograniczać własność i takie regulacje nie stanową naruszenia prawa, o ile dzieje się to z poszanowaniem prawa, w tym chronionego konstytucyjnie prawa własności oraz z uwzględnieniem zasady proporcjonalności. O przekroczeniu władztwa planistycznego można mówić, gdy działanie gminy jest dowolne i nieuzasadnione. Jeżeli organy planistyczne gminy działają na podstawie i w ramach obowiązującego prawa, a samo uwzględnienie interesu indywidualnego byłoby sprzeczne z interesem publicznym lub chronioną przez ustawodawcę wartością wysoko cenioną, to nie można im zarzucić bezprawności działania, chociażby organy te nie uwzględniły złożonych w trakcie postępowania wniosków lub uwag (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1189/16).
Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.p.z.p. ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości, przy czym każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w planie, o ile nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz interesu osób trzecich (art. 6 ust. 2 u.p.z.p.).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż ustalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie nastąpiło z przekroczeniem władztwa planistycznego. Podkreślenia wymaga, iż zasady sporządzania planu miejscowego w aspekcie jego wymaganej oraz dopuszczalnej treści zawiera art. 15 ust. 2 i 3 u.p.z.p. Natomiast mając na uwadze art. 15 ust. 2 u.p.z.p., zgodnie z którym plan miejscowy musi zawierać poszczególne ustalenia, o których mowa w tym przepisie, to wskazać należy, że okoliczności faktyczne dotyczące obszaru objętego planem, wynikające zwłaszcza z istniejącego lub planowanego przeznaczenia i sposobu zagospodarowania terenu, uzasadniają dokonanie takich ustaleń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 23 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OSK 311/10; Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, pod red. Z. Niewiadomskiego, Warszawa 2016).
Kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy należy do zadań własnych gminy, a rada gminy jest organem ustawowo odpowiedzialnym za uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego powinien być tak skonstruowany, aby była zapewniona możliwość obsługi komunikacyjnej terenów nim objętych, w tym postanowienia planu powinny przewidywać rozwiązania określające dostęp do drogi publicznej działek, przede wszystkich tych przeznaczonych pod budownictwo.
Zdaniem Sądu zastosowane w niniejszej sprawie rozwiązania planistyczne nie ograniczają w sposób nieproporcjonalny praw Skarżących pozostawiając prawo do korzystania z nieruchomości stanowiącej ich własność pomimo, że w ich subiektywnej ocenie w tym zakresie doszło do naruszenia czy też ograniczenia jego prawa własności. W ocenie Sądu uregulowanie przyjęte w miejscowym planie mieści się ww. granicach wynikających z powołanych wyżej przepisów. Sąd podzielił w tym względzie stanowisko organu planistycznego zaprezentowane w odpowiedzi na skargę przyjmując za trafną zawartą tam argumentację.
W ocenie Sądu niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 17 ust 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z § 11 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz art. 37 ust. 11 poprzez przygotowanie nierzetelnej prognozy skutków finansowych uchwały planistycznej przez autora niebędącego rzeczoznawcą majątkowym której to prognozie nie uwzględniono okoliczności, iż lokalizacja terenów przemysłowych na których dopuszczono możliwość lokalizowania elektrowni o wysokości 5 metrów w bezpośrednim, sąsiedztwie i pomiędzy zabudowaniami mieszkalnymi spowoduje obniżenie wartości nieruchomości mieszkańców skutkujące niemożnością korzystania z nich zgodnie z celem ich nabycia oraz zamierzonym i dotychczasowym sposobem ich wykorzystywania a tym samym narazi jednostkę samorządu terytorialnego na ryzyko wypłaty odszkodowań dla właścicieli, którzy w wyniku uchwalenia uchwały doznali szkody.
Prognoza skutków finansowych uchwalenia planu miejscowego została sporządzona w oparciu o zakres wynikający z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i obowiązujące przy procedowaniu planu rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2021 r,. poz. 2404). Nie było obowiązku, aby prognozę finansową sporządzał rzeczoznawca majątkowy. Zgodnie z art. 174 ust. 3a pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia o gospodarce nieruchomościami (Dz.U z 2024 r.,poz.H45 ze zm.). rzeczoznawca majątkowy "może sporządzać", a nie sporządza opracowania i ekspertyzy dotyczące skutków finansowych uchwalania planów miejscowych. Takie opracowania i ekspertyzy może sporządzać także osoba niebędąca rzeczoznawcą majątkowym (wyrok NSA z dnia 4 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 1126/18). Sporządzenie prognozy skutków finansowych uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przez osobę nie będącą rzeczoznawcą majątkowym nie może prowadzić do automatycznego uznania, że taka prognoza jest nierzetelna (por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 718/16).
Prognoza jest dokumentem orientacyjnie wskazującym na konsekwencje finansowe. W prognozie nie dokonywano szacowania wartości nieruchomości, gdyż w wyniku ustaleń "planu miejscowego nie prognozuje się spadku wartości nieruchomości, ale potencjalne skutki finansowe uchwalenia planu miejscowego. Prognoza skutków finansowych uchwały planistycznej jak i inne dokumenty planistyczne sporządzone zostały przez uprawnionego urbanistę.
W ocenie Sądu nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 17 pkt pustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 51 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństw a w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez przygotowanie nierzetelnej prognozy oddziaływania na środowisko, w której nie uwzględniono kwestii oddziaływania skumulowanego na środowisko - planowanych na terenie gminy Ostrowite farm fotowoltaicznych. Prognoza oddziaływania na środowisko została sporządzona w zakresie wynikającym z ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U z 2026 r. poz. 670 ze zm.) w zakresie uzgodnionym, z właściwymi organami ochrony środowiska.
W granicach gminy Ostrowite nie występowały wcześniej elektrownie fotowoltaiczne o mocy przekraczającej 100 kW, zatem brak było podstaw do dokonywania oceny skumulowanego oddziaływania na środowisko instalacji, istniejących i projektowanych na podstawie projektu planu miejscowego. Plan miejscowy stwarza podstawy prawne dla prowadzenia dalszych procedur administracyjnych dla poszczególnych właścicieli nieruchomości zainteresowanych udostępnieniem terenów na cele związane z produkcją energii ze źródeł odnawialnych. Prognoza oddziaływania na środowisko została sporządzona przez uprawnionego urbanistę, który złożył do akt sprawy oświadczenie, z którego wynika, że jest on osobą kompetentną do sporządzenia takiego dokumentu.
Skarżący nie wykazali natomiast że posiadają wiedzę specjalistyczną, która w jakikolwiek sposób mogłaby zweryfikować trafność tez postawionych w prognozie. W odniesieniu do zarzutu braku informacji dotyczących wpływu planowanej inwestycji na środowisko przyrodnicze oraz tereny rolnicze, leśne i zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i zabudowy zagrodowej przedmiotowa prognoza oddziaływania na środowisko przedstawia przewidywane znaczące oddziaływania na wszystkie elementy środowiska przyrodniczego i wynika z niej, że "ogniwa fotowoltaiczne nie będą powodowały negatywnych oddziaływań na ludzi, gdyż nie emitują szkodliwego promieniowania, zanieczyszczeń powietrza, ani hałasu". W opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu z dnia 16 kwietnia 2024 r. nie podnoszono zagadnienia skumulowanego oddziaływania na środowisko. W odniesieniu do zagadnienia wpływu urządzeń fotowoltaicznych i magazynów energii na środowisko gruntowo-wodne w przedmiotowej prognozie oddziaływania na środowisko dokonano oceny oddziaływań na wody powierzchniowe i podziemne.
Zdaniem składu orzekającego niezasadny okazał się zarzut naruszenia przepisów art. 1 w zw. z art. 3 w zw. z art. 6 w zw. z art. 28 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez nadużycie władztwa planistycznego przez gminę, nienależyte wyważenie interesu publicznego i interesów prywatnych, brak zabezpieczenia potrzeby wspólnoty, zbyt daleko idącą ingerencję gminy w prawa właścicieli nieruchomości objętych planem, który ogranicza prawo własności skarżących, nie uwzględnienie wymagań ładu przestrzennego, urbanistyki i architektury oraz walorów ekonomicznych przestrzeni i prawa własności w planie zagospodarowania przestrzennego.
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego został uchwalony zgodnie z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Ostrowite. Procedura planistyczna sporządzania planu obejmowała zarówno zbieranie wniosków w odpowiedzi na obwieszczenie i ogłoszenie o przystąpieniu do sporządzenia planu miejscowego, jak i wyłożenie do publicznego wglądu. Gmina w granicach i na podstawie prawa – mogła samodzielnie kształtować sposób zagospodarowania obszaru podlegającego jej władztwu planistycznemu. Gmina Ostrowite zrealizowała swoje władztwo planistyczne podejmując zaskarżoną uchwałę.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej uchwały nie może ingerować w sposób rozmieszczenia elektrowni fotowoltaicznych, czy wielkości powierzchni zajętej pod tę infrastrukturę dokonując własnego wyważenia interesu publicznego w odniesieniu do ładu przestrzennego i architektonicznego i to wyłącznie w kontekście podnoszonego przez Skarżących zarzutu naruszenia zasady proporcjonalności. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że Rada Gminy nie wyważyła interesu publicznego w odniesieniu do ładu przestrzennego i architektonicznego. Zdaniem Sądu organ uchwalając miejscowy plan w szczególności uwzględnił wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury (art. 1 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p.), prawo własności (art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p.), potrzeby interesu publicznego (art. l ust. 2 pkt 9 u.p.z.p.) oraz potrzeby w zakresie rozwoju infrastruktury techniczny (art. l ust.2 pkt 10 u.p.z.p.).
Zmiana przeznaczenia zgodna z zamierzeniami właścicieli, bez prawnej możliwości oddziaływania na tereny sąsiednie, poza gruntami najcenniejszymi, na terenach rozproszonych w sąsiedztwie nie stała w sprzeczności z zasadami ładu przestrzennego, a jednocześnie zapewniała zrównoważony rozwój rolniczej części gminy.
W ocenie Sądu nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 9 ust. 4 w z art. 15 ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez uchwalenie planu zagospodarowania przestrzennego niezgodnie z ustaleniami Studium, rozbieżności pomiędzy planem zagospodarowania przestrzennego, a Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy w zakresie planowanych inwestycji w farmy fotowoltaiczne, niezgodności planu z postanowieniami studium w zakresie ograniczeń funkcji przemysłowej oraz obszarów, na których występują ograniczenia wynikające z konieczności ochrony zasobów środowiska.
Do terenów objętych planem miejscowym w obowiązującym Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego - Gminy Ostrowite przyjętym uchwałą Nr XLV 411/2021 z dnia 28 grudnia 2021 r. ustalono funkcję terenów lokalizacji elektrowni fotowoltaicznych o mocy przekraczającej 100 kW. Tym samym plan miejscowy nie narusza ustaleń Studium, które odnosi się do uwarunkowań rozwoju przestrzennego gminy Ostrowite, w zakresie analizy przyrodniczych predyspozycji do kształtowania, struktury funkcjonalno-przestrzennej, jakie znalazły odzwierciedlenie w ustalonych kierunkach zmian w strukturze przestrzennej gminy oraz przeznaczeniu terenów. W Studium wskazano, że "rozwój zainwestowania nie powinien negatywnie wpływać na zachowanie funkcji przyrodniczych, krajobrazowych i turystycznych oraz pełnienia roli korytarzy ekologicznych" w granicach Powidzko-Bieniszewskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.
W planie miejscowym nowe tereny przeznaczone pod elektrownie fotowoltaiczne wyznaczono wyłącznie w obrębie terenów rolniczych, bez ingerencji w tereny pełniące funkcje przyrodnicze, krajobrazowe i turystyczne oraz rolę korytarzy ekologicznych (wody, lasy, użytki zielone). W ten sposób uwzględniono istniejące funkcje przyrodnicze i turystyczno-rekreacyjne oraz odstąpiono od sporządzania planu miejscowego dla terenów położonych w granicach Powidzkiego Parku Krajobrazowego i obszaru Natura 2000 "Pojezierze Gnieźnieńskie", w zasięgu których nie przewiduje się rozwoju funkcji terenów lokalizacji elektrowni fotowoltaicznych o mocy przekraczającej 100 kW. Tereny objęte miejscowym planem położone są poza granicami form ochrony przyrody, dla których obowiązują ograniczenia w zagospodarowaniu terenów wynikające z aktów prawa miejscowego ustanawianych przez Sejmik Województwa Wielkopolskiego (PPK) czy Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (obszar Natura 2000). Projekt planu miejscowego został uzgodniony z właściwymi organami w zakresie prawnych form ochrony przyrody.
W ocenie Sądu niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 140 kodeksu cywilnego w zw. z art. 144 kodeksu cywilnego w zw. z art. 9 ustawy prawo przedsiębiorców w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 31 i 64 ust 1-3 Konstytucji RP poprzez dopuszczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lokalizacji przemysłowych elektrowni fotowoltaicznych o wysokości do 5 metrów na terenach sąsiadujących z nieruchomościami Skarżących skutkujące zmianą otoczenia urbanistycznego i krajobrazowego nieruchomości Skarżących, ograniczeniem skarżących w sposobie czynienia użytku z dotychczas przysługującego uprawnienia, wynikającego z możliwości niezakłóconego zamieszkania na obszarze objętym zmianą planu oraz pobierania z nieruchomości pożytków wynikających z dotychczasowego ich zagospodarowania, ustalenia zbyt wysokiej maksymalnej wysokości elektrowni fotowoltaicznych, nieproporcjonalne naruszenie prawa własności nieruchomości na obszarze sąsiadującym bezpośrednio, z terenem na którym rozmieszczone będą przemysłowe elektrownie fotowoltaiczne o wysokości do 5 metrów, w tym prawa własności Skarżących; ograniczenie Skarżącym możliwości prowadzenia działalności gospodarczej w takim samym zakresie jak przed wejściem w życie miejscowego planu zagospodarowania terenu, który nie kontynuuje dotychczasowego ukształtowanego ładu przestrzennego oraz dewastuje krajobraz na tym terenie zmieniając charakter całej miejscowości z rolniczego na przemysłowy, umożliwienie w miejscowym planie zagospodarowania terenu lokalizacji przemysłowych elektrowni fotowoltaicznych o wysokości do 5 metrów, których budowa o parametrach wskazanych w uchwale oraz jej funkcjonowanie wraz z wyznaczonymi strefami ochronnymi będzie źródłem oddziaływania na nieruchomości Skarżących, prowadząc do ograniczenia swobodnego i nieskrępowanego korzystania z tych nieruchomości.
Zdaniem Sądu miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego został uchwalony zgodnie z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Ostrowite. Ustalenia miejscowego planu muszą być formułowane m.in. z zachowaniem wymagań określonych w art. 1 i ust. 1 i 2 u.p.z.p. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż wymóg proporcjonalności, zwany także zakazem nadmiernej ingerencji, oznacza konieczność zachowania proporcji pomiędzy ograniczeniami a możliwościami bezpiecznego konstytucyjnego prawa lub wolności (czyli nałożonymi na jednostkę obciążeniami), a zamierzonym celem (pozytywnym efektem) danej regulacji prawnej. Wiąże się to z koniecznością wyważania dóbr (wartości), których pełna realizacja jest niemożliwa. W planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się nie tylko prawo własności i interesy właścicieli, ale również potrzeby interesu publicznego (art. 1 ust. 2 pkt 7, 9 u.p.z.p.).
W ocenie Sądu ustalenia planu wbrew twierdzeniom skarżących nie ograniczają i nie wprowadzają zmian w korzystaniu z nieruchomości sąsiadujących z terenami objętymi planem. Szczególnie, że tereny sąsiadujące z nieruchomościami objętymi zaskarżonym planem mają przeznaczenie rolnicze. W konsekwencji interes prawny skarżących nie został naruszony w kontekście art. 140 kodeksu cywilnego w zw. z art. 144 kodeksu cywilnego w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 2 oraz art. 9 Prawa przedsiębiorców.
W ocenie składu orzekającego niezasadny okazał się zarzut naruszenia uchwały nr 53 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Koninie z dnia 29 stycznia 1986r. w sprawie ustalenia obszarów krajobrazu chronionego na terenie województwa konińskiego i zasad korzystania tych obszarów poprzez umożliwienie lokalizacji przemysłowych farm fotowoltaicznych o wysokości do 5 metrów w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej, turystycznej i usługowej skutkujące brakiem możliwości nadania tak wysokim farmom fotowoltaicznym cechy estetycznego wyglądu i zharmonizowania ich z otaczającym krajobrazem.
W miejscowym planie wzięto pod uwagę nakaz uwzględnienia ograniczeń określonych w przepisach odrębnych, wynikających z położenia terenów objętych planem (zgodnie z oznaczeniami na rysunkach planu) w granicach Powidzko-Bieniszewskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, ustanowionego na podstawie uchwały nr 53 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Koninie z dnia 29 stycznia 1986 r. w sprawie ustalenia obszarów krajobrazu chronionego na terenie województwa konińskiego i zasad korzystania z tych obszarów. W tym zakresie organ wyjaśnił, że dla Powidzko-Bieniszewskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, brak jest przepisów wykonawczych, a mimo to projekt planu miejscowego w zakresie obszaru chronionego krajobrazu został uzgodniony z Regionalnym Dyrektorem Ochrony środowiska w Poznaniu.
Jak podniesiono w piśmie procesowym z dnia 24 sierpnia 2026 roku uchwałą Sejmiku Województwa Wielkopolskiego nr LI/1000/23 z dnia 27 marca 2023 r. przyjęty został Audyt Krajobrazowy Województwa Wielkopolskiego, sporządzony na podstawie art. 38a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 2019 r. w sprawie sporządzania audytów krajobrazowych. Dokument ten został przyjęty przed uchwaleniem zaskarżonej uchwały w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania terenu. Audyt krajobrazowy, w części dotyczącej Powidzko-Bieniszewskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, w tabeli zagrożeń dla możliwości zachowania wartości obszaru wprost identyfikuje jako zagrożenie potencjalne. Audyt krajobrazowy zawiera diagnozę zagrożenia dla wartości krajobrazowych obszaru, w którym położona jest gmina Ostrowite, polegającego w szczególności na lokalizacji instalacji odnawialnych źródeł energii.
W tym przypadku należy dostrzec, że organ planistyczny mógł uwzględnić powyższy dokument i jego treść bez odniesienia do jego treści poprzez wyraźne zaznaczenie. Szczególnie, że Audyt nie zawierał w odniesieniu do terenów objętych miejscowym planem rozwiązań wykluczających posadowienie na nich elektrowni fotowoltaicznych. W efekcie nie było konieczne uprzednie dokonywanie zmian Studium, a oba dokumenty mogły być uwzględnione równocześnie.
W rozpoznawanej sprawie należało również odnieść się do dodatkowo argumentacji rozszerzonej w piśmie procesowym z dnia 24 sierpnia 2026 roku w zakresie magazynów energii. Zaskarżona uchwała dopuszcza lokalizację urządzeń fotowoltaicznych i magazynów energii, które wyznaczają nieprzekraczalne linie zabudowy, przy czym zostały one wprowadzone w odległości 5,0 m od granic działek jak wynika z uzasadnienia rozstrzygnięcia uwag stanowiącego załącznik nr 2 do uchwały. Maksymalna wysokość urządzeń fotowoltaicznych i magazynów energii wynosi 5,0 m. Zgodnie z § 15 pkt 1 lit. b zaskarżonej uchwały na terenach PEF dopuszczono lokalizację magazynów energii, co oznacza to dopuszczenie realizacji konstrukcji o wysokości 5,0 m w odległości 5,0 m od granicy nieruchomości skarżącego. Obiekty te mogą zostać zlokalizowane w odległości 5,0 m od granicy nieruchomości skarżącego. Przepis art. 15 ust. 3 pkt 3a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wiąże strefę ochronną z ograniczeniami w zabudowie, zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu oraz z występowaniem znaczącego oddziaływania urządzeń na środowisko.
Treść normatywna strefy ochronnej ustanowionej w § 12 pkt 3 zaskarżonej uchwały dotyczy "nakazu zachowania dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych określonych w przepisach odrębnych", a więc stanowi powtórzenie obowiązku wynikającego z przepisów powszechnie obowiązujących, bez wprowadzenia jakiegokolwiek ograniczenia w zabudowie, zagospodarowaniu lub użytkowaniu terenu.
W ocenie Sądu takie uregulowanie nie stanowi istotnego naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego. Nie narusza bowiem interesu prawnego Skarżących samo wyznaczenie granic terenów pod urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii oraz granice ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie, zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu oraz występowaniem znaczącego oddziaływania tych urządzeń na środowisko. W istocie dokonano ustalenia rzeczywistego zasięgu tego oddziaływania. Granice stref ochronnych poprowadzono po liniach rozgraniczających tereny elektrowni słonecznej. Strefy te nie muszą obejmować obszaru wykraczającego poza teren samych urządzeń, tylko umożliwiają ich posadowienie na konkretnych działkach w oddaleniu od ich granic. Zaskarżona uchwała w § 15 pkt 1 lit. b prawidłowo zatem dopuszcza na terenach PEF lokalizację magazynów energii.
W ocenie Sądu o naruszeniu prawa przez organ planistyczny nie może stanowić w tym przypadku dokumentacja zgromadzona w prowadzonym przez Wójta Gminy Ostrowite postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, dotyczącym przedsięwzięcia realizowanego na terenach objętych zaskarżoną uchwałą w obrębach Naprusewo i Sienno. W tym względzie wystarczające było uwzględnienie prognozy oddziaływania na środowisko stwierdzającej, że ogniwa fotowoltaiczne nie emitują szkodliwego promieniowania, zanieczyszczeń powietrza ani hałasu.
W ocenie Sądu (mimo niefortunnego sformułowania jakim posłużył się organ planistyczny poprzez określenie "Biorąc pod uwagę możliwości zagospodarowania działek wynikające z ustaleń obowiązującego planu miejscowego, brak jest uzasadnienia dla dokonywania zmiany przeznaczenia wyznaczonych terenów elektrowni słonecznych") w sprawie nie doszło do naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 7 i ust. 3 w zw. z art. 17 pkt 12 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także do przekroczenia granic władztwa planistycznego (art. 3 ust. 1 i art. 6 tej ustawy). W tym przypadku organ odniósł się w ten sposób do stanu wyjściowego jaki miał wówczas miejsce, choć w istocie powinien był precyzyjnej określić rzeczywistą sytuację w której podejmował uregulowania miejscowego planu zagospodarowania terenu. Niemniej jednak takie naruszenie nie miało charakteru istotnego naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego w rozumieniu art. 28 ust. 1 powołanej ustawy.
W piśmie procesowym z dnia 24 sierpnia 2026 roku pełnomocnik Skarżących zaznaczył, że przy dopuszczonym stopniu uszczelnienia terenu retencja wód opadowych w jego granicach jest niemożliwa do zrealizowania, co w sposób nieunikniony przekłada się na zmianę kierunku i natężenia odpływu wód na grunty przyległe. Okoliczność ta ma mieć bezpośrednie przełożenie na sferę prawną Skarżącego gdyż zgodnie z § 15 pkt 2 zaskarżonej uchwały na terenach PEF dopuszczono maksymalny udział powierzchni zabudowy na poziomie 90%, przy minimalnym udziale powierzchni biologicznie czynnej wynoszącym zaledwie 5%. Jednocześnie § 13 pkt 4 uchwały nakazuje zagospodarowanie wód opadowych i roztopowych "na własnym terenie".
W ocenie Sądu podniesiony zarzut jest niezasadny, gdyż wynika z niego zagrożenie o charakterze hipotetycznym, a dodatkowo jak sam zauważył pełnomocnik, istnieje możliwość w przyszłości zastosowania przepisu art. 234 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, zgodnie z którym właściciel gruntu nie może zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich ani odprowadzać wód na grunty sąsiednie. Skoro wody opadowe i roztopowe mają być zagospodarowane na własnym terenie to tym bardziej nie narusza to gruntu przyległego, a tym samym nie narusza praw Skarżących.
Końcowo należy raz jeszcze podkreślić, że ocenie Sądu w niniejszym postępowaniu poddana została treść i legalność uchwały Rady Gminy Ostrowite z dnia 4 września 2024 r. Nr V/44/2024 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Ostrowite - etap VII, która jest nowym samodzielnym aktem planistycznym. Zaskarżona uchwała nr V/44/2024 z dnia 4 września 2024 r. w sprawie miejscowego zagospodarowania przestrzennego Gminy Ostrowie - Etap VII nie narusza ustaleń Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Ostrowie uchwalonego Uchwałą Nr IX/98/2019 r. ze zmianami, które bezwzględnie wiąże organy gminy przy sporządzeniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W ocenie Sądu zaskarżona uchwała nie zmieniła sposobu zagospodarowania terenów przyległych, w tym nieruchomości skarżących. W szczególności w żaden sposób nie zmieniła charakteru całej miejscowości z rolniczego na przemysłowy. Uwagi zgłoszone do planu nie miały charakteru wiążącego, a procedura ich rozpatrzenia została przeprowadzona prawidłowo. Odwołanie się w uzasadnieniu odmowy uwzględnienia uwag wniesionych do projektu planu przez osoby fizyczne do możliwości zagospodarowania działek, wynikającej z ustaleń obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczył możliwości zagospodarowania nieruchomości (nieprzeznaczonych pod fotowoltaikę). Obniżenie maksymalnej wysokość planowanych w miejscowym planie elektrowni fotowoltaicznych do 5 m oraz wprowadzenie dodatkowych linii zabudowy od granic działek w odległości 5 m nie uzasadniało zmiany przeznaczenia wyznaczonych terenów elektrowni słonecznych w procedowanym planie.
Organ planistyczny miał prawo realizować swoją politykę przestrzenną i dostosować przeznaczenie poszczególnych terenów na terenie działek ewidencyjnych w obrębie gminy do wytycznych studium obowiązującego w dacie uchwalania nowego planu. Co więcej, wychodząc naprzeciw oczekiwaniom części mieszkańców dokonano weryfikacji ustalonych zasad kształtowania zabudowy oraz wskaźników zagospodarowania trenów lokalizacji elektrowni fotowoltaicznych, obniżono maksymalną wysokości do 5,0 m oraz wprowadzono dodatkowe linie zabudowy od granic działek, w odległości 5,0 m do 6.0 m, pomimo braku stosownych wymogów wynikających z przepisów odrębnych. Wyłączono również obszar przeznaczony pod fotowoltaikę na około 100 m od dróg, zmniejszając tym samym liczbę hektarów przeznaczonych pod fotowoltaikę, co mogło świadczy o ważeniu interesu publicznego i interesów prywatnych.
Zdaniem Sądu nie został zmieniony dotychczasowy sposób zagospodarowania działek sąsiadujących z terenami lokalizacji elektrowni fotowoltaicznych, a ustalenia zaskarżonego planu nie prowadzą do ograniczenia możliwości zagospodarowania ich nieruchomości. Magazyny energii są urządzeniami towarzyszącymi elektrowniom fotowoltaicznym i nie mają wpływu na ustalenia zaskarżonego planu.
Organ planistyczny uzyskał wszystkie wymagane uzgodnienia i opinie właściwych podmiotów w tym uprawnionych do oceny zgodności z ustaleniami audytów krajobrazowych zgodnie z art.17 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Projekt planu został pozytywnie uzgodniony z Zarządem Województwa Wielkopolskiego pod kątem zgodność z audytami krajobrazowymi województwa Wielkopolskiego, co znajduje odzwierciedlenie w aktach planistycznych. Funkcjonowanie instalacji fotowoltaicznych, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, nie powinno stanowić źródła oddziaływania na tereny sąsiednie, w tym nieruchomości skarżących którzy są właścicielami działek położonych poza terenem objętym planem.
W ocenie Sądu rozwiązania przyjęte w kwestionowanej regulacji planistycznej należało uznać za dopuszczalne w świetle obowiązujących przepisów. Uchwalając plan miejscowy Gmina Ostrowite korzystała z władztwa planistycznego o którym mowa w art. 20 ust. 1 Ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przyjmując plan należało ważyć interesy prywatne oraz publiczne czy też działać z zachowaniem zasad proporcjonalności. W zakwestionowanym planie zasady te zostały należycie zachowane. Stanowiska o prawidłowym przyjęciu rozwiązań zawartych w miejscowym planie zagospodarowanie nie mogło zmienić niezadowolenie strony Skarżących, których nieruchomości graniczą z działkami objętymi miejscowym planem.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.