Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2014 r., II SA/Po 175/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę C.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 21 grudnia 2012 r., [...] w przedmiocie uznania zażalenia za nieuzasadnione. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że skarga jest niedopuszczalna. Zaznaczono też, że rozstrzygnięcia wydawane na podstawie art. 37 K.p.a. nie są objęte kontrolą sądów administracyjnych.
Wnioskiem z dnia 1 maja 2014 r. C.K. wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej (k. 171, 174, 181 akt sądowych). W uzasadnieniu wniosku powołała się na stan materialny i zdrowotny uniemożliwiający ponoszenie dodatkowych kosztów bez uszczerbku dla zdrowia i życia. Wskazała, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.790 zł miesięcznie, utrzymuje także schorowanego i leczącego się od lipca 2011 r. syna, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Oświadczyła, że posiada dom o powierzchni 156 m² w K. w okolicach Pobiedzisk. Wskazała, że syn nie posiada żadnych wartościowych przedmiotów, nieruchomości, gruntów czy papierów wartościowych. Nadto wskazała, że sytuacja materialna uniemożliwia ponoszenie dodatkowych kosztów.
Z dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej, finansowej i zdrowotnej skarżącej wynika, że z tytułu emerytury uzyskała ona dochód w wysokości [...] zł. (PIT-11A za 2013 r., decyzja ZUS o wysokości emerytury). Dysponuje rachunkiem bankowym, na którym stan środków na luty 2014 r. wynosił [...] zł. Skarżąca poniosła koszty leków w kwocie [...] zł, [...] zł i [...] zł, [...]zł, [...] zł w styczniu i lutym 2014 r. oraz [...] zł i [...] zł w grudniu 2013 r. (faktury). Skarżąca choruje (karty informacyjne leczenia). Nadto z zestawienia stałych wydatków związanych z opłatami za wszystkie media do domu, ubezpieczenie, paliwo, przegląd i ubezpieczenie samochodu syna, podatku od nieruchomości, leki wynika, że poniesiono [...] zł w styczniu 2014 r., [...] zł w lutym 2014 r., [...] zł w marcu 2014 r. i [...] zł w kwietniu 2014 r. (faktury za energię elektryczną na kwoty [...] zł, [...] zł na dwa miesiące, decyzja podatku od nieruchomości za 2014 r. na kwotę [...]zł).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Okoliczności przedstawione przez skarżącą nie uzasadniają przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W wyniku skutecznie wniesionego sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego utraciło moc, a sprawa podlegała rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 P.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, że sąd rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy od początku, tak, jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem orzeczenia referendarza.
Zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 245 § 3 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych wydatkach bieżącego utrzymania. Mając na uwadze brzmienie wymienionych przepisów stwierdzić należy, ze instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem koniecznego utrzymania własnej rodziny.
Sytuacja majątkowa skarżącej przedstawiona przez nią i potwierdzona przedłożonymi dokumentami nie daje podstaw do stwierdzenia, że zaistniały okoliczności powodujące, iż pokrycie przez nią kosztów postępowania jest niemożliwe. Skarżąca otrzymuje emeryturę w kwocie [...] zł. Jest też właścicielką domu o powierzchni [...] m2. Z zestawienia ponoszonych wydatków, jakie przedstawiła, wynika, że jej wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego są bliskie kwocie emerytury. W składnikach tych istotną część stanowią znaczące wydatki, które w sytuacji w jakiej znajduje się skarżąca i M.K. (oboje nie pracują), nie są wydatkami niezbędnymi. Na paliwo do samochodu skarżąca wraz z M.K. wydają [...] zł miesięcznie oraz w przybliżeniu [...] zł (średnio) co trzy miesiące na ubezpieczenie i diagnostykę oraz naprawy pojazdu. Skarżąca regularnie opłaca też telefon, dostęp do Internetu i telewizję w kwocie [...] zł miesięcznie.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że sytuacja materialna skarżącej nie jest sytuacją na tyle wyjątkową, iż uzasadnione byłoby pokrycie kosztów postępowania przez Skarb Państwa. Dodatkowo – wbrew temu co podnosi skarżąca w sprzeciwie (k. 203 akt sądowych) – nie jest bez znaczenia fakt, iż obecnie posiada na rachunku bankowym kwotę przekraczającą [...] zł z tytułu likwidacji polisy ubezpieczeniowej. Jest to kwota, którą skarżąca wraz z M.K. oszczędzili w ramach umowy ubezpieczenia i którą mogą bez ograniczeń dysponować. Ta stosunkowo znaczna kwota może posłużyć pokryciu bieżących wydatków sądowych. Innymi słowy, skarżąca na datę złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy dysponowała wolnymi środkami pozwalającymi na pokrycie kosztów sprawy, którą zainicjowała złożoną skargą.
W tym stanie rzeczy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu podlegał oddaleniu na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 i 2, art. 260 P.p.s.a..
/-/ J. Szaniecka