Uzasadnienie
II SA/Łd 540/26
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga H. F. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 7 maja 2026 r. (znak sprawy: 010070.680.1863211.2026, postępowanie: 614537629) dotyczącą odmowy przyznania świadczenia na dziecko M. F. wydaną na podstawie art. 28 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2a ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tj.: Dz.U. z 2026 r., poz. 508 ze zm.) [dalej: ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci].
Z akt sprawy wynika, że skarżąca H. F. swój pierwszy wniosek o świadczenie wychowawcze złożyła 3 lutego 2025 r. na czwórkę dzieci: F. A., M. S., F. M., M. N.. Świadczenie na troje dzieci zostało przyznane informacją z 10 czerwca 2025 r. Następnie 2 lutego 2026 r. skarżąca została poinformowana o ustaniu prawa do świadczenia w związku z realizacją przepisów ustawy z 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2025 r., poz. 1301). Od 1 lutego 2026 r. wstrzymano wypłatę świadczenia wychowawczego.
Następnie skarżąca złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na trójkę dzieci: F. A., M. S., F. M. na okres świadczeniowy 2025/2026.
W postępowaniu automatycznym 21 kwietnia 2026 r. zostały wydane decyzje o odmowie prawa do świadczenia na troje dzieci, m.in. na dziecko F. M., z uwagi na fakt, iż w lutym 2026 r. wnioskodawczyni nie była w aktywna zawodowo w rozumieniu art. 1 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Organ wskazał, że z danych zgromadzonych na koncie ubezpieczonego w ZUS wynika, że skarżąca nie została zgłoszona do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Ponadto na podstawie danych pozyskanych z KRUS nie podlega także ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników, o którym mowa w ustawie.
H. F. odwołała się od wszystkich decyzji podnosząc, iż w okresie styczeń - marzec wykonywała pracę na podstawie umowy zlecenia w jednym przedsiębiorstwie, codziennie po 11 godzin - co znacznie przekracza wymiar 1 etatu.
Strona zarzuciła, iż organ rentowy opierając się jedynie na danych od płatnika składek dokonał błędnego ustalenia, iż nie jest ona osoba aktywną zawodowo w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Rozpatrując odwołania Prezes ZUS decyzjami z 7 maja 2026 r. utrzymał w mocy decyzje odmowne, w tym również wskazaną na wstępie decyzję o odmowie prawa do świadczenia na F. M. i na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ nie został przez skarżącą spełniony warunek aktywności zawodowej określonej na ramach art. ust. 2a w zw. z art. 2 ust. 1a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Organ ustalił, iż od 8 września 2025 r. do 1 kwietnia 2026 r. skarżąca była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia u płatnika M. P. (NIP [...]). Zgodnie z danymi zgromadzonymi na koncie płatnika w Kompleksowym Systemie Informatycznym wynika, że podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wynosi następująco:
- - za luty 2026 r. jest to 1.256 zł (kwota ta nie spełnia 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę, a więc nie został spełniony warunek aktywności zawodowej);
- - za marzec 2026 r. jest to 1.381,60 zł (kwota ta nie spełnia 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę, a więc nie został spełniony warunek aktywności zawodowej).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi H. F. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 138 ust. 1-3 k.p.a. w zw. z art 1 ust. 2a w zw. z art. 2 pkt 1a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez utrzymanie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w mocy na skutek błędnego ustalenia, że skarżąca jako obywatelka Ukrainy nie była aktywna zawodowo na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie styczeń - marzec 2026 r., a to w sytuacji, gdzie H. F. w ww. okresie świadczyła pracę na terytorium Polski na podstawie umowy zlecenia, gdzie osiągała wynagrodzenie wyższe niż wynagrodzenia minimalne, a więc podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w ww. okresie powinna być kwota stanowiąca więcej niż 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Wobec powyższego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 21 kwietnia 2026 r., a ponadto o przyznanie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła, że w okresie styczeń - marzec 2026 r. wykonywała pracę na podstawie umowy zlecenia w jednym przedsiębiorstwie. Wykonywała swoją pracę sumiennie w wymiarze znacznie przekraczającym jeden etat tj. codziennie po 11 godzin dziennie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, opierając się wyłącznie na danych pochodzących od płatnika składek na koncie ubezpieczonego, nie dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Przyczyną rozbieżności w wartościach podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w przedmiotowym okresie jest najpewniej wadliwe wskazanie obniżonej podstawy wymiaru, tj. zmniejszenie wartości osiąganego przychodu przez zleceniodawcę.
Skarżąca wskazała, iż podejmuje działania zmierzające do wyjaśnienia zaistniałego stanu, celem doprowadzenia do wskazania rzeczywistych wartości odpowiadających faktycznie osiągniętemu wynagrodzeniu. Obecnie decyzja odmawiająca przyznania świadczenia we wskazanych okresach jest dla skarżącej mocno krzywdząca, gdyż nie ma oparcia w rzeczywistym stanie faktycznym, a zaniedbania w odprowadzaniu należnych składek pozostają poza działaniem skarżącej i są od niej niezależne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna.
Przystępując do rozpoznania sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, że w myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 ustawy p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie z kolei art. 135 ustawy p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna i jako taka zasługuje na uwzględnienie, choć nie z przyczyn bezpośrednio w niej podniesionych.
Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 5 maja 2026 r., którą utrzymano w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 21 kwietnia 2026 r. o odmowie przyznania H. F. prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 01.02.2026 r. do 31.05.2026 r. na dziecko M. F..
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tj.: Dz.U. z 2026 r., poz. 508 ze zm.) [dalej: ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci]. Zgodnie z jej regulacjami prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od 1 czerwca do 31 maja roku następnego (art. 18 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci). Jak stanowi ustawa, w sprawach odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego oraz nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego ZUS wydaje decyzję (art. 13a ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci); w kwestiach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się przepisy k.p.a. z zastrzeżeniem ust. 2 oraz z zastrzeżeniem, że organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci).
W sprawie niniejszej organ odmówił skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego z uwagi na niespełnienie przesłanek aktywności zawodowej określonej w art. 2 pkt 1a ustawy.
Zgodnie z treścią tego przepisu aktywność zawodowa to:
- a) podleganie obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1-5a, 7 i 7b ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2026 r. poz. 199 i 252) oraz z tytułu wykonywania umowy uaktywniającej określonej w ustawie z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. z 2025 r. poz. 798), od podstawy wymiaru składek na te ubezpieczenia stanowiącej niemniej niż 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę,
- b) podleganie obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 9, 9a, 9c, 20 i 21 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,
- c) podleganie obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym jako osoby przebywające na urlopach wychowawczych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 19 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,
- d) prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, o której mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480, 1795 i 1826) oraz w art. 18a i art. 18c ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,
- e) pobieranie zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, zasiłku opiekuńczego, zasiłku wyrównawczego albo świadczenia rehabilitacyjnego na podstawie ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2025 r., poz. 501 i 1083 oraz z 2026 r. poz. 26), zasiłku chorobowego, zasiłku wyrównawczego albo świadczenia rehabilitacyjnego na podstawie ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 2025 r., poz. 1644 oraz z 2026 r. poz. 26), jeżeli podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ostatnio przyjęta do obliczenia składek albo kwota zasiłku, świadczenia albo wynagrodzenia stanowi niemniej niż 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w odniesieniu do osób, o których mowa w lit. a, albo niemniej niż 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę w przypadku osób, o których mowa w lit. d,
- f) podleganie obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 16, 16a, 24a, 25, 28c i 37 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,
- g) podleganie, na podstawie ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2025 r., poz. 1770), ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników z mocy ustawy albo przez nieprzerwany okres co najmniej 12 miesięcy ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników na wniosek, z wyjątkiem osób, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 3 i 4 oraz ust. 2 pkt 2 tej ustawy,
- h) podleganie dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie art. 7 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia organ powołał się na argument o niespełnieniu przesłanki aktywności zawodowej. W tym zakresie, jak wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji "W postępowaniu odwoławczym ustalono, iż od 08.09.2025 r. do 01.04.2026 r. była Pani zatrudniona na podstawie umowy zlecenie u płatnika M. P., NIP [...]. Zgodnie z danymi zgromadzonych na koncie płatnika w Kompleksowym Systemie Informatycznym wynika, że podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wynosi następująco: - za miesiąc luty 2026 r. jest to 1256 zł (kwota ta nie spełnia 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę, a więc nie został spełniony warunek aktywności zawodowej) - za miesiąc marzec 2026 r. jest to 1381,60 zł (kwota ta nie spełnia 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę, a więc nie został spełniony warunek aktywności zawodowej)".
Argumentem zatem za odmową przyznania świadczenia wychowawczego było ustalenie, że skarżąca nie spełniła przesłanki aktywności zawodowej określonej w art. 2 pkt 1a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
W tym miejscu podkreślić należy, iż organy administracji wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego powinny przede wszystkim postępować w zgodzie z podstawowymi zasadami prowadzenia postępowania administracyjnego ujętymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Jedną z tych zasad jest zasada prawdy obiektywnej ujęta w art. 7 k.p.a., która wskazuje, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i zobowiązuje organy administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie o przyznanie świadczenia wychowawczego wymaga od organu - stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. - wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego w celu dokładnego ustalenia spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia i wskazanych w ww. przepisach prawnych.
Dopiero wówczas organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania świadczenia. Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia zaistnienia przesłanek odmowy przyznania świadczenia, jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia o odmowie przyznania świadczenia, powinny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Uzasadnienie decyzji spełnia szczególnie istotną rolę, pozwala bowiem na dokonanie oceny czy decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności czy organ nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, materiałów dowodowych, czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Prawidłowe uzasadnienie decyzji wiąże się ponadto z realizacją zasady przekonywania, sformułowanej w art. 11 k.p.a. Co więcej, w zgodzie z art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, i bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzja administracyjna podlega kontroli sądu administracyjnego w związku z wniesioną skargą na taki akt. W szczególności w zakresie ustalenia, czy została podjęta w zgodzie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądowa decyzji obejmuje zatem zbadanie czy wydanie decyzji, poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w oparciu o wyżej wymienione zasady, Sąd doszedł do przekonania, że narusza ona przepisy w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego, dlatego też skarga zasługuje na uwzględnienie.
Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 133 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę te okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. W zakresie oceny stanu faktycznego ustalonego przez organy sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (zob. np. wyrok NSA z 6 lutego 2008 r., II FSK 1665/06).
Przypomnieć trzeba, że przez akta sprawy administracyjnej należy rozumieć w szczególności pełną dokumentację stanowiącą dowód przeprowadzonych przez organy administracyjne i strony czynności prawnomaterialnych i procesowych pozwalających na kontrolę prawidłowości ustaleń poczynionych w sprawie przez organy prowadzące postępowanie administracyjne (por. np. wyrok NSA z 27 lutego 2014 r., II OSK 2331/12).
Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem - co do zasady - materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania przed tym organem (zob. wyrok NSA z 12 września 2019 r., I OSK 2623/17, wyrok NSA z 10 lipca 2014 r., I GSK 463/13,). Orzekanie przez sąd administracyjny możliwe jest tylko na podstawie całości akt sprawy. Oznacza to, że orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno być podjęte nie tylko w oparciu o analizę uzasadnienia zaskarżonego aktu i wyjaśnienia stron, ale na podstawie całego materiału faktycznego i dowodowego zgromadzonego przez organ administracji.
Warunkiem wydania przez Sąd rozstrzygnięcia merytorycznego jest stwierdzenie, że wszystkie okoliczności faktyczne i prawne zostały w sprawie wyjaśnione. Jest to możliwe jedynie wówczas, gdy sąd będzie dysponował kompletnymi aktami sprawy. Sąd nie może wyrokować na podstawie niepełnej dokumentacji przedstawionej mu przez organ, którego decyzja jest przedmiotem skargi. Tylko pełne akta administracyjne dają sądowi możliwość wszechstronnego i dogłębnego zbadania sprawy we wszystkich jej aspektach, a następnie podjęcia obiektywnego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Niedopuszczalne jest zatem, aby sąd orzekał w sprawie nie dysponując całością akt administracyjnych, a w konsekwencji nie zapoznawszy się ze wszystkimi dokumentami sprawy.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że nadesłane przez organ akta sprawy, z uwagi na swoje braki, uniemożliwiają Sądowi przeprowadzenie oceny prawidłowości dokonanych przez ten organ ustaleń. Zdaniem Sądu analiza przekazanych przez organ akt administracyjnych prowadzi do jednoznacznego wniosku, że przedmiotowe akta nie zawierają dokumentów źródłowych stanowiących podstawę wydanej przez ZUS decyzji.
Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, swoje rozstrzygnięcie organ oparł na danych zgromadzonych na koncie płatnika w Kompleksowym Systemie Informatycznym. Z danych tych wynika, jak twierdzi organ, że podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe skarżącej wynosiła następująco: - za miesiąc luty 2026 r. - 1.256 zł - za miesiąc marzec 2026 r. - 1.381,60 zł. Jak skonstatował organ, kwoty te nie spełniały wymogu 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę, a więc nie został spełniony warunek aktywności zawodowej.
Tymczasem z analizy akt administracyjnych sprawy przekazanych przez organ wraz ze skargą do tutejszego Sądu wynika, że brak jest w nich jakichkolwiek dokumentów, na bazie których można byłoby ustalić podstawę wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe skarżącej, a zatem dokumentu, na który powoływał się ZUS i który stanowił podstawę stwierdzenia o niespełnieniu przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia. Z treści zaskarżonej decyzji wynika jedynie, że swoje ustalenia organ poczynił na podstawie "danych zgromadzonych na konie płatnika w Kompleksowym Systemie Informatycznym". Próżno jednak szukać w aktach sprawy jakiegokolwiek potwierdzenia wskazanych danych, ich wydruków, czy innej formy potwierdzenia poczynionych przez organ ustaleń w tym przedmiocie. Dane te są zatem nieweryfikowalne dla Sądu. Ma to tym bardzie znaczenie, iż skarżąca powyższe dane w zakresie wysokości podstawy wymiaru składki kwestionuje.
Ponadto zauważyć należy, iż organ odmówił skarżącej przyznania świadczenia za miesiące luty, marzec, kwiecień i maj 2026 r. Przepis uprawniający do przyznania świadczenia stanowi, że prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2 pkt 2 lit. c-f, za dany miesiąc, jeżeli były aktywne zawodowo na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w miesiącu poprzedzającym ten miesiąc. Zatem istnieje konieczność ustalenia spełnienia przesłanki aktywności zawodowej za miesiąc poprzedzający miesiąc, za który przyznaje się świadczenie. Tymczasem przedstawione przez organ dane dotyczące podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe dotyczą jedynie lutego 2026 r. i marca 2026 r. Mogą zatem obrazować spełnienie przesłanki aktywności zawodowej w miesiącach następujących po nich, czyli w marcu i kwietniu 2026 r. Tymczasem, potwierdzony przez ZUS okres zatrudniania skarżącej obejmuje okres od 08.09.2025 r. do 01.04.2026 r. Niewątpliwie zatem dane dotyczące "aktywności zawodowej" nie obejmują całości okresu co do którego organ orzekał o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego.
Tym samym nie dość, że dane stanowiące podstawę orzekania przez organ były w praktyce nieweryfikowalne, to ponadto nie objęły całego właściwego do zbadania okresu za który organy mogłyby przyznać świadczenie wychowawcze.
Reasumując stwierdzić należy, iż Sąd nie może wyrokować na podstawie niepełnej dokumentacji przedstawionej mu przez organ, którego decyzja jest przedmiotem skargi. Tylko pełne akta administracyjne dają sądowi możliwość wszechstronnego i dogłębnego zbadania sprawy we wszystkich jej aspektach, a następnie podjęcia obiektywnego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. W konsekwencji brak pełnego materiału dowodowego uniemożliwia Sądowi nie tylko kontrolę zaskarżonej decyzji, ale również uniemożliwia zbadanie zasadności zarzutów skargi. Wskazać trzeba raz jeszcze, że obowiązkiem organu jest przekazanie Sądowi wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę kompletnych akt administracyjnych, rolą Sądu nie jest bowiem poszukiwanie akt w celu ich skompletowania. Niedopuszczalne jest, aby Sąd orzekał nie dysponując zebranymi i powoływanymi przez organy dokumentami, a w konsekwencji nie zapoznawszy się z nimi. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie akta nie pozwalają ustalić pełnego stanu faktycznego sprawy a w konsekwencji nie jest możliwa ocena zaskarżonej decyzji pod względem merytorycznym.
Oznacza to, że zapadłe decyzje organów administracji w niniejszej sprawie wydane zostały z naruszeniem przepisów (art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 k.p.a.), które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wykazane powyżej nieprawidłowości postępowania, zakończonego zaskarżoną decyzją oraz decyzją ją poprzedzającą, obligowały Sąd do ich wyeliminowania z porządku prawnego. Należy przy tym zauważyć, że niniejszy wyrok nie przesądza kwestii zasadności odmowy przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego, gdyż wskazane braki akt sprawy uniemożliwiają Sądowi odniesienie się do twierdzeń organu o braku spełnienia przez skarżącą przesłanek przyznania takowego świadczenia.
Na podstawie art. 153 ustawy p.p.s.a., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ jest zatem zobowiązany do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej. W szczególności niezbędne będzie dołączenie do akt niniejszej sprawy wszystkich dowodów zgromadzonych w toku postępowania przez ZUS, a następnie dokonanie oceny spełnienia przesłanek przyznania świadczenia wychowawczego skarżącej.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Rozstrzygnięcie o kosztach (punkt 2 wyroku) zapadło na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a. Na zasądzone koszty złożyła się kwota wynagrodzenia radcy prawnego w wysokości 480 zł ustalona zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).
ds