Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 13 sierpnia 2026 r., sygn. akt II SA/Łd 352/26

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 24 marca 2026 r. nr SKO.4115.71-72.2026 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2025 r. poz. 1691, dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 8, art. 60, art. 61, art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t.j. Dz.U z 2025 r. 1214 ze zm., dalej jako: "u.p.s.") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego z dnia 16 lutego 2026 r., znak: OPS.PS.5020.4879.2026, którą organ I instancji ustalił miesięczny koszt opłaty za pobyt A. O. w Domu Pomocy Społecznej w Z. w wysokości 181,28 zł za okres od dnia 29 lipca 2025 r. do dnia 31 lipca 2025 r., w wysokości 1.872,20 zł miesięcznie począwszy od 1 sierpnia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r., w wysokości 1.811,77 zł za okres od 1 stycznia 2026 r. do 30 stycznia 2026 r. Ponadto organ I instancji nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną:

Postanowieniem z dnia 21 lipca 2025 r. w sprawie o sygn. III RNs 275/25 Sąd Rejonowy w Zgierzu umieścił A. O., w trybie zabezpieczenia, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania, w domu pomocy społecznej bez jej zgody.

Decyzją z dnia 24 lipca 2025 r. Burmistrz Aleksandrowa Łódzkiego m.in. skierował A. O. do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych i ustalił miesięczną opłatę za pobyt w DPS od dnia umieszczenia w wysokości 70 % dochodu pensjonariuszki.

Decyzją z dnia 28 lipca 2025 r. Burmistrz Aleksandrowa Łódzkiego umieścił A. O. w DPS dl osób przewlekle somatycznie chorych w Z. przy ul.A.

A. O. została umieszczona w DPS w dniu 29 lipca 2025 r.

Decyzją z dnia 30 września 2025 r. Burmistrz Aleksandrowa Łódzkiego zmienił własną decyzję z dnia 24 lipca 2025 r. w taki sposób, że od dnia 29 lipca 2025 r. do dnia 31 lipca 2025 r. ustalił koszt odpłatności A. O. za pobyt w DPS w wysokości 181,88 zł, od dnia 1 sierpnia 2025 r. natomiast w wysokości 1.879,40 zł miesięcznie.

Organ I instancji ustalił, że zobowiązanymi do ponoszenia odpłatności za pobyt A. O. w DPS są jej mąż J. O. oraz synowie A. O. i A. O..

W pismach z dnia 2 września i 21 listopada 2025 r. A. O. wskazał, iż A. O. posiada własny majątek osobisty i wspólny, który umożliwia jej zaspokojenie kosztów pobytu w domu pomocy społecznej, na który składają się w szczególności pieniądze zgromadzone na rachunku bankowym w kwocie ok. 90.000 zł oraz nieustalona kwota w euro, a także nieruchomości w postaci lokalu mieszkalnego oraz nieruchomości gruntowej, samochód osobowy, biżuteria ze złota, wierzytelności z tytułu emerytury, świadczenia z ubezpieczenia zdrowotnego. Natomiast A. O. sam jest ojcem dwójki małoletnich dzieci w wieku 11 i 13 lat, pozostaje w związku małżeński i wraz z żoną jest związany umową kredytu hipotecznego z aktualnym saldem zadłużenia w wysokości 573 tysiące zł. Ponadto są oni współwłaścicielami samochodu osobowego marki Ford Focus rok produkcji 2024 r. W pozostałym zakresie skarżącemu nie są znane dochody żony i nie ma szczegółowej wiedzy o jej sytuacji majątkowej z uwagi na oddzielne konta bankowe.

Skarżący nie jest zatrudniony z tytułu umowy o pracę w żądnym zakładzie pracy, ponosi koszty z tytułu leasingu samochodu osobowego, wykorzystywanego do prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto skarżący poinformował, że uzyskiwane przez niego przychody, pomniejszone o zaliczki na podatek dochodowy PIT 5L i VAT-7, składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, koszty obsługi księgowej oraz koszty leasingu samochodu i inne koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą w przeliczeniu na członka rodziny są niższe niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Jednocześnie skarżący podkreślił, że z uwagi na liczne obowiązki zawodowe nie może stawić się osobiście w siedzibie organu.

Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Głownie z dnia 10 października 2025 r. wynika, iż A. O. złożył zeznanie roczne PIT-36, w którym wykazał przychód w wysokości 261.245,71 zł, koszty uzyskania przychodu: 26.586,42 zł, podatek: 37.884 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne: 18.401,09 zł oraz składki na ubezpieczenie społeczne: 32.181,63 zł. Natomiast małżonka skarżącego złożyła zeznanie roczne PIT-37, w którym wykazała przychód w wysokości 266.489,27 zł, koszty uzyskania przychodu: 4.000 zł, podatek: 54.172 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne: 6.279,75 zł, składki na ubezpieczenie społeczne: 0 zł.

Przy piśmie z dnia 22 grudnia 2025 r. organ przesłał skarżącemu umowę w sprawie ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS, pouczając jednocześnie o skutkach jej niepodpisania. W odpowiedzi na powyższe A. O. w piśmie z dnia 12 stycznia 2025 r. wskazał, że A. O. posiada oszczędności w kwocie ok. 90.000 zł i środki te są wystarczające dla pokrycia kosztów jej pobytu w DPS za okres co najmniej roku.

Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2025 r., sygn. III RNs 275/25 Sąd Rejonowy w Zgierzu stwierdził, że zachodzą ustawowe przesłanki do przyjęcia A. O. do DPS bez jej zgody.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 16 lutego 2026 r. Burmistrz Aleksandrowa Łódzkiego ustalił miesięczny koszt opłaty za pobyt A. O. w Domu Pomocy Społecznej w Z. w wysokości 181,28 zł za okres od dnia 29 lipca 2025 r. do dnia 31 lipca 2025 r., w wysokości 1.872,20 zł miesięcznie począwszy od 1 sierpnia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r., w wysokości 1.811,77 zł za okres od 1 stycznia 2026 r. do 30 stycznia 2026 r. Ponadto organ I instancji nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu organ wskazał m.in., iż A. O. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwojgiem małoletnich dzieci, które uczęszczają do szkoły podstawowej. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzeń za pracę obojga małżonków. Dochód rodziny łącznie wynosi 29.019,18 zł miesięcznie, co daje 7.254,80 zł na osobę w rodzinie i jest on wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W związku z tym skarżący jest zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS.

Różnica pomiędzy dochodem na osobę w rodzinie a 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wynosi 4.785,80 zł (7.254,80 zł - 2.469,00 zł = 4.785,80 zł). Wobec tego w stosunku do skarżącego będzie ustalona opłata za pobyt A. O. w DPS nie większa niż kwota różnicy pomiędzy dochodem na osobę w rodzinie, a 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Ustalono również, że miesięcznie wydatki rodziny wynoszą łącznie 8.643,72 zł. Różnica pomiędzy dochodem rodziny, a jej miesięcznymi wydatkami wynosi 20.375,46 zł (29.019,18 zł - 8.643,72 zł = 20.375,46 zł). Wobec powyższego, zdaniem organu, A. O. dysponuje środkami na opłacenie pobytu matki w DPS. Natomiast obwieszczenie Starosty Zgierskiego z dnia 20 lutego 2025 r. w § 1 określił średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w Z. w roku 2025 na kwotę 7.499,00 zł.

Odnosząc się do obliczenia wysokości odpłatności, organ podkreślił, że opłatę za pobyt A. O. w DPS od dnia 29 lipca 2025 r. do 31 lipca 2025 r. ustalono w wysokości 181,28 zł, od dnia 1 sierpnia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2025 r., koszt odpłatności ustalono w wysokości 1.872,20 zł miesięcznie, a od dnia 1 stycznia 2026 r. do dnia 30 stycznia 2026 r. w wysokości 1.811,77 zł, ponieważ 70% dochodu A. O. wynosiło 1.879,40 zł. Różnica pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w Z., a odpłatnością mieszkańca za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w Z. wynosi 5.619,60 zł. Biorąc pod uwagę fakt, że wśród członków rodziny A. O. są inne osoby zobowiązane do partycypowania w kosztach jej pobytu w Domu Pomocy Społecznej w Z., w stosunku do A. O. została ustalona odpłatność za pobyt A. O. w Domu Pomocy Społecznej w Z. w wysokości 1.872,20 zł miesięcznie począwszy od dnia 29 lipca 2025 r.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. O., jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi nie znalazło podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu I instancji i zaskarżoną decyzją utrzymało je w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż mieszkaniec DPS wnosi opłatę w wysokości nieprzekraczającej 70% jego dochodu, zaś skarżący błędnie utożsamia pojęcie "zasobów majątkowych" z "dochodem" w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Środki zgromadzone na rachunku bankowym w kwocie 90 tys. zł stanowią majątek (oszczędności), a nie dochód bieżący określony w art. 8 ust. 3 u.p.s. Przepisy nie dają organowi uprawnienia do obciążania kosztami pobytu w DPS poprzez egzekucję z wkładów oszczędnościowych pensjonariusza ponad limit 70% jego miesięcznych wpływów (emerytury/renty). Wprawdzie w kwestii traktowania oszczędności jako części dochodu osoby zobowiązanej do ponoszenia odpłatności za dom pomocy społecznej - na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych ukształtowały się rozbieżności interpretacyjne. Jednakże dominujące jest stanowisko, iż oszczędności nie są dochodem w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s.

Dalej organ podkreślił, że ustalenia faktyczne organu oparto na kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego, który zgodnie z art. 107 ust. 1 u.p.s. stanowi wyłączny i szczególny dowód w sprawach o świadczenia z pomocy społecznej. Skarżący w toku postępowania nie przedstawił dowodów (np. zaświadczeń o kosztach leczenia, alimentach czy innych odliczeniach ustawowych), które skutecznie podważyłyby wyliczony dochód netto. Organ precyzyjnie określił wysokość dochodu na podstawie udostępnionych dokumentów płacowych, a ewentualne braki w opisie okresów rozliczeniowych w uzasadnieniu nie mają wpływu na wynik sprawy, gdyż kwoty te znajdują pełne odzwierciedlenie w aktach.

Ponadto, w ocenie Kolegium, zarzut, jakoby A. O. (zstępny) nie mógł zostać obciążony przed wyczerpaniem majątku małżonka zmarłej, jest prawnie nieuzasadniony. Również posiadanie przez J. O. udziału w rachunku wspólnym nie wyklucza obowiązku skarżącego, jeśli bieżące dochody J. O. nie pozwalają na pokrycie pełnej różnicy w kosztach utrzymania przy zachowaniu ustawowego kryterium dochodowego (300%). Organ nie posiada kompetencji do modyfikowania kręgu osób zobowiązanych ani do egzekwowania opłaty z majątku (oszczędności) pensjonariusza ponad ustawowy limit 70% jego dochodu. Obowiązek zstępnych ma charakter ustawowy i obiektywny.

Kolegium oceniło również, że zarzut dotyczący nienależnego naliczania opłaty za okres pobytu w szpitalu jest bezzasadny w świetle art. 63 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Dom Pomocy Społecznej ma obowiązek utrzymywać miejsce dla mieszkańca w czasie jego pobytu w podmiocie leczniczym. W tym czasie DPS ponosi koszty stałe (ogrzewanie, płace personelu, gotowość do świadczenia usług, utrzymanie pokoju). NFZ finansuje procedury medyczne i wyżywienie w szpitalu, natomiast opłata za DPS jest opłatą za "miejsce" w systemie pomocy społecznej. Przepisy nie przewidują automatycznego zwolnienia z opłaty za DPS za dni pobytu w szpitalu. Mieszkaniec (lub osoba zobowiązana) ponosi opłatę tak długo, jak długo pozostaje na liście mieszkańców DPS i zajmuje w nim miejsce.

Końcowo organ wskazał, że nadanie rygoru było uzasadnione ważnym interesem społecznym. DPS jest jednostką finansowaną z budżetu, a zwłoka w wnoszeniu opłat przez osoby zobowiązane przy spełnionym kryterium dochodowym narusza płynność finansową systemu pomocy społecznej. Organ działał w celu zapobieżenia nieuzasadnionemu przerzucaniu kosztów opieki na ogół podatników. Wniosek o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności jest bezzasadny, gdyż skarżący nie wykazał, aby wykonanie decyzji groziło mu niepowetowaną szkodą lub trudnymi do odwrócenia skutkami.

W świetle powyższego, zdaniem Kolegium, należało uznać, iż zaskarżona decyzja odpowiada przepisom obowiązującego prawa — organ I instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne i zastosował w sposób poprawny przepisy obowiązującego prawa.

Skargę na powyższą decyzję wniósł A. O., zaskarżając ją w całości i zarzucając wydanie jej:

1. I. z błędnymi ustaleniami faktycznymi polegającymi na przyjęciu, że:
2. 1) pobyt A. O., zmarłej w dniu 30 stycznia 2026 r., w DPS trwał przez okres 185 dni, podczas gdy trwał on łącznie przez 80 dni, ponieważ w pozostałym czasie 105 dni A. O. przebywała w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym [...] w Z. przy ul. B w Z.;
3. 2) A. O. nie posiadała w toku postępowania i chwili jej śmierci środków pieniężnych, które umożliwiały jej uiszczenie kosztów pobytu w DPS, podczas gdy posiadała te środki jako oszczędności na współposiadanym przez nią rachunku bankowym, prowadzonym w A Bank [...] w A.nr [...],
4. 3) dochodem A. O. w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.s. były wyłącznie środki pieniężne uzyskiwane cyklicznie z emerytury, a nie były dochodem środki pieniężne zgromadzone i gromadzone w toku postępowania na jej rachunku bankowym, które umożliwiały zapłatę przez nią samą kosztów opłat za pobyt w domu pomocy społecznej; innymi słowy organ administracji błędnie przyjął, że środki pieniężne A. O. na jej rachunku bankowym, choćby pochodziły ze źródeł wymienionych w decyzji (emerytura), nie stanowiły dochodu od chwili zapisania ich na rachunku bankowym, mimo że w przepisach u.p.s. brak jest takiego ograniczenia i podstaw do takiej klasyfikacji pieniędzy stanowiących własność A. O.;
5. 4) dochód jej małżonka J. O. nie jest istotny dla ustalenia opłaty za pobyt A. O., a skutkiem tego błędnego założenia było zaniechanie zwrócenia się do właściwego urzędu skarbowego przez Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego - Ośrodek Pomocy Społecznej im. [...] w A., podczas gdy to małżonek mieszkańca domu pomocy społecznej, z którym zgromadził majątek wspólny, jest zobowiązany do ponoszenia opłat przed skarżącym jako zstępnym;
6. 5) skarżący jest zobowiązany do ponoszenia kosztów opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, pomimo że w pierwszej kolejności zobowiązana do ponoszenia kosztów była A. O. oraz J. O. jako jej małżonek, a posiadane przez nich dochody (w tym dochody zgromadzone na rachunku bankowym) nie mogą być źródłem finansowania opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, podczas gdy w przepisach u.p.s. brak jest takiego ograniczenia, a opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej mogą być dochodzone w drodze egzekucji sądowej ze środków zgromadzonych na rachunku bankowym;
7. II. z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
8. 1) art. 138 § 1 pkt 1 i. 2 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w związku z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.s. przez ich niewłaściwe zastosowanie i brak uchylenia decyzji organu I instancji w całości oraz zaniechanie orzeczenia co do istoty sprawy przez nieobciążanie skarżącego kosztami pobytu A. O. w DPS lub umorzenie postępowania wobec skarżącego, a także przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz poczynieniem błędnych ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia:
9. a) co do długości pobytu A. O. w DPS, przez zaniechanie przeprowadzenia dowodów z dokumentów wymienionych w odwołaniu skarżącego w postaci sześciu kart informacyjnych leczenia szpitalnego i zaświadczenia o hospitalizacji oraz w konsekwencji błędne przyjęcie, że pobyt A. O. w DPS trwał 185 dni a nie 80 dni, podczas gdy mieszkaniec DPS nie może w tym samym czasie przebywać w dwóch różnych miejscach, do jakiego wniosku sprowadza się argumentacja uzasadnienia decyzji SKO;
10. b) co do stanu majątkowego A. O. i J. O., przez brak zwrócenia się do właściwego urzędu skarbowego oraz A Banku [...] w A. w celu ustalenia dochodów, w tym środków pieniężnych posiadanych przez A. O. i J. O., a także przez uznanie, że nie były dochodem środki zgromadzone przez A. O. na rachunku bankowym prowadzonym w A Bank [...] w A. Nr [...] i w konsekwencji błędne obciążenie w decyzji kosztami pobytu skarżącego z pominięciem jej własnych oszczędności,
11. c) w zakresie stanu majątkowego skarżącego, przez dowolne, nieznajdujące oparcia w materiale dowodowym ustalenie dochodów i wydatków skarżącego i jego małżonki w kwocie wskazanej w decyzji, zarówno wobec skarżącego, jak i w przeliczeniu na członka rodziny; w decyzji nie wskazano osoby osiągającej dochód ani sposobu jego ustalenia, a w konsekwencji poczynienie dowolnych ustaleń faktycznych w zakresie dochodu skarżącego, co narusza również art. 80 k.p.c.,
12. d) dowolne przyjęcie, że skarżący jako zstępny jest zobowiązany do ponoszenia kosztów pobytu przed J. O. jako małżonkiem A. O., w sytuacji, gdy posiadany majątek wspólny A. i J. O. był wystarczający do zaspokojenia kosztów pobytu, na co skarżący wskazywał w toku postępowania administracyjnego w złożonych pisemnych wyjaśnieniach, podczas gdy prawidłowo zastosowane art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w związku z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.s. prowadzić powinny do uchylenia decyzji Burmistrza oraz orzeczenia co do istoty sprawy w postaci ustalenia braku podstaw do obciążenia skarżącego kosztem za pobyt w DPS lub umorzenia postępowania;
13. 2) art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w związku z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.s. przez brak uchylenia decyzji Burmistrza i ustalenie w decyzji obowiązku zapłaty kosztów za pobyt przez okres 185 dni, pomimo rzeczywistego pobytu A. O. w DPS przez okres 80 dni z uwagi na fakt licznych i długotrwałych hospitalizacji w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym im [...] w Z. przy ul. B w Z. w łącznym czasie 105 dni, na który składają się okresy: od 8 września 2025 r. do 16 września 2025 r., od 19 września 2025 r. do 2 października 2025 r., od 17 października 2025 r. do 30 października 2025 r., od 7 listopada 2025 r. do 28 listopada 2025 r., od 7 grudnia 2025 r. do 15 stycznia 2026 r., od 19 stycznia 2026 r. do 30 stycznia 2026 r., podczas gdy prawidłowo zastosowane art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w związku z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.s. wymagają uwzględnienia w postępowaniu administracyjnym kosztów za pobyt, a nie za "miejsce w systemie pomocy społecznej" lub za "pozostawanie na liście mieszkańców DPS", zwłaszcza w sytuacji ponoszenia kosztów za pobyt A. O. przez szpital, jako rodzaj innej jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa lub samorządu,
14. 3) art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 61 ust. 2d i 2e u.p.s. przez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji dowodów, w oparciu o które ustalił istotne fakty rozstrzygnięcia, w szczególności składniki majątku A. O. w postaci środków zgromadzonych na rachunku bankowym, co uniemożliwia weryfikację prawidłowości kwot wskazanych w decyzji oraz kontrolę instancyjną prawidłowości postępowania organu administracji, podczas gdy prawidłowo zastosowane art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 61 ust. 2d i 2e u.p.s. wymagają wskazania w uzasadnieniu decyzji nie tylko wyników ustaleń faktycznych, ale i sposobu, w który dane fakty zostały ustalone oraz dowodów w oparciu o które są stwierdzone,
15. 4) art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. art. 108 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. przez brak wstrzymania rygoru natychmiastowej wykonalności nadanego decyzją Burmistrza z uwagi na słuszny interes strony (wg. decyzji Burmistrza) lub ważny interes społeczny (wg. decyzji SKO) oparty o to, że DPS jest jednostką finansowaną z budżetu a zwłoka we wnoszeniu opłat narusza płynność finansową systemu pomocy społecznego, podczas gdy przepis art. 108 § 1 k.p.a nie umożliwia nadania rygoru natychmiastowej wykonalności ze względu na słuszny interes strony ani z uwagi na to, że DPS jest jednostką finansowaną z budżetu, lecz umożliwia nadanie przedmiotowego rygoru gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, a takie względy w postaci interesu społecznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony nie zostały wskazane ani uzasadnione ani w decyzji Burmistrza ani w decyzji SKO, a nadto z uwagi na to, że w celu uchylenia rygoru skarżący nie był zobowiązany do wykazania niepowetowanej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, ponieważ orzeczenie w przedmiocie rygoru było błędne,
16. III. z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
17. 1) art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. przez błędną wykładnię pojęcia "opłaty za pobyt" w DPS i przyjęcie, że jest "opłatą za miejsce w systemie pomocy społecznej" a obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt mieszkańca DPS trwa "tak długo, jak długo pozostaje na liście mieszkańców DPS i zajmuje w nim miejsce", podczas gdy podstawą uiszczenia opłaty jest czas pobytu a nie czas zajmowania miejsca na liście mieszkańców bądź miejsce w systemie pomocy społecznej,
18. 2) art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.s. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że dochodem są jedynie wierzytelności mieszkańca DPS z tytułu emerytury/renty lub innych świadczeń okresowych, a nie są dochodem środki zgromadzone na rachunku bankowym mieszkańca DPS albo świadczenia pieniężne wypłacone mieszkańcowi DPS, podczas gdy przepis ten nie zawęża pojęcia dochodu jedynie do wierzytelności,
19. 3) art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżący jako zstępny jest zobowiązany do uiszczenia opłaty za pobyt A. O. jako mieszkańca w DPS niezależnie od czasu jej pobytu z uwagi na hospitalizacje i wynikające z tego ponoszenie kosztów pobytu i utrzymania A. O. w okresie tych hospitalizacji przez Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im [...] w Z. i wynikający z tego brak kosztu pobytu A. O. w DPS przez łączny czas 105 dni,
20. 4) art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.s. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ustalenie opłaty za pobyt mieszkańca w DPS następuje wyłącznie w oparciu o kryterium dochodu mieszkańca, a nie jego całego jego majątku osobistego i wspólnego,
21. 5) art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. przez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący jako zstępny A. O. może być zobowiązany do ponoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w DPS w tej samej kolejności jak małżonek mieszkańca, niezależnie od ustroju wspólności majątkowej między mieszkańcem a małżonkiem oraz zakresu majątku wspólnego.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej lub pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm. - p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1214 z późn. zm.).

W myśl art. 59 ust. 1 u.p.s decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1. 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,
2. 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,
3. 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.

Przy czym osoby określone w pkt 2 i 3 oraz gmina nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

W myśl art. 61 ust. 2 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1. 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;
2. 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:
3. a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,
4. b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
5. 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Zgodnie z art. 103 ust. 2 u.p.s. kierownik ośrodka pomocy społecznej albo dyrektor centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości.

Natomiast w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 (art. 61 ust. 2d).

W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2 (art. 61 ust. 2e).

Wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, o której mowa w ust. 2e, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia (art. 61 ust. 2f).

Wobec powyższego należy podkreślić, że pierwszym aktem w procedurze ustalania obciążeń finansowych związanych z korzystaniem z usług domu pomocy społecznej jest decyzja wydawana na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s., której adresatem jest świadczeniobiorca.

W realiach kontrolowanej sprawy jest to decyzja Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego z dnia 30 września 2025 r. zmieniająca decyzję z dnia 24 lipca 2025 r. i ustalająca koszt odpłatności A. O. w Domu Pomocy Społecznej w Z. w wysokości 181,88 zl od dnia 29 lipca 2025 r. do dnia 31 lipca 2025 r.; oraz w wysokości 1879,40 zł miesięcznie począwszy od 1 sierpnia 2025 r. Kontrola tej decyzji pozostaje poza przedmiotem niniejszego postępowania.

Wypada w tym miejscu odnieść się do podnoszonego w skardze zarzutu, błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że A. O. nie miała środków umożliwiających jej uiszczenie kosztów pobytu w DPS, podczas gdy posiadała oszczędności na rachunku bankowym oraz zarzutu naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.s. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że nie są dochodem środki zgromadzone na rachunku bankowym mieszkańca DPS oraz otrzymywane przez niego świadczenia pieniężne. W ocenie skarżącego do naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 1 doszło również poprzez przyjęcie, że ustalenie opłaty za pobyt mieszkańca w DPS następuje wyłącznie w oparciu o kryterium dochodu mieszkańca, a nie jego całego jego majątku osobistego i wspólnego,

Wobec powyższego trzeba w pierwszej kolejności wskazać na pogląd reprezentowany w orzecznictwie, który Sąd w całości podziela, że "zawarte w art. 61 ust. 2 pkt 1 sformułowanie "nie więcej niż 70%" oznacza, że mieszkaniec domu korzysta z opłaty nieobejmującej więcej niż 70% jego dochodu tylko wtedy, gdy jego dochód na to pozwala. Jeżeli dochód jest zbyt niski, mieszkaniec domu przestaje korzystać z prawa do ponoszenia opłaty w wysokości "nie większej niż 70%"; przeciwnie, zostaje obciążony obowiązkiem poniesienia odpłatności wynoszącej maksymalną kwotę, równą 70% uzyskiwanego dochodu" (tak. W. Maciejko w: P. Zaborniak, W. Maciejko, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, wyd. IV, Warszawa 2013, komentarz do art. 61).

Tym samym pozostałe osoby określone w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., mogą zostać zobowiązane do ponoszenia opłaty przekraczającej 70% dochodu mieszkańca DPS, jeżeli wartość ta jest niższa od kosztu jego pobytu w DPS, nie zaś opłaty obciążającej mieszkańca domu pomocy społecznej w wysokości nieprzekraczającej 70% jego dochodu (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 stycznia 2024 r., sygn. III SA/Kr 1118/23). W niniejszej sprawie oznacza to konieczność ustalenia kwoty stanowiącej 70% dochodu A. O..

W ocenie Sądu zasadne jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym do dochodu A. O. nie należy kwota oszczędności zgromadzonych na rachunku bankowym. Sąd podziela pogląd reprezentowany w doktrynie, w myśl którego w świetle obowiązujących przepisów nie ma możliwości domagania się zbycia przez mieszkańca DPS posiadanego majątku w celu pokrycia kosztów jego pobytu w placówce. Przepisy nie przewidują również żadnej formy przejęcia majątku mieszkańca domu pomocy społecznej przez gminę ani innego sposobu wykorzystania jego zasobów. Czerpanie korzyści z majątku podopiecznego postrzegane jest w kategoriach naruszenia konstytucyjnie zagwarantowanej ochrony własności i nieuprawnionej ingerencji w prawo właściciela do swobodnego dysponowania rzeczą (Sierpowska Iwona, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VII, 2025). W konsekwencji zarzuty skarżącego w tym zakresie należało uznać za niezasadne.

Jednakże trafnie wskazuje skarżący, że dochodem mieszkańca domu opieki społecznej są otrzymywane przez niego świadczenia pieniężne. Stosownie do art. 8 ust. 3 u.p.s., na dochód składa się każdy przychód, bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania, pomniejszony jedynie o wskazane w tym przepisie obciążenia. W zamiarze ustawodawcy takie szerokie ujęcie pojęcia przychodu ma na celu ocenę sytuacji dochodowej beneficjentów pomocy społecznej przez pryzmat wszelkich wpływów pieniężnych uzyskanych przez nich w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (a w przypadku dochodu jednorazowego, o którym mowa w ust. 11 - w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku), niezależnie do tego, na jakiej podstawie i skąd one pochodzą, z wyłączeniem wpływów wynikających z tytułów i źródeł wymienionych enumeratywnie w art. 8 ust. 4 u.p.s. (wyrok NSA z 7 lutego 2025 r., sygn. I OSK 380/24). Skoro dochodem jest suma miesięcznych przychodów bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, za wyjątkiem enumeratywnie wymienionych świadczeń pieniężnych niewliczanych do dochodu, to dochodem w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. mogą być także dochody (odsetki), których źródłem są oszczędności zgromadzone na lokacie bankowej oraz inne świadczenia pieniężne, których źródłem są składniki majątku mieszkańca DPS. Organ winien zatem dokonać ustaleń odnośnie osiągania przez A. O. dochodu ze źródeł wskazywanych przez skarżącego, w tym z tytułu lokaty bankowej.

W kolejnym kroku organ ustala krąg osób bliskich zobowiązanych do wnoszenia opłaty. W tym miejscu wypada odwołać się do poglądu ugruntowanego w judykaturze, zgodnie z którym przy wykładni art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. należy przyjąć, że przepis ten kreuje kolejność obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej. Nie powstaje on bowiem równocześnie po stronie osób wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., ale obciąża w pierwszej kolejności małżonka, a dopiero w następnej - zstępnych przed wstępnymi (tak prawomocny wyrok WSA w Łodzi z 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 256/17). W sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponieść kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w dalszej kolejności na zstępnych, następnie na wstępnych, a na końcu na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.

Obowiązek wnoszenia opłat przechodzi zatem na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie (por. np.: wyroki NSA z: 23 lipca 2021 r. sygn. akt i OSK 3039/19, 1 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 1746/19, z 24 sierpnia 2022 r., sygn. I OSK 1954/21).

Należy podkreślić, że obowiązek wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, o którym mowa w art. 61 ust. 1 ustawy, musi być skonkretyzowany i zindywidualizowany w stosunku do każdej z osób, które miałyby takie opłaty ponosić. Co do zasady konkretyzacja taka powinna nastąpić w drodze umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., bądź decyzji określonej w art. 61 ust. 2d i 2e w zw. z art. 59 ust. 1 u.p.s. Przy czym w przypadku odmowy przez osoby zobowiązane, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. zawarcia umowy w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. należy rozróżnić dwie sytuacje. Pierwszą w której osoba zobowiązana odmawia zawarcia umowy, ale wyraża zgodę na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 61 ust. 2d u.p.s.) oraz drugą, w której osoba ta odmawia i zawarcia umowy i przeprowadzenia wywiadu (art. 61 ust. 2e u.p.s.). W sytuacji pierwszej organy gminy winny uwzględnić nie tylko kryterium dochodowe, określone w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., lecz także możliwości osoby zobowiązanej, przez które należy rozumieć zdolność do ponoszenia obciążeń finansowych związanych z pobytem mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, w perspektywie sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej i majątkowej osoby zobowiązanej.

W sytuacji drugiej przy ustaleniu wysokości opłaty organ oblicza wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane (por. wyrok NSA z 20 lipca 2023 r., I OSK 1620/22).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy trzeba zauważyć, że wywód zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie pozwala zrekonstruować ustaleń faktycznych organów ani też podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi w zaskarżonej decyzji wskazuje, że "Ustalenia faktyczne organu oparto na kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego, który zgodnie z art. 107 ust. 1 u.p.s. stanowi wyłączny i szczególny dowód w sprawach o świadczenia z pomocy społecznej". Jednakże w aktach postępowania znajdują się jedynie kwestionariusze wywiadów przeprowadzonych z A. O. i J. O..

Natomiast skarżący A. O. na wezwania do kontaktu celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego nadesłał pisma z 2 września oraz 21 listopada 2025 r., w których informuje, że liczne obowiązki zawodowe nie pozwalają mu stawić się osobiście. Ponadto skarżący podał informacje dotyczące sytuacji majątkowej swojej oraz swojej rodziny podnosząc, że uzyskiwane przez niego przychody, pomniejszone o zaliczki na podatek dochodowy PIT 5L i VAT-7, składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, koszty obsługi księgowej oraz koszty leasingu samochodu i inne koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą w przeliczeniu na członka rodziny są niższe niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Wymaga zatem wyjaśnienia, że (jak słusznie wskazał organ odwoławczy) rodzinny wywiad środowiskowy jest specyficznym sposobem zbierania informacji o sytuacji strony, stanowiącym dla organu pomocy społecznej konieczne i podstawowe źródło informacji o sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej, ma ukazać w sposób wszechstronny sytuację osoby i rodziny. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu i formułuje wnioski, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Co do zasady ta forma postępowania wyjaśniającego nie może zostać zastąpiona innymi środkami dowodowymi (wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2026 r., sygn. I OSK 705/25). W postępowaniu w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej przeprowadzenie wywiadu środowiskowego ma znaczenie o tyle szczególne, że odmowa wywiadu środowiskowego ze strony osoby zobowiązanej skutkuje zastosowaniem trybu określonego w art. 61 ust. 2e u.p.s., w sytuacji, gdy osoba taka odmówi również zawarcia umowy w trybie art. 103 ust. 2.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie tylko odwołuje się do rodzinnego wywiadu środowiskowego, którego nie ma w aktach postępowania, ale ponadto nie pozwala na jednoznaczne określenie, czy według ustaleń organów skarżący odmówił przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Z uzasadnień decyzji organów obu instancji nie wynika wprost, aby organy uznały, że skarżący odmówił zgody na wywiad. Ponadto organy nie odniosły się do faktu, iż skarżący nie podpisał przesłanego mu egzemplarza umowy o ponoszenie odpłatności za pobyt A. O. w domu pomocy społecznej. Wypada też zauważyć, że organ I instancji ustalając wysokość opłaty uwzględnił kwotę dochodu oraz możliwości skarżącego, podczas gdy w sytuacji niewyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i niepodpisania umowy, zastosowanie znajduje art. 61 ust. 2e u.p.s., zgodnie z którym wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się w drodze decyzji, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2. Co więcej Burmistrz Aleksandrowa Łódzkiego jako podstawę prawną wydanej w sprawie decyzji wskazał przepis art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. dotyczący opłat wnoszonych zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 ustawy, pomimo że umowa taka nie została ze skarżącym zawarta.

W realiach kontrolowanej sprawy należy także przypomnieć przywołane powyżej, utrwalone stanowisko sądów administracyjnych, zgodnie z którym obowiązek ponoszenia opłat za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej obciąża w pierwszej kolejności małżonka, a dopiero w następnej - zstępnych przed wstępnymi.

Tymczasem, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przyjął, że zobowiązanie małżonka i zstępnych do wnoszenia opłat za pobyt w DPS ma charakter solidarny i posiłkowy względem mieszkańca a wewnątrz tej grupy (małżonek, zstępni) nie istnieje ustawowa hierarchia. Lektura akt postępowania administracyjnego pokazuje, że organ pierwszej instancji ustalił opłatę w takiej samej wysokości dla skarżącego, jego brata oraz dla J. O., będącego ojcem skarżącego i mężem A. O., w każdym przypadku argumentując, że wśród członków rodziny A. O. są inne osoby zobowiązane do partycypowania w kosztach jej pobytu w domu pomocy społecznej.

Zasadny zatem okazał się podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. przez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący jako zstępny A O. może być zobowiązany do ponoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w DPS w tej samej kolejności jak małżonek mieszkańca.

Należy także zauważyć, że powołany powyżej przepis art. 61 ust. 2f u.p.s. stanowiący, że wysokość opłaty ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia, dotyczy opłaty, o której mowa w ust. 2e, czyli opłaty ustalanej dla tych osób, które nie wyraziły zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz odmówiły zawarcia umowy w trybie art. art. 103 ust. 2 u.p.s. Tymczasem, jak wynika z akt postępowania mąż A. O.– J. O. nie odmówił wywiadu środowiskowego; w aktach znajdują się bowiem kwestionariusze przeprowadzonego z nim wywiadu.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi, dotyczącego ustalonego przez organ okresu pobytu A. O. w DPS, trzeba wskazać, że stosownie do art. 63 ust. 1 u.p.s. mieszkaniec domu, a także inna osoba obowiązana do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, jeżeli mieszkaniec domu przebywa u tej osoby, nie ponoszą opłat za okres nieobecności mieszkańca domu nieprzekraczającej 21 dni w roku kalendarzowym. Przepisy ustawy nie przewidują innych możliwości niepobierania opłaty związanych z nieobecnością pensjonariusza w placówce. W ocenie Sądy trafnie wskazał organ odwoławczy, w orzecznictwie wskazuje się, że dom pomocy społecznej musi utrzymywać miejsce dla konkretnego pensjonariusza podczas jego nieobecności w placówce, a to generuje koszty. "Nie jest przy tym możliwe miarkowanie tych kosztów w zależności od zaistniałych okoliczności, albowiem opłata za pobyt w dps nie jest opłatą pokrywającą rzeczywiste koszty utrzymania danego mieszkańca w dps (art. 60 ust. 1 ustawy mówi o średnim koszcie utrzymania mieszkańca w dps), jest to opłata o charakterze ryczałtowym" (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 30 września 2014 r., sygn. II SA/Bk 670/14).

Wobec powyższego zasadnie wywiódł organ odwoławczy, że czasowy pobyt pensjonariusza DPS w szpitalu nie pozbawia go prawa do świadczenia z pomocy społecznej, czyli pobytu w DPS. Za niezasadne należało uznać zarzuty podnoszone przez skarżącego, opierające się twierdzeniu, że okres pobytu A. O. w DPS nie powinien obejmować tych dni (łącznie 105), podczas których przebywała w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Z..

Podsumowując – w ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego zostały wydane z naruszeniem wskazanych przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania tj. art. 7, 8 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczyło ustaleń będących podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto uzasadnienie decyzji organów obu instancji naruszają art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Prowadząc ponowne postępowanie organy dokonają prawidłowego wyliczenia odpłatności dla skarżącego od wartości kosztu pobytu przekraczającej 70% dochodu A. O. i podejmą rozstrzygnięcie w sprawie z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej przez Sąd, a także z uwzględnieniem, że obowiązkiem organu jest sporządzenie uzasadnienia decyzji na tyle czytelnie i klarownie, by jej adresat, a także ewentualnie sąd, miał możliwość poznania wszystkich okoliczności natury faktycznej i prawnej, które przesądziły o sposobie rozstrzygnięcia. Organy ustalą w sposób precyzyjny okoliczności faktyczne i zastosują prawidłowo podstawę prawną rozstrzygnięcia. W szczególności ustalą czy skarżący nie wyraził zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, czy odmówił zawarcia umowy w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s., ustalą zobowiązanie skarżącego z uwzględnieniem wykładni przepisu art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., zgodnie z którą obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej nie powstaje równocześnie po stronie osób wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, ale obciąża w pierwszej kolejności małżonka, a dopiero w następnej - zstępnych przed wstępnymi.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

a.bł.