Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 29 lipca 2026 r., sygn. akt II SA/Łd 158/26

Uzasadnienie

Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 29 grudnia 2025 r. znak: SKO.4174.18-19.2025 w sprawie określenia zadań z zakresu gospodarki leśnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi uchyliło decyzję Starosty Łódzkiego Wschodniego w części i w tym zakresie umorzyło postępowanie pierwszej instancji oraz utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w pozostałym zakresie.

Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia 6 października 2025 r. znak: OŚRiL.6164.13.2025.MP, na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy o lasach (dalej u.l.) i art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej K.p.a.), w ramach postępowania wszczętego z urzędu, Starosta Łódzki Wschodni:

1. - w pkt I rozstrzygnięcia określił zadania z zakresu gospodarki leśnej na okres od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. dla lasu rozdrobnionego o powierzchni 0,1511 ha znajdującego się na działce ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...], gminie A., stanowiącego współwłasność A. W. i W. W., będącego częścią wydzielenia leśnego 3-f, w postaci: rębni zupełnej smugowej, specjalnych zabiegów agrotechnicznych, odnowienia zrębów, poprawek i uzupełnień, pielęgnowania gleby i czyszczeń wczesnych, z masą drewna do pozyskania w ilości 29 m3 netto;
2. - w pkt II rozstrzygnięcia nadał swojej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności;
3. - zobowiązał współwłaścicieli lasu do: powiadomienia leśniczego o wykonywaniu zadań z zakresu gospodarki leśnej, trwałego utrzymania lasu i zapewnienia ciągłości jego użytkowania, przeprowadzenia zadań w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ludzi i mienia oraz przestrzegania przepisów ustawy o ochronie przyrody.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że działka o nr ewid. [...], obręb [...], gm. A., których właścicielami są A. i W. W. została objęta projektem Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu sporządzonym dla obrębu [...], gm. A. na lata 2024 - 2033. Starosta Łódzki Wschodni decyzją z dnia 14 czerwca 2024 r. nie uznał wniosku stron dotyczącego nieujmowania działki o nr ewid. [...] w Uproszczonym Planie Urządzenia Lasu sporządzonym na okres od 01.01.2024 - 31.12.2033. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi utrzymało decyzję Starosty Łódzkiego Wschodniego w mocy, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję wraz z decyzją organu I instancji wskazując, że wydzielenie leśne 03-f, w tym działka skarżących, nie powinno zostać objęte uproszczonym planem urządzenia lasu, jako, że nie stanowi zwartego kompleksu leśnego o obszarze co najmniej 10 ha. Las ten w ocenie sądu, w oparciu o wskazane wcześniej kryteria, stanowi las rozdrobniony o powierzchni 10 ha, niestanowiących własności Skarbu Państwa, dla którego zadania gospodarki leśnej określa decyzja starosty wydana na podstawie inwentaryzacji stanu lasów, art. 19 ust. 3 u.o.l. (...)".

Wobec tego Starosta Łódzki Wschodni wszczął postępowanie administracyjne dotyczące wydania decyzji na podstawie inwentaryzacji stanu lasów, zgodnie z art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2025 r. poz. 567) określającej zadania z zakresu gospodarki leśnej. Na podstawie Inwentaryzacji Stanu Lasu dla działek o nr ewid. [...] i [...], obręb [...], gm. A., sporządzonej na okres od 01.01.2024 r. do 31.03.2033 r., stwierdzono, że:

1. - na działce o nr ewid. [...], obręb [...], gm. A., rośnie las olszowy znajdujący się na wydzieleniu 3-f w wieku 61 lat, w którym należy wykonać zabiegi IC - rębnia zupełna smugowa, AGROT - specjalne zabiegi agrotechniczne, ODN-ZRB - odnowienie zrębów, POPR - poprawki i uzupełnienia, PIEL - pielęgnowanie gleby, CW - czyszczenia wczesne z masą drewna do pozyskania w ilości 29 m3 netto.

Organ podkreślił, że las w sensie prawnym istnieje już na ww. działce co najmniej od 20 lat. Wskazał również, że ww. działka spełnia podane w art. 3 ustawy o lasach kryteria uznania jej za grunt leśny, ponieważ: na ww. działce powierzchnia gruntu, na której znajduje się las zgodnie z ISL wynosi 0,1511 ha, jest pokryta roślinnością leśną ("drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony"), dla działki określone zostały planowane do wykonania przez właścicieli lasów wskazania gospodarcze: IC - rębnia zupełna smugowa na powierzchni 0,1511 ha, AGROT - specjalne zabiegi agrotechniczne na powierzchni 0,1511 ha, ODN-ZRB - odnowienie zrębów na powierzchni 0,1511 ha, POPR - poprawki i uzupełnienia na powierzchni 0,0151 ha, PIEL – pielęgnowanie gleby na powierzchni 0,1511 ha, CW - czyszczenia wczesne na powierzchni 0,1511 ha, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania lasu. Bezsporne jest, że działka nie jest w całości zadrzewiona.

Przejściowe pozbawienie roślinności nie przesądza jednak o braku bytu prawnego lasu. Odnosząc się do przekazanych przy piśmie z dnia 16 czerwca 2025 r. oświadczeń właścicieli i sąsiadów działki o nr ewid. [...], obręb [...], gm. A. dotyczących nie prowadzenia gospodarki leśnej organ wyjaśnił, że w pojęciu powszechnym za produkcję leśną uważa się sam wzrost i rozwój drzewostanu oraz roślin stanowiących podszycie i runo na gruntach leśnych. UPUL i decyzja inwentaryzacyjna to dokumenty o charakterze planistycznym i ewidencyjnym, które określają stan lasu i zasady jego użytkowania. Dane zawarte w tych dokumentach są nadrzędne w stosunku do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, ponieważ stanowią podstawę do ich aktualizacji. Organ dodał, że firma A Sp. z o. o., która wykonywała na zlecenie Starosty Łódzkiego Wschodniego Uproszczony Plan Urządzenia Lasu dla obrębu [...], gm. A. na lata 01.01.2024 r. - 31.12.2033 r., którym to zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13.02.2025 r. sygn. akt II SA/Łd 804/24 m.in.: działka została błędnie objęta, sporządziła również Inwentaryzację Stanu Lasu na okres 01.01.2024 - 31.12.2033 dla działek o nr ewid. [...] i [...].

Opracowania zostały sporządzone przez prof. dr. hab. inż. nauk leśnych A. B., specjalistę w zakresie leśnictwa z ponad 30-letnim doświadczeniem w pracach urządzeniowych, pracownika Katedry Urządzania Lasu, Dendrometrii i Ekonomiki Leśnictwa, Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie oraz dr. inż. nauk leśnych P. Z. S. – specjalistę w zakresie urządzania lasu. Sporządzona inwentaryzacja stanu lasu stanowi podstawę do wydania decyzji w przedmiocie działań związanych z gospodarką leśną na terenie, dla którego została sporządzona. Nie ma zatem zdaniem organu podstaw zarzut poświadczenia nieprawdy, sfałszowania dowodu, manipulacji dowodami czy nadużycia, oparty na twierdzeniu, że jeśli nie została wydana decyzja w trybie art. 19 ustawy o lasach, to nie ma podstawy do sporządzenia inwentaryzacji stanu lasu. Zgodnie bowiem z art. 19 ust. 3 ustawy o lasach dla lasów rozdrobnionych o powierzchni do 10 ha, niestanowiących własności Skarbu Państwa, zadania z zakresu gospodarki leśnej określa decyzja starosty wydana na podstawie inwentaryzacji stanu lasów.

Nie jest przy tym możliwe przeprowadzenie zmian w zakresie ustalenia granic i powierzchni lasu, które byłyby niezgodne z obowiązującym planem urządzenia lasu. Jak wynika z art. 20 ust. 3a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, przepisy ustawy o lasach stanowią lex specialis w odniesieniu do prawa geodezyjnego. Oznacza to, że w przypadku gdy zawarte w ewidencji gruntów informacje dotyczą lasów, wszelkie zmiany w ewidencji mogą być dokonywane z uwzględnieniem ustawy o lasach. Wynikająca więc z planu urządzenia lasu jego powierzchnia i granice są wiążące dla organów ewidencji gruntów i budynków. Organ dodał, że zapoznał się z opinią wykonaną przez magistra inżyniera leśnika Janusza Falkowskiego, jednak z opinii wynika, iż odniesiono się głównie do części działki o nr ewid. [...] o pow. 674 m2 i do drzew znajdujących się na ww. terenie. W opinii tej pominięto fakt, iż ww. działka wraz z działką sąsiednią o nr ewid. [...] tworzy wydzielenie leśne 03-f, przekraczając swą powierzchnią ustawowe 0,10 ha.

Z opinii wynika również, iż na działce o nr ewid. [...] nigdy nie była prowadzona gospodarka leśna, jednak nie jest to podstawa do twierdzenia, że dany grunt nie odpowiada pojęciu lasu. Organ podkreślił, że nie ma na celu blokowania i uniemożliwiania aktualizacji Ewidencji Gruntów i Budynków oraz klasyfikacji gruntu, a jedynie działał zgodnie z oceną wyrażoną w wyroku sądu wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Łd 804/24. Z kolei praca geodezyjna przyjęta pod numerem P.1006.2025.1220 w dniu 9 maja 2025 r. obejmująca zmianę oznaczenia użytku gruntowego "Ls" na "Lzr - Ps" została zweryfikowana w sposób nieprawidłowy, tj. bez uwzględnienia zapisów obowiązującego uproszczonego planu urządzenia lasu. Konsekwencją przyjęcia do zasobu geodezyjnego przedmiotowego opracowania było ujawnienie oznaczenia na mapie ewidencyjnej oznaczenia "Lzr", co jednak zostało naprawione, a prawidłowe oznaczenie zostało niezwłocznie przywrócone.

Organ wskazał ponadto, że Wojewódzkie Biuro Geodezyjne w Łodzi poinformowało, iż z przeprowadzenia wstępnej analizy wynika, iż na ww. działce nie występuje las. Wskazało także, iż: "Po zapoznaniu się z treścią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 lutego 2025 r. II SA/Łd 804/24, w ocenie Biura, działka [...] nadal objęta Jest uproszczonym planem urządzania lasu (UPUL). Uwzględniając zapis art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach organ prowadzący ewidencję gruntów zobowiązany jest uwzględniać ustalenia UPUL w zakresie granic i powierzchni lasu, co uniemożliwia dokonanie zmian w ewidencji gruntów przed zmianą zakresu UPUL.

W ocenie organu las w sensie prawnym istnieje już na działce, co najmniej od 20 lat, powyższe potwierdzają: uproszczony plan urządzenia lasu sporządzony dla wsi Z. położonej w gminie K. na okres od dnia 01.01.2003 r. do dnia 31.12.2013 r., w którym wskazano 40 - letni las olszowy oraz uproszczony plan urządzenia lasu, sporządzony dla obrębu [...], gm. A., na okres od dnia 01.01.2014 r. do dnia 31.12.2023 r., w którym wskazano, iż ww. działka jest działką leśną o powierzchni 0,15 ha, na której znajduje się las olszowy w wieku 51 lat, dla którego określono zadania w zakresie gospodarki leśnej - TP - trzebież późną.

Również w Inwentaryzacji Stanu Lasu sporządzonej na okres 01.01.2024 - 31.12.2033 dla działek o nr ewid. [...] i [...], obręb [...], gm. A. wykazano, iż ww. działka jest działką leśną o powierzchni 0,1511 ha, na której znajduje się las olszowy w wieku 61 lat. Na ww. terenie poprzedni właściciele nie wykonywali obowiązków określonych w art. 13 ustawy o lasach oraz zadań zawartych w uproszczonym planie urządzenia lasu. Zdaniem organu Klasyfikator Gruntu nie powinien zmieniać klasyfikacji gruntu, jeśli dana działka jest objęta Uproszczonym Planem Urządzenia Lasu (UPUL).

Również wskazana w lustracji terenowej informacja, iż powierzchnia drzewostanu znajdującego się na działce wynosi 674 m2, nie upoważnia do wykreślenia działki z UPUL. Organ zaznaczył, że od dnia 23 maja 2025 r. do dnia wydania decyzji strony postępowania brały czynny udział w każdym stadium postępowania, na co wskazuje obszerny materiał dowodowy w sprawie. Starosta Łódzki Wschodni podkreślił, że nie przewiduje wystąpienia takiej sytuacji, w której w stosunku do lasu rozdrobnionego na wydzieleniu 03-f o powierzchni 0,6020 ha, składającym się z działek [...] i [...] nie będą określone żadne zasady gospodarki leśnej i z tego względu zmiana uproszczonego planu urządzenia lasu nastąpi dopiero wówczas, gdy w stosunku do lasu rozdrobnionego będzie już obowiązywała ostateczna decyzja wydana w trybie art. 19 ust. 3 ustawy o lasach. Powyższe nie jest sprzeczne z wyrokiem sądu (II SA/Łd 804/24), który wyraźnie przewiduje konieczność określenia zasad gospodarki leśnej dla lasu rozdrobnionego, w trybie art. 19 ust. 3 ustawy o lasach, dot. wydzielenie 03-f o powierzchni 0,6020 ha, składającego się z działek [...] i [...], a stwierdzone przez Sąd nieprawidłowości dotyczą jedynie błędnego trybu ich określenia (ujęcia wydzielenia w uproszczonym planie urządzenia lasu, zamiast - prawidłowo - wydania decyzji w odniesieniu do lasu rozdrobnionego).

Zdaniem organu, z uwagi na wymienione w art. 8 ww. ustawy zasady prowadzenia gospodarki leśnej zmiana UPUL będzie bowiem możliwa dopiero po określeniu dla nieruchomości zasad gospodarki leśnej na innej niż UPUL podstawie, jaką będzie decyzja wydana w trybie art. 19 ust. 3 ustawy o lasach. Przeciwna sytuacja byłaby niezgodna z określonymi w art. 8 ustawy o lasach zasadami: powszechnej ochrony lasów, trwałości utrzymania lasów; ciągłości i zrównoważonego wykorzystania wszystkich funkcji lasów, gdyż prowadziłoby do stanu, w którym dla lasu stron brak byłoby określonych w sposób prawem przewidziany zasad gospodarki leśnej. W odniesieniu do zarzutu odmowy dostępu do materiału dowodowego sprawy organ zauważył, że opinia prawna mecenasa J. G. jest jedynie opinią wewnętrzną. Stanowi ona formę doradztwa prawnego, pomagając zrozumieć konsekwencje prawne danego działania lub stanu faktycznego.

Tym samym nie można uznać jej za informację publiczną. Organ dodał, że firma A Sp. z o. o. to firma z ponad 10-letnim doświadczeniem w kompleksowym opracowywaniu uproszczonych planów urządzania lasu oraz inwentaryzacji stanu lasu. Priorytetem firmy jest dostarczanie precyzyjnych, rzetelnych i zgodnych z obowiązującymi przepisami opracowań, które wspierają właścicieli i zarządców lasów w podejmowaniu właściwych decyzji gospodarczych oraz środowiskowych. Firma A Sp. z o.o. wyjaśniła, iż prowadzi działalność usługową związaną z leśnictwem (kod PKD 02.40.Z). Brak ujawnienia w KRS w dziale 3 pozycji 12 z paragrafu 5 umowy Spółki nie oznacza, że Spółka nie prowadzi działalności w ww. zakresie. Ze względów technicznych KRS nie pozwala na ujawnienie więcej niż 10 pozycji w dziale 3 rejestru przedsiębiorców (art. 40 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r.o Krajowym Rejestrze Sądowym). Organ uznał ponadto, że nie jest konieczne korzystanie z pomocy biegłego, jeżeli organ uznał, iż A Sp. z o. o. to firma z bardzo dużym doświadczeniem w kompleksowym opracowywaniu uproszczonych planów urządzania lasu oraz inwentaryzacji stanu lasu.

Ponadto, w ISL określono wszystkie niezbędne parametry wskazane w rozporządzeniu, m.in.: gatunek główny, jakim jest olsza czarna (nie ma obowiązku wskazywania podszytu). Ze względu na wiek i stopień rozpadu drzewostanu na działce przewidziano użytkowanie rębne i odnowienie drzewostanu. Końcowo organ zaznaczył, że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 K.p.a. Ochronę lasu znajdującego się na działce o nr ewid. [...], obręb [...], gm. A., zdaniem organu należy uznać jako niezbędną ze względu na "inny interes społeczny". Właściciele działki dążą do sytuacji, w której działka nie będzie objęta także Uproszczonym Planem Urządzenia Lasu. Nie można jednak doprowadzić do sytuacji, kiedy dla działki nie będą określone żadne zasady gospodarki leśnej. Należy więc zabezpieczyć las znajdujący się na tym terenie.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli A. W. i W. W. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
2. - art. 3 u.o.l. - przez błędne uznanie gruntu za las, mimo że działka nie spełnia kryteriów uznania za las;
3. - art. 19 ust. 3 u.o.l. - poprzez błędne zastosowanie podstawy z art. 19 ust. 3 ustawy do wykonania wyroku sądu, sygn. akt II SA/Łd 804/24;
4. - art. 21 ust. 2 u.o.l. - poprzez wadliwe przyjęcie opracowania, które nie jest "inwentaryzacją stanu lasu", gdyż nie zostało zlecone przez starostę;
5. - art. 23 ust. 4 u.o.l. - w związku z brakiem wniosku strony o pozyskanie drewna;
6. - § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z 12 listopada 2012 r. - przez błędne ustalenie danych powierzchniowych i gatunkowych lasu;
7. - art. 2 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. - przez wydanie decyzji określające zadania na okres sprzed daty jej wydania;
8. - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa;
9. 2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
10. - art. 145 i 153 p.p.s.a. - poprzez niezastosowanie się do wskazań co do dalszego postępowania i wszczęcie postępowania w trybie art. 19 ust. 3 u.o.l. co jest sprzeczne z wydanym już wyrokiem;
11. - art. 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 61 § 4, 76 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a, polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, a także na uniemożliwianiu stronom postępowania czynnego udziału w postępowaniu i nie udzielaniu informacji istotnych w sprawie co do sposobu prowadzenia postępowania;
12. - art. 105 k.p.a. - poprzez prowadzenie postępowania bezprzedmiotowo;
13. - art. 108 k.p.a. - przez nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności bez podstawy prawnej i bez wykazania ustawowych przesłanek;
14. - art. 78 i 79 k.p.a - poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z wyjaśnień przedstawiciela firmy [...];
15. - art. 67 i 68 k.p.a - poprzez brak protokołu z ustaleń ze spotkania w czerwcu 2025 r.

W związku z tymi zarzutami skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie jej w całości.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 29 grudnia 2025 r. znak: SKO.4174.18-19.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi:

1. 1. uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej:
2. - wskazania okresu, na który określono zadania z zakresu gospodarki leśnej,
3. - nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności,
4. - zobowiązania współwłaścicieli lasu do: powiadomienia leśniczego o wykonywaniu zadań z zakresu gospodarki leśnej, trwałego utrzymania lasu i zapewnienia ciągłości jego użytkowania, przeprowadzenia zadań w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ludzi i mienia, przestrzegania przepisów ustawy o ochronie przyrody, i w tym zakresie umorzyło postępowanie pierwszej instancji;
5. 2. zaskarżoną decyzję pozostawiło w mocy w pozostałej części, dotyczącej określenia zadań z zakresu gospodarki leśnej w odniesieniu do lasu znajdującego się na działce ewidencyjnej nr [...], obręb [...], gm. A. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że możliwość wydania przez starostę decyzji o określeniu zadań z zakresu gospodarki leśnej wymaga łącznego spełnienia następujących warunków: 1) grunt musi być lasem w znaczeniu prawnym, wynikającym z art. 3 u.l.;
6. 2) las ten nie stanowi własności Skarbu Państwa;
7. 3) jest to las rozdrobniony o powierzchni do 10 ha (dla lasu o obszarze co najmniej 10 ha, stanowiącego zwarty kompleks leśny, a przy tym niestanowiącego własności Skarbu Państwa, opracowuje się bowiem uproszczony plan urządzenia lasu - por. art. 19 ust. 2 w związku z art. 6 pkt 7 u.l.);
8. 4) wydanie decyzji musi być poprzedzone przeprowadzeniem inwentaryzacji stanu lasu, której ustalenia stanowią podstawę rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, czyli określenia zadań z zakresu gospodarki leśnej do wykonania przez właściciela lasu. Wśród tych wymogów podstawowe znaczenie ma przesądzenie, że dany grunt jest lasem. Zawarta w art. 3 u.l. definicja legalna lasu obejmuje trzy zasadnicze kryteria, które muszą być spełnione kumulatywnie, aby grunt mógł być uznany za las w znaczeniu prawnym: 1) kryterium przyrodnicze - pokrycie roślinnością leśną (uprawami leśnymi), na którą składają się drzewa i krzewy oraz runo leśne, przy czym przejściowe pozbawienie roślinności leśnej nie pozbawia gruntu cechy lasu, jeżeli spełnione są pozostałe kryteria;
9. 2) kryterium przestrzenne - zwarta powierzchnia co najmniej 0,10 ha, 3) kryterium przeznaczenia - do produkcji leśnej, chyba że chodzi o lasy w rezerwatach przyrody i w parkach narodowych bądź wpisane do rejestru zabytków, które z istoty swej nie są przeznaczone do produkcji leśnej (pkt 1). Odrębną, samodzielną przesłanką jest kryterium związania gruntu z gospodarką leśną (pkt 2). O zakwalifikowaniu danego gruntu jako lasu decyduje przede wszystkim stan faktyczny na tym gruncie. Jednocześnie pojęcie gruntu leśnego o zwartej powierzchni (zwartego kompleksu leśnego, wydzielenia leśnego) nie jest związane z pojęciem działki ewidencyjnej (geodezyjnej), czy jej powierzchnią. Dokonywana w toku postępowania w przedmiocie sporządzenia uproszczonego planu urządzenia lasu (analogicznie w toku postępowania w przedmiocie określenia zadań z zakresu gospodarki leśnej) ocena, czy dany grunt, ujmowany w rejestrze gruntów jako grunt leśny, w rzeczywistości posiada taki charakter, nie jest tożsama z kontrolowaniem w tym postępowaniu prawidłowości wpisu w rejestrze gruntów, lecz z oceną spełnienia przez grunt przesłanek z art. 3 u.o.l. na potrzeby oceny zasadności ujęcia gruntu w uproszczonym planie urządzenia lasu (analogicznie w decyzji określającej zadania z zakresu gospodarki leśnej). Wpis do rejestru gruntów nie ma w tym względzie znaczenia przesądzającego. O tym, czy dany grunt jest lasem decyduje rzeczywisty stan gruntu, rzeczywisty cel, na który grunt jest wykorzystywany, a nie wpis w ewidencji gruntów i budynków, będący konsekwencją rzeczywistego stanu gruntu. Organ wyjaśnił, że zaskarżona przez strony decyzja Starosty Łódzkiego Wschodniego została wydana po przeprowadzeniu inwentaryzacji stanu lasu, obejmującej wydzielenia leśne 3-f i 3-g na działkach ewidencyjnych nr: [...] i [...] w obrębie [...]. Zgodnie z ustaleniami wchodzący w skład działki nr [...] grunt o powierzchni 0,1511 ha jest częścią wydzielenia leśnego 3-f o łącznej powierzchni 0,6020 ha, którego opis taksacyjny zawiera m.in.: rodzaj powierzchni leśnej - drzewostan, typ siedliskowy lasu - ols i zwarcie - luźne, zaś elementy taksacyjne obejmują: drzewostan w wieku 61 lat o wskaźniku zadrzewienia 0,5, złożony z olszy czarnej jako gatunkiem dominującym (m.in. udział ca 100%, pierśnica 33 cm, wysokość 25 m, bonitacja I) oraz pojedynczymi drzewami gatunków jesion wyniosły i klon pospolity, a także podszyt o wskaźniku zadrzewienia 0,2, złożony z jarzębu pospolitego i bzu czarnego. Równocześnie bezsporna jest okoliczność, że część działki nr [...] o powierzchni 0,1511 ha opisana jest w rejestrze gruntów jako las (rodzaj użytku - LsV). Co więcej, teren ten był objęty uproszczonymi planami urządzenia lasu sporządzonymi na okresy od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. i od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2023 r., których ustalenia nie były kwestionowane przez ówczesnych właścicieli lasu. Nie jest jednoznaczne z przyjęciem, że taki rów przebiegający przez las dzieli go na dwa odrębne grunty leśne w rozumieniu art. 3 u.l. Podobnie sam fakt, iż grunty będące lasami zostały przejściowo pozbawione roślinności leśnej, nie zmienia ich leśnego charakteru w świetle regulacji zawartej w art. 3 pkt 1 u.l. Organ dodało, że w wyroku z dnia 13 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 804/24 WSA w Łodzi przesądził o istnieniu lasu na części działki nr [...] o powierzchni 0,1511 ha, opierając się na okolicznościach faktycznych i prawnych, które nie uległy zmianie od daty wydania tego orzeczenia. WSA w Łodzi nie tylko przesądził, iż cały grunt stanowiący wydzielenie 3-f o powierzchni 0,6020 ha jest lasem, ale też wyraźnie wskazał, że mamy w tym przypadku do czynienia z lasem rozdrobnionym o powierzchni do 10 ha, niestanowiącym własności Skarbu Państwa, dla którego zadania z zakresu gospodarki leśnej powinna określać decyzja starosty wydana na podstawie inwentaryzacji stanu lasów (art. 19 ust. 3 u.l.). Kolegium stwierdziło, że jest związane przedstawionymi ocenami prawnymi Sądu, ale niezależnie od tego w całości je podziela, gdyż odpowiadają one jego własnym ustaleniom co do charakteru gruntu o powierzchni 0,1511 ha, wchodzącego w skład działki nr [...], a jednocześnie będącego częścią wydzielenia 3-f o powierzchni 0,6020 ha, jako lasu rozdrobnionego o obszarze do 10 ha, niestanowiącego własności Skarbu Państwa. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że załączona do akt sprawy inwentaryzacja stanu lasu spełnia wymogi wynikające ze stosownych przepisów rozp. MS i może stanowić podstawę określenia zadań z zakresu gospodarki leśnej w decyzji wydanej w oparciu o art. 19 ust. 3 u.l., z uwzględnieniem granic przedmiotowych i podmiotowych sprawy. Organ wyjaśnił, że w sprawie bezsprzecznie zachodzi podstawa do ustalenia współwłaścicielom lasu znajdującego się na działce nr [...] zadań z zakresu gospodarki leśnej w trybie uregulowanym w art. 19 ust. 3 u.l. Możliwość wydania decyzji w oparciu o ten przepis w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy wiąże się przy tym z faktem funkcjonowania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 19 grudnia 2025 r. nr SKO.4174.14-15.2025, wydanej na podstawie art. 21 ust. 5 u.l., mocą której ww. grunt leśny, jako niebędący częścią zwartego kompleksu leśnego o powierzchni powyżej 10 ha, został wyłączony z uproszczonego planu urządzenia lasu sporządzonego na okres od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 grudnia 2033 r. dla obrębu [...], gmina A., zatwierdzonego zarządzeniem nr 134/2024 Starosty Łódzkiego Wschodniego z dnia 3 grudnia 2024 r. Organ odwoławczy uznał jednak za konieczne częściowe uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, gdyż stwierdził, że jest ona dotknięta kilkoma wadami, niepozwalającymi na utrzymanie jej w mocy w pełnym zakresie. Po pierwsze, zastrzeżenia Kolegium wzbudziło określenie w zaskarżonej decyzji zadań z zakresu gospodarki leśnej na okres od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 grudnia 2033 r., w sytuacji gdy: a) brak jest podstawy prawnej do wyznaczania terminów wykonania zadań określonych w trybie art. 19 ust. 3 u.l., a w szczególności fakt, że inwentaryzacja stanu lasów sporządzana jest na okres 10 lat, nie przekłada się na możliwość ustalenia jakichkolwiek terminów w wydanej na jej podstawie decyzji; b) decyzja, o której mowa w art. 19 ust. 3 u.l., jest decyzją konstytutywną, wywołującą wynikające z niej skutki prawne od dnia, w którym stała się ostateczna. Po drugie, także nałożenie na strony w treści rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji dodatkowych obowiązków, które wynikają wprost z przepisów u.l. i innych ustaw, jest pozbawione podstawy prawnej i nie mieści się w graniach kompetencji przyznanych przez ustawodawcę organowi orzekającemu w sprawie uregulowanej w art. 19 ust. 3 u.l. Po trzecie, w ocenie organu drugiej instancji Starosta Łódzki Wschodni nie wykazał należycie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wystąpienia okoliczności przemawiających za nadaniem jej rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 K.p.a. W przedmiotowej sprawie organ niższego stopnia powołał się na ustawową przesłankę "innego interesu społecznego", jednakże ogólnikowość jego argumentacji nie pozwala na przyjęcie, że w istniejącym w niej stanie faktycznym rzeczywiście zachodziły okoliczności świadczące o niezbędności nadania zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Z kolei chylenie tej decyzji co do opisanych powyżej wadliwych części jej rozstrzygnięcia wymagało jednocześnie umorzenia postępowania pierwszej instancji w odpowiadającym im zakresie. Organ odwoławczy uznał natomiast za prawidłową zasadniczą część rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, mając na względzie, że określone w niej zadania z zakresu gospodarki leśnej dla lasu usytuowanego na działce nr [...] są dokładnym odzwierciedleniem zadań wskazanych dla tego gruntu w załączonej do akt sprawy inwentaryzacji stanu lasu, co jest równoznaczne ze spełnieniem ustawowego warunku wydania decyzji w tym przedmiocie "na podstawie inwentaryzacji stanu lasów". Ustosunkowując się końcowo do zarzutów i argumentów podniesionych przez strony w odwołaniu, Kolegium wyjaśniło, że w przeważającej części są one bezpodstawne, a te, które okazały się przynajmniej częściowo zasadne, stanowiły wraz z samodzielnymi ustaleniami organu odwoławczego podstawę wydania rozstrzygnięcia zamieszczonego w pkt I decyzji. Zdaniem Kolegium nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów art. 3 i art. 19 ust. 3 u.l. w zakresie przyjęcia, że wchodzący w skład działki nr [...] grunt o powierzchni 0,1511 nie jest lasem w znaczeniu prawnym, a przy tym lasem rozdrobnionym o powierzchni do 10 ha, w stosunku do którego zadania z zakresu gospodarki leśnej powinny być określone w decyzji wydanej w trybie art. 19 ust. 3 u.l. Podważane przez strony ustalenia faktyczne są bowiem w pełni zgodne z ocenami prawnymi wyrażonymi stricte co do tych kwestii w wyroku WSA w Łodzi z dnia 13 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 804/24, które są wiążące dla organów orzekających w tej sprawie. Wbrew twierdzeniom stron dokument stanowiący podstawę wydania zaskarżonej decyzji (jak również jego własnej decyzji) jest inwentaryzacją stanu lasu, sporządzoną na zlecenie Starosty Łódzkiego Wschodniego (art. 21 ust. 2 u.l.) przez specjalistyczną jednostkę, której przedmiot działalności obejmuje sporządzanie dokumentacji, o której mowa w art. 19 ust. 3 u.l. Kolegium nie zgodziło się również ze stanowiskiem stron, jakoby Starosta Łódzki Wschodni nie mógł wszcząć postępowania w sprawie określenia zadań z zakresu gospodarki leśnej przed zakończeniem postępowania w przedmiocie rozpatrzenia ich wniosku w sprawie uproszczonego planu urządzenia lasu, a postępowanie prowadzone na podstawie art. 19 ust. 3 u.l. cechowało się z tego powodu bezprzedmiotowością w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. Postępowanie to nie może zaś być uznane za bezprzedmiotowe w dacie wydania niniejszej decyzji, kiedy w obrocie prawnym funkcjonuje już ostateczna decyzja wydana w oparciu o art. 21 ust. 5 u.l., wyłączająca działkę nr [...] z uproszczonego planu urządzenia lasu dla obrębu [...], gmina A. Zdaniem Kolegium bezzasadne są również zarzuty stron odnoszące się do postępowania wyjaśniającego i oceny materiału dowodowego. Sporządzone na ich zlecenie opracowanie, na które powołują się w odwołaniu, jest jedynie dokumentem prywatnym, a nie opinią biegłego. Co więcej, sformułowana w nim konkluzja, że na działce nr [...] nie występuje las w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a u.l., stoi w jaskrawej sprzeczności z oceną prawną wyrażoną na ten temat w powołanym orzeczeniu Sądu. Kolegium dodało, że nie widzi uzasadnionej potrzeby uzupełnienia zebranego materiału dowodowego o dodatkowe dowody, np. z zeznań świadków, w sytuacji gdy z uwagi na przedmiot sprawy określonej w art. 19 ust. 3 u.l. jedynym naprawdę istotnym dowodem w tej sprawie jest inwentaryzacja stanu lasu, a dokument taki znajduje się w aktach i został przezeń pozytywnie zweryfikowany. W świetle dokumentacji zawartej w aktach sprawy, zdaniem organu, brak jest także podstaw do twierdzenia, jakoby strony były pozbawione możliwości czynnego udziału w postępowaniu pierwszej instancji na którymkolwiek jego etapie. Aktywność stron w trakcie postępowania świadczy natomiast dobitnie o tym, że miały one zapewniony czynny w nim udział, z którego to prawa często korzystały. Odnośnie do zarzutu niesporządzenia i niezałączenia do akt sprawy protokołu ze spotkania w siedzibie Starostwa Powiatowego w Łodzi, które zgodnie z oświadczeniem zawartym w odwołaniu miało mieć miejsce w czerwcu 2025 r., Kolegium stwierdziło, że spotkanie to nie może być traktowane jako czynność procesowa w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 19 ust. 3 u.l., a tym samym jego przebieg nie wymagał utrwalenia w formie protokołu sporządzonego na podstawie stosownych przepisów K.p.a. (w szczególności owo spotkanie nie było rozprawą administracyjną, o której mowa w art. 89 i nast. K.p.a.). Organ przyznał natomiast stronom rację, że powołanie art. 23 ust. 4 u.l. w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji było zbędne, albowiem przepis ten nie stanowił rzeczywistej podstawy prawnej żadnego ze składników rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Reasumując Kolegium stwierdziło, że wydane rozstrzygnięcie znajduje uzasadnienie w treści art. 19 ust. 3 i innych przepisów u.l., a przy tym niewątpliwie służy realizacji celów istnienia tych regulacji w systemie prawa, do których należą w szczególności powszechna ochrona lasów, zachowanie trwałości ich utrzymania oraz zapewnienie ciągłości i zrównoważonego wykorzystania wszystkich funkcji lasów. W sytuacji gdy WSA w Łodzi potwierdził w wyroku z dnia 13 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 804/24, że wchodzący w skład działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...] grunt o powierzchni 0,1511 ha jest lasem w znaczeniu prawnym, oraz wyraźnie wskazał na potrzebę określenia dla niego zadań z zakresu gospodarki leśnej w trybie art. 19 ust. 3 u.l., organ pierwszej instancji nie miał innego wyboru niż wszczęcie postępowania w tym przedmiocie i wydanie w jego toku stosownego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, zaś organ odwoławczy był zobligowany do pozostawienia tego rozstrzygnięcia w mocy w takim zakresie, w jakim nie narusza ono prawa i jest zgodne z ocenami prawnymi wyrażonymi przez Sąd w powołanym orzeczeniu.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnieśli A. W. i W. W., zaskarżając ją w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji organu I instancji tj. o określeniu zadań z zakresu gospodarki leśnej w odniesieniu do lasu znajdującego się na działce ewidencyjnej nr [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. 1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
2. - naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez błędne i rozszerzające rozumienie związania organu prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 lutego 2025 r., sygn. II SA/Łd 804/24, polegające na przyjęciu, że wyrok ten w sposób wykraczający poza granice sprawy, w której został wydany, przesądza stan faktyczny i prawny nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] oraz zwalnia organ z obowiązku samodzielnego i rzetelnego ustalenia stanu faktycznego w odmiennym trybie prawnym (art. 19 ust. 3 u.o.l.), co skutkowało wszczęciem i prowadzeniem nowego postępowania z pominięciem obowiązku pełnego i rzeczywistego wykonania wiążących wskazań Sądu, w szczególności co do konieczności samodzielnego i aktualnego ustalenia stanu faktycznego nieruchomości.
3. - naruszenie art. 6, 7 i 8 K.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a., polegające na prowadzeniu postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją przy jednoczesnej bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa w postępowaniu wznowionym dotyczącym ewidencji gruntów i budynków, mimo istnienia prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 508/24 zobowiązującego organ do ponownego rozpoznania tej sprawy, pomimo że ustalenia ewidencyjne - jako element stanu faktycznego - powinny zostać uwzględnione przy wydawaniu decyzji na podstawie art. 19 ust. 3 u.o.l.
4. - naruszenie art. 35 i 36 K.p.a., polegające na pozostawaniu przez organ w bezczynności (przewlekłości) w postępowaniu dotyczącym wniosków strony odnoszących się do uproszczonego planu urządzenia lasu (UPUL), przy jednoczesnym podejmowaniu aktywnych działań w innym trybie postępowania, co prowadziło do zastosowania odmiennych trybów proceduralnych w porównywalnych stanach faktycznych;
5. - naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., polegające na przeprowadzeniu pozornego postępowania dowodowego, bezkrytycznym przyjęciu inwentaryzacji stanu lasu, sporządzonej na wieloletni okres obowiązywania, a nie w celu ustalenia stanu faktycznego nieruchomości na dzień wydania decyzji, odmowie przeprowadzenia dowodów z oględzin i innych dowodów wnioskowanych przez stronę oraz braku merytorycznego odniesienia się do dowodów przeciwnych;
6. - naruszenie art. 107 § 3 K.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób niewystarczający, niewyjaśniający przyczyn przyjęcia określonego zakresu i intensywności ingerencji (w tym zastosowania rębni zupełnej) oraz nieuwzględniający indywidualnych cech nieruchomości objętej rozstrzygnięciem;
7. - naruszenie art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 32 Konstytucji RP, polegające na prowadzeniu wobec skarżących postępowania w sposób rażąco odmienny od postępowania prowadzonego wobec właściciela działki sąsiedniej, objętej tym samym opracowaniem planistycznym, bez wskazania obiektywnych i racjonalnych przyczyn takiego zróżnicowania, w szczególności poprzez:
8. - wydanie wobec skarżących decyzji organu I instancji z rygorem natychmiastowej wykonalności, jednocześnie wydanie analogicznej decyzji dla działki sąsiedniej bez takiego rygoru,
9. - umorzenie w całości postępowania w sprawie określenia zadań z zakresu gospodarki leśnej dla działki sąsiedniej, w związku z brakiem decyzji o nieujmowaniu działki w UPUL, jednocześnie uznanie za dopuszczalne prowadzenie takiego postępowania wobec działki skarżących przed wydaniem decyzji o nieujmowaniu działki w UPUL, co w sposób istotny narusza zasadę równego traktowania stron oraz zasadę zaufania obywateli do organów władzy publicznej. Powyższe różnice nie zostały w żaden sposób wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ani decyzji organu I instancji;
10. 2. Naruszenie przepisu prawa materialnego, tj.:
11. - naruszenie art. 19 ust. 3 u.o.l., poprzez jego błędne zastosowanie polegające na określeniu zadań z zakresu gospodarki leśnej w odniesieniu do nieruchomości skarżących mimo braku prawidłowo i aktualnie ustalonego stanu faktycznego gruntu na dzień wydania decyzji, co doprowadziło do nieuprawnionej ingerencji w sposób korzystania z nieruchomości, bez uprzedniego wykazania, że w dacie orzekania spełniała ona przesłanki umożliwiające zastosowanie art. 19 ust. 3 u.o.l.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Łódzkiego Wschodniego, nadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 26 marca 2026 r. skarżący zarzucili, że odpowiedź organu na skargę nie zawiera merytorycznej polemiki z zarzutami skargi, lecz ogranicza się do podtrzymania stanowiska zawartego w uzasadnieniu decyzji. Ich zdaniem organ nie wykazał, że nieruchomość stanowi las w rozumieniu ustawy, postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób niepełny, decyzja została wydana bez ustalenia podstawowych przesłanek jej zastosowania, odpowiedź na skargę nie usuwa wskazanych naruszeń. W tej sytuacji brak jest podstaw do utrzymania decyzji w obrocie prawnym. Naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziły do zastosowania art. 19 ust. 3 ustawy o lasach bez uprzedniego wykazania, że nieruchomość stanowi las, co oznacza, że decyzja została wydana bez podstawy faktycznej i prawnej. Wobec tego wnieśli o uwzględnienie skargi w całości, uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 29 grudnia 2025 r. w sprawie określenia zadań z zakresu gospodarki leśnej uchylająca decyzję Starosty Łódzkiego Wschodniego z dnia 6 października 2025 r. w części i w tym zakresie umarzająca postępowanie pierwszej instancji oraz utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w pozostałym zakresie.

Prawnomaterialną podstawę wydania decyzji w kontrolowanej sprawie stanowił przepis art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jednolity Dz.U. z 2025 r., poz. 567) (dalej: u.o.l.), zgodnie z którym dla lasów rozdrobnionych o powierzchni do 10 ha, niestanowiących własności Skarbu Państwa, zadania z zakresu gospodarki leśnej określa decyzja starosty wydana na podstawie inwentaryzacji stanu lasów.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że art. 19 ust. 3 u.o.l. przyznaje staroście kompetencję do określenia właścicielowi lasu, w formie decyzji wydanej na podstawie inwentaryzacji stanu lasów, zadań z zakresu gospodarki leśnej. Sformułowanie użyte we wskazanym przepisie "zadania z zakresu gospodarki leśnej określa decyzja", wskazuje, iż decyzja ta określa jedynie zadania z zakresu gospodarki leśnej. Brak jest zatem podstaw prawnych do (jak to uczynił organ I instancji) do nakładania innych obowiązków wykraczających poza określone decyzją zadania z zakresu gospodarki leśnej (por. wyrok WSA w Łodzi z 24 stycznia 2019 r., II SA/Łd 1046/18, LEX nr 2620006, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Z uwagi na charakter decyzji, która określa zadania z zakresu gospodarki leśnej na okres 1 stycznia 2024 – 31 grudnia 2033 brak jest konieczności nadawania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, skoro zadania mają być realizowane w takiej rozciągłości czasowej.

Stąd też organ II instancji słusznie uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej: wskazania okresu, na który określono zadania z zakresu gospodarki leśnej, nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, zobowiązania współwłaścicieli lasu do: powiadomienia leśniczego o wykonywaniu zadań z zakresu gospodarki leśnej, trwałego utrzymania lasu i zapewnienia ciągłości jego użytkowania, przeprowadzenia zadań w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ludzi i mienia, przestrzegania przepisów ustawy o ochronie przyrody i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji.

Należy przypomnieć, że dla ustalenia, iż grunt jest lasem w znaczeniu prawa administracyjnego, konieczne jest spełnienie nie tylko kryterium przyrodniczego (pokrycie roślinnością leśną) i kryterium przestrzennego (zwarta powierzchnia co najmniej 0,10 ha), lecz także kryterium przeznaczenia (do produkcji leśnej; lit. a punktu 1 art. 3 u.o.l.) bądź jednej z pozostałych przesłanek z lit. b (grunt stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego) czy lit. c (grunt wpisany do rejestru zabytków). Kryteria podstawowe: przyrodnicze, przestrzenne i przeznaczenia, muszą być spełnione łącznie, by można było mówić o lesie w znaczeniu art. 3 pkt 1 u.o.l. Dlatego też, o zakwalifikowaniu danego gruntu jako las decyduje przede wszystkim stan faktyczny na tym gruncie (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2018 r., II OSK 3057/17, LEX nr 2779967, CBOSA).

Przechodząc do dalszych rozważań rację przyznać należy organom, że tutejszy Sąd uznał w prawomocnym wyroku z dnia 13 lutego 2025 r. (sygn. akt II SA/Łd 804/24), wydanym na skutek skargi skarżących na decyzje organów wydanych w przedmiocie nieuznania wniosku dotyczącego uproszczonego planu urządzenia lasu, że "działka skarżących jest lasem i stanowi wraz działką [...] las rozumieniu art 3 pkt. 1 lit a) u.o.l., jako cześć wydzielenia leśnego 03-f, przekraczającego swą powierzchnią ustawowe 0,10 ha", ponadto "las ten (...) stanowi las rozdrobniony o powierzchni do 10 ha, niestanowiący własności Skarbu Państwa, dla którego zadania z zakresu gospodarki leśnej określa decyzja starosty wydana na podstawie inwentaryzacji stanu lasów. art. 19 ust. 3 u.o.l.".

Jak stanowi art. 153 p.p.s.a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zgodnie zaś z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten stanowi gwarancję zachowania spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyrok NSA z 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98, LEX nr 48643, CBOSA). Jakkolwiek związanie prawomocnym wyrokiem wiąże tylko w danej sprawie, może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim w wyroku tym rozstrzygnięta została określona kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienie wstępne, czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd (por. wyrok NSA z 24 listopada 2020 r., II FSK 1014/19, LEX nr 3109066, CBOSA; por. B. Dauter (w:) A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 170). Wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym orzeczeniu (por. wyrok NSA z 5 listopada 2025 r., II OSK 1224/23, LEX nr 4084374, CBOSA).

Przy czym związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a., oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę. (por. wyrok NSA z 7 września 2022 r., III FSK 920/21, LEX nr 3420724, CBOSA).

W kontrolowanej sprawie Kolegium stwierdziło, że "w wyroku z dnia 13 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 804/24 WSA w Łodzi przesądził o istnieniu lasu na części działki nr [...] o powierzchni 0,1511 ha, opierając się na okolicznościach faktycznych i prawnych, które nie uległy zmianie od daty wydania tego orzeczenia".

W ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie organy w niewystarczający sposób oceniły wpływ okoliczności sprawy, które pojawiły się po wydaniu wyroku WSA w Łodzi z dnia 13 lutego 2025 r. - pod kątem związania na podstawie art. 170 p.p.s.a. zawartymi w nim ocenami, a tym samym możliwości zastosowania w kontrolowanej sprawie. Organy nie przeprowadziły wnikliwego postępowania w celu ustalenia stanu faktycznego dotyczącego spornego gruntu i porównania go ze stanem ocenionym w wyroku WSA w Łodzi z dnia 13 lutego 2025 r.

Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że jak wskazało Kolegium "Zaskarżona przez strony decyzja Starosty Łódzkiego Wschodniego została wydana po przeprowadzeniu inwentaryzacji stanu lasu, obejmującej wydzielenia leśne 3-f i 3-g na działkach ewidencyjnych nr: [...] i [...] w obrębie [...], której ustalenia, zawarte w opisie taksacyjnym, rejestrze działek leśnych i gruntów do zalesienia według właścicieli oraz na mapie gospodarczej drzewostanów, są zasadniczo zbieżne z odpowiadającymi im ustaleniami uproszczonego planu urządzenia lasu, które były przedmiotem oceny WSA w Łodzi we wzmiankowanym wyroku. Zgodnie z tymi ustaleniami wchodzący w skład działki nr [...] grunt o powierzchni 0,1511 ha jest częścią wydzielenia leśnego 3-f o łącznej powierzchni 0,6020 ha, którego opis taksacyjny zawiera m.in.: rodzaj powierzchni leśnej - drzewostan, typ siedliskowy lasu - ols i zwarcie - luźne, zaś elementy taksacyjne obejmują: drzewostan w wieku 61 lat o wskaźniku zadrzewienia 0,5, złożony z olszy czarnej jako gatunkiem dominującym (m.in. udział ca 100%, pierśnica 33 cm, wysokość 25 m, bonitacja I) oraz pojedynczymi drzewami gatunków jesion wyniosły i klon pospolity, a także podszyt o wskaźniku zadrzewienia 0,2, złożony z jarzębu pospolitego i bzu czarnego.

Równocześnie bezsporna jest okoliczność, że część działki nr [...] o powierzchni 0,1511 ha opisana jest w rejestrze gruntów jako las (rodzaj użytku - LsV).". Nie może jednak umknąć uwadze, że będąca przedmiotem ustaleń organu, a zalegająca w aktach administracyjnych "Inwentaryzacja Stanu Lasu działka nr [...] i [...] województwo łódzkie powiat łódzki wschodni gmina A. Obręb Ewidencyjny [...] na okres od 01.01.2024 do 31.12.2033 Wykonawca: A Sp. z o.o." stanowi 4 nie zszyte, nie podpisane i nie opatrzone datą, bez wskazania autorów opracowania, zadrukowane jednostronnie kartki (k. 26 - k. 29 akt administracyjnych), wśród których znajduje się między innymi "Mapa Gospodarcza Drzewostanów" opatrzona adnotacją "stan na 1.01.2024 r.". Nie może umknąć uwadze, że wskazana data poprzedza znacznie daty wydania decyzji organów, będących przedmiotem kontroli w sprawie zakończonej wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 13 lutego 2025 r.

Należy w tym miejscu przypomnieć, że z przepisu art. 19 ust. 3 u.o.l. wynika, że zadania z zakresu gospodarki leśnej określa się na podstawie inwentaryzacji stanu lasów, zatem to inwentaryzacja stanu lasu jest podstawowym dokumentem, w oparciu o który należy określać zadania z zakresu nadzoru nad gospodarką leśną właścicielom lasów rozdrobnionych o powierzchni do 10 ha, niestanowiących własności Skarbu Państwa. W ocenie Sądu nie sposób uznać wskazanej Inwentaryzacji Stanu Lasu za dokument, nie sposób także uznać, że opisuje ona stan faktyczny działki nr [...] aktualny na terminie wydawania decyzji w kontrolowanej sprawie, nie sposób wreszcie uznać jej za podstawę do wydania decyzji z art. 19 ust. 3 u.o.l.

Nie może także umknąć uwadze, że na powołanej wyżej Inwentaryzacji Stanu Lasu oparł się Nadleśniczy Nadleśnictwa Brzeziny w piśmie z 17 czerwca 2026 r. stanowiącym opinię "w sprawie dot. ustalenia czy część działki o nr ewid. [...] (pow. 0,1511 ha), obręb [...], gmina A. spełnia prawną definicję lasu (spełnia kryterium uznania jej za las)", stwierdzając, że "[...] o rozstrzygnięciu czy dany obszar spełnia definicję lasu w tym przypadku powinien decydować [...] taksator w ramach sporządzania Inwentaryzacji Stanu Lasu, a nie klasyfikator gruntów [...]. Starostwo Powiatowe zleciło wykonanie Inwentaryzacji stanu lasu działek nr [...] i [...]. [...] Z ww. dokumentacji wynika, że na działce nr [...] obręb [...], gmina A. występuje las o powierzchni 0,1511 ha.".

Z kolei w piśmie z 12 czerwca 2025 r. A Sp. z o.o., wykonawca Inwentaryzacji Stanu Lasu, odnosząc się do statusu działki [...] wyjaśnił, że stwierdzenie o tym, że na działce występował użytek gruntowy las oparte było na wpisie do ewidencji gruntów użytku gruntowego jako las (Ls) oraz uwzględnienie tego użytku w uproszczonym planie urządzania lasu na lata 2016-2025. Jednocześnie w powołanym piśmie podniesiono, że "W trakcie taksacji stwierdzono pniaki po drzewach oraz wycięte leżące krzewy i pniaczki po krzewach. Stwierdzono nawiezienie obcego gruntu na warstwę torfu i wyrównanie terenu. Trzciny i runo zostały świeżo wykoszone. [...] Prowadzone działania nie są typowe dla gruntów leśnych i spowodowały zmiany warunków glebowych oraz zasadniczą zmianę szaty roślinnej runa. W wyniku prowadzonych prac gleba i runo leśne przestały mieć charakter typowy dla zespołu roślinnego olsu.".

Należy także wskazać, co między innymi podnosi strona skarżąca w replice na odpowiedź na skargę z 26 marca 2026 r., a potwierdza analiza akt administracyjnych, że organy w kontrolowanej sprawie nie przeprowadziły oględzin spornej nieruchomości, nie dokonały żadnych pomiarów na gruncie. Jedynie K. M. reprezentujący firmę B w notatce służbowej z dnia 24 czerwca 2025 r. z oględzin terenowych części działki nr [...] położonej [...] wskazał, że "[...] Na gruncie na powierzchni ok. 0,08 ha nie ma roślinności leśnej, jest to grunt czasowe jej pozbawiony w związku z powyższym zaleca się odnowienie powierzchni gruntu gatunkiem olsza czarna w ilości 400 szt w rozstawie 1,5 m na 1,5 m. Natomiast na powierzchni ok. 0,07 ha znajduje się drzewostan olchowy zgodnie z upul [...]". Biorąc powyższe pod uwagę, nie sposób uznać, że organy w kontrolowanej sprawie w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny dotyczący spornego gruntu.

W ocenie Sądu wskazane powyżej okoliczności i dokumenty powinny były skłonić organy orzekające w kontrolowanej sprawie do przeprowadzenia wnikliwego postępowania celem ustalenia stanu faktycznego dotyczącego spornego gruntu celem rozstrzygnięcia czy stan oceniony w wyroku WSA w Łodzi z dnia 13 lutego 2025 r. nie zmienił się pod kątem ustalenia związania na podstawie art. 170 p.p.s.a. zawartymi w nim ocenami. Czego jednak organy w kontrolowanej sprawie nie uczyniły.

Zdaniem Sądu w tej sytuacji trudno uznać, iż organy orzekające w sprawie wydały rozstrzygnięcia w oparciu o należycie i wyczerpująco zgromadzony materiał dowodowy, a w szczególności, że ustaliły stan faktyczny dotyczący spornego gruntu i porównały go ze stanem ocenionym w wyroku WSA w Łodzi z dnia 13 lutego 2025 r. pod kątem prawidłowego ustalenia związania na podstawie art. 170 p.p.s.a. zawartymi w nim ocenami, a tym samym możliwości zastosowania w kontrolowanej sprawie. Stanowiło to naruszenie art. 7, 8 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczyło ustaleń będących podstawą rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie określenia zadań z zakresu gospodarki leśnej.

Uchybienia powołanym przepisom postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre zarzuty skargi. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony i oceniony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu.

Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (por. wyrok NSA z 10 lutego 1981 r., SA 910/80, ONSA 1981, Nr 1, poz. 7; por. T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 - 757).

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw.

z art. 205 § 1 p.p.s.a. a.tp.